Draumkvedet - Revisjonshistorikk

Knut på 12. mar. 2024 kl. 08:14

2024-03-12T08:14:42Z

Knut: /* Der er ein diktar */

2024-03-11T10:51:21Z

Der er ein diktar

Jesper: Tilbakestilte endringer av Jesper (brukerdiskusjon) til siste versjon av Knut

2024-03-10T08:00:44Z

Tilbakestilte endringer av Jesper (brukerdiskusjon) til siste versjon av Knut

Jesper på 10. mar. 2024 kl. 07:59

2024-03-10T07:59:42Z

Knut: /* Grenselandet mellom liv og daude */

2024-03-09T13:30:36Z

Grenselandet mellom liv og daude

Knut: /* Upphavstid, tendens, namn */

2024-03-09T10:58:52Z

Upphavstid, tendens, namn

Knut: /* Stelling i ålmenn bokheim */

2024-03-09T10:39:38Z

Stelling i ålmenn bokheim

Knut: /* Stelling i ålmenn bokheim */

2024-03-09T10:36:29Z

Stelling i ålmenn bokheim

Knut: /* Der er ein diktar */

2024-03-09T10:35:22Z

Der er ein diktar

Knut: /* Der er ein diktar */

2024-03-09T10:33:10Z

Der er ein diktar

@@ Linje 14: / Linje 14: @@
 <br>''I ny uppsetjing med utgreidingar''
-<br>Av [[Ivar Mortensson-Egnund biografi|Ivar Mortensson-Egnund]]
+<br>Av '''[[Ivar Mortensson-Egnund biografi|Ivar Mortensson-Egnund]]'''
 <br>Cammermeyers Boghandel<br>Oslo<br>1927</center>

@@ Linje 1 284: / Linje 1 284: @@
 ==Der er ein diktar==
-[[File:Draumkvæde 1904 - Gjaddarbrui.png|thumb|Gjallarbrua. Illustrasjon av Gerhard Munthe, 1904.]]Saki tek seg annleis ut når ein ser ho frå ei onnor side Litt um senn ovrar det seg eit nytt syn på Draumkvedet. Granskarane er på veg til å finne at det ikkje er ei folkevise, men eit dikt, at der er ein original diktar, og det ein mann so rik og stor at han skulde ikkje trengje å låne so mykje av andre. Den danske professoren Axel Olrik kalla Draumkvedet "hele middelalderens ypperste diktning i Norge", og professor Moltke Moe segjer at det "ligger likesom baade ett og to trin løftet over det vanlige episke nivåa. Skjønt det nu bare er en ruin, virker alvorstyngden og den massive mægtighet som om man stod foran kyklopiske murer". Han fortel um då han fyrste gongen høyrde Draumkvedet sungi. Det var ei husmannskjering i en avdal i Telemarki som song. "Det var koralens høitidelighet, salmens inderlighet, ekstasens henrevethet, av og til som en fjern, dirrende om av kirkeklokker. Jeg begyndte at skjønne at dette kvad kunde gaa fra mor til datter og fra far til søn i syv hundrede aar, magte at fylde slegt efter slegt med sin høihet og sin helhetsstemning. Det var som jeg saa ind gjennem torv og sten til en sunken tid, en tid med oprindelighet og dimensioner og av vidunderlig enkelhet. Men saa fiern, saa fjern." Um skalden skriv han: "Den ukjendte forfatter har været en digter av høi rang."
+[[File:Draumkvæde 1904 - Gjaddarbrui.png|thumb|Gjallarbrua. Illustrasjon av Gerhard Munthe, 1904.]]Saki tek seg annleis ut når ein ser ho frå ei onnor side Litt um senn ovrar det seg eit nytt syn på Draumkvedet. Granskarane er på veg til å finne at det ikkje er ei folkevise, men eit dikt, at der er ein original diktar, og det ein mann so rik og stor at han skulde ikkje trengje å låne so mykje av andre. Den danske professoren Axel Olrik kalla Draumkvedet "hele middelalderens ypperste diktning i Norge", og professor Moltke Moe segjer at det "ligger likesom baade ett og to trin løftet over det vanlige episke nivåa. Skjønt det nu bare er en ruin, virker alvorstyngden og den massive mægtighet som om man stod foran kyklopiske murer". Han fortel um då han fyrste gongen høyrde Draumkvedet sungi. Det var ei husmannskjering i en avdal i Telemarki som song. "Det var koralens høitidelighet, salmens inderlighet, ekstasens henrevethet, av og til som en fjern, dirrende om av kirkeklokker. Jeg begyndte at skjønne at dette kvad kunde gaa fra mor til datter og fra far til søn i syv hundrede aar, magte at fylde slegt efter slegt med sin høihet og sin helhetsstemning. Det var som jeg saa ind gjennem torv og sten til en sunken tid, en tid med oprindelighet og dimensioner og av vidunderlig enkelhet. Men saa fjern, saa fjern." Um skalden skriv han: "Den ukjendte forfatter har været en digter av høi rang."
 Og det er gildt å sjå korleis no Liestøl kjem honom eit steg nærmare inn på livet og tek mål av storleiken hans. Han segjer at ikkje eingong "innum visjonsdiktingi, der Draumkvedet tydelig høyrer heime, vil ein finne at han hev havt noko som ein beint fram kunde kalla eit literært fyrebilete". Draumkvedet "er ikkje nokor literær etterdiktning. Det er eit sermerkt og originalt kvæde, og det syner ei poetisk evne som må ha makta å smelta gamalt tilfang um og skapa nytt på det gamle grunnlaget. Det som Draumkvede-diktaren fortel må på ein eller annan maten Vera upplevt.

← Eldre revisjon		Revisjonen fra 10. mar. 2024 kl. 08:00
Linje 1:		Linje 1:
−	[[Fil:~~Eidsborg_stavkirke_2~~.~~jpg~~\|~~thumb~~\|~~350px~~]]	+
		+	{\| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse"
		+	\|- style="background-color:#e9e9e9"
		+	!align="center" valign="top" width="40%" \| '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" \| Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"\| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Færøysk
		+	\|-
		+	! Denne teksten finnes på følgende språk ► !! !! !! [[Fil:Norsk.gif\|32px\|link=Draumkvedet]] !! !!
		+	\|-
		+	\|}

	[[Fil:Ivar Mortensson Egnund.png\|thumb\|220px\|<center>Ivar Mortensson-Egnund (1857-1943)</center>]]		[[Fil:Ivar Mortensson Egnund.png\|thumb\|220px\|<center>Ivar Mortensson-Egnund (1857-1943)</center>]]

← Eldre revisjon		Revisjonen fra 10. mar. 2024 kl. 07:59
Linje 1:		Linje 1:
−		+	[[Fil:Eidsborg_stavkirke_2.jpg\|thumb\|350px]]
−	~~{\| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse"~~
−	~~\|- style="background-color:#e9e9e9"~~
−	!align="center" valign="top" width="40%" \| '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" \| Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"\| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"\| Færøysk
−	\|-
−	~~! Denne teksten finnes på følgende språk ► !! !! !!~~ [[Fil:~~Norsk~~.~~gif~~\|~~32px~~\|~~link=Draumkvedet~~]] ~~!! !!~~
−	\|-
−	\|}

	[[Fil:Ivar Mortensson Egnund.png\|thumb\|220px\|<center>Ivar Mortensson-Egnund (1857-1943)</center>]]		[[Fil:Ivar Mortensson Egnund.png\|thumb\|220px\|<center>Ivar Mortensson-Egnund (1857-1943)</center>]]

← Eldre revisjon		Revisjonen fra 9. mar. 2024 kl. 13:30
Linje 1 417:		Linje 1 417:


−	Om "oldtidens ~~kulturmennesket~~ skriv C. Englert-Faye (i "Vidar" 1926 nr. 2) at "grensegebetet mellem liv og død, mellem jord og himmel anså de for å være befolket av alslags demoniske vesener og uhyggelige magter som forsøker å sette sig i besiddelse av de hjelpeløst omflakkende sjeler. Det er det riket som vi ser befolket av djevler og engler som strides om sjelene som netop har forlatt de døde legemer på det veldige maleri "Dødens triumf i Campo Santo i Pisa fra det 14de århundre."	+	Om oldtidens kulturmenneske skriv C. Englert-Faye (i "Vidar" 1926 nr. 2) at "grensegebetet mellem liv og død, mellem jord og himmel anså de for å være befolket av alslags demoniske vesener og uhyggelige magter som forsøker å sette sig i besiddelse av de hjelpeløst omflakkende sjeler. Det er det riket som vi ser befolket av djevler og engler som strides om sjelene som netop har forlatt de døde legemer på det veldige maleri "Dødens triumf i Campo Santo i Pisa fra det 14de århundre."

	Vers 25 og 26 um Gladheimsberget hev likskap med visjonar frå langt attende. Persarane fortalde at trie dagen kom sjeli til eit høgt berg. Og Thurkills syn frå 1206 kallar berget ''mons gaudii'', gledeberget. Etter same kjelda fortel Gundelins syn frå 1161 um at sjeli hans vart førd "i lopt upp um marga palla" og strakst etter såg han drosi, jomfru Maria skinande som soli millom stjernune.		Vers 25 og 26 um Gladheimsberget hev likskap med visjonar frå langt attende. Persarane fortalde at trie dagen kom sjeli til eit høgt berg. Og Thurkills syn frå 1206 kallar berget ''mons gaudii'', gledeberget. Etter same kjelda fortel Gundelins syn frå 1161 um at sjeli hans vart førd "i lopt upp um marga palla" og strakst etter såg han drosi, jomfru Maria skinande som soli millom stjernune.

@@ Linje 1 702: / Linje 1 702: @@
 Den historiske plassen til Draumkvedet finn me best i den ny brotstidi, då dei lærde folk tok til å slutte med latinen i Norig og byrja skrive på morsmålet, den same tidi då dei slutta å dikte på det gamle versemålet som var brukt i Edda og av skaldane og byrja med nye lettare versemål som folkevisedansen førde med seg. I denne tidi, ikr. 1150, og ikkje seinare er romet for den mannen som vil byggje kristeleg visjons-lære saman med den gamle norske fra utgamle fyrr-kristelege dagar, då Hermod for Gjallarbrui og skulde finne att Balder.
-Hugheilt bruker Draumkvede-skalden det heidne namnet "Gjallarbrui" um den kristne visjonsbrui. Ja likso uredd nyttar han drag frå gamle kvede um ferder til Jotunheimen (slike som Saxo fortel og som gjeng att i våre trollvisur) og meiner soleis at det var ein del av den same "andre heimen'' dei heidne fedrane våre hadde sungi um. Og både frå latin og frå desse gamle kvedi fekk han malmen i bjølla si, når han kasta den gamle stive skaldevers-hamen og skapte den nye versformi på nyare folkemål, den som sidan vart mønster for gamle-stev og visur. Han er gjenombrotsmannen i norsk bokheim, og i faret hans gjekk bispen Bjarne Kolbeinsson som skapte ny-stevet og islendingen Hravn Sveinbjørnsson som Fr. Paasche meiner kunde ha skrevi Solarljod. Og kong Sverre var gjenom glødd av denne nye ånds-straumen.
+Hugheilt bruker Draumkvede-skalden det heidne namnet "Gjallarbrui" um den kristne visjonsbrui. Ja likso uredd nyttar han drag frå gamle kvede um ferder til Jotunheimen (slike som Saxo fortel og som gjeng att i våre trollvisur) og meiner soleis at det var ein del av den same "andre heimen" dei heidne fedrane våre hadde sungi um. Og både frå latin og frå desse gamle kvedi fekk han malmen i bjølla si, når han kasta den gamle stive skaldevers-hamen og skapte den nye versformi på nyare folkemål, den som sidan vart mønster for gamle-stev og visur. Han er gjenombrotsmannen i norsk bokheim, og i faret hans gjekk bispen Bjarne Kolbeinsson som skapte ny-stevet og islendingen Hravn Sveinbjørnsson som Fr. Paasche meiner kunde ha skrevi Solarljod. Og kong Sverre var gjenom glødd av denne nye ånds-straumen.
 Draumkvedet skriv seg frå ei tid "med oprindelighed og dimensjoner", sa Moltke Moe.

@@ Linje 1 345: / Linje 1 345: @@
 (Nett soleis som det er fortalt i Draumkvedet.)
-"Det er ei grunnsetning i sann okkultisme, at ein skal vera varsam med dei farlege krefter og makter i naturi, so ein ikkje vekkjer eller eggjar dei for brått, men ventar til "tidi er fullkomi", til du sjølv gjenem livsens røynslur blir mogen til å styre dei og ikkje misser di sjel under veldet deira.
+Det er ei grunnsetning i sann okkultisme, at ein skal vera varsam med dei farlege krefter og makter i naturi, so ein ikkje vekkjer eller eggjar dei for brått, men ventar til "tidi er fullkomi", til du sjølv gjenem livsens røynslur blir mogen til å styre dei og ikkje misser di sjel under veldet deira.
 Det er fårlegt å vekkje for tidlegt dei latente okkulte krefter i deg sjølv, og det er fårlegt å vekkje dei som er i soli og månen, for det vil skapa verkningar i deg sjølv, i so mange naturkrefter og åndelege makter, at du vilde fæle, um du visste um det. Men du skal likevel ein gong, når du steg for steg mognast til det, få del i denne løynde rikdomen" (som eg skreiv i "Nyklar").
-Det er fortalt ymse sogur um kor ille det gjekk for mange som vilde fyrebu seg og gjera det som vart pålagt med vande prøvur nar ein skulde gange "den smale vegen'' gjenom den "tronge porten" og bli innvigd i mysteria. Av tri som eingong freista vart ein sinnssjuk, den andre strauk med og berre den tridje greidde seg fram (liksom den yngste broren i eventyret). Og med dette i minne skynar ein den fulle meiningi med ordi til drøymaren, at
+Det er fortalt ymse sogur um kor ille det gjekk for mange som vilde fyrebu seg og gjera det som vart pålagt med vande prøvur nar ein skulde gange "den smale vegen" gjenom den "tronge porten" og bli innvigd i mysteria. Av tri som eingong freista vart ein sinnssjuk, den andre strauk med og berre den tridje greidde seg fram (liksom den yngste broren i eventyret). Og med dette i minne skynar ein den fulle meiningi med ordi til drøymaren, at

← Eldre revisjon		Revisjonen fra 9. mar. 2024 kl. 10:36
Linje 1 343:		Linje 1 343:


−	(Nett soleis som det er fortalt i Draumkvedet.)	+	(Nett soleis som det er fortalt i Draumkvedet.)

	"Det er ei grunnsetning i sann okkultisme, at ein skal vera varsam med dei farlege krefter og makter i naturi, so ein ikkje vekkjer eller eggjar dei for brått, men ventar til "tidi er fullkomi", til du sjølv gjenem livsens røynslur blir mogen til å styre dei og ikkje misser di sjel under veldet deira.		"Det er ei grunnsetning i sann okkultisme, at ein skal vera varsam med dei farlege krefter og makter i naturi, so ein ikkje vekkjer eller eggjar dei for brått, men ventar til "tidi er fullkomi", til du sjølv gjenem livsens røynslur blir mogen til å styre dei og ikkje misser di sjel under veldet deira.

@@ Linje 1 286: / Linje 1 286: @@
 [[File:Draumkvæde 1904 - Gjaddarbrui.png|thumb|Gjallarbrua. Illustrasjon av Gerhard Munthe, 1904.]]Saki tek seg annleis ut når ein ser ho frå ei onnor side Litt um senn ovrar det seg eit nytt syn på Draumkvedet. Granskarane er på veg til å finne at det ikkje er ei folkevise, men eit dikt, at der er ein original diktar, og det ein mann so rik og stor at han skulde ikkje trengje å låne so mykje av andre. Den danske professoren Axel Olrik kalla Draumkvedet "hele middelalderens ypperste diktning i Norge", og professor Moltke Moe segjer at det "ligger likesom baade ett og to trin løftet over det vanlige episke nivåa. Skjønt det nu bare er en ruin, virker alvorstyngden og den massive mægtighet som om man stod foran kyklopiske murer". Han fortel um då han fyrste gongen høyrde Draumkvedet sungi. Det var ei husmannskjering i en avdal i Telemarki som song. "Det var koralens høitidelighet, salmens inderlighet, ekstasens henrevethet, av og til som en fjern, dirrende om av kirkeklokker. Jeg begyndte at skjønne at dette kvad kunde gaa fra mor til datter og fra far til søn i syv hundrede aar, magte at fylde slegt efter slegt med sin høihet og sin helhetsstemning. Det var som jeg saa ind gjennem torv og sten til en sunken tid, en tid med oprindelighet og dimensioner og av vidunderlig enkelhet. Men saa fiern, saa fjern." Um skalden skriv han: "Den ukjendte forfatter har været en digter av høi rang."
-Og det er gildt å sjå korleis no Liestøl kjem honom eit steg nærmare inn på livet og tek mål av storleiken hans. Han segjer at ikkje eingong "innum visjonsdiktingi, der Draumkvedet tydelig høyrer heime, vil ein finne at han hev havt noko som ein beint fram kunde kalla eit literært fyrebilete''. Draumkvedet "er ikkje nokor literær etterdiktning. Det er eit sermerkt og originalt kvæde, og det syner ei poetisk evne som må ha makta å smelta gamalt tilfang um og skapa nytt på det gamle grunnlaget. Det som Draumkvede-diktaren fortel må på ein eller annan maten Vera upplevt.
+Og det er gildt å sjå korleis no Liestøl kjem honom eit steg nærmare inn på livet og tek mål av storleiken hans. Han segjer at ikkje eingong "innum visjonsdiktingi, der Draumkvedet tydelig høyrer heime, vil ein finne at han hev havt noko som ein beint fram kunde kalla eit literært fyrebilete". Draumkvedet "er ikkje nokor literær etterdiktning. Det er eit sermerkt og originalt kvæde, og det syner ei poetisk evne som må ha makta å smelta gamalt tilfang um og skapa nytt på det gamle grunnlaget. Det som Draumkvede-diktaren fortel må på ein eller annan maten Vera upplevt.
 Dette var greidtenkte og sanne ord. Og dei opnar porten til ny gransking.
@@ Linje 1 304: / Linje 1 304: @@
 Ja djervskap åtte han som gamle kjempegutar, det synte han, då han våga seg over Gjallarbrui : "å, anten vil eg over Gjallarbrui eller daud etter sålen hange" (v. 46).
-Det var eit rikt huglynde, eit mangslunge kjensleliv i honom. Liten og skjelvande fér han gjenom porten til andheimen, hugmjuk svarar han gygri at han heller vil vera "den lægste i Himmerik enn den høgste i Asgard'', og gråtande fortel han draumane sine. Beiske drykkjer hev han drukki, som hev tvegi sjeli og bøygt storvona, men ogso herda glodbeitelen, so han endå hev sjølv-vyrdskapen til å segja at det som han hev gjort kann ikkje mange gjera etter.
+Det var eit rikt huglynde, eit mangslunge kjensleliv i honom. Liten og skjelvande fér han gjenom porten til andheimen, hugmjuk svarar han gygri at han heller vil vera "den lægste i Himmerik enn den høgste i Asgard", og gråtande fortel han draumane sine. Beiske drykkjer hev han drukki, som hev tvegi sjeli og bøygt storvona, men ogso herda glodbeitelen, so han endå hev sjølv-vyrdskapen til å segja at det som han hev gjort kann ikkje mange gjera etter.
 Sume kann vel "fylgje" spori hans, men fåe kann "fylle" dei. "Den som skal mine fotspor fylle, han lær 'kje av bliom munne" (v. 7). Byrg segjer han um seg sjølv: "Eg kann noko av kvorjom, difor tykkjest eg frod. Eg var longo i jordi moka, hadde eg tott den dauden god" (v. 13). Dette må ein skyna so, at han hadde lært noko som hadde gjort han so klok (frod), at det stod i hans eigi makt å taka imot dauden eller leva lenger. Slik høgre livsvisdom og makt over sit eige liv kunde ein einast lære i mysterieskulane, der ein vart innvigd i høgre og høgre gradar av løynd livsvisdom. Frod vil her visst segja det same som innvigd i mysterie-visdom. M. B. Landstad melder (Norske Folkeviser s. 858) at sume kjeldur "berette at det var drømmeren Olaf Astason strengeligt forbudet at fortælle hvad han havde seet og erfaret; han maatte ikke aabenbare det for noget menneske. Men da det var en trang for ham at meddele sig, gik han til kirken, vendte sig til gravstenene paa kirkegaarden og berettede dem sine syner i kirke-almuens nærværelse. Saaledes kom de ut i folkemunde."