3. Egil Skallagrimssønn og Erik Blodøks - Revisjonshistorikk

August på 12. sep. 2018 kl. 19:36

2018-09-12T19:36:10Z

August på 16. jun. 2018 kl. 18:34

2018-06-16T18:34:17Z

Vis endringer

JJ.Sandal på 5. sep. 2016 kl. 20:14

2016-09-05T20:14:06Z

Jesper: Egil Skallagrimssønn og Erik Blodøks

2016-01-12T16:19:50Z

Egil Skallagrimssønn og Erik Blodøks

Ny side

{| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse"
|- style="background-color:#e9e9e9"
!align="center" valign="top" width="40%" | '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" | Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"| Færøysk
|-
! Denne teksten finnes på følgende språk ► !! !! !! [[Fil:Norsk.gif|32px|link=3. Egil Skallagrimssønn og Erik Blodøks]] !! !! !!
|-
|}

<center>'''[[Oldnorsk lesebok for begynnere]]'''</center>

<center><big><big>'''3. Egil Skallagrimssønn og Erik Blodøks'''</big></big></center>

Svá er sagt, at Gunnhildr lét seið efla, ok lét þat seiða,<ref>''lét seið efla'' etc. lot øve trolldom, og hensikten dermed var at etc.</ref> at Egill Skallagrímsson skyldi aldri ró bíða á Íslandi fyrr en hon sæi<ref>''sæi'' imperf. konj. av ''sjá''.</ref> hann. En þat sumar er þeir Hákon ok Eiríkr hǫfðu hizt<ref>''hizt'' fort. part. refleks, av ''hitta''.</ref> ok deilt um Nóreg, þá var farbann til allra landa ór Nóregi, ok kómu þat sumar engi skip til Íslands ok engi tíðendi ór Nóregi. Egill Skallagrímsson sat at búi sínu. En þann vetr annan er hann bjó at Borg eptir andlát Skallagríms, þá gerðist Egill úkátr, ok var því meiri<ref>''ok var því meiri'' etc. han blev mer og mer sørgmodig jo lengere det led på vinteren.</ref> úgleði hans er meir leið á vetrinn. Ok er sumar kom,<ref>''er sumar kom'' året 936.</ref> þá lýsti Egill yfir því at hann ætlar at búa skip sitt til brottfarar um sumarit. Tók hann þá háseta. Hann ætlar þá at sigla til Englands. Þeir váru á skipi þrír tigir manna. Ásgerðr var þá eptir, ok gætti bús þeira. En Egill ætlaði þá at fara á fund Aðalsteins konungs ok vitja heita þeirra<ref>''vitja heita þeirra'' etc. kreve opfyllelsen av de løfter etc. Adalstein hadde gjort Egil meget fordelaktige tilbud, hvis han vilde trede i hans tjeneste.</ref> er hann hafði heitit Agli<ref>''Agli'' dat. av ''Egill''.</ref> at skilnaði þeirra. Egill varð ekki snemmbúinn, ok er hann lét í haf, þá byrjaði heldr seint.<ref>''byrjaði'' (upers.) ''heldr seint'' det varte temmelig lenge før han fikk bør.</ref> Tók at hausta, ok stœrði veðrin.<ref>''stœrði veðrin'' (akk.) [[Grammatiske supplementer|G. S. 51]], stormene blev heftigere.</ref> Sigldu þeir fyrir norðan Orkneyjar. Vildi Egill þar ekki við koma, því at hann hugði at ríki Eiríks konungs mundi alt yfir standa<ref>''at ríki Eiriks konungs mundi alt'' (adv.) ''yfir standa'' etc. at kong E.'s makt var utbredt overalt på øene.</ref> í eyjunum. Sigldu þeir þá suðr fyrir Skotland ok hǫfðu storm mikinn ok veðr þvert. Fengu<ref>''fengu'' av ''fá''.</ref> þeir beitt fyrir Skotland ok svá norðan fyrir England; en aptan dags, er myrkva tók, var veðr hvast. Finna þeir eigi fyrr<ref>''finna þeir eigi fyrr'' en de visste ikke av noget førenn.</ref> en grunnfǫll váru á útborða ok svá fram fyrir. Var þá engi annarr<ref>''var engi annar'' (sc. ''kostr'') ''til'' der var ingen annen utvei.</ref> til en stefna á land upp; ok svá gerðu þeir. Sigldu þá til brots<ref>''sigldu til brots'' satte på land for fulle seil.</ref> ok kómu at landi við Humrumynni.<ref>''Humrumynni'' munningen av Humberfloden.</ref> Þá heldust menn allir ok mestr hluti fjár, annat en skip;<ref>''annat en skip'' med undtagelse av skibet.</ref> þat brotnaði í spán.<ref>''brotnaði í spán'' forliste totalt.</ref> Ok er þeir hittu menn at máli, spurðu þeir þau tíðendi, er Agli þóttu náskasamlig, at Eiríkr konungr blóðøx var þar fyrir ok Gunnhildr, ok þau hǫfðu þar ríki til forráða, ok hann var skamt þaðan upp í borginni Jórvík.<ref>''Jórvík'' York.</ref> Þat spurði hann ok, at Arinbjǫrn hersir var þar með konungi, ok í miklum kærleik við konunginn.

Ok er Egill var víss orðinn þessa tíðenda, þá gerði hann ráð sitt.<ref>''gerði ráð sitt'' fattet sin beslutning.</ref> Þótti honum sér óvænt til<ref>''þótti honum sér uvænt'' (vera) ''til'' etc. han syntes der ingen utsikt var for ham til å undslippe.</ref> undankvámu, þótt hann freistaði þess at leynast ok fara huldu<ref>''fara huldu hǫfði'' i hemmelighet (eg. med tilhyllet hode).</ref> hǫfði leið svá langa sem vera mundi áðr hann kœmi ór ríki Eiríks konungs. Var hann þá auðkendr þeim, er hann sæi. Þótti honum þat lítilmannligt at vera tekinn í flótta þeim. Herði<ref>''herði hann þá'' etc. tok mot til sig og fattet den beslutning.</ref> hann þá huginn ok réð þat af at þegar um nóttina<ref>''þegar um nóttina er þeir'' etc. natten efter at de var kommet der.</ref> er þeir hǫfðu þar komit, þá fær hann sér hest ok ríðr þegar til borgarinnar. Kom hann þar at kveldi dags, ok reið hann þegar í borgina. Hann hafði síðan hǫtt yfir hjálmi, ok alvæpni hafði hann. Egill spurði hvar garðr sá væri í borginni er Arinbjǫrn átti. Honum var þat sagt. Hann reið þangat í garðinn. En er hann kom at stofunni, steig hann af hesti sínum ok hitti mann at máli. Var honum þát sagt at Arinbjǫrn sat yfir matborði.<ref>''sat yfir matborði'' satt tilbords.</ref> Egill mælti: «Ek vilda, góðr drengr! at þú gengir inn í stofuna, ok spyrðir Arinbjǫrn hvárt hann vill heldr úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson.» Sá maðr segir: «Þat er mér lítit starf<ref>''þat er mér lítit starf'' etc. d. e. jeg kan gjerne utføre det ærend.</ref> at reka þetta erendi.» Hann gekk inn í stofuna ok mælti stundar hátt:<ref>''stundar hátt'' temmelig høit.</ref> «Maðr er hér kominn úti fyrir durum,» segir hann, «mikill sem troll, en sá bað mik ganga inn ok spyrja hvárt þú vildir úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson.» Arinbjǫrn segir: «Gakk ok bið hann bíða úti, ok mun hann eigi lengi þurfa.<ref>''mun hann eigi lengi þurfa'' han skal ikke behøve (å vente) lenge.</ref>» Hann gerði sem Arinbjǫrn mælti, gekk út ok sagði sem mælt var við hann. Arinbjǫrn bað taka upp borðin.<ref>''taka upp borðin'' ta spisebordene bort efter måltidet.</ref> Síðan gekk hann út, ok allir húskarlar hans með honum. Ok er Arinbjǫrn hitti Egil, heilsaði hann honum, ok spurði hví hann var þar kominn. Egill segir í fám orðum hit ljósasta af<ref>''segir hit ljósasta af'' gir full beskjed.</ref> um ferð sína, «en nú skaltu fyrir sjá hvert ráð ek skal taka, ef þú vill nǫkkut lið veita mér.» «Hefir þú nǫkkura menn hitt í borginni,» segir Arinbjǫrn, «þá er þik muni kennt hafa, áðr þú komt hingat í garðinn?» «Engi,» segir Egill. «Taki menn þá vápn sín,» segir Arinbjǫrn. Þeir gerðu svá.

En er þeir váru vápnaðir, þá gekk hann í konungsgarð. En er þeir kómu til hallar, þá klappaði Arinbjǫrn á durum ok bað upp láta ok segir hverr þar var. Dyrverðir<ref>''dyrverðir'' av ''dyrvǫrdr''.</ref> létu þegar upp hurðina. Konungr sat yfir borðum. Arinbjǫrn bað þá ganga inn tólf menn; nefndi til þess Egil ok tíu menn aðra. «Nú skaltu, Egill! fœra Eiríki konungi hǫfuð þitt<ref>''fœra E. konungi hǫfuð þitt'' by kong E. ditt hode, d. e. overgi dig på nåde og unåde.</ref> ok taka um fót honum, en ek mun túlka mál þitt.» Síðan ganga þeir inn. Gekk Arinbjǫrn fyrir konung ok kvaddi hann. Konungr fagnaði honum, ok spurði hvat er hann vildi. Arinbjǫrn mælti: «Ek fylgi hingat þeim manni er kominn er um langan veg at sœkja<ref>''sœkja heim'' besøke.</ref> yðr heim ok sættast við yðr. Er yðr þat vegr mikill,<ref>''vegr mikill'' stor ære.</ref> herra! er úvinir yðrir fara sjálfviljandi af ǫðrum lǫndum ok þykkjast eigi mega bera reiði yðra, þó at þér sét hvergi nær. Láttu þér nú verða hǫfðingliga<ref>''láttu þér nú verða hǫfðingliga'' etc. vis dig nu som en høvding (gentleman) likeoverfor denne mann (eg. la det nu bli for dig på en måte som sømmer sig en høvding).</ref> við þenna mann. Lát hann fá af þér sætt góða fyrir þat er hann hefir gert veg þinn svá mikinn sem nú má sjá, farit yfir mǫrg hǫf ok torleiði heiman frá búum sínum.» Þá litaðist konungr um, ok sá hann fyrir ofan hǫfuð mǫnnum hvar Egill stóð, ok hvesti<ref>''hvesti augun á hann'' så hvast på ham.</ref> augun á hann ok mælti: «Hví vartu svá djarfr, Egill! at þú þorðir at fara á fund minn? Leystist<ref>''leystist þú'' etc. du kom sist herfra på en sådan måte at du ikke kunde vente at jeg skulde spare ditt liv.</ref> þú svá heðan næstum at þér var engi ván lífs af mér.» Þá gekk Egill at borðinu ok tók um fót konungi. Hann kvað þá vísu. Eiríkr konungr sagði: «Ekki þarf<ref>''ekki þarf ek'' etc. jeg behøver ikke å regne op mine anklager (saker) mot dig.</ref> ek at telja upp sakar á hendr þér, en þó eru þær svá margar ok stórar at ein hver<ref>''ein hver'' enhver, hver enkelt.</ref> má vel endast<ref>''endast til'' være tilstrekkelig til.</ref> til at þú komir aldri heðan lífs.<ref>''lífs'' i live, levende.</ref> Áttu engis annars af ván<ref>''áttu (= þú átt) engis annars'' (sc. ''kostar'') ''af ván'' du har intet annet å vente av mig.</ref> en þú munt hér deyja skulu. Máttir þú þat vita áðr at þú mundir enga sætt af mér fá.» Gunnhildr mælti: «Hví skal eigi þegar drepa Egill, eða mantu<ref>''mantu eigi'' av ''muna'' erindre.</ref> eigi nú, konungr! hvat Egill hefir gert, drepit vini þína ok frændr ok þar á ofan son þinn, en nítt<ref>''nítt'' av níða.</ref> sjálfan þik; eða hvar viti<ref>''viti'' pres. konj.</ref> menn slíku belt við konungmann?» Arinbjǫrn segir: «Ef Egill hefir mælt illa til konungs, þá má hann þat bœta í lofsorðum þeim er allan aldr megi<ref>''megi'' pres. konj.</ref> uppi vera.<ref>''vera uppi'' være bekjent, minnes.</ref>» Gunnhildr mælti: «Vér viljum ekki lof hans heyra. Láttu, konungr! leiða Egil út ok hǫggva hann. Vil ek eigi heyra orð hans ok eigi sjá hann.» Þá mælti Arinbjǫrn: «Eigi mun konungr láta at eggjast<ref>''láta at'' (prep.) ''eggjast'' la sig opegge (hisse på).</ref> um ǫll níðingsverk þín. Eigi mun hann láta Egil drepa í nótt, því at náttvíg eru morðvíg.» Konungr segir: «Svá skal vera, Arinbjǫrn! sem þú biðr, at Egill skal lifa í nótt. Hafðu hann heim með þér ok fœr mér hann á morgin.» Arinbjǫrn þakkaði konungi orð sín. «Væntu<ref>''væntu vér = væntum vér''.</ref> vér, herra! at heðan af muni skipast<ref>''skipast á betri leið'' rette sig (eg. lage sig på en bedre måte).</ref> mál Egills á betri leið. En þótt Egill hafi stórt til saka<ref>''hafi stórt til saka gert'' har forbrutt sig storlig mot eder.</ref> gert við yðr, þá líti<ref>''líti þér = lítit þér''.</ref> þér á þat, at hann hefir mikils mist fyrir yðrum frændum. Haraldr konungr, faðir þinn, tók af lífi ágætan mann, Þórólf, fǫðurbróður hans, af rógi manna, en af engum sǫkum.<ref>''af engum sǫkum'' uten at han hadde gjort sig skyldig i noget.</ref> En þér, konungr! brutut lǫg á Agli<ref>''brutut'' (av ''brjóta'') ''lǫg á Agli'' brøt loven til Egils skade.</ref> fyrir sakar Bergǫnundar, en þar á ofan vildu þér hafa Egill at dauðamanni,<ref>''vildu (= vildut) þér hafa Egill at dauðamanni'' strebte E. efter livet.</ref> ok dráput<ref>''dráput menn af honum'' for ham.</ref> menn af honum, en ræntut hann fé ǫllu, ok þar á ofan gerðut þér hann útlaga, ok rákut hann af landi, en Egill er engi ertingamaðr, en hvert mál er maðr skal dœma, þá verðr at líta á tilgerðir.<ref>''verðr at líta á tilgerðir'' må man se på (hvor stor) skylden (er).</ref> Ek mun nú,» segir Arinbjǫrn, «hafa Egill með mér í nótt heim í garð minn.» Var nú svá.

Ok er þeir kómu í garðinn, þá ganga þeir tveir í lopt nǫkkut lítit ok rœða um þetta mál. Segir Arinbjǫrn svá: «Allreiðr var konungr nú, en heldr þótti mér mýkjast<ref>''þótti mér mýkjast'' etc. han syntes mig å bli litt blidere tilslutt (''áðr létti'' upers. eg. før det hørte op).</ref> skaplyndi hans nǫkkut áðr létti, ok mun nú hamingja<ref>''mun nú hamingja'' etc. lykken får rå for hvad enden blir.</ref> skipta hvat upp kemr. Veit ek, at Gunnhildr mun allan hug á leggja at spilla þínu máli. Nú vil ek þat ráð gefa, at þú vakir í nótt ok yrkir lofkvæði um Eirík konung. Þœtti mér þá vel,<ref>''þœtti'' (imperf. konj.) ''mér þá vel, ef'' d. e. jeg skulde gjerne se at.</ref> ef þat yrði<ref>''yrði'' imperf. konj. av ''verða''.</ref> drápa tvítug,<ref>''drápa tvítug'' på 20 strofer.</ref> ok mættir<ref>''mættir'' imperf. konj. av ''mega''.</ref> þú kveða á morgin, er vit komum fyrir konung. Svá gerði Bragi,<ref>Den norske skald Brage den gamle, som levde omkr. 800, er den første hirdskald som kjennes, og den eldste representant for den kunstmessige dråpadiktning; han var morfar til Arinbjørns mor.</ref> frændi minn, þá er hann varð fyrir<ref>''varð fyrir'' kom ut for.</ref> reiði Bjarnar<ref>''Bjarnar'' gen. av ''Bjǫrn''.</ref> Svíakonungs, at hann orti<ref>''orti'' av ''yrkja''.</ref> drápu tvítuga um hann eina nótt ok þá þar fyrir<ref>''þá þar fyrir; þá'' av ''þiggja''.</ref> hǫfuð sitt. Nú mætti vera at vér bærim gæfu til við konung, svá at þér kœmi þat í frið við konung.» Egill segir: «Freista skal ek þessa ráðs er þú vill, en ekki hefi ek við því búizt<ref>''búast við e-u'' belave sig på noget.</ref> at yrkja<ref>''yrkja lof'' dikte hederskvad.</ref> lof um Eirík konung.» Arinbjǫrn bað hann freista. Síðan gekk hann brott til manna sinna. Sátu þeir at drykkju til miðrar nætr.<ref>''nætr'' gen. ent. = ''náttar''.</ref> Þá gekk Arinbjǫrn til svefnhúss ok sveit hans, ok áðr hann af klæddist, gekk hann upp í loptit til Egils, ok spurði hvat þá liði um kvæðit.<ref>''hvat þá liði um kvæðit'' hvorledes det gikk med.</ref> Egill segir at ekki var ort; «hefir hér setit svala ein við glugginn ok klakat í alla nótt, svá at ek hefi aldrigi beðit<ref>''beðit'' av ''bíða''.</ref> ró fyrir.» Síðan gekk Arinbjǫrn á brott ok út um dyrr þær er ganga mátti upp á húsit, ok settist við glugg þann á loptinu, er fuglinn hafði áðr við setit. Hann sá hvar<ref>''hann sá hvar'' etc. han så at (eg. hvor) en hamløper for fra huset på den annen side. Det er tydeligvis fortellerens mening at dronning Gunhild ved sine trolldomskunster har påtatt sig en svales skikkelse for å forstyrre Egill.</ref> hamhleypa nǫkkur fór annan veg af húsinu. Arinbjǫrn sat þar við glugginn alla nóttina, til þess er lýsti.<ref>''er lýsti'' upers det blev lyst.</ref> En síðan er Arinbjǫrn hafði þar komit, þá orti Egill alla drápuna, ok hafði fest<ref>''fest'' sc. ''í minni sér'' hadde lært utenat.</ref> svá, at hann mátti kveða um morgininn, þá er hann hitti Arinbjǫrn. Þeir heldu vǫrð<ref>''heldu vǫrð á'' passet på.</ref> á nær tími mundi vera at hitta konung.<ref>Arinbjørn satte igjennem at Egil fikk lov til å fremsi diktet for kongen, som derefter lot ham dra uskadd bort. Diktet er bevart og kalles ''Hǫfuðlausn'', fordi skalden frelste sitt hode (liv) ved det.</ref>

<center>'''[[4. Håkon den godes død|Neste tekst]]'''</center>

'''____'''

'''Ordforklaringer''': ''efla'' (''-da'') gjøre istand, berede. ''seiðr'' m. trolldom. ''seiða'' (''-dda'') seide, øve trolldom. ''bíða'' (''beið, bedinn'') bie, vente på, ''e-ns''; få ''e-tt''. ''hitta'' (''-ta'') hitte, treffe, opsøke; ''hittast'' møtes, treffe sammen. ''deila'' (''-da'') dele; kjempe; kives. ''farbann'' n. forbud mot å reise. ''bú'' n. husholdning; bo; gård. ''búa'' (''bjó, búinn'') 1. bo. 2. gjøre i stand. ''andlát'' n. død. ''gerast'' (gjøre sig d. e.) bli. ''ukátr'' adj. sørgmodig, forstemt. ''úgleði'' f. sørgmodighet. ''lýsa'' (''-ta'') ''yfir e-u'' bekjentgjøre, meddele. ''ætla'' (''-aða'') 1. akte, ha i sinne. 2. tro, anta. ''brottfǫr'' f. bortreise. ''háseti'' m. rorskar; matros. ''gæta'' (''-tta'') vokte; passe; gi akt på, ''e-ns''. ''fundr'' (''-ar; -ir'') m. møte, sammenkomst; ''fara á fund e-ns'' begi sig til en. ''vitja'' (''-aða'') besøke; opsøke; hente, ''e-ns''. ''heit'' n. løfte. ''heita'' (''hét, heitinn'') 1. kalle. 2. hete. 3. love, ''e-m e-u''. ''skilnaðr'' (gen. ''-ar'') m. adskillelse; avskjed. ''snemmbúinn'' adj. tidlig ferdig. ''láta í haf'' stikke i sjøen. ''byrja'' (''-aði'') det blir bør. ''stæra'' (''-ða'') gjøre stor. ''veðr'' n. vær, vind. ''hyggja'' (''hugða, hugat'') tro, mene. ''þverr'' adj. som er på tvers; ''veðr þvert'' motvind. ''beita'' (''-tta'') ''skipi'' seile op mot vinden, krysse. ''grunnfall'' n. bølge som bryter i grunnen. ''útborði'' m. den side av skibet som vender fra land. ''brot'' n. brudd. ''hluti'' ell. ''hlutr'' m. lodd; del; ting. ''fé'' n. fe; gods ([[Grammatiske supplementer|G. S. 21]]). ''mál'' n. tale. ''þykkja'' (''þótta'') synes. ''háskasamligr'' adj. farlig. ''forráð'' n. bestyrelse; rådighet. ''borg'' f. borg, by. ''víss'' adj. viss på, ''e-ns''. ''úvænn'' adj. som ikke gir håp ell. utsikt. ''undankváma'' f. det å undslippe; redning.

''hylja'' (''hulda'') tilhylle; skjule. ''hǫfuð'' n. hode. ''leið'' f. vei. ''auðkendr'' adj. lett å kjenne. ''lítillmannligr'' adj. umandig. ''flótti'' m. flukt. ''herða'' (''-ða'') herde, gjøre hård. ''hugr'' (gen. ''-ar'') m. hu; sinn; mot. ''alvæpni'' n. full rustning. ''stofa'' f. stue. ''hvárt'' spørgepart. mon, om. ''starf'' n. arbeide, besvær. ''reka'' (''rak, rekinn'') drive.; ''r. erindi'' utføre et ærend. ''hár'' adj. høi. ''dyrr'' (gen. ''dura''; dat. ''durum'') f. ell. n. pl. dør. ''heilsa'' (''-aða'') hilse. ''ljóss'' adj. lys; tydelig; klar. ''sjá fyrir'' dra omsorg for, bestemme. ''lið'' n. 1. krigsfolk. 2. hjelp. ''veita'' (''-ta'') yde. ''hingat'' adv. hit.

''vápna'' (''-aða'') væbne. ''hǫll'' f. hall. ''klappa'' (''-aða'') banke. ''dyrvǫrðr'' m. (bøies som ''vǫllr'') dørvokter. ''þegar'' adv. straks. ''hurð'' f. dør. ''tulka'' (''-aða'') foredra; tolke. ''mál'' n. her: sak, anliggende. ''kveðja'' (''kvadda'') hilse. ''fagna'' (''-aða'') ta (vel) imot, ''e-m''. ''vegr'' m. vei. ''sætta'' (''-ta'') forlike. ''vegr'' m. ære, berømmelse. ''sjálfviljandi'' adj. frivillig. ''reiði'' f. vrede. ''hvergi'' adv. ingensteds. ''hǫfðingliga'' adv. på en måte som sømmer sig en høvding. ''sætt'' f. forlik. ''torleiði'' n. sted hvor det er vanskelig å komme frem. ''litast um'' se sig om. ''hvessa'' (''-ta'') hvesse. ''leysa'' (''-ta'') løse. ''heðan'' adv. herfra. ''næstum'' adv. sist. ''ván'' f. formodning, forventning, håp. ''kostr'' (''-ar; -ir'') m. vilkår ''níða'' (''-dda'') forhåne. ''bella'' (''-da'') gi sig av med; utføre, ''e-u''. ''konungmaðr'' m. = ''konungr''. ''lofsord'' n. lovord; berømmende tale. ''aldr'' m. alder; tid. ''um'' om; angående; med hensyn til. ''nattvíg'' n. drap som foregår om natten. ''morðvíg'' n. mord. ''skipa'' (''-aða'') ordne, innrette. ''líta'' (''leit, litinn'') se. ''missa'' (''-ta'') miste, savne; ''e-ns''. ''ágætr'' adj. berømmelig; utmerket. ''róg'' n. baktalelse. ''lǫg'' n. pl. lov. ''fyrir - sakir'' for - skyld. ''dauðamaðr'' m. en som skal dø. ''ræna'' (''-ta'') rane, berøve en noget, ''e-nn e-u''. ''útlagi'' m. fredløs person. ''ertingamaðr'' m. en som man tør tirre. ''verða at gera e-tt'' måtte gjøre noget. ''tilgerð'' f. fortjeneste, skyld.

''rœða'' (''-dda'') tale. ''allreiðr'' adj. meget vred. ''mýkja'' (''-ta'') gjøre myk: ''mýkjast'' formildes. ''skaplyndi'' n. sinnelag. ''létta'' (''-i; -ta'') lette; stanse. ''hamingja'' f. lykke. ''skipta'' (''-ta'') skifte; avgjøre. ''spilla'' (''-ta'') spille; forderve, ''e-u''. ''yrkja'' (''orta, ortr'') dikte. ''lofkvæði'' n. hederskvad. ''tvítugr'' adj. som inneholder 20 (favner, alen, strofer o. l.). ''þiggja'' (''þá, þágum, þeginn'') motta, få. ''gæfa'' f. lykke: ''bera gæfu til'' ha lykke til. ''koma e-u'' bringe noget (til et sted ell. i en stilling). ''drykkja'' f. drikking; drikkelag; gilde. ''svefnhús'' n. soverum. ''sveit'' f. følge. ''líða'' (''leið, liðinn'') gå; lide. ''klaka'' (''-aða'') kvidre. ''hamhleypa'' f. menneske som kan påta sig dyreskikkelse. ''festa'' (''-ta'') feste. ''vǫrdr'' m. (bøies som ''vǫllr'') vakt. ''nær'' når. ''tími'' m. tid.

'''Fotnoter'''
<references />

[[Kategori:Alfabetisk indeks]]
[[Kategori:Tekster på norrønt]]
[[Kategori:Tekster på norsk]]
[[Kategori:Marius Nygaard]]

@@ Linje 18: / Linje 18: @@
 Ok er Egill var víss orðinn þessa tíðenda, þá [gerði hann ráð sitt.<ref>''gerði ráð sitt'' fattet sin beslutning.</ref> [Þótti honum sér úvænt til undankvámu,<ref>''þótti honum sér uvænt'' (vera) ''til'' etc. han syntes der ingen utsikt var for ham til å undslippe.</ref> þótt hann freistaði þess at leynast ok [fara huldu h&#491;fði<ref>''fara huldu h&#491;fði'' i hemmelighet (eg. med tilhyllet hode).</ref> leið svá langa sem vera mundi áðr hann k&#339;mi ór ríki Eiríks konungs. Var hann þá auðkendr þeim, er hann sæi. Þótti honum þat lítilmannligt at vera tekinn í flótta þeim. [Herði hann þá huginn ok réð þat af at<ref>''herði hann þá'' etc. tok mot til sig og fattet den beslutning.</ref> [þegar um nóttina er þeir h&#491;fðu þar komit,<ref>''þegar um nóttina er þeir'' etc. natten efter at de var kommet der.</ref> þá fær hann sér hest ok ríðr þegar til borgarinnar. Kom hann þar at kveldi dags, ok reið hann þegar í borgina. Hann hafði síðan h&#491;tt yfir hjálmi, ok alvæpni hafði hann. Egill spurði hvar garðr sá væri í borginni er Arinbj&#491;rn átti. Honum var þat sagt. Hann reið þangat í garðinn. En er hann kom at stofunni, steig hann af hesti sínum ok hitti mann at máli. Var honum þát sagt at Arinbj&#491;rn sat yfir matborði.<ref>''sat yfir matborði'' satt tilbords.</ref> Egill mælti: «Ek vilda, góðr drengr! at þú gengir inn í stofuna, ok spyrðir Arinbj&#491;rn hvárt hann vill heldr úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson.» Sá maðr segir: «[Þat er mér lítit starf<ref>''þat er mér lítit starf'' etc. d. e. jeg kan gjerne utføre det ærend.</ref> at reka þetta erendi.» Hann gekk inn í stofuna ok mælti [stundar hátt<ref>''stundar hátt'' temmelig høit.</ref>: «Maðr er hér kominn úti fyrir durum,» segir hann, «mikill sem troll, en sá bað mik ganga inn ok spyrja hvárt þú vildir úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson.» Arinbj&#491;rn segir: «Gakk ok bið hann bíða úti, ok [mun hann eigi lengi þurfa.<ref>''mun hann eigi lengi þurfa'' han skal ikke behøve (å vente) lenge.</ref>» Hann gerði sem Arinbj&#491;rn mælti, gekk út ok sagði sem mælt var við hann. Arinbj&#491;rn bað [taka upp borðin.<ref>''taka upp borðin'' ta spisebordene bort efter måltidet.</ref> Síðan gekk hann út, ok allir húskarlar hans með honum. Ok er Arinbj&#491;rn hitti Egil, heilsaði hann honum, ok spurði hví hann var þar kominn. Egill [segir í fám orðum hit ljósasta af<ref>''segir hit ljósasta af'' gir full beskjed.</ref> um ferð sína, «en nú skaltu fyrir sjá hvert ráð ek skal taka, ef þú vill n&#491;kkut lið veita mér.» «Hefir þú n&#491;kkura menn hitt í borginni,» segir Arinbj&#491;rn, «þá er þik muni kennt hafa, áðr þú komt hingat í garðinn?» «Engi,» segir Egill. «Taki menn þá vápn sín,» segir Arinbj&#491;rn. Þeir gerðu svá.
-En er þeir váru vápnaðir, þá gekk hann í konungsgarð. En er þeir kómu til hallar, þá klappaði Arinbj&#491;rn á durum ok bað upp láta ok segir hverr þar var. Dyrverðir<ref>''dyrverðir'' av ''dyrv&#491;rdr''.</ref> létu þegar upp hurðina. Konungr sat yfir borðum. Arinbj&#491;rn bað þá ganga inn tólf menn; nefndi til þess Egil ok tíu menn aðra. «Nú skaltu, Egill! [f&#339;ra Eiríki konungi h&#491;fuð þitt<ref>''f&#339;ra E. konungi h&#491;fuð þitt'' by kong E. ditt hode, d. e. overgi dig på nåde og unåde.</ref> ok taka um fót honum, en ek mun túlka mál þitt.» Síðan ganga þeir inn. Gekk Arinbj&#491;rn fyrir konung ok kvaddi hann. Konungr fagnaði honum, ok spurði hvat er hann vildi. Arinbj&#491;rn mælti: «Ek fylgi hingat þeim manni er kominn er um langan veg at [s&#339;kja yðr heim<ref>''s&#339;kja heim'' besøke.</ref> ok sættast við yðr. Er yðr þat [vegr mikill,<ref>''vegr mikill'' stor ære.</ref> herra! er úvinir yðrir fara sjálfviljandi af &#491;ðrum l&#491;ndum ok þykkjast eigi mega bera reiði yðra, þó at þér sét hvergi nær. [Láttu þér nú verða h&#491;fðingliga við þenna mann.<ref>''láttu þér nú verða h&#491;fðingliga'' etc. vis dig nu som en høvding (gentleman) likeoverfor denne mann (eg. la det nu bli for dig på en måte som sømmer sig en høvding).</ref> Lát hann fá af þér sætt góða fyrir þat er hann hefir gert veg þinn svá mikinn sem nú má sjá, farit yfir m&#491;rg h&#491;f ok torleiði heiman frá búum sínum.» Þá litaðist konungr um, ok sá hann fyrir ofan h&#491;fuð m&#491;nnum hvar Egill stóð, ok [hvesti augun á hann<ref>''hvesti augun á hann'' så hvast på ham.</ref> ok mælti: «Hví vartu svá djarfr, Egill! at þú þorðir at fara á fund minn? [Leystist þú svá heðan næstum at þér var engi ván lífs af mér.<ref>''leystist þú'' etc. du kom sist herfra på en sådan måte at du ikke kunde vente at jeg skulde spare ditt liv.</ref>» Þá gekk Egill at borðinu ok tók um fót konungi. Hann kvað þá vísu. Eiríkr konungr sagði: «[Ekki þarf ek at telja upp sakar á hendr þér,<ref>''ekki þarf ek'' etc. jeg behøver ikke å regne op mine anklager (saker) mot dig.</ref> en þó eru þær svá margar ok stórar at [ein hver<ref>''ein hver'' enhver, hver enkelt.</ref> má vel [endast til<ref>''endast til'' være tilstrekkelig til.</ref> at þú komir aldri heðan lífs.<ref>''lífs'' i live, levende.</ref> [Áttu engis annars af ván<ref>''áttu (= þú átt) engis annars'' (sc. ''kostar'') ''af ván'' du har intet annet å vente av mig.</ref> en þú munt hér deyja skulu. Máttir þú þat vita áðr at þú mundir enga sætt af mér fá.» Gunnhildr mælti: «Hví skal eigi þegar drepa Egill, eða [mantu eigi<ref>''mantu eigi'' av ''muna'' erindre.</ref> nú, konungr! hvat Egill hefir gert, drepit vini þína ok frændr ok þar á ofan son þinn, en nítt<ref>''nítt'' av níða.</ref> sjálfan þik; eða hvar viti<ref>''viti'' pres. konj.</ref> menn slíku belt við konungmann?» Arinbj&#491;rn segir: «Ef Egill hefir mælt illa til konungs, þá má hann þat b&#339;ta í lofsorðum þeim er allan aldr megi<ref>''megi'' pres. konj.</ref> [uppi vera.<ref>''vera uppi'' være bekjent, minnes.</ref>» Gunnhildr mælti: «Vér viljum ekki lof hans heyra. Láttu, konungr! leiða Egil út ok h&#491;ggva hann. Vil ek eigi heyra orð hans ok eigi sjá hann.» Þá mælti Arinbj&#491;rn: «Eigi mun konungr [láta at eggjast<ref>''láta at'' (prep.) ''eggjast'' la sig opegge (hisse på).</ref> um &#491;ll níðingsverk þín. Eigi mun hann láta Egil drepa í nótt, því at náttvíg eru morðvíg.» Konungr segir: «Svá skal vera, Arinbj&#491;rn! sem þú biðr, at Egill skal lifa í nótt. Hafðu hann heim með þér ok f&#339;r mér hann á morgin.» Arinbj&#491;rn þakkaði konungi orð sín. «[Væntu vér,<ref>''væntu vér = væntum vér''.</ref> herra! at heðan af muni [skipast mál Egills á betri leið.<ref>''skipast á betri leið'' rette sig (eg. lage sig på en bedre måte).</ref> En þótt Egill [hafi stórt til saka gert<ref>''hafi stórt til saka gert'' har forbrutt sig storlig mot eder.</ref> við yðr, þá [líti þér<ref>''líti þér = lítit þér''.</ref> á þat, at hann hefir mikils mist fyrir yðrum frændum. Haraldr konungr, faðir þinn, tók af lífi ágætan mann, Þórólf, f&#491;ðurbróður hans, af rógi manna, en af engum s&#491;kum.<ref>''af engum s&#491;kum'' uten at han hadde gjort sig skyldig i noget.</ref> En þér, konungr! [brutut l&#491;g á Agli<ref>''brutut'' (av ''brjóta'') ''l&#491;g á Agli'' brøt loven til Egils skade.</ref> fyrir sakar Berg&#491;nundar, en þar á ofan [vildu þér hafa Egill at dauðamanni,<ref>''vildu (= vildut) þér hafa Egill at dauðamanni'' strebte E. efter livet.</ref> ok [dráput menn af honum,<ref>''dráput menn af honum'' for ham.</ref> en ræntut hann fé &#491;llu, ok þar á ofan gerðut þér hann útlaga, ok rákut hann af landi, en Egill er engi ertingamaðr, en hvert mál er maðr skal d&#339;ma, þá [verðr at líta á tilgerðir.<ref>''verðr at líta á tilgerðir'' må man se på (hvor stor) skylden (er).</ref> Ek mun nú,» segir Arinbj&#491;rn, «hafa Egill með mér í nótt heim í garð minn.» Var nú svá.
+En er þeir váru vápnaðir, þá gekk hann í konungsgarð. En er þeir kómu til hallar, þá klappaði Arinbj&#491;rn á durum ok bað upp láta ok segir hverr þar var. Dyrverðir<ref>''dyrverðir'' av ''dyrv&#491;rdr''.</ref> létu þegar upp hurðina. Konungr sat yfir borðum. Arinbj&#491;rn bað þá ganga inn tólf menn; nefndi til þess Egil ok tíu menn aðra. «Nú skaltu, Egill! [f&#339;ra Eiríki konungi h&#491;fuð þitt<ref>''f&#339;ra E. konungi h&#491;fuð þitt'' by kong E. ditt hode, d. e. overgi dig på nåde og unåde.</ref> ok taka um fót honum, en ek mun túlka mál þitt.» Síðan ganga þeir inn. Gekk Arinbj&#491;rn fyrir konung ok kvaddi hann. Konungr fagnaði honum, ok spurði hvat er hann vildi. Arinbj&#491;rn mælti: «Ek fylgi hingat þeim manni er kominn er um langan veg at [s&#339;kja yðr heim<ref>''s&#339;kja heim'' besøke.</ref> ok sættast við yðr. Er yðr þat [vegr mikill,<ref>''vegr mikill'' stor ære.</ref> herra! er úvinir yðrir fara sjálfviljandi af &#491;ðrum l&#491;ndum ok þykkjast eigi mega bera reiði yðra, þó at þér sét hvergi nær. [Láttu þér nú verða h&#491;fðingliga við þenna mann.<ref>''láttu þér nú verða h&#491;fðingliga'' etc. vis dig nu som en høvding (gentleman) likeoverfor denne mann (eg. la det nu bli for dig på en måte som sømmer sig en høvding).</ref> Lát hann fá af þér sætt góða fyrir þat er hann hefir gert veg þinn svá mikinn sem nú má sjá, farit yfir m&#491;rg h&#491;f ok torleiði heiman frá búum sínum.» Þá litaðist konungr um, ok sá hann fyrir ofan h&#491;fuð m&#491;nnum hvar Egill stóð, ok [hvesti augun á hann<ref>''hvesti augun á hann'' så hvast på ham.</ref> ok mælti: «Hví vartu svá djarfr, Egill! at þú þorðir at fara á fund minn? [Leystist þú svá heðan næstum at þér var engi ván lífs af mér.<ref>''leystist þú'' etc. du kom sist herfra på en sådan måte at du ikke kunde vente at jeg skulde spare ditt liv.</ref>» Þá gekk Egill at borðinu ok tók um fót konungi. Hann kvað þá vísu. Eiríkr konungr sagði: «[Ekki þarf ek at telja upp sakar á hendr þér,<ref>''ekki þarf ek'' etc. jeg behøver ikke å regne op mine anklager (saker) mot dig.</ref> en þó eru þær svá margar ok stórar at [ein hver<ref>''ein hver'' enhver, hver enkelt.</ref> má vel [endast til<ref>''endast til'' være tilstrekkelig til.</ref> at þú komir aldri heðan lífs.<ref>''lífs'' i live, levende.</ref> [Áttu engis annars af ván<ref>''áttu (= þú átt) engis annars'' (sc. ''kostar'') ''af ván'' du har intet annet å vente av mig.</ref> en þú munt hér deyja skulu. Máttir þú þat vita áðr at þú mundir enga sætt af mér fá.» Gunnhildr mælti: «Hví skal eigi þegar drepa Egill, eða [mantu eigi<ref>''mantu eigi'' av ''muna'' erindre.</ref> nú, konungr! hvat Egill hefir gert, drepit vini þína ok frændr ok þar á ofan son þinn, en nítt<ref>''nítt'' av níða.</ref> sjálfan þik; eða hvar viti<ref>''viti'' pres. konj.</ref> menn slíku belt við konungmann?» Arinbj&#491;rn segir: «Ef Egill hefir mælt illa til konungs, þá má hann þat b&#339;ta í lofsorðum þeim er allan aldr megi<ref>''megi'' pres. konj.</ref> [uppi vera.<ref>''vera uppi'' være bekjent, minnes.</ref>» Gunnhildr mælti: «Vér viljum ekki lof hans heyra. Láttu, konungr! leiða Egil út ok h&#491;ggva hann. Vil ek eigi heyra orð hans ok eigi sjá hann.» Þá mælti Arinbj&#491;rn: «Eigi mun konungr [láta at eggjast<ref>''láta at'' (prep.) ''eggjast'' la sig opegge (hisse på).</ref> um &#491;ll níðingsverk þín. Eigi mun hann láta Egil drepa í nótt, því at náttvíg eru morðvíg.» Konungr segir: «Svá skal vera, Arinbj&#491;rn! sem þú biðr, at Egill skal lifa í nótt. Hafðu hann heim með þér ok f&#339;r mér hann á morgin.» Arinbj&#491;rn þakkaði konungi orð sín. «[Væntu vér,<ref>''væntu vér = væntum vér''.</ref> herra! at heðan af muni [skipast mál Egills á betri leið.<ref>''skipast á betri leið'' rette sig (eg. lage sig på en bedre måte).</ref> En þótt Egill [hafi stórt til saka gert<ref>''hafi stórt til saka gert'' har forbrutt sig storlig mot eder.</ref> við yðr, þá [líti þér<ref>''líti þér = lítit þér''.</ref> á þat, at hann hefir mikils mist fyrir yðrum frændum. Haraldr konungr, faðir þinn, tók af lífi ágætan mann, Þórólf, f&#491;ðurbróður hans, af rógi manna, en [af engum s&#491;kum.<ref>''af engum s&#491;kum'' uten at han hadde gjort sig skyldig i noget.</ref> En þér, konungr! [brutut l&#491;g á Agli<ref>''brutut'' (av ''brjóta'') ''l&#491;g á Agli'' brøt loven til Egils skade.</ref> fyrir sakar Berg&#491;nundar, en þar á ofan [vildu þér hafa Egill at dauðamanni,<ref>''vildu (= vildut) þér hafa Egill at dauðamanni'' strebte E. efter livet.</ref> ok [dráput menn af honum,<ref>''dráput menn af honum'' for ham.</ref> en ræntut hann fé &#491;llu, ok þar á ofan gerðut þér hann útlaga, ok rákut hann af landi, en Egill er engi ertingamaðr, en hvert mál er maðr skal d&#339;ma, þá [verðr at líta á tilgerðir.<ref>''verðr at líta á tilgerðir'' må man se på (hvor stor) skylden (er).</ref> Ek mun nú,» segir Arinbj&#491;rn, «hafa Egill með mér í nótt heim í garð minn.» Var nú svá.
 Ok er þeir kómu í garðinn, þá ganga þeir tveir í lopt n&#491;kkut lítit ok r&#339;ða um þetta mál. Segir Arinbj&#491;rn svá: «Allreiðr var konungr nú, en heldr [þótti mér mýkjast skaplyndi hans n&#491;kkut áðr létti,<ref>''þótti mér mýkjast'' etc. han syntes mig å bli litt blidere tilslutt (''áðr létti'' upers. eg. før det hørte op).</ref> ok [mun nú hamingja skipta hvat upp kemr.<ref>''mun nú hamingja'' etc. lykken får rå for hvad enden blir.</ref> Veit ek, at Gunnhildr mun allan hug á leggja at spilla þínu máli. Nú vil ek þat ráð gefa, at þú vakir í nótt ok yrkir lofkvæði um Eirík konung. [Þ&#339;tti mér þá vel, ef<ref>''þ&#339;tti'' (imperf. konj.) ''mér þá vel, ef'' d. e. jeg skulde gjerne se at.</ref> þat yrði<ref>''yrði'' imperf. konj. av ''verða''.</ref> [drápa tvítug,<ref>''drápa tvítug'' på 20 strofer.</ref> ok mættir<ref>''mættir'' imperf. konj. av ''mega''.</ref> þú kveða á morgin, er vit komum fyrir konung. Svá gerði Bragi,<ref>Den norske skald Brage den gamle, som levde omkr. 800, er den første hirdskald som kjennes, og den eldste representant for den kunstmessige dråpadiktning; han var morfar til Arinbjørns mor.</ref> frændi minn, þá er hann [varð fyrir<ref>''varð fyrir'' kom ut for.</ref> reiði Bjarnar<ref>''Bjarnar'' gen. av ''Bj&#491;rn''.</ref> Svíakonungs, at hann orti<ref>''orti'' av ''yrkja''.</ref> drápu tvítuga um hann eina nótt ok [þá þar fyrir<ref>''þá þar fyrir; þá'' av ''þiggja''.</ref> h&#491;fuð sitt. Nú mætti vera at vit bærim gæfu til við konung, svá at þér k&#339;mi þat í frið við konung.» Egill segir: «Freista skal ek þessa ráðs er þú vill, en ekki hefi ek [við því búizt<ref>''búast við e-u'' belave sig på noget.</ref> at [yrkja lof<ref>''yrkja lof'' dikte hederskvad.</ref> um Eirík konung.» Arinbj&#491;rn bað hann freista. Síðan gekk hann brott til manna sinna. Sátu þeir at drykkju til miðrar nætr.<ref>''nætr'' gen. ent. = ''náttar''.</ref> Þá gekk Arinbj&#491;rn til svefnhúss ok sveit hans, ok áðr hann af klæddist, gekk hann upp í loptit til Egils, ok spurði [hvat þá liði um kvæðit.<ref>''hvat þá liði um kvæðit'' hvorledes det gikk med.</ref> Egill segir at ekki var ort; «hefir hér setit svala ein við glugginn ok klakat í alla nótt, svá at ek hefi aldrigi beðit<ref>''beðit'' av ''bíða''.</ref> ró fyrir.» Síðan gekk Arinbj&#491;rn á brott ok út um dyrr þær er ganga mátti upp á húsit, ok settist við glugg þann á loptinu, er fuglinn hafði aðr við setit. [Hann sá hvar hamhleypa n&#491;kkur fór annan veg af húsinu.<ref>''hann sá hvar'' etc. han så at (eg. hvor) en hamløper for fra huset på den annen side. Det er tydeligvis fortellerens mening at dronning Gunhild ved sine trolldomskunster har påtatt sig en svales skikkelse for å forstyrre Egill.</ref> Arinbj&#491;rn sat þar við glugginn alla nóttina, til þess [er lýsti.<ref>''er lýsti'' upers det blev lyst.</ref> En síðan er Arinbj&#491;rn hafði þar komit, þá orti Egill alla drápuna, ok [hafði fest svá,<ref>''fest'' sc. ''í minni sér'' hadde lært utenat.</ref> at hann mátti kveða um morgininn, þá er hann hitti Arinbj&#491;rn. Þeir heldu v&#491;rð<ref>''heldu v&#491;rð á'' passet på.</ref> á nær tími mundi vera at hitta konung.<ref>Arinbjørn satte igjennem at Egil fikk lov til å fremsi diktet for kongen, som derefter lot ham dra uskadd bort. Diktet er bevart og kalles ''H&#491;fuðlausn'', fordi skalden frelste sitt hode (liv) ved det.</ref>

@@ Linje 40: / Linje 40: @@
 '''Fotnoter'''
 <references />
 [[Kategori:Alfabetisk indeks]]