Forskjell mellom versjoner av «Ólafs saga Tryggvasonar (Den store saga)»

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
(Utvidet med kap. 237.)
m
 
(32 mellomliggende revisjoner av samme bruker vises ikke)
Linje 845: Linje 845:
 
'''Olafr konungr merkti sik med krossi'''
 
'''Olafr konungr merkti sik med krossi'''
  
'''89.''' Þa er Olafr Trygguason hafde þria vetr verit a Vindlande georduzst þau tidende at honum ok morgum &#7887;drum þar j landi fengu mikillar hrygdar ok hormungar at Gæira drottning kona hans tok sott þa er hana læidde til bana. Olafi konungi þotti þat sua mikill skadi at hann festi ekki yndi a Vindlande sidan. reid hann til skipa ok siglde fyst til Danmerkr ok ætlade þadan austr j Gardariki. ma þat ok likligt þikkia at vid sua storann harm sem hann hafdi þa bedit mundi hann þa þangat venda fyst sem hann hafdi adr læingzst verit ok sinu rade bezst vnat. En er þeir lagu til byriar vid Danmork gek Olafr konungr vid n&#7887;kkura menn a land upp n&#7887;kkurnn dag ok toku þeir strandh&#7887;gg sem hermanna sidr er til. vid þat urdu landzmenn uarir. sofnuduzst þeir þa saman ok foru eftir þeim med myklu lide. Konungr ok hans menn fundu æigi fyrr en fiolmenni dreif at þeim huadan æfua. þeir uilldu þa forda ser ok hittu æigi skiotan ueg til undankuomu. þuiat þar var skogr smarr ok þykkr sem þeir uoru staddir en æinge &#7887;nnur fylsnne. Olafr rædde þa til sinna manna med myklu trausti guds miskunnar. ek væit sagdi hann at sa gud (er mattigr) er firir himnum rædr ok allrar skepnu er skapari ok hefui ek þat heyrt at hann a þat sigrmark er mikill kraftr fylgir. þat er kross sa er hann var pindr a. bidium nu aller litilatliga þann sama gud at hann skyle oss firir sitt krossmark. leggiumzst nu nidr a jordina ok t&#7887;kum .ij. kuistu ok leggium a oss j mynnd krossins. Geordu allir sem hann baud. Sidan kuomu at þeim ouinir þeirra med myklum gny ok uopnnabraki. þeir ætludu at gripa skiotliga til þeirra þuiat þeir hofdu firir litlu seth þa skamt fra ser en þeir mistu þeirra. hlupu þa her ok huar vm skoginn þuiat þeir fundu þa æigi þoat þeir lægi vnndir þeim. ok hlifde þeim sua hinn helgi kross med guds fulltinge. Menn gafu upp leitina. en Olafr ok hans forunautar stodu þa upp ok foru alæidiss til skipa sinna. hinir sa þat ok sottu hart eftir þeim. uard þa ekki vnndanbragd konungsins ok hans manna annat en leggiazst nidr þar sem þeir uoru komnir. uænti Olafr ser guds miskunnar. en Danir fundu þa æigi helldr en fyrr þar sem þeir lagu a slettum uelli. Eftir þenna atburd hellt konungr skipum sinum austr (j) Gardariki. fek hann þar godar vidtokur af Valldamar konungi ok Arllogia drottningu. hann var j Holmgarde vm uetrinn med sina menn. Æina nott bar firir hann j suefni mykla syn ok merkiliga. honum syndizst æinn mikill steinstolpi j loft upp hatt sua at hann matte sia. þesse steinn var vtan sem klappadr næri grofum<ref>''r.'' gradum</ref> edr p&#7887;llum. hann þottizst ganga upp eftir stæininum sua langt at hann var kominn upp yfir sky. þar kendi hann sua sætan ilm at hann hafde |<ref>56</ref> alldri adr slikann kennt. hann litadizst þa vm ok sa ollu megin hia ser fagra stade blomgada med allri unadsemd. þar sa hann biarta menn skrydda huitum klædum ok prydda allri skinandi dyrd fullra fagnada mæiri en fra megi segia. þui næst heyrde hann raudd upp yfir sig sua segiande. heyr þu Olafr efni gods mannz. margfalldazst munu verk þin til godra hluta ok agætliga auaxstazst gude til dyrdar en þer til sæmdar bæde j brad ok leingdar. þuiat þu tignadir alldri skurgod b&#7887;lu&#7887;d ok uæittir þeim &#7887;ngua heidingliga þionkan þu(i) man nafnn þitt uidfrægiazst vm verolldina. en þo skortir þig enn mikit at þu ser algeorr guds þionostumadr. þuiat þu hefir enn æigi fulla uissu af gudligum hlutum ok þu ert æigi hræinsadr j hæilagre skirnn. Þa hr&#281;ddizst Olafr ok mællti med mikille ahyggiu. huerr ertu drottinn at ek megi a þig trua. Drottinn suarar honum. far þu til Griklandz þar mun þer kunnikt geort nafnn ok dyrd drottins guds þins. ok ef þu truir a hann retliga ok varduæitir dyrdliga hans bodord þa munt þu morgum audrum uisa af uilluuegum heidins atrunadar a biartar g&#7887;tur rettrar truar. þuiat gud hefir þig til ualit at leida margan lyd honum til handa ok þar fyrir muntu &#7887;dlazst eilifua sælu ok meire dyrd en nu hefir (þu) set.
+
[[Bilde:Olavs sorg over Geiras død.jpg|thumb|350px|right|<center>Erik Werenskiold:<br>'''Gæira drottning kona hans tok sott þa er hana læidde til bana.'''</center>]]'''89.''' Þa er Olafr Trygguason hafde þria vetr verit a Vindlande georduzst þau tidende at honum ok morgum &#7887;drum þar j landi fengu mikillar hrygdar ok hormungar at Gæira drottning kona hans tok sott þa er hana læidde til bana. Olafi konungi þotti þat sua mikill skadi at hann festi ekki yndi a Vindlande sidan. reid hann til skipa ok siglde fyst til Danmerkr ok ætlade þadan austr j Gardariki. ma þat ok likligt þikkia at vid sua storann harm sem hann hafdi þa bedit mundi hann þa þangat venda fyst sem hann hafdi adr læingzst verit ok sinu rade bezst vnat. En er þeir lagu til byriar vid Danmork gek Olafr konungr vid n&#7887;kkura menn a land upp n&#7887;kkurnn dag ok toku þeir strandh&#7887;gg sem hermanna sidr er til. vid þat urdu landzmenn uarir. sofnuduzst þeir þa saman ok foru eftir þeim med myklu lide. Konungr ok hans menn fundu æigi fyrr en fiolmenni dreif at þeim huadan æfua. þeir uilldu þa forda ser ok hittu æigi skiotan ueg til undankuomu. þuiat þar var skogr smarr ok þykkr sem þeir uoru staddir en æinge &#7887;nnur fylsnne. Olafr rædde þa til sinna manna med myklu trausti guds miskunnar. ek væit sagdi hann at sa gud (er mattigr) er firir himnum rædr ok allrar skepnu er skapari ok hefui ek þat heyrt at hann a þat sigrmark er mikill kraftr fylgir. þat er kross sa er hann var pindr a. bidium nu aller litilatliga þann sama gud at hann skyle oss firir sitt krossmark. leggiumzst nu nidr a jordina ok t&#7887;kum .ij. kuistu ok leggium a oss j mynnd krossins. Geordu allir sem hann baud. Sidan kuomu at þeim ouinir þeirra med myklum gny ok uopnnabraki. þeir ætludu at gripa skiotliga til þeirra þuiat þeir hofdu firir litlu seth þa skamt fra ser en þeir mistu þeirra. hlupu þa her ok huar vm skoginn þuiat þeir fundu þa æigi þoat þeir lægi vnndir þeim. ok hlifde þeim sua hinn helgi kross med guds fulltinge. Menn gafu upp leitina. en Olafr ok hans forunautar stodu þa upp ok foru alæidiss til skipa sinna. hinir sa þat ok sottu hart eftir þeim. uard þa ekki vnndanbragd konungsins ok hans manna annat en leggiazst nidr þar sem þeir uoru komnir. uænti Olafr ser guds miskunnar. en Danir fundu þa æigi helldr en fyrr þar sem þeir lagu a slettum uelli. Eftir þenna atburd hellt konungr skipum sinum austr (j) Gardariki. fek hann þar godar vidtokur af Valldamar konungi ok Arllogia drottningu. hann var j Holmgarde vm uetrinn med sina menn. Æina nott bar firir hann j suefni mykla syn ok merkiliga. honum syndizst æinn mikill steinstolpi j loft upp hatt sua at hann matte sia. þesse steinn var vtan sem klappadr næri grofum<ref>''r.'' gradum</ref> edr p&#7887;llum. hann þottizst ganga upp eftir stæininum sua langt at hann var kominn upp yfir sky. þar kendi hann sua sætan ilm at hann hafde |<ref>56</ref> alldri adr slikann kennt. hann litadizst þa vm ok sa ollu megin hia ser fagra stade blomgada med allri unadsemd. þar sa hann biarta menn skrydda huitum klædum ok prydda allri skinandi dyrd fullra fagnada mæiri en fra megi segia. þui næst heyrde hann raudd upp yfir sig sua segiande. heyr þu Olafr efni gods mannz. margfalldazst munu verk þin til godra hluta ok agætliga auaxstazst gude til dyrdar en þer til sæmdar bæde j brad ok leingdar. þuiat þu tignadir alldri skurgod b&#7887;lu&#7887;d ok uæittir þeim &#7887;ngua heidingliga þionkan þu(i) man nafnn þitt uidfrægiazst vm verolldina. en þo skortir þig enn mikit at þu ser algeorr guds þionostumadr. þuiat þu hefir enn æigi fulla uissu af gudligum hlutum ok þu ert æigi hræinsadr j hæilagre skirnn. Þa hr&#281;ddizst Olafr ok mællti med mikille ahyggiu. huerr ertu drottinn at ek megi a þig trua. Drottinn suarar honum. far þu til Griklandz þar mun þer kunnikt geort nafnn ok dyrd drottins guds þins. ok ef þu truir a hann retliga ok varduæitir dyrdliga hans bodord þa munt þu morgum audrum uisa af uilluuegum heidins atrunadar a biartar g&#7887;tur rettrar truar. þuiat gud hefir þig til ualit at leida margan lyd honum til handa ok þar fyrir muntu &#7887;dlazst eilifua sælu ok meire dyrd en nu hefir (þu) set.
  
  
Linje 915: Linje 915:
 
'''Fra vidrtali Olafs konungs ok visendamannz'''
 
'''Fra vidrtali Olafs konungs ok visendamannz'''
  
'''92.''' Olafr Trygguason siglde uestan af Æinglande ok ætlade til Jrlandz. honum hægde vedr ok bar hann til eyia þeirra er Sylingar hæita. þær liggia uestr j haf fra Æinglande. hann lagde til hafnar ok la þar vm hrid. þa voru lidnir fiorir uetr fra þui er Olafr konungr siglde af Vindlande. Þa er Olafr konungr la j Sylyngum |<ref>58</ref> spurde hann at þar j eyiunum var spamadr n&#7887;kkurr sa er sagde vuordna hluti firir ok þotti m&#7887;rgum þat eptir ganga. konungi geordizst foruitnne a at reyna spadom þessa mannz. hann sende þangat af monnum sinum þann er mestr var uexsti ok fridazstr synum ok bio hann sem uegligazst ok bad hann fara til æinsetumannz ok segia sig uer konung. en Olafr var þa frægr ordinn at þui (um) &#7887;ll lond at hann var fridari ok meire en adrir menn. ekki hafde hann meira af nafni sinu fra þui er hann siglde ór Gardariki j fyrra sinn en hann kallade sig Ola ok sagdizst vera girzskr. Sendemadr kom til spamannz ok sagdizst uera konungr. Spamadrinn [suarar. ekki<ref>[spurde ''Cd.''</ref> ertu konungr. en þat er ætlan min at þu ser trur konungi<ref>konungr ''Cd.''</ref>. Ekki sagde hann honum flæira. For hann aftr til konungs ok sagde honum allt sem farit hafde med þeim. en þa tok ef allt af Olafui at hann uæri æigi sannliga spamadr. fystizst konungr þa mæirr en fyrr at finna hann. For Olafr þa a fund hans ok atti tal vid hann. spurde konungr eftir huat madrinn sagde til huersu honum munde ganga til rikis edr annarrar hamingiu. Einsetumadrinn suarar med helgum spadoms anda. þu munt verda agætr konungr ok vinna morg frægdarverk. þu munt morgum manni koma til rettrar truar ok sannrar idranar. muntu bæde þer ok m&#7887;rgum &#7887;drum hialpa. en til þess at þu vitir min ansuor sonn mattu þat til marks hafua. er þu kemr til skipa þa munt þu þar hermonnum mæta ok vvina flokkum. muntu þar eiga bardaga ok tyna n&#7887;kkuru lide þinu en sialfr þu fa mikit sar sua at (af) þui sare munt þu banuænn verda ok a skillde til skips borinn. en þo munt þu af þesso sare hæill verda jnnan .vi. natta ok sidan vid skirnn taka. En eftir þetta for Olafr til skipa sinna. þar mætti hann vfridarmonnum þeim sem hann uilldu drepa ok lid hans. for allt vm þeirra vidskipte sem æinsetumadrinn sagde. at konungr var sarr borinn vt a skip ok var groinn a .vi. natta fresti. þottizst hann þa vita fullkomliga at þesse madr munde sanna hluti honum sagt hafa ok þat at hann var sannr spamadr huadan sem hann hefde þann spadom. For Olafr konungr þa j annan tima til spamanzsins. talade hann mart vid hann spurde þa vandliga huadan honum kom su speki er hann sagde firir ouordna hluti. Æinsetumadr suarar. sialfr gud kristinna manna lætr mig vita þat er mig fo(r)uitnar. Þa sagde hann Olafi morg stormerki guds ok af hans fortaulum het Olafr konungr at lata skirazst. for hann vit þat til skipa sinna.
+
[[Bilde:Olav bæres paa skjold til skibet.jpg|thumb|500px|right|<center>Erik Werenskiold:<br>'''Konungr var sarr borinn vt a skip.'''</center>]]'''92.''' Olafr Trygguason siglde uestan af Æinglande ok ætlade til Jrlandz. honum hægde vedr ok bar hann til eyia þeirra er Sylingar hæita. þær liggia uestr j haf fra Æinglande. hann lagde til hafnar ok la þar vm hrid. þa voru lidnir fiorir uetr fra þui er Olafr konungr siglde af Vindlande. Þa er Olafr konungr la j Sylyngum |<ref>58</ref> spurde hann at þar j eyiunum var spamadr n&#7887;kkurr sa er sagde vuordna hluti firir ok þotti m&#7887;rgum þat eptir ganga. konungi geordizst foruitnne a at reyna spadom þessa mannz. hann sende þangat af monnum sinum þann er mestr var uexsti ok fridazstr synum ok bio hann sem uegligazst ok bad hann fara til æinsetumannz ok segia sig uer konung. en Olafr var þa frægr ordinn at þui (um) &#7887;ll lond at hann var fridari ok meire en adrir menn. ekki hafde hann meira af nafni sinu fra þui er hann siglde ór Gardariki j fyrra sinn en hann kallade sig Ola ok sagdizst vera girzskr. Sendemadr kom til spamannz ok sagdizst uera konungr. Spamadrinn [suarar. ekki<ref>[spurde ''Cd.''</ref> ertu konungr. en þat er ætlan min at þu ser trur konungi<ref>konungr ''Cd.''</ref>. Ekki sagde hann honum flæira. For hann aftr til konungs ok sagde honum allt sem farit hafde med þeim. en þa tok ef allt af Olafui at hann uæri æigi sannliga spamadr. fystizst konungr þa mæirr en fyrr at finna hann. For Olafr þa a fund hans ok atti tal vid hann. spurde konungr eftir huat madrinn sagde til huersu honum munde ganga til rikis edr annarrar hamingiu. Einsetumadrinn suarar med helgum spadoms anda. þu munt verda agætr konungr ok vinna morg frægdarverk. þu munt morgum manni koma til rettrar truar ok sannrar idranar. muntu bæde þer ok m&#7887;rgum &#7887;drum hialpa. en til þess at þu vitir min ansuor sonn mattu þat til marks hafua. er þu kemr til skipa þa munt þu þar hermonnum mæta ok vvina flokkum. muntu þar eiga bardaga ok tyna n&#7887;kkuru lide þinu en sialfr þu fa mikit sar sua at (af) þui sare munt þu banuænn verda ok a skillde til skips borinn. en þo munt þu af þesso sare hæill verda jnnan .vi. natta ok sidan vid skirnn taka. En eftir þetta for Olafr til skipa sinna. þar mætti hann vfridarmonnum þeim sem hann uilldu drepa ok lid hans. for allt vm þeirra vidskipte sem æinsetumadrinn sagde. at konungr var sarr borinn vt a skip ok var groinn a .vi. natta fresti. þottizst hann þa vita fullkomliga at þesse madr munde sanna hluti honum sagt hafa ok þat at hann var sannr spamadr huadan sem hann hefde þann spadom. For Olafr konungr þa j annan tima til spamanzsins. talade hann mart vid hann spurde þa vandliga huadan honum kom su speki er hann sagde firir ouordna hluti. Æinsetumadr suarar. sialfr gud kristinna manna lætr mig vita þat er mig fo(r)uitnar. Þa sagde hann Olafi morg stormerki guds ok af hans fortaulum het Olafr konungr at lata skirazst. for hann vit þat til skipa sinna.
  
  
Linje 921: Linje 921:
  
 
'''93.''' Einn aboti red firir æinu klaustri þar j eyiunum hardla agætr. hellt Olafr konungr skipum sinum ok ollu lide þangat til klaustursins. en sa guds madr sem þar red firir visse af spalæiks anda þangatkuomu konungs. hann kallade þa saman alla brædr þa er hann atti at stiornna ok bat þa skrydazst sem uirduligazst. þuiat ver skulum gera processionem til strandar ok taka sem s&#281;miligazst vid skipalyd þeim er koma mun til uor. En er aboti var buinn ok allir voru skryddir gek aboti til strandar med alla brædr sina ok marga klerka ok þionustumenn hæilagrar kirkiu þeir er hann ualld yfir hafdi. þat var snemma dags. Olafr konungr var a land kominn med alla sina menn. þeir sa þa langt fram firir sig birtu mykla sua at þeir uissu ner uarlla j fyrstu huat vera munde. þuiat vida liomade af er morginsolin skæin a þau hinu agætu klæde er abote var skryddr med ok hans klerka folk. en er þeir funduzst læidde aboti hann til klausturs sins. ok er þeir h&#7887;fdu sungit f&#7887;gnudu huarir &#7887;drum med blidskaupum. Olafr konungr knefallade firir honum med ollu litilæte. aboti ræiste hann upp ok kysti ok talade sua til hans. firir skommu var mer sagt ok synt huerr þu vart edr huerr þu munt verda. þuiat drottinn Jesus Cristus sende þig firir þui hingat til eyianna at oss hæfir at boda ydr heilsamliga kenning ok væita þer ok þinu lide hæilagt skirnar embætti er þu ok allir adrir þeir er taka med rettri tru munu eilifa hialp ok hæilsu af hliota. Slikum ok morgum &#7887;drum f&#7887;grum fort&#7887;lum talade aboti firir þeim miog fagurligum langt eyrende ok sniallt. en þui næst met guds lofui skirde hann Olaf konung ok alla hans suæit. Dualldizst Olafr þar læingi ok hans suæit ok þa nam hann hæilug fræde ok goda sidu at þeim guds manne ok klaustra brædrum. aboti sagde Olafi at hann munde verda konungr yfir Noregi ok til þess ualdr af gude at lysa m&#7887;rgum salum rettan veg til sins skapara. Þa var Olafr konungr halfþrit&#7887;gr at alldri er hann var skirdr. þa voru lidnir fra holldgan vors herra Jesu Cristi fim<ref>''r.'' niu</ref> hundrat vetra ok fiorir<ref>''r.'' niu</ref> tigir ok þriu ar. þat var a tiunda ari rikis Ottonis keisara hins unga en a fysta are ok .xx. rikis Adalsteins Eingla |<ref>59</ref> konungs er fostrade Hakon.
 
'''93.''' Einn aboti red firir æinu klaustri þar j eyiunum hardla agætr. hellt Olafr konungr skipum sinum ok ollu lide þangat til klaustursins. en sa guds madr sem þar red firir visse af spalæiks anda þangatkuomu konungs. hann kallade þa saman alla brædr þa er hann atti at stiornna ok bat þa skrydazst sem uirduligazst. þuiat ver skulum gera processionem til strandar ok taka sem s&#281;miligazst vid skipalyd þeim er koma mun til uor. En er aboti var buinn ok allir voru skryddir gek aboti til strandar med alla brædr sina ok marga klerka ok þionustumenn hæilagrar kirkiu þeir er hann ualld yfir hafdi. þat var snemma dags. Olafr konungr var a land kominn med alla sina menn. þeir sa þa langt fram firir sig birtu mykla sua at þeir uissu ner uarlla j fyrstu huat vera munde. þuiat vida liomade af er morginsolin skæin a þau hinu agætu klæde er abote var skryddr med ok hans klerka folk. en er þeir funduzst læidde aboti hann til klausturs sins. ok er þeir h&#7887;fdu sungit f&#7887;gnudu huarir &#7887;drum med blidskaupum. Olafr konungr knefallade firir honum med ollu litilæte. aboti ræiste hann upp ok kysti ok talade sua til hans. firir skommu var mer sagt ok synt huerr þu vart edr huerr þu munt verda. þuiat drottinn Jesus Cristus sende þig firir þui hingat til eyianna at oss hæfir at boda ydr heilsamliga kenning ok væita þer ok þinu lide hæilagt skirnar embætti er þu ok allir adrir þeir er taka med rettri tru munu eilifa hialp ok hæilsu af hliota. Slikum ok morgum &#7887;drum f&#7887;grum fort&#7887;lum talade aboti firir þeim miog fagurligum langt eyrende ok sniallt. en þui næst met guds lofui skirde hann Olaf konung ok alla hans suæit. Dualldizst Olafr þar læingi ok hans suæit ok þa nam hann hæilug fræde ok goda sidu at þeim guds manne ok klaustra brædrum. aboti sagde Olafi at hann munde verda konungr yfir Noregi ok til þess ualdr af gude at lysa m&#7887;rgum salum rettan veg til sins skapara. Þa var Olafr konungr halfþrit&#7887;gr at alldri er hann var skirdr. þa voru lidnir fra holldgan vors herra Jesu Cristi fim<ref>''r.'' niu</ref> hundrat vetra ok fiorir<ref>''r.'' niu</ref> tigir ok þriu ar. þat var a tiunda ari rikis Ottonis keisara hins unga en a fysta are ok .xx. rikis Adalsteins Eingla |<ref>59</ref> konungs er fostrade Hakon.
 
  
 
===Þaattr Þraandar ok Sigmundar===
 
===Þaattr Þraandar ok Sigmundar===
Linje 1 977: Linje 1 976:
 
::hann er rikzstr konungmanna.
 
::hann er rikzstr konungmanna.
  
===Þaattr Hallfredar vandrædaskaaldz===
 
  
 +
===Þaattr Stefnis Þorgilsunar===
 +
 +
 +
'''Hann kom til Olafs konungs'''
  
A ofanverdum dogum Hakonar Adalstæinsfostra bio nordr a Halogalandi j ey þeirri er Ylfui hæitir sa madr er Þorualdr het ok var kalladr skiliandi. hann atti konu þa er Þorgerdr het ok var Hallfredar dottir. Gallti het brodir hennar ok var rikr madr ok bio j Sognne. synir Þorualldz voru þeir Ottarr |<ref>153</ref> ok Þorkell silfri ok var hann æigi skilgetinn. Jngialldr het madr er þar bio enn j eyiunne hans son het Auallde. (Ottarr var) med Jngiallde. Sokki het vikingr æinn mikill ok illgiarn hann for uida med hernade. hann var vinr mikill Gunnhilldar sona er þa redu Noregi. hann kom a nattarþeli at bæ Þorualldz ok segir sinum monnum at þar mundi gott fang j hendr bera er audigr madr var firir ok skulu ver bera elld at bænum. Þorualldr gek at dyrum ok spyrr huerr firir elldinum rede. Sokki sagde til sin. Huers giolldum ver at segir Þorvalldr ek man æigi motgerdir vorar vid þig. Sokki suarar. ekki foru uær uikingar at sokum. vilium ver hafa lif þitt ok fe. Þorvalldr suarar. þess munu þer nu rad æiga at sinne. Nu sækia vikingar ath bænum med elldi ok uopnnum ok lykr þar suo at Þorvalldr brennr þar jnne med .xv. mann en nokkurir menn kuomuzst a brott. vikingar toku fe þat allt er þeir mattu nytium a koma. Sumt lid Sokka gerdi til Jngialldz ok l&#7887;gdu þar elld j hus. hann gek til dyra ok beiddi monnum vtgaungu en þess var æingi kostr. þa huarf Jngialldr til sueinanna Ottars ok Auallda ok mællti. þat er likazst at lidin se min orl&#7887;g ok uillda ek giarnna koma ykkr ór elldinum ok mætti þit niota leingri forlaga ok skal ek skiota ykkr vt vm laundyrr ok væri ykkr efni til selld at hefnna þessa ef ykkr er nokkur framkuæmd ætlut. Þeir segia at vera munde vile til en æigi siam vit efni til þess at sua bunu. Þeim var sidan skotit vt vm laundyrr æinar ok komuzst þeir met ræyk a burt ok hlupu vt a eyna. en firir gny ok elldzgangi ok þat er þeir voru æigi fæigir þa kuomuzst þeir undan ok til æins bonda er þar bio. Ottarr mællti þa. uilltu bondi lia mer skip. Hann spyrr huat suæinum eru þit. Hann suarar. þeir æinir eru at betr samir at flytia okkr en duelia okkr. Hann suarar. þat mun uist satt þit munut vera eyirsuæinar uorir. Þa voru þeir fluttir til landz ok k&#7887;lluduzst gongumenn ok koma þeir þar er sildaferia æin var ok spurdu huerr firir rede. þeir kuoduzst vera nordan or Uogum. Ottarr mællti. vili þer nokkura þionustusueina. Styrimadr suarar. uel koma oss bakstrsuæinar ok stigit a skip vt. Helldu sidan sudr med landi. ok er þeir koma a Sognns&#281; þa mællti Ottarr. nu uilium vit her inn j fiordinn ok æigum her firir frændr. Styrimadr mællti. þat skal ykkr nu hæimillt ok kann vera at þit set her æigi verr komnir en þar sem þit vorut uppteknir ok hafui þit uel þionat en brugnir munu þit uit flæira. Sidan skildu þeir.
+
Madr er nefnndr Stefnir hann var son Þorgils Æilifssonar Helga sonar biolu Ketilssonar tiatnefs Bearnnarsonar bunu. Stefnir var fæddr a Kialarnese ok u&#7887;x þar upp medan hann var barn. Stefnir for vtan þa er hann var a ungum alldri ok tok tru j Danmork ok var gaufugr madr. Stefnir kom til Þorvalldz Kodranssonar ok for vijda vm heim med honum at kanna helga stade ok rikra manna sidu. Vm sidir huarf Stefnir aftr nordr j laund. fann hann þa Olaf Trygguason firir uestan haf ok gerdizst hans madr. for hann uestan med Olafi konungi til Noregs.
  
  
'''Drepnir berserkir. capitulum.'''
+
'''Stefnir for til Jslandz ok bodadi kristni'''
  
'''251.''' Sid vm aftan kuomu þeir j Sognn til Gallta modurbrodur sins ok settuzst utarliga j halm. Gallti gek at þeim ok spurde huerir þeir uæri. Þeir kuoduzst uera gongusuæinar. Gallti mællti. hitt munda ek ætla at þit verit dugandi menn ok frændr minir se ek þat a &#7887;gnabragde ykkru. ok gangit til sætis. Ottarr suarar. nu er dulit,til hofs er haskinn firrizst. Þar voru þeir j godu yfirlæti .vij. vetr edr .viij. ok gerduzst menn geruiligir. ok þa vard orrosta a Fitium ok fell Hakon Adalsteinsfostri en Gunnhilldar synir toku rikit. Þa mællti Gallti. þann ueg uirdig Ottarr sem þu munir verda firir ykkr frændum. en nu er su &#7887;lld j Noregi at ek se æigi at ek geta halldit ykkr firir vvinum vorum. nu skulu þit fara uestr til Æinglandz ok seam fyst huersu vid lætr. en ek uænti fridar af Gunnhilldar sonum ef þit erut æigi vid. Ottarr kuetzst hans rad hafua vilia. ok foru þeir or landi ok uestr vm haf ok ofludu ser fiar ok gerduzst myklir menn. sellt hafde Gallti jardir þeirra ok kuikfe ok varit j silfr. .iij. uetr voru þeir firir uestan haf ok attu gnott fiar. þa foru þeir til Orknneyia ok mællti Ottarr vid Auallda. þat læikr nu j skapi mer at kaupa mer Jslandz far. þat spyr ek at þar hafua menn frelsi ok þat lata godir dræingir ser soma. Aualldi bad hann firir rada. sidan keyftu þeir Jslandz far. Ottarr mællti þa. nu er sua (mal) med uexsti at ver hofum fæingit fe mikit ok gott ord en þo megum uer æigi hæita uaskir menn ef æigi skulu fodurhefndir fram koma. en þo at þat þiki æigi synt þa er þat þo æigi reynt fyrr en ver finnum vvini vora. nu skal framarlla til hætta helldr en æigi finnumzst ver. Sidan fara þeir til fundar vid vikinga ok sa j æinum leyniuoge morg skip. þa mællti Ottarr. nu munu ver hafa breytnni. ek mun fra lide skiliazst ok Auallde ok hætta æigi lide voru. u&#281;nti ek at ver verdim hamingiu mæire en illuirkiar þessir. en þeir menn er eftir eru skulu hafa hendr a reipum ok verit bunir at ver komum aftr. Þeir kuoma j lid uikinga ok var spurt huat manna þeir væri. þeir kuoduzst vera matgerdarmenn ok letu sild fala ok spurdu huar hofdinginn væri Sokki. mun honum æigi hent at kaupa til vista ydr. Menn suorudu at hann væri æigi uanr at |<ref>154</ref> fara æinn saman at sildakaupum ok ferr hann iafnan vid .xl. manna. Ottarr suarar. hui sæta uarlæikar þessir. edr huar sefr hann a nottum. liggr hann a skipe edr landi. Þeir kuodu hann j lofti æinu sofa. þuiat hann aa s&#7887;kott vid menn ok lætr log bera firir ser ok ganga ekki allnær ok æigi mun hann ganga at sildakaupum a kuelldum. Þeir Ottarr gengu j brott ok satu vm æigi at sidr. Sokki lot læsa dyrr huert sinn er hann gekk a burt edr hann var þar ok gætti sealfr lukla ok trude ser bezst en let standa .xxx. manna firir skemmudyrum. Ottarr hafde þetta allt spurt ok hafde vid buizst ok atti nafraskiodu ok graftol ok mællti vid Auallda. nu munu vit hafa gætzsllu a er menn eru a brottu fra skemmunni ok grafa undir skemmuna ok læita at koma upp undir skemmunni. Ok sua gerdu þeir ok urdu menn ekki varir vid þetta starf. ok vm nottina er<ref>menn ''tilf. Cd.''</ref> Sokki kom j herbergit þa spratt Ottarr upp ok lagde spiote j smaþarma honum nedan (u)ndir bryniuna. en Aualldi hio ór Sota brodur hans þionappa ok var þat banasar. sidan hlupu þeir j iardhusit er þeir h&#7887;fdu gert ok kuomuzst til bat(z) sins ok sidan til skips sins ok fengu godan byr til Jslandz. ok þotti æigi sk&#7887;ruligri hefnnd ordit hafa. Gunnhilldr konungamodir spurde þetta ok quat mæin at þui at hon læidde þa æigi augum er vini hennar hofdu drepit. en uæit ek huerir gert hafa.
+
'''239.''' Stefnir hinn islenzski var med Olafi konungi. Konungr atti oftliga tal vid Stefnni þuiat hann var uitr madr ok hafdi farit vida. fretti konungr hann miog at framferdum ok sidum rikra h&#7887;fdingia j &#7887;drum londum sua vm ferdir þeirra Þorualldz Kodranssonar. Stefnir sagde slikt er hann spurde. Konungr spurde Stefnne ef honum uæri hugr a at vitea frænda sinna a Jslande ok boda þar helga tru. Stefnir suarar. sua var þar tekit a firir flestum monnum firir Þorvalldi þa er hann for þess eyrendis til Jslandz med Fridreki byskupi at mig langar ekki til þess. ok uar hann j alla stade betr tilfærr en ek at flytia þann bodskap. Konungr mællti. med þui at ek hefui sua upphafit at flytia kristnibod her j Noregi at ek hefui fullkomliga statt upp a mitt hiarta at ek skal alldri fyrr letta þessu starfui en allt landzfolk er her retttruat þa skal ek æigi sidr astunda med &#7887;llu kostgæfui at læida gude til handa þann lyd er Jsland byggir edr &#7887;nnur Nordrl&#7887;nd þau sem hingat liggia undir vart riki til kaupferda edr atflutninga þeirra gæda er ver megum æigi missa. en þau laund megu halfu sidr þarnnazst þeirra hluta sumra er hedan flytiazst. en þat er |<ref>146</ref> æigi hæyriligt at kristnir menn saurgi sina tru sua at þeir eigi kaup vid heidingia ok annat uinskapar samneyti sem vid sina brædr. nu hefui ek þat hellzst hugsat at senda til Jslandz ok boda guds tru ok vita huersu vidlætr. se ek her med oss annann æigi likara til felldan þessa eyrendis þuiat þu ert þeim samlendr ok ættadr uel algerr j tru ok helgu sidferde. Stefnir suarar. giarnna uil ek fara ydra sendifor huert er þer likar til Jslandz edr annarsstadar. en uggr er mer a at til litils komi min ferd þuiat Jslendingar frændr minir eru hardir vidæignar ok vilia seint lata af þui er þeir taka upp. þui næst biozst Stefnir til Jslandz. let sidan j haf med nokkurum lærdum monnum ok &#7887;dru foruneyti er Olafr konungr fek honum. greiddizst þeirra f&#7887;r uel. þeir h&#7887;fdu vtivist bæde hæga ok skamma. Stefnir kom skipe sinu j Gufaross nokkuru firir alþinge. tok hann þegar opinberliga at boda guds eyrendi. ok er menn vissu at hann var kristinn ok med hueriu eyrendi hann for þa toku þeir vid honum illa ok vmannliga en þo frændr hans æinna vest. Hann for diarfliga yfir vid tiunda mann uestr ok sudr. ok er hann sa at &#7887;ngir skipuduzst vid hans fortaulur j þeim herndum þuiat allt folk var heidit firir sunnan land ok vm Uestfirdinga fiordung þa reiddizst Stefnir ok let briota hof ok h&#7887;rga ok briota skurgod med styrk sinna forunauta. Þa sofnnuduzst saman heidingiar ok letu þa æigi na at briota hof sin edr mæida god sin. A þui sama sumre var þat l&#7887;gtekit a alþinge at huernn þann skyllde gera sekan ok vtlægan er lastade godin edr ueitte þeim n&#7887;kkura meingerd edr vsæmd. skylldi þær sakir sækia frændr þeirra er firir sokum voru hafdir þrimenningar ok fiormenningar ok þar j mille þuiat heidnir menn kolludu kristnina frændaskom. Firir þui s&#281;ktu Stefni frændr hans synir Osuifrs Helgasonar Ottarssonar Bearnnarsonar Ketilssonar flattnefs. þeir hetu sua Þorolfr ok Askell Torradr ok Vandradr. en Ospakr brodir þeirra villde æigi sækia hann. Stefnir suarade þeim þa er þeir h&#7887;fdu sektan hann þessi sekt. þer hafit mig firirdæmdan ok man mig þat ekki saka. en hedan munu æigi lida margir uetr adr ydr mun firir þessa sok at hendi koma mikil vgifta ok hamingiuleyse.
  
  
'''Ottarr kom til Jslandz ok feck Aastdisar'''
+
'''Tok vt skip Stefniss'''
  
'''252.''' Ottarr kom skipi sinu j Blonduos firir nordan land. adr uoru þar lond numin. Ottarr keyfti land j Grimstungum j Uatzdal at þeim manni er Æinarr het ok gaf vid kaupskipit ok gerde þar bu. Aualldi var med Ottari hinn fysta uetr en at uori keyfti hann land at Knuki j Vazdal ok fek þeirrar konu er Hilldr het ok uar dottir Eyuindar sorkuis. dottir þeirra het Kolfinna hon var uæn kona ok oflati mikill. Olafr het madr er bio at Haukagile hann var audigr madr ok atti þa konu er Þorhalla het ok var dottir Æuars hins gamla. Astdijs het dottir þeirra ok var skorulig kona. hennar bad Ottarr ok fek med myklu fe. son þeirra het Hallfredr en annarr Gallti. en Valgordr dottir ok var kuenna friduzst þeirra er þa voru j Uatzdal edr vidara. Olafr at Haukagile fostrade Hallfred ok var hann þar uel halldinn. Hallfredr var snemma þroskuligr mikill ok sterkr uel andlitz farinn nefliotr ok kallmannligr n&#7887;kkut skolbrunn marghattadr ok margbreytinn þegar hann var nokkut þroskadr jarpr aa hár ok for uel. hann var skalld gott þegar a unga alldri ok alnidskar en ekki miog vinsæll.
+
'''240.''' Skip Stefnnis stod upp um uetrinn j Gufarose. en um uorit er snio leysti or fiollum þa tok upp skipit allt ok slæit vt allt samt aru&#7887;xstr ok stormr uedrs. rak skipit til hafs ok þotti heidingium audsynt at godin uoru ræid Stefani. Þar vm quodu þeir visu þessa.
  
  
'''Ottarr riez nordan til Nordraardals'''
+
::Nu hefir stafnnualinn Stefnis
 +
::straumr ferr um hol knerri
 +
::felliuedr af fialli
 +
::fiallrænt brotit allan.
 +
::helldr kued ek uist at ualldi
 +
::uindr slæit band a landi
 +
::geisar a med jse
 +
::allrikr Freyrr slikum.
  
'''253.''' Þorstæinn Jngimundarson var þa hofdinge at Hofe j Uazdal ok bio þar ok þotti mestr madr j þeim sueitum. hann var vins&#281;ll ok mannheilla madr. Jngolfr ok Gudbrandr uoru synir hans. Jngolfr var u&#281;nstr madr nordr j suæitum. Vm hann var þetta kuedit.
 
  
 +
Litlu sidar kom skip Stefnis at landi med ualldi ok uilea almattigs guds ok var sua at litt var lest edr ekki.
  
::Allar uilldu meyiar
 
::med Jngolfi ganga
 
::þær er uaxnar voru
 
::vesol kuetzst hon æ til litil.
 
::suo uil ek ok kua(d) kelling
 
::med Jngolfi ganga
 
::medan mer tuær um tolla
 
::tenn j efra gomi.
 
 
 
Haustbod uar sett j Grimstungum ok knattleikr. Jngolfr kom til læiks um daginn ok mart manna med honum nedan ór dal. uedr var gott ok satu konur vti ok h&#7887;rfdu a læikinn. Ualgerdr Ottarsdottir sat upp j brekkuna fra ok konur hia henni. Jngolfr var at læiknum ok flo knottrinn þangat er Ualgerdr uar. hon tok hann hondum ok let koma undir yfirhofnn sina ok bad þann sækia er kastat hafde. en Jngolfr hafdi kastat. Hann heyrdi þetta ok snarade eftir en bad þa læika. en hann settizst nidr hea Valgerdo ok talade uid hana allan þann dag. Nu var slitit leiknum ok fara heim vm kuelldit þeir er æigi voru bodsmenn. Sidan uandi Jngolfr komur sinar j Grimstungur ok talade vid Ualgerde. Ottarr kom at mali vid Jngolf. æigi getz mer at kuomum þinum ok spurt muntu þat hafa at ver hofum æigi þolat ollum monnum skammir edr skapraunir atgerdalaust. muntu komazst auduelligar at radahag vid hana ef þu uill. Hann kuetzst sealfrada vilea vera ferda sinna huat sem Ottarr sagde. let sua at æins skipadan dalinn at hann kuetzst æingis naudungarmadr vera skylldu. Sidan hittir Ottarr Þorstein ok segir honum. bad hann æiga hlut at suo at ver halldim rettum hlut vid Jngolf son þinn. þu ert uitr madr ok godgiarnn. Þorsteinn suarar. vist gerir hann þat j moti uilia minum ok hæita uil ek minne vmrædu. Skilia þeir vid þat. Þorsteinn mællti vid Jngolf. annan hatt hafui þer en ver a unga alldri. gerit ydr at ginnungum er hofdingia efni skylldu vera ok lat þu af tali vid dottur Ottars bonda. Jngolfr kuat batnna skylldu vid hans vmrædu ok let hann þa |<ref>155</ref> af kuomum fyst j stad. Sidan orti Jngolfr mansaungsdrapu vm Valgerde. Ottarr reiddizst þui miog. ferr enn at hitta Þorstein. kuat ser nu leitat mikillar skapraunar. nu bid ek þig at þu lofir mer at stefnna Jngolfi syne þinum þui at ek vni æigi at kyrt se. Þorsteinn suarar. æigi mun ek banna þat en medallagi ætla ek þat radligt. Jokull Jngimundarson uar þa at Hofui brodir Þorsteins er þetta var. hann sagde þa. heyr a endime at þu munir fara malum fram vid oss frændr her j sueit ok skal þat skiott at illu verda. Jokull bio upp j Tungu j Uazdal. Þorsteinn syndi enn sem oftar godgirnd sina ok setti menn til med þeim a Hunavatz þinge ok handsalade firir Jngolf son sinn ok bad þess Ottar at hann yndi þui at Þorsteinn gerde j mille þeirra vm drapumalit ok annat þat er j mille var. þessa fystu menn Ottar ok vard þat at sætt at Þorstæinn skyllde gera æinn. Sidan mællti hann. skiot eru her min vmmæli. her er at sea firir huorumtueggium huersu ykkr likar. ek geri halft hundrat silfurs til handa Ottari en Ottarr skal selia iardir sinar ok radazst j burt ór þessi sueit. Ottar quaz æigi uara at honum mundi slikr uiafnnadr bodinn. Þorsteinn kuetz æigi sidr firir hans hond set hafa j þessu uid skaplynde huorratuoggiu. Ok eftir þetta redzst Ottarr sudr j Nordrárdal ok bio fyst a Ottarstodum. þa var Hallfredr son hans nærr .xx. at alldri ok var þroskuligr.
 
  
 +
'''Vidrtal bænda'''
  
'''Griss bad Kolfinnu. capitulum.'''
+
'''241.''' Olafr konungr þa er hann hafde kristnat allt folkit j Uikinne for hann nordr med landi þat sama sumar er Stefnir for til Jslandz sem nu var sagth. sneri konungr ollum monnum til kristni huar sem hann kom ok kendi þeim retta sidu. A Hordalandi voru þeir menn margir rikir ok agætir er komnir voru af ætt Hordakara. H&#7887;rdakari atti .iiij. syne. æinn het Þorlæifr hinn spaki. annar Augmundr fadir Þorolfs skialgs f&#7887;dur Erlings a Sola. Þordr het hinn þride fadir Klyps hessis er drap Sigurd konung slefu. fiorde son H&#7887;rdakara het &#7886;lmodr hinn gamli fadir Askels fodur Aslaks fitiaskalla. var þessi ættbogi þa mestr ok gofgazstr a Hordalandi er kominn var af ætt Hordakara. En er þeir frændr spurdu til þessa atkuædis at Olafr konungr for austan med landi ok hafde lid mikit ok braut fornn laug a monnum. en allir sættu refsingum ok afarkostum þeir sem a moti mælltu þui er hann uillde vera lata. þa gera þeir stefnulag sin a mille at gera rad firir ser þuiat þeir vissu at konungr munde bratt koma a þeirra fund. En er þeir funduzst allir frendr þa mællti sa er mest var firir þeim. þat vita allir þeir menn er her eru saman komnir at Olafr Trygguason mun skiott koma at vitia uar. er hann agætr madr af jþrottum sinum styrk ok storuirkium þeim er hann hefir unnit vida j londum. þui fylgir honum frægd ok frami um alla nordrhalfu hæimsins. firir þa skylld er gott ok sæmiligt slikum konungi at þiona ok honum at hlydnazst vm allan tilheyriligan bodskap ok uidrkæmiligar kr&#7887;fur. en sidr sa hinn vkunne er hann bodar mislikar oss miog. nu er þat mitt rad at ver frændr gangim æigi undir þann bodskap vtan konungr iati til uors lyndis nokkurnn þann hlut er aukizst uor virding ok sæmdir. Þetta rad uar af ollum uel romat. lauk sua þeirre stefnu at þat var samþykki þeirra ok rad at þeir skylldu allir koma fiolmennir til Gulaþings ok finna þar Olaf konung ef hann uillde.
  
'''254.''' Hallfredr lagde hug a Kollinnu Aualldadottur. en Auallda var litit vm þat ok uillde gifta honum dottur sina. en Hallfredr uillde ekki kuongaz. Auallde ferr at finna Ma vin sinn er bio a Marstodum ok sagde honum huar komit var. Hann suarar. her mun til órræda at taka sem ek er. ek mun fa mann til at bidia hennar. madr hæitir Griss ok er Somings son hann er vinr minn ok byr vt at Gæitaskarde j Langadal. hann hefir verit vt j Myklagarde j myklum soma. Hann var audigr madr ok vinsæll. Nu sendi Mar eftir Grise ok kemr hann a Marstade. Marr mællti. rad ætla ek at gera firir þer. þu skalt bidia Kolfinnu dottur Auallda þar skortir æigi fe ok er kostr godr. Nu koma þeir til Auallda ok voru .viij. saman. þeir settu vti spiot sin. Gris atti gullrekit spiot. Nu satu þeir at malum ok flutti Mar firir hond Gris. Aualldi quaz Mars forsio hlita mundu ef konunum lizst sem mer. J þui bile kom Hallfredr ok forunautar hans. hann sa spiotit ok mællti. komnir munu her menn n&#7887;kkurir vm langan veg. gættu hesta okkarra en ek mun fara til dyngiu Kolfinnu. Ok suo gerir hann. hann settizst nidr hea henni ok spyrr huat komit væri. en oþokki mun mer a vera þui at þin mun bedit uera. en ek trui æigi at þat verde uel suo buit. Lattu þa firir þui sia at rada æigu segir hon. Æigi skal þat segir hann þo at þer þiki nu hinn nyiari betri. Nu tekr hann Kolfinnu ok setti hana j kne ser vti a dyngiu uegginum ok talade sua vit hana at allir mattu sia þegar vt gengu. hann sueigir hana at ser driugan ok fara þa j æinstaka kossar. Nu koma þeir vt. þa mællti Gris. huerir eru þessir menn er her sitia a dyngiunne er suo latazst at akafliga. Gris var helldr vskyggnn madr ok sureygr nokkut. Aualldi suarar. Hallfredr er þar ok Kolfinna dottir min. Gris mællti. er þetta uandinn. Oft berr suo at segir Aualldi. en þu hlytr þetta uandrædi af at rada af þui er hon er nu þin festarkona. Gris suarar. audsett er þat at vid mig uill hann nu fiandskapaz ok er sligt til hr&#281;sni gert. Nu suarar Aualldi. lat vera umællt ef þu uillt þat ok er þer þa æinge vandi a. Gris suarar. stadfest hefui ek þetta rad firir mer. Sidan gengu þeir til hesta. þa mællti Hallfredr vid Gris. vita skaltu þat at ek virde suo sem þu uilir gera fiandskap vit mig ok mun ek banna þer radit. en ef þat tekst þa mun illa fara. Þa suarar Marr. æinskis munu ver meta þin ord um þetta þuiat Aualldi mun rada æiga. Þa quad Hallfredr visu þessa.
 
  
 +
'''Vppfæddr Erlingr'''
  
::Suo n&#7887;kkui verdr s&#7887;kkuis
+
'''242.''' |<ref>147</ref> &#208;essi frændbalkr afkuæmi H&#7887;rdakara hafde læingi æfui radit firir Hordalandi. Þoralfr skialgr<ref>skialfr ok ''Cd.''</ref> Augmundarson bio a Jadre. han uar rikr madr ok fiolmennr. hann var mikill viafnnadarmadr. son hans het Erlingr sem adr var getit hann fæddizst upp annars stadar at fostri medan hann var vngr. snemma var hann mikill ok sterkr ok þotti helldr ud&#281;ll.
::sannargs troga margra
 
::ægiligs firir &#7887;gum
 
::allhæidins mer ræide.
 
::sem olitill vti
 
::allz mest vid f&#7887;r gesta
 
::stæri ek brag firir brude
 
::burhundr gamall sturi.
 
  
  
Ok hirde ek ekki vm blotmanninn huat þu leggr til. Marr suarar. þott litit se traust mitt þa mattu þo uel flimta mig ekki. Hallfredr kuetzst rada mundu ordum sinum en þeir malum sinum. Hann quad visu.
+
===Þaattr Rognvalldz===
  
  
::Redkada ek rækimæidum
+
'''Capitulum'''
::randalids at bidia
 
::otta æinka dottur
 
::Aualldi þui skalldi.
 
::sid mun surz vm bida
 
::sia geta menn til hennar
 
::kvonar byrr af kyrri
 
::Kolfennu mer renna.
 
  
 +
Madr er nefnndr Lodinn hann bio j Æruik hann var audigr ok eingi ofrhugi j skapi. kona hans het Gyda hon var væn ok suarri mikill. þau attu .ij. sonu het annar Vlfr en annar R&#7887;gnualldr. Lodinn var vinr Þorolfs skialgs en þo var kona hans honum enn kærri. Var Þorolfr oftliga a ueitzslum ok sat þar l&#7887;ngum. jafnan var hann margtaladr vid husfreyiu Lodins ok lek þat ord a at hann munde æigi dyggiliga launa honum godar uæitzslur ok vingiafar. Sua bar til æitt sinn er Skialgr var at væitzslu j Æruik at menn hlupu jnn j skalann firir dag ok s&#7887;gdu Þorolfui at loft var brent þat er Lodinn la j ok hann sialfr drepinn en menn vissu æigi huerr þess verks uar ualldr. Þorolfr kuat hart læikit en ekki er getit þess at Þoralfr gæfui ser mikit vm. h&#7887;fdu margir grun mikinn a Þorolfi vm verk þetta þuiat monnum þotti saman bera ok þarvist hans en &#7887;ngir kuodu þat upp firir riki Þorolfs j hauada. Þoralfr baud sig til vmsiar med Gydu. hon jatti þui ok hafde hann hana hæim med ser en kastade þar sinne æign a lendur ok lausafee. sonu Lodins uillde hann þia vndir þrældom. let Rognnualldr þiazst en Vlfr æigi. þui var hann selldr mannsali til fiar langt ór lande ok kemr hann ekki vid þessa sogv. R&#7887;gnnualldr þroskadizst skiott ok var hann madr mikill ok sterkr ok ovænn j asionu. hann aflade bratt a mikille vinnu ok var hagr vel. Þoralfr hafde hann j þrælat&#7887;lu. en er hann var roskinn at alldri þa setti Þorolfr hann yfir adra menn at stiorna til vinnu. Æinn tima mællti Rognnvalldr til Þorolfs. una munda ek med þer ef þu fengir mer konu þa er mer gætizst at. Hann suarade. þar þiki mer uænt vm þuiat kona hæitir Sigridr at ek mun til lata. hon er dottir æins litils bonda er her byr skamt a burt. er þer sa kostr fullgodr ok vil ek hafua hollostu þina þar j mot. Rognnvalldr sagde sig æigi honum vtruliga þionat hafua. Var nu þetta at radum gert at Rognnualldr fek Sigridar hon uar væn ok uel at ser. þau gatu bratt son ok nefnndu hann Gunnar hann uar snemma mikill ok vænligr at sia. Þoralfr skialgr tok suæininn ok elskede sem hann være hans son. Sua lidu fram .iij. vetr. Þorolfr for huert sumar j hernnat ok setti Rognnvalld hæima rædismann firir bu sitt. en hann sat vm kyrt a uetrum ok hafde hann mart manna jafnan med ser. Þa er suæinninn Gunnar uar þreuetr a þui are biozst Þoralfr at fara j uiking sem hann var uanr. en adr hann fære hæiman kom hann at mali vid R&#7887;gnvalld ok sagde suo. vinnu &#281;tla ek at lata framflytia j sumar mæire en vande er til þuiat ek vil lata gera mer mikinn drykkiuskala ok vanda sem mest. skaltu vera forsiamadr þessa starfa med &#7887;drum þrælum ok fa smidi til þuiat þu ert vmsyslumadr mikill ok hagr vel. þætti mer þa uel syslat ef ek mætti þar j uæita j haust viuum minum ok fagnna sua heimkuomu minne. Rognnvalldr jattade þessu. Ferr Þoralfr j hernat en Rognvalldr byrr til skalasmidarinnar ok færr til .ij. hina h&#7887;guzstu smide uinduerska at ætt gerir ok kosti goda þuiat hann skorti æigi peninga. þo lagde R&#7887;gnnvalldr vid þa mykla vinattu. gek skalasmidin bæde uel ok skiott. R&#7887;gnnvalldr let hirda vanliga alla spanu ok oll afh&#7887;gg ok hafde hann fors&#7887;gnn alla a þessi smid. en er skalinn var algerr ok skot vmhuerfis þa let hann þræta flytia heim elldivid mikinn ok hlada k&#7887;stu jafnnhafua uegginum &#7887;llu megin vm skalann. var þetta allt vnnit adr Þorolfr kæmi hæim vm haustit. En er hann kom heim leit hann a smidit ok let uel yfir. hann spurde R&#7887;gnnvalld þui hann hefde latit hæim færa sua storan vitk&#7887;st. Hann suarar. þui at jafnnann a uetrum er kuæinat vm elldividar fæd þui at mikils þarf vid. en j annan stad uillda ek æigi at sol rifui j sundr nyia timbrueggi edr litt brædda. Þoralfr gaf ser vm þetta ekki meira. let hann sidan bua ueitzslu rikuliga j skalanum ok baud til vinum sinum. drykkr var hinn styrkazsti ok uæitt af kappi. hafde Rognnvalldr hina mestu vmhyggiu at ætla &#7887;l til ok inn at bera skæinktu ok hinir uindversku smidir. R&#7887;gnnvalldr eggiade þo at bera sem akafazst drykkinn þuiat æigi skorti efni til. sagde hann þat mestu uarda huert ord alegdizst vm storueitzslur at j fystu yrde menn fulldruknir. byllararnir uoru ok j radum med honum ok vissu hueriu hann ætlade fram at fara Þorolfr hafde lagt mykla elsku vid sueininn Gunnar. hafde hann latit gera honum raudan skallaz kyrtil ok let hann sitea hia ser j &#7887;nduegi. Nu drukku |<ref>148</ref> menn sua akaft hinn fysta aftan at huerr la sofinn j sinu rumi. en er suo var komit þa (var) Rognnvalldr æigi idiulaus þo at æigi þyrfti &#7887;lit inn at bera. visse þa huat spænir þeir skyllde er hann hafde vm sumarit safnnat. voru þeir hinir vinduersku menn j starfui med honum ok baru mikinn vid firir skaladyrnar en alla spanu baru þeir at skalanum slogu sidan elldi j allt saman ok vidkostu þa hina storu ok þui næst tok skalinn allr at loga. Gek Rognnvalldr þa inn ok græip suæininn Gunnar ór aunduegi fra Þorolfi ok bar hann vt sofanda til modr sinnar ok kuat betr at hann vaknade sæint þuiat ver æigum helldr starfsamt sagdi hann. hon kuat ærit vm þat. Þeir menn er j skalanum voru voru suo druknir at þeir v&#7887;knudu æigi fyrr en loginn lek vm þa. brann þar skalinn ok allir þeir er jnne voru. R&#7887;gnnvalldr slo ok elldi j þrælahusit ok brendi þat folk er þar var inne. sidan foru þau til strandar ok fengu ser þar skip ok reru vt a fiordinn. Þa vaknade suæinninn Gunnar ok sa loga ok reyk a landit. hann mællti. nu bregdr undrum vit. er ek her kominn en litlu adr sofnnada ek j &#7887;nduegi hia fostra minum ok muntu hinn ille Rognvalldr uallda þessum mykla skada er elldrinn georir er ek se heim til bæiarins. villda ek myklu helldr þar vera hia Þorolfui fostra minum en her hea þer þuiat æigi muntu uel vid mig gera er þu gerdir illa vid hann. R&#7887;gnualldr bad uitleysing þann þegia. Þau h&#7887;fdu fe mikit j bordbunade ok brendu silfre er hinir vinduersku menn h&#7887;fdu vt borit medan Rognnualldr bio brennurnar. Þeim forzst æigi allt hit græidazsta. huelfde skipinu vndir þeim firir sunnan Stade. tyndizst þar hinir vinduersku menn ok allir þeir er a voru skipinu en Rognnvalldr gat borgit konu sinne ok syne ok flutti hann þau til bæiar j Æruik. Þorolfr skialgr hafde sett firir eignir þær er þar voru litils hattar menn. rak Rognualldr þa j brott ok settizst þar j bu. urdu frendr hans þui fegnir er hann hafdi tekit þar fe ok fodurlæifd sina. (sagde) Rognnualldr sua er hann kom nordr j Æruik at Þorolfr skialgr hefde hann geort frialsan ok gefuit honum aftr æignir sinar firir langa ok truliga þionustu. þotti monnum su sognn truanlig. Brenna Þorolfs spurdizst vida en eingi madr þottizst vita huerr at uallda munde. var ok æigi miog eftir læitat þuiat Erlingr son hans var barnn at alldri en Þorolfr hafde verit madr vd&#281;ll ok agiarnn ok hafde ekki vinsældir af alþydu ok flestir hans vinir hofdu brunnit med honum. Þa er R&#7887;gnnvalldr hafde litla hrid heima verit j Æruik tok hann son sinn Gunnar ok for til siofar fek ser æinn litinn bat. sidan tok hann annat skip mæira ok flutti batinn a sia vt langt fra landi. sidan tok hann sueininn ok batt vid innvidu j hinu litla skipinu ok let reka huert er uilldi. en R&#7887;gnnualldr for til landz. Sigridr spurde at vm ferd hans edr huat er hann hefde gert af barnninu. hann suarar. kuetzst ekki mundu til segia annat en æigi munde sueinninn segia huerr Skialg hefde inne brent. Sat R&#7887;gnvalldr sidan j bui sinu ok þotti mikill madr. en fra suæininum er þat (at) segia at batinn rak vndir honum firir vinde ok strauma nordr med landi ok ræiddi vm sidir at eyiu einne. R&#7887;gnualldr hafde sua vm buit. þo at hann hefde bundit hann vid innvidu j skipinu sua at hann matti æigi leysa sig en þo voru lausar hendr hans ok matti hann taka til fædu þeirrar er fadir hans hafdi ætlat honum at hann mætti lifa vid. Firir ey þeirri er batinn rak at red æinn blotmadr. var þar mikit hof ok æignnat Þor. þessi madr fann rekann ok þotti vndarliga vmbuit. leysti hann suæininn ok læitade orda vid hann en hann þagde vid. bondi tok barnnit ok bar heim til konu sinnar. þeim syndizst sueinn þessi fridr ok æiguligr en þau voru barnnlaus. þau læitadu eftir ef hann kynni n&#7887;kkut mæla. fengu þau ekki ord af honum. Bondi sagdi fundinn nagronnum sinum ok fretta eftir huort nokkurr madr visse vm barnn þetta huadan þat var at komit. ok kunne þat æingi at segia. þa mællti bondi. huat man annar þa en ek fæda upp med þui at æingi madr kannazst vid suein þenna ok kalla ek minn son. en nafnn skal hann taka af lit kyrtilsins ok hæita Raudr. Ox hann upp ok var bæde mikill madr ok skauruligr. vnne fostri hans honum mikit sua at hann gaf honum alla eign sina eftir sinn dag. blotmadr þessi uard ekki gamall. þa tok Raudr þar vid &#7887;llum æignum ok &#7887;llum fiarforradum. gerdizst Raudr þa hinn mesti blotmadr. ok suo er sagt at hann magnade med myklum blotskap likneski Þors er þar var j hofinu sua at feandinn mællti vid hann or skurgodinu ok hrærdi þat suo at þat synndizst ganga med honum vti um d&#7887;gum. ok leidde Raudr Þor oftliga vti vm eyna.
  
Ok for Hallfredr þa ræidr a burt.
 
  
 +
'''Her hittir Sigridr Olaf konung ok tekr skirn'''
  
'''Hallfredr bardiz ok vard fangadr. capitulum.'''
+
'''244.''' Nv er at segia fra Sigride konu Raugnvalldz. hon kom einn tima at male vid bonda sinn ok sagde suo. vit hofum læingi saman buit met |<ref>149</ref> ast ok ynde. en nu ætla ek at bregda okkrum samuistum þuiat ek hygg at okkr dugi æigi sua buit. ek hefui verit j samþykki ok vitorde med þer vm þau storuirke sem þu hefir unnit med suo mikille huldu sem þer er kunnikt. þuiat þat er reynt at æingi madr helldr sinum þrifum til alseendis(!) þo at hann myrde æinn mann. en þessir storhlutir er vit hofum j hiarta eru myklu meire hattar en æins mannz mord. nu hefui ek heyrt at vijda vm heiminn se halldinn annarr sidr en ver h&#7887;fum ok þeir sem þann sid hafua taka nafnn af þeim gude er þeir trua aa er hæitir Huitacristr ok þui hæita þeir kristnir menn. er ok sagt at Huitacristr se sua miskunnsamr at æinge madr hafui sua illt gert adr at æigi gefizst honum upp þegar er hann uill kristinn vera edr hallda hans tru. ek hefui ok frett at sa madr er samlendr ok ferr vijda vm land at boda þenna atrunat hann hæitir Olafr ok er Trygguason Olafssonar. nu ætla ek ok hans at læita ok ef ek profa þetta allt satt vera sem mer er af sagt þa skal ek taka tru þa sem hann bodar. ok ma vera at þa hlyde en nu æigi sua buit sem komit er okkru mali. Rognnvalldr suarar. þu munt þer rada. en kyrr man ek vera ok vbreytt munde okkrum radahag ef ek reda. Þui næst for Sigridr ór lande med kaupmonnum ok sigldu til Æinglandz. fann Sigridr Olaf konung firir uestan haf. en er hon nade at tala vid konung sagde hon suo. þui er ek her komin at ek hefir spurt at þu bydr annan sid en menn hafua j Noregi. nu uil ek lata skirazst ok hafua ok hallda þa tru er þu kennir. Konungr suarar. þu ferr med godu eyrende ok ganga suo fair med kristnina ok vil ek lata giarnna þetta embætti væita þer. Var Sigridr þa skird. Sidan mællti Sigridr til konungs. ef ydr þikir mer þetta uel hafa farit þa man her koma at þui sem mællt er at æ ser giof til giallda. þu munt koma til Noregs ok boda þar retta tru. u&#281;ntir ek at mæira mægi gæfua þin med guds miskunn en illzska ok motgangr landzmanna. en ek vil þer kunnikt gera at madr hæitir Rognualldr rikr ok audigr hann byr j Æruik firir sunnan Stad j Noregi. Rognnvalldr er bondi minn. nu er þat bæn min konungr er þu kemr til Noregs at þenna mann lokkir(!) þer med linlæik ok gi&#7887;fum ok fogrum fort&#7887;lum til sannrar truar þui at helldr man hann ganga firir blidu en hardyndum. annar madr hæitir Raudr er rædr firir ey æinne nordr þar. er mer vkunnikt segir hon huerr uandi mer er vid hann. badir eru þeir myklir menn ok ekki vskaplikir vm mart ok mætti þat verda ydr munr konungr af þeir væri þer helldr sinnadir en j moti. Sidan sagde hon konungi inniliga &#7887;ll skipti þeirra Þorolfs ok Rognnualldz ok sua um adra rikismanna skipan huer þa var j Noregi. Sigridr gaf Olafi konungi godar giafir adr þau skildu þuiat hon hafde haft med ser af Noregi mikit fe. for hon eftir þat vt j heim ok endi þar lif sitt med myklum godlæik. en Olafr konungr for litlu sidar austr til Noregs sem fyrr var ritath.
  
'''255.''' Mar suarar. ridum eftir honum. Ok suo gerdu þeir ok voru .xv. saman. Hallfredr var þa vistum at Haukagile. Olaf fostra hans grunade vm ferdir þeirra Gris ok Mars ok sende þegar eftir Ottari at segia honum allan malau&#7887;xst at Hallfredr þurfui manna vit. Nu er þat at segia at Hallfredr ok hans menn ridu undan .ij. en xv. eftir. |<ref>156</ref> Gris mællti þa. þar ma nu sea þa Hallfred ok snuum eftir þeim. þeir fara radlausliga undan ok sækium at þeim ok kostum klædum a uopnn þeirra ok endazst mun mer afl til þo at ek hallda þeim .ij. Marr suarar. sligt er uel mællt. Þa hleypir huerr sem buinn var. Nu getr Hallfredr at lita eftirræidina ok mællti. rennum æigi undan. gott er vid lidsmun at etia ok buum okkr uaskliga ok veriumzst her a holltinu. Þeir Gris ok Marr sækia at þeim en þeir veriazst uel ok dræingiliga. en þo kemr at þui sem mællt er at ekki ma vit margnum ok verda þeir handteknir ok bundnir. Þa mællti Gris. menn rida þar ok hefui ek t&#7887;l(u) a at vera munu .xxx. ok ma verda at sigrinn verde skammr. Þar var þa Ottarr kominn. þeir Gris snua þa aftr j gotuskard nokkut af anne ok læitudu ser vigis. hann kuadde Ottar ok spurde hann at eyrendum. Hann suarar. ek spyr at Hallfredi. Gris mællti. her er hann nu ok liggr lagt. Ottarr mællti. med huerium hætti er nu um hann. Gris mællti. bundinn er hann en æigi drepinn þo at þat væri makligra. Ottarr mællti. naudung mikil þott sok se til. huort vili þer unna mer þess at ek geri æinn yduar j mille. Gris mællti. hui mun þat æigi fallit þott ek ætti helldr vm at d&#281;ma en virda skal þig um sinn sua mikils. Ok þetta rada þeir ok er Hallfredr laus latinn. ok þa mællti Ottarr. æigi er ferdin virdulig. Hallfredr mællti ok quaz æigi hana lofa mundu. en eigi hirdi ek huat þu gerir ef Gris a Kolfinnu. Ottarr suarar. þui skaltu æigi rada allz er hann trude mer til. hann skal konu æiga ok se hon .iij. uetr j festum en þu skalt fara vtan ok læita þer mæire sæmdar. Hallfredr mællti. æigi væit þo huerir manni eru truir ef fedrnir bresta. nu skal þat fyrr at hendi berazst at skora a Gris til hol(m)gaungu þegar ek finn hann. Nu rida þeir hæim fedgar. Hallfredr ridr til Haukagils. Olafui þotti illa hafua ordit ok sendi ord Ottari at brigda þessu ok kuat vandræda vant suo buit. Þa kuomu ord til Hallfredar at fadir hans væri siukr ok kuetz Ottarr vilia finna hann ok skipa til vm fe sitt. Hallfredr kom þegar ok þa let Ottarr þegar taka hann ok bera at honum fiotur ok eru nu .ij. kostir at vera kyrr edr sitia her j fiotrinum ok styra æigi frændum þinum j hættu. Hallfredr suarar. æigi hefir þu j tuæim hondum vid mig vm fiandskap ok helldr muntu rada en ek siti her j h&#7887;ftum. Ok suo var. Nu er at segia fra þeim atburdum er Griss fek Kolfinnu en Maar hafde bodit jnne. ok þotti Ottari at þui miog hrapat ok kuat at huorigir mundu uel hafua. ok sendi ord Olafui þo at hann gætti sua til at æigi yrde holmgangan. Olafr fysti Hallfred vtan ok quaz mundu fe til leggia med honum ok let þat godra manna sidu. Hallfredr suarar. se ek nu huer astrad þer hafuit (vid) migh. en suo segir mer hugr vm at l&#7887;ng uerde uor uandr&#281;de. Ok retzst til skips. Hallfredr kom til skips ok kuat visu.
 
  
 +
'''Vidtal konungs ok bænda'''
  
::Fus er ek þoat osa
+
'''245.''' Nv er þat til at taka sem fyrr var fra horfuit. at Olafr konungr stefnnde lide sinu til Gulaþings þuiat b&#281;ndr h&#7887;fdu sent honum þau ord at þeir uilldu þar suara malum hans. En er huorirtueggiu kuomu til þingsins þa atti konungr fyst tal vid h&#7887;fdingia. bar konungr firir þa sin eyrendi ok baud þeim sem odrum monnum at taka vid kristnni. Þa suarar sa þeirra er æinna var rikazstr. talat h&#7887;fum ver frændr þetta mal ok samit vor a millum at med þui konungr er þu uill pynda oss til slikra hluta ok briota l&#7887;g vor ok þr&#7887;ngua oss vndir þig med nokkurra naudgan þa munu ver j moti standa med &#7887;llu afli ok fa þeir þa sigr sem audit ma verda. en ef þu konungr uillt leggia til vor frenda nokkura farsæliga hluti þa mattu þat sua uel gera at ver munum allir uæita þer trulynda þionnstu. Konungr suarar. huat vili þer af mer þiggia til þess at vor sætt (ok) samþykki verdi sem bezst. Þa suarar hofdinginn. þat er hit fysta ef þu uillt gifta Astride systur þina Erlinge Skialgssyne frænda vorum. hann kollum vær nu vænstan mann allra ungra manna j Noregi. Konungr suarar. likligt þiki mer at þat giaford se gott ok sæmiligt þuiat Erlingr er audigr ok uel ættadr ok hinn fridazsti synum. en þo a Astrijdr su&#7887;r þessa mals. nu man ek leita vid hana huersu henni er vm gefit þui at flest mun ek til vinna at guds kristni fai framgang þat er ek ma auduelliga uæita af sealfs mins uallde. Sidan rædde konungr vid Astride þetta mal ef hon uillde giftazst Erlinge at hans rade. Hon suarar. lijtt nyt ek þess sagde hon at ek er konungs dottir ok konungs systir samborin j badar ættir ef mig skal gifta utignum manni (ok) mun |<ref>150</ref> ek enn bida nokkuru uetr annars giafordz. Skildu þau suo sina r&#281;du. gek Astridr brott. Konungr let þa taka æinn hauk er Astridr atti ok let plokka af fiadrirnnar ok sende henni sidan. þa mællti Astridr. ræidr er brodir minn nu. Stod hon þa upp ok gek til fundar vid hann. konungr fagnar henni uel. hon sagde þa at konungr skal sia firir hennar rade sligt er hann uill. Konungr suarar. þat hugda ek sagde hann at ek munde hafua ualld til at gera þann tiginn mann sem ek vil her j landi. Sidan uar Erlingr skirdr med frændum sinum. Eftir þat var talat vm bonord Erlings ok Astridar. lauk sua at Astridr uar fostnut Erlinge. Sidan let Olafr konungr setia þing ok baud bondum kristni ok var þa Erlingr forgan(g)smadr at flytia þetta eyrende ok þar med allir frændr hans. Jatti þui þa allr lydr þuiat &#7887;ngir voru hofdingiar til motm&#281;la. var þa skirt allt folk ok kristnnat. Litlu sidarr gerde Erlingr Skial(g)son brudhlaup til Astridar. þar var Olafr konungi ok baud at gefua Erlingi jalls nafnn ok mikit riki. Erlingr suarar. hessar hafua verit frændr minir. vil ek ekki bera hærra nafnn en þeir. en þat vil ek þiggia konungr at þer latit mig vera mesten mann med þui nafnne her j lande. Konungr jattade honum þui ok at skilnade uæitte konungr Erlingi magi sinum nordan fra Sognnsæ ok allt austr til Lidandisnes med þeim hætti sem Haralldr konungr harfagri væitti sonum sinum. For konungr þa nordr med landi at ueitzslum ok bodade guds eyrende huar sem hann kom.
::afl u&#7887;ll drepi stalli
 
::miog skytr maurnar vakri
 
::minnazst vid Kolfinnu.
 
::þo at algrindar endizst
 
::attgodrar mer trodu
 
::betr unnum nu nytri
 
::nærr sem heitin væri.
 
  
  
Hann for vtan ok kom vid Noreg ok sotti a fund Hakonar hins rika er þa red lande. Hallfredr gek firir hann ok kuadde hann. jall spurde huerr hann være. Hann nefnndizst Hallfredr. en eyrendi mitt er þat at ek hefui kuæde kuedit vm ydr ok uillda ek hliod fa. (Jall suarar). likligr værir þu at skalldligt være kuæde þitt ok skaltu hliod fa. Ok siden kuat hann ok tokzst uel til. Jall mællti. þat ma sea at þu mant vera hofdingia diarfr. Jall gaf honum goda &#7887;xi silfrreknna stundar mykla ok kl&#281;de god ok baud honum med ser at vera. ok þat þiggr Hallfredr.
+
'''Konungr var i Æruik ok fangadi Rognvalld'''
  
 +
'''246.''' Olafr konungr var a uæitzslu skamt fra Æruik. hugsade konungr þa huat Sigridr hafde sagt honum firir uestan haf af Rognnualldi bonda sinum sem fyrr er getit. sendi konungr þa menn til Rognnuallz ok bad hann koma a sinn fund. Sendimenn hittu R&#7887;gnualld ok baru upp konungs ord. Rognnualldr suarar. uel komnir skulu þer her vera gangit inn til drykkiu ok sitit her medan ydr þikir gott. en æigi uæit ek uonir mins eyrendis a konungs fund ef þer vitit æigi. Konungs menn foru aftr ok s&#7887;gdu honum greiniliga su&#7887;r hans. konungr mællti. þa skal ek æiga vid hann eyrende ef hann a ekki vid mik. skal ek þar koma vid fiolda mannz. Rognnualldr bonde spurde at konungr munde þar koma. sendi hann alla menn burt af bænum. En er konungr var kominn nær bænum med lid sitt sa þeir æinn mann vti. konungr spurde huerr sa munde vera. honum var sagt at þat var Rognnualldr bondi. konungr mællti. mikill madr ok hamingiusamligr. Rognnvalldr gek æinn j moti konungi ok fagnade honum. konungr tok þui uel. Sidan mællti konungr. þat er mitt eyrendi til þin Rogunualldr sem til allra manna her j lande at ek uil at þu truir a æinn allzuallda(!) gud f&#7887;dur ok son ok helgan anda skapara himins ok jardar ok allra hluta syniligra ok vsyniligra. med þessari tru skaltu næita diofli ok allum hans vilia ok uelum ok skurgoda uillu ok þeirra trunade. sidan skaltu sem huerr annarra sa er salunne uill hialpa ok æignazst eilift lif taka skirnn j nafnne heilagrar þreningar med sannre idran ok jatningu synda þinna. en sa gud er þu skalt trua aa er sua mattugr ok milldr at miskunna at hann þuærr af monnum j skirninne allar syndir. alldri hefir hann suo illt gert ef hann gengr til skriftar firir kennimonnum ok segir til glæpa sinna med sannre jdran. En er konungr hætti sinne rædu þa suarar Rognnualldr. leinge hefir mer lett geingit med mina tru en alluel likar mer þin bod vtan æinn hlut er þu segir at til skripta skal ganga ok segia [sua at hafnna skal skurgoda atrunade<ref>''r.'' [sinar athafnir</ref> þuiat myklu flæira hefir yfir mig lidit en ek muni allt segia. ok þui vil ek ekki vid þinne tru taka en j &#7887;nguan stad skal ek letia at adrir menn taki vid kristni. Let konungr þa taka Rognualld hondum ok hafde hann j sinne geymslu.
  
'''Hallfredr hitti Olaf'''
 
  
'''256.''' At sumre ferr Hallfredr vt til Jslandz ok kemr firir sunnan land ok hafde þa fe mikit. sidan var hann j f&#7887;rum nokkura stund ok kom alldri nordr um land. Ok æitt sinn er hann kom af Jslande la hann vid Agdenes ok er hann hitti menn at male var honum sagt at h&#7887;fdingia skifte være ordit j Noregi. væri Hakon jall daudr en Olafr Trygguason væri til rikis kominn. þat var ok sagt med at Olafr baud &#7887;llum kristnne. Þetta þotti Hallfredi allt saman mikil tidendi. urdu skipueriar allir a þat sattir at þeir skylldu heita a gudin at þeim g&#281;fui byr at sigla burt fra Noregi nokkur til heidinna landa. suo var heitit stofnat at þeir skylldu gefua fe ok .iij. sallda &#7887;l Frey ef þeim gæfui til Suiþiodar en Þór edr Odni ef þa beri aftr til Jslandz. Sidan lagu þeir þar nokkura stund ok gaf þeim æigi a burt. vrdu þa vm sidir at sigla inn a fiordinn. l&#7887;gdu þeir þa til hafnar þeirrar er het Fladki ok nadu þeir æigi sealfu læginu þuiat þar lagu firir langskip m&#7887;rg. Vm nottina georde storm mikinn af hafui en þeir lagu a suædinu. h&#7887;fdu þeir streingia raun mykla ok akkera. Þa var alidin nottin ok þegar at lysti af degi mællti æinn af langskipamonnum. þessir menn a kaupskipinu eru komnir haskasamliga þuiat þeir liggia þar sem mest stendr uedrit |<ref>157</ref> a ok dugit til uel ok hælpum þeim. Geingu þa .xxx. manna a æitt skip ok reru til þeirra. einn þeirra sat ok styrde sa var j olpu grænne ok mikill uexsti. þeir kuomu at kaupskipinu. þa mællte sa er styrde til kaupmanna. þer erut ekki uel komnir þuiat stormr er a en firir er vhræint ok skeriott ok skulu ver græida ferd ydra. Hallfredr mællti. huat hæitir þu. Hann suarar. ek hæiti nu Akkerisfrakki. En j þui er þeir hofduz ord vid þa gek j sundr æinn akkerisstræingr. olpumadrinn fleygdi ser þegar vtbyrdis ok gat gripit j nidrdrættinum stræinginn ok bar upp j skipit. Þa er stræingrinn brast þa quad Hallfredr þetta.
+
'''Capitulum'''
  
 +
'''247.''' Hit sama sumar stefnde Olafr konungr .iiij. fylknna þing nordr a Stade a Dragsheide. skylldu þar koma Sygnir ok Firdir Sunnm&#281;rir ok Raumd&#281;lir. Olafr konungr sotti til þings þess med allmikit fiolmenni er hann hafde haft austan ór landi ok sua þat lid er komit hafde til hans a Rogalande ok H&#7887;rdalandi. bændr sottu til þings sem akuedit var. En er konungr kom med lid sitt þa bodade hann þar tru sem annarstadar. en firir þui at honum þotti bændr æigi skiott lata vid sinu eyrendi þa baud hann at þeir skylldu æiga vid hann orrostu en at &#7887;drum kosti lata skirazst ok taka retta tru. En med þui at konungr hafde styrk mikinn fiolmennis þa sa bændr at þeir h&#7887;fdu æigi afla til at beriazst vid konung. var þat rad upp tekit vm sidir at allt þat folk kristnadizst ok tok helga skirnn. Eftir þat for konungr til eyiarinnar Seliu ok fann þar likama hinnar sælu Sunnifu ok adra helga doma þeirrar sælu suæitar er henni hafdi fylg(t) sua sem fyrr er ritat. sidan for konungr |<ref>151</ref> a Nordmæri med lide sinu ok kristnnade þat fylke.
  
::Færum festar vorar
 
::ferr særoka at knerri
 
::suerd tekr helldr at herda
 
::huar er Akkerisfrakki.
 
  
 +
'''Olafr konungr kom til Rauds'''
  
Olpumadr suarar þui at hann var þa upp kominn a skipit ok mællti.
+
'''248.''' Þui næst siglde Olafr konungr inn a Hladir ok let briota ofan hofit ok taka burt fe allt þat er þar var ok allt skraut af godunum. hann tok gullhring or hofs hurdunne er Hakon jarll hafde gera latit. eftir þat let hann brenna allt saman hofit ok godin. En er bændr verda þessa varir lata þeir fara her&#7887;r vm &#7887;ll hinu næstu riki ok stefna lide vt ok ætla at fara at Olafi konungi med her. Konungr hellt þa vt eftir firde. hann stefnnde nordr med landi ok ætlade at fara nordr a Halogaland ok kristnna þar. En er konungr kom nordr firir Naumudal þa ætlade hann til Raudseyiar. þann morgin gek Raudr til hofs sem hann var uanr. Þorr var þa helldr hryggiligr ok væitti Raud æinge ansu&#7887;r þo at hann læitade orda vid hann. Raud þotti þat miog undarligt ok læitade marga uega at fa ord af honum ok spurde hui þetta sætti. Þorr suarar vm sidir ok helldr mædeliga ok sagde at hann gerde þetta æigi firir sakleysi. þuiat mer er sagde hann miog þraungt j kuomu þeirra manna er hingat ætla til eyiarinnar ok miog er mer oþokkat til þeirra. Raudr spurde huerir þeir menn væri. Þorr sagde at þat var Olafr Trygguason ok lid hans. Raudr mællti. þeyttu j moti þeim skeggbrodda þina ok st&#7887;ndum j mote þeim knaliga. Þorr kuat þat firir litit koma mundu. ok þo gengu þeir vt ok bles Þorr fast j kampana ok þeytti skeggraustina. Kom þa þegar anduidri j mote konungi sua styrkt at ekki matti vid gera ok let konungr siga aftr til s&#7887;mu hafnar sem hann hafde adr verit. ok for suo nokkurum sinnum. en kostg&#281;fde konungr þess at mæirr at fara til eyiarinnar. ok vm sidir vard rikari hans godvile med guds krafti en sa fiande er j mot stod. Raudr kom enn til hofsins ok var Þorr miog vfrynligr ok j hordum hug. Raudr spurde hui sætti. Þorr sagde at þar var konungr kominn j eyna. Raudr mællti. vit skulum þa standa j moti þeim med &#7887;llu afli en gefazst ekki upp þegar. Þorr kuat þeim þat litit mundu gera. Sendi konungr þa ord Raud at hann kæmi a hans fund. Raudr suarar seinliga ok man ek ekki koma a hans fund þuiat mer er ekki þokki a kuomu hans en þo myklu minne þokki Þor gude minum hinum mattuga. Konungr sotti þa til Rauds ok kallade saman allt folk þat er j eyiunne var. sidan bodade konungr Raud ok ollum þeim er þar voru samankomnir guds ord med miuklæti ok linlæik en &#7887;ngum hardyndum ok kostgæfde at læida Raud a retta tru sem annat folk. Konungr mællti. þat er eyrendi mitt til eyiar þessarar sem annarstadar ath leida þig Raudr ok allan þenna lyd af þeim villustigum er þer hafuit allz of leinge gengit eftir fiandans teygingum ok visa ydr a þa hinu greidu g&#7887;tu er alla læidir til æilifs fagnadar þa er hana fram ganga med rettri ras gudligra bodorda. en þat er at trua a sannan gud f&#7887;dur ok son ok helgen anda ok lata skirazst j hans nafnne. gera sidan med godfyse hans vilea ok geyma hans blezsadra bodorda ok taka þar &#7887;mbun ef rett er stundat eilifa sælu ok riki med allzuallda(!) gude. en sa er sannr gud allzualldanda sem huerr skynsamr ma skilia er skapat hefir himin ok iord ok sio sol ok lungl ok alla skeppnnu af &#7887;ngu efni j upphafui ok sidan styrir ok stiornar sinne skepnu eftir sinne villd ok fagurligre skipan. þat ma æigi sidr skilia med at þat eru æigi gudar þo at suo kallizst er likneski eru ger eftir illum monnum ok mega þui sidr &#7887;drum healpa at þeir eru sealfir blindir ok daufir dumba ok daudir ok mega huergi ór stad hrærazst vtan þeir se af monnum bornir edr fiandinn hræri þau med sinu falsi ok sionhuerfuingum til þess at hann megi þui auduelligar suikia mannfolkit ef suo synizst sem skurgodin megi þeim nokkut lidsinne væita til sinna gl&#281;pa þeirra er þeir vilia fram fara er a þau trua. en þeir falsgudar hafua þui sidr n&#7887;kkurnn matt at sealfir fiandurnir eru hardla ueykir ok (u)mattugir j moti krafti allzualldanda guds. Raudr suarar mali konungs. aheyriligt getr þu gert konungr tal þitt en æigi er mer mikit vm at lata þann atrunat er ek hefui adr haft ok fostri minn kendi mer. ok æigi ma þat mæla at gud uarr Þorr er her byggir j hofui voru megi litit þuiat hann segir firir ouordna hluti ok oruggr uerdr hann mer j allar þrautir ok firir þui man ek ekki bregda okkru uinfæingi medan hann helldr trulynde vid mik. en ekki man ek mæina &#7887;drum monnum at hallda þa tru sem huerium synizst. Konungr sagde. þat er ok likazst at þer æinum geri ekki j moti at standa ef allir adrir vilia rettu rade fylgia ok spurt muntu hafa at ek hefui oft menn fra æfui kuadda er æigi uilldu hlyda minum bodum |<ref>152</ref> eftir sealfra þeirra hialp ok naudsyn. Raudr mællti. helldr nu vid hot ekki geng ek firir sliku. en þo allz er þu konungr erth suo þrahalldr a þinu male her umb ok þu segir þinn gud allstyrkan ok mega huetuetnna er hann uill þa mun hann uilea efla þig sua at þu megir myklu orka. en þu kallar Þor audgætligan ok uanmegin en ek uænti at þer mun at &#7887;dru verda. nu man ek lata gera bal mikit en þit Þorr gangit at sinu megin huorr ok takizst þit j hendr ok mun sa ykkar sigr hafua er annan dregr vm elldinn. ætla ek at Þorr verde þer handsterkr. Konungr mællti. huerr madr heyrde sligt. einge madr dirfdizst fyrr at visa dioflum til þrautar vid mig þar sem ek boda helga tru. en þo man ek til þessa rada treystande a miskun almattigs guds at fiandinn man ekki mega j moti krafti Jesu Cristi. en þo geng ek til þessa profs med þeim skildaga at huoregum<ref>huorgegum ''Cd.''</ref> okkrum Þors skal hialpa huers sem vid þarf ok einge madr skal til fara med okkr at uæita þeim er vanhluta verdr. Var þa hladith mikit bal ok skotit j elldi. Þorr gek at elldinum ok var þo tregr til. tokuzst þeir konungr j hendr ok suiptuzst fast. Þorr let firir gangaz drap hann fotum j elldstokkinn ok steyptizst fram a elldinn. brennr hann nu þar upp a litille stundu at &#7887;sku en konungr stakade huerge vid. Olafr konungr mællti. nu er ollum monnum audsynt at þeir hafua illan atrunat er treystazst Þor þar sem hann matti æigi sealfum ser healpa vid bruna. Raudr suarar. reynt er þetta nu konungr af þu berr sigr af ykkrum vidskiptum ok alldri skal ek a hann trua sidan en þo ferr fiarri at ek lati skirazst at sinne. Konungr let þa handtaka Raud ok hafde hann j uardhallde. en þo uisse huorgi þeirra Rognnualldz til annars. en allt annat folk j eyiunni tok sanna tru ok helga skirnn. Olafr konungr spurde at Haleygir hofdu (her) vti ok ætludu at veria Olafi konungi land ef hann k&#281;mi nordr þangat. voru þeir hofdingiar firir þui lide Harekr or Þiottu Þorir hiortr Eyuindr er kalladr uar kinnrifa. Sneri konungr þa lide sinu sudr til Þrandheims ok inn j fiordinn þuiat hann fretti at Þr&#281;ndir h&#7887;fdu dreift her þeim er þeir hofdu saman dregit þegar er konungr hafde farit vt eftir firde ok frett med vissu at hann ætlar nordr a Halogaland.
  
  
::Enn j olpu grænne
+
'''Konungr frealsade þa Rognnvalld ok Raud'''
::ek fek dreing til stræingia
 
::þann er hnakmidum hnykkir
 
::her er Akkerisfrakki.
 
  
 +
'''249.''' Olafr konungr hafde þa Raud ok Rognnualld med ser j vardhalldi. konungr gek oft til tals vid R&#7887;gnnvalld þuiat honum virdiszt hans ordalag mart skynsamligt. Þat var einn dag er þeir toludu at konungr spurde ef hann uisse nokkut til huerr uelldr<ref>uallda ''Cd.''</ref> munde brennurnar(!) Þorolfs skialgs a Jadre. Rognvalldr suarar. hui man ek þat vita. ek var leinge med Þorolfi a Jadre ok var hann heill ok katr adr ek for þadan en litlu sidar var mer sogd brennan ok lat hans. en auallt er þess er getit kemr mer j hug Raudr j Raudsey. Ekki fek konungr af honum meira þar vm. Sidan hitti konungr Raud ok fretti ef hann visse huerr Þorolf skialg hefde inne brent. Raudr suarar. þat uæit ek æigi en Rognnualldr j Æruik kemr mer jafnan j hug er þar er vm talat. Konungr mællti. uilltu nu lata skiraz. Raudr suarar. æigi skal þat fyrr en ek væit huat Rognnvalldr gerir at. en æigi er þat firir þui illa er mer vid hann. Konungr let þa leide þa bada saman ok spurde þa enn at hinum somum tijdindum. Rognvalldr suarar. sligt ma ek af segi konungr sem ek sa(gda) j fystu er þu spurdir eftir. Konungr mællti. se ek þat at huorrtueggi ykkarr mun vera halldinordr. nu med þui at þit vilit æigi segia mer þa skal ek segia ykkr þar nokkut af. Hof hann þa upp ok sagde allt til enda skipte þeirra Þorolfs ok Rognualldz. nu hefir mer sua flutt Sigridr kona þin Rognvalldr ok er þess von at þit niotit hennar bæde nu ok sidarr. ok ekki man ek þetta sua miog refsa sem margir munu ætla eda efni standa til ef þit takit retta tru ok helga skirnn ok gerizst fullkomnir uorir vinir. Þa suarar Rognualldr. mikil er gift þin konungr ok goduile. hans munu ver æilifliga niota ok allir þeir er þer hlydnazst. Gek Rognvalldr þa vid verkinu ok ollum atburdum þeim sem konungr hafde sagt. jattudu þeir Raudr þa badir at hafua ok hallda þann sid sem hann bodade. voru þeir sidan skirdir ok tok konungr þa j sina vinattu. reiknaduzst þeir þa vid vm frændsemi ok gek Rognnvalldr vid faderni Rauds. for huorr þeim heim til sinna æignna med leyfui ok rade konungs. helldu þeir vel tru sina ok vinattu vid konung medan hann red Noregi en ekki er þess getit at þeir gylldi fe frændum Þorolfs skialgs firir brennuna.
  
ef þu villt þat vita sagde hann. Var þa dregin upp grunnfære þeirra. ok reru þessir firir skipinu ok fluttu þa j gott lægi en æigi vissu kaupmenn huerr þessi var olpumadrinn. var þeim þa sagt litlu sidarr at þat hafde verit Olafr konungr. Var konungr þa kominn at nordan. en hann hafdi ætlat nordr a Halogaland sem adr er getit. lagde konungr þa skipum sinum til Nidaross. dvaldizst hann þar en var stundum a Hlodum med hirdsuæitir sinar. Hallfredr hellt ok skipi sinu til Nidaross.
+
===Þaattr Hallfredar vandrædaskaaldz===
  
  
===Þaattr Kiartans Olafssonar===
+
A ofanverdum dogum Hakonar Adalstæinsfostra bio nordr a Halogalandi j ey þeirri er Ylfui hæitir sa madr er Þorualdr het ok var kalladr skiliandi. hann atti konu þa er Þorgerdr het ok var Hallfredar dottir. Gallti het brodir hennar ok var rikr madr ok bio j Sognne. synir Þorualldz voru þeir Ottarr |<ref>153</ref> ok Þorkell silfri ok var hann æigi skilgetinn. Jngialldr het madr er þar bio enn j eyiunne hans son het Auallde. (Ottarr var) med Jngiallde. Sokki het vikingr æinn mikill ok illgiarn hann for uida med hernade. hann var vinr mikill Gunnhilldar sona er þa redu Noregi. hann kom a nattarþeli at bæ Þorualldz ok segir sinum monnum at þar mundi gott fang j hendr bera er audigr madr var firir ok skulu ver bera elld at bænum. Þorualldr gek at dyrum ok spyrr huerr firir elldinum rede. Sokki sagde til sin. Huers giolldum ver at segir Þorvalldr ek man æigi motgerdir vorar vid þig. Sokki suarar. ekki foru uær uikingar at sokum. vilium ver hafa lif þitt ok fe. Þorvalldr suarar. þess munu þer nu rad æiga at sinne. Nu sækia vikingar ath bænum med elldi ok uopnnum ok lykr þar suo at Þorvalldr brennr þar jnne med .xv. mann en nokkurir menn kuomuzst a brott. vikingar toku fe þat allt er þeir mattu nytium a koma. Sumt lid Sokka gerdi til Jngialldz ok l&#7887;gdu þar elld j hus. hann gek til dyra ok beiddi monnum vtgaungu en þess var æingi kostr. þa huarf Jngialldr til sueinanna Ottars ok Auallda ok mællti. þat er likazst at lidin se min orl&#7887;g ok uillda ek giarnna koma ykkr ór elldinum ok mætti þit niota leingri forlaga ok skal ek skiota ykkr vt vm laundyrr ok væri ykkr efni til selld at hefnna þessa ef ykkr er nokkur framkuæmd ætlut. Þeir segia at vera munde vile til en æigi siam vit efni til þess at sua bunu. Þeim var sidan skotit vt vm laundyrr æinar ok komuzst þeir met ræyk a burt ok hlupu vt a eyna. en firir gny ok elldzgangi ok þat er þeir voru æigi fæigir þa kuomuzst þeir undan ok til æins bonda er þar bio. Ottarr mællti þa. uilltu bondi lia mer skip. Hann spyrr huat suæinum eru þit. Hann suarar. þeir æinir eru at betr samir at flytia okkr en duelia okkr. Hann suarar. þat mun uist satt þit munut vera eyirsuæinar uorir. Þa voru þeir fluttir til landz ok k&#7887;lluduzst gongumenn ok koma þeir þar er sildaferia æin var ok spurdu huerr firir rede. þeir kuoduzst vera nordan or Uogum. Ottarr mællti. vili þer nokkura þionustusueina. Styrimadr suarar. uel koma oss bakstrsuæinar ok stigit a skip vt. Helldu sidan sudr med landi. ok er þeir koma a Sognns&#281; þa mællti Ottarr. nu uilium vit her inn j fiordinn ok æigum her firir frændr. Styrimadr mællti. þat skal ykkr nu hæimillt ok kann vera at þit set her æigi verr komnir en þar sem þit vorut uppteknir ok hafui þit uel þionat en brugnir munu þit uit flæira. Sidan skildu þeir.
  
  
Olafr pai var son Hauskolldar Dalakollzsonar. hann atti Þorgerde Egilsdottur Skallagrimssonar. þeirra son hinn ellzsti het Kiartan. hann var kalladr eftir Myrkkiartane Jra konungi modurf&#7887;dur Olafs. Olafr pai bio j Hiardarhollti j Laxardal. hann var rikr madr ok g&#7887;fugr ok manna godgiarnazstr ok vinsælstr. Kiartan Olafsson ox upp j Hiardarhollti med fedr sinum. Kiartan uar manna fridazstr at allri skapan þeirra er fæzst hafua a Jslande. hann var mikilæitr ok vel farinn j andliti lioslitadr eygdr manna bezst. mikit hafde hann haar ok fagurt sem silki ok fell allt med lokkum. manna skygnnstr. hann var mikill madr ok sterkr suo sem verit hafde Egill modurfadir hans edr Þorolfr Skallagrimsson. huerium manni var Kiartan betr a sig kominn. manna var hann hagazstr ok vigr bezst ok allar jþrottir hafdi hann vmfram adra menn a Jslandi. sundfærr var hann huerium manni betr. hann var madr litilatr ok lettudigr. milldr af fe ok suo vinsæll at huert barnn unni honum er kunne hans nafnn. hann elskede Olafr most allra barnna sinna. Þar fæddizst ok vpp j Hiardarhollti Bolli Þorlæiksson brodurson Olafs. voru þeir Kiartan fr&#281;ndr miog iafnnalldrar ok fostbrædr. Bolli var mikill madr uexsti ok allsterkr fridr synum ok rettnefiadr ok helldr langlæitr. þykuarradr ok þo ekki munnliotr. grimeygdr<ref>''r.'' grunneygdr</ref> ok þo ekki opineygdr ok lagu fagurt &#7887;gun. liosiarpr var hann a har manna hermannligazstr ok hinn mesti skartzmadr. hann gek næst Kiartani vm alla atgerfui. var med þeim fostbrædrum allastudigt sua at huerge for Kiartan þess at Bolli fylgde honum æigi. J þann tima bio Vsuifr Helgason at Laugum j Sælingsdal. hann var spekingr mikill ok audmadr. hann var kominn at f&#7887;durætt af Katli flattnef. modir hans het Nidbiorg en hennar modir Kadlin dottir G&#7887;nguhrolfs Rognnualldzsonar. Vsuifr atti Þordise Þorolfsdottur laga af Medalfellzstr&#7887;nd. hann atti .v. sonu. Gudrun het dottir hans. hon var firir ollum þeim konum er upp oxu a Jslande. þegar a unga alldri var Gudrun gift þeim manni er Þorualldr het Halldorsson goda ór Garfsdal. hon skilde vid hann ok giftizst Þorde syne Glums Gieirasonar. hann var kendr vid modur sina ok uar kalladr Jngunnarson. hann druknade a Bræidafirde. þeirra son var Þordr kottr er fostrade Snorre gode. hans son var Stufr skalld. Gudrun var þa ekkia vm hrid ok sat heima at Langum. Kiartan uande oft læidir sinar til Sælingsdals laugar. funduzst þau Gudrun þar iafnan tol&#7887;duzst mart vid. þat tolodu margir menn at med þeim þætti jafnnræde. Olafr talade vid Kiartan. ekki er mer vm ferdir þinar til Laugar. þuiat þat er mitt hugbod en æigi vil ek þess spa at ver frendr ok Laugamenn berum æigi til alsendis giftu vm vor vidskifti. Hellt Kiartan uppteknum hætti um ferdir sinar til Lauga. Bolli for iafnan med honum.
+
'''Drepnir berserkir. capitulum.'''
  
 +
'''251.''' Sid vm aftan kuomu þeir j Sognn til Gallta modurbrodur sins ok settuzst utarliga j halm. Gallti gek at þeim ok spurde huerir þeir uæri. Þeir kuoduzst uera gongusuæinar. Gallti mællti. hitt munda ek ætla at þit verit dugandi menn ok frændr minir se ek þat a &#7887;gnabragde ykkru. ok gangit til sætis. Ottarr suarar. nu er dulit,til hofs er haskinn firrizst. Þar voru þeir j godu yfirlæti .vij. vetr edr .viij. ok gerduzst menn geruiligir. ok þa vard orrosta a Fitium ok fell Hakon Adalsteinsfostri en Gunnhilldar synir toku rikit. Þa mællti Gallti. þann ueg uirdig Ottarr sem þu munir verda firir ykkr frændum. en nu er su &#7887;lld j Noregi at ek se æigi at ek geta halldit ykkr firir vvinum vorum. nu skulu þit fara uestr til Æinglandz ok seam fyst huersu vid lætr. en ek uænti fridar af Gunnhilldar sonum ef þit erut æigi vid. Ottarr kuetzst hans rad hafua vilia. ok foru þeir or landi ok uestr vm haf ok ofludu ser fiar ok gerduzst myklir menn. sellt hafde Gallti jardir þeirra ok kuikfe ok varit j silfr. .iij. uetr voru þeir firir uestan haf ok attu gnott fiar. þa foru þeir til Orknneyia ok mællti Ottarr vid Auallda. þat læikr nu j skapi mer at kaupa mer Jslandz far. þat spyr ek at þar hafua menn frelsi ok þat lata godir dræingir ser soma. Aualldi bad hann firir rada. sidan keyftu þeir Jslandz far. Ottarr mællti þa. nu er sua (mal) med uexsti at ver hofum fæingit fe mikit ok gott ord en þo megum uer æigi hæita uaskir menn ef æigi skulu fodurhefndir fram koma. en þo at þat þiki æigi synt þa er þat þo æigi reynt fyrr en ver finnum vvini vora. nu skal framarlla til hætta helldr en æigi finnumzst ver. Sidan fara þeir til fundar vid vikinga ok sa j æinum leyniuoge morg skip. þa mællti Ottarr. nu munu ver hafa breytnni. ek mun fra lide skiliazst ok Auallde ok hætta æigi lide voru. u&#281;nti ek at ver verdim hamingiu mæire en illuirkiar þessir. en þeir menn er eftir eru skulu hafa hendr a reipum ok verit bunir at ver komum aftr. Þeir kuoma j lid uikinga ok var spurt huat manna þeir væri. þeir kuoduzst vera matgerdarmenn ok letu sild fala ok spurdu huar hofdinginn væri Sokki. mun honum æigi hent at kaupa til vista ydr. Menn suorudu at hann væri æigi uanr at |<ref>154</ref> fara æinn saman at sildakaupum ok ferr hann iafnan vid .xl. manna. Ottarr suarar. hui sæta uarlæikar þessir. edr huar sefr hann a nottum. liggr hann a skipe edr landi. Þeir kuodu hann j lofti æinu sofa. þuiat hann aa s&#7887;kott vid menn ok lætr log bera firir ser ok ganga ekki allnær ok æigi mun hann ganga at sildakaupum a kuelldum. Þeir Ottarr gengu j brott ok satu vm æigi at sidr. Sokki lot læsa dyrr huert sinn er hann gekk a burt edr hann var þar ok gætti sealfr lukla ok trude ser bezst en let standa .xxx. manna firir skemmudyrum. Ottarr hafde þetta allt spurt ok hafde vid buizst ok atti nafraskiodu ok graftol ok mællti vid Auallda. nu munu vit hafa gætzsllu a er menn eru a brottu fra skemmunni ok grafa undir skemmuna ok læita at koma upp undir skemmunni. Ok sua gerdu þeir ok urdu menn ekki varir vid þetta starf. ok vm nottina er<ref>menn ''tilf. Cd.''</ref> Sokki kom j herbergit þa spratt Ottarr upp ok lagde spiote j smaþarma honum nedan (u)ndir bryniuna. en Aualldi hio ór Sota brodur hans þionappa ok var þat banasar. sidan hlupu þeir j iardhusit er þeir h&#7887;fdu gert ok kuomuzst til bat(z) sins ok sidan til skips sins ok fengu godan byr til Jslandz. ok þotti æigi sk&#7887;ruligri hefnnd ordit hafa. Gunnhilldr konungamodir spurde þetta ok quat mæin at þui at hon læidde þa æigi augum er vini hennar hofdu drepit. en uæit ek huerir gert hafa.
  
'''Ættartolur. capitulum.'''
 
  
'''258.''' Asgeirr het madr er kalladr var ædikollr hann bio at Asgæirsaa j Videdal. hann var son Audunar sk&#7887;kuls er fystr kom til Jslandz sinna kynsmanna ok nam Vijdedal. Audun var Biarnarson Hundastæinarssonar jalls af Einglande. modir Biarnar var Olof dottir Ragnnars lodbrokar. dottir Audunar var Þora modir Hallz f&#7887;dur |<ref>158</ref> Ulfhilldar modur Astu er atti Haralldr grænski. þeirra son var Olafr konungr hinn helgi. Asgæirr Audunarson atti Jorunne dottur Jngimundar hins gamla. þeirra son het Audun fadir Asgæirs f&#7887;dur Audunar fodur Egils er atti Vlfhæide dottur Eyiulfs hins hallta Gudmundarsonar hins rika. son þeirra var Eyiulfr er ueginn uar a alþinge fadir Orms kapalins Þorlaks byskups hins helga. annarr son Asgæirs &#281;dikollz het Þorualldr fadir D&#7887;llu er atti Jslæifr byskup. þeirra son var Gizsorr byskup. hinn þride son Asgdirs het Kalfr. hann var j þann tima j kaupferdum ok þotti hinn bezsti dreingr. Þuridr het dottir Asgeirs. hon var gift Þorkeli kugga syne Þordar gellis. þeirra son var Þorsteinn. &#7887;nnur dottir Asgeirs het Hrefnna. hon var kuenna uænst nordr j sueitum ok vinsæl.
+
'''Ottarr kom til Jslandz ok feck Aastdisar'''
  
 +
'''252.''' Ottarr kom skipi sinu j Blonduos firir nordan land. adr uoru þar lond numin. Ottarr keyfti land j Grimstungum j Uatzdal at þeim manni er Æinarr het ok gaf vid kaupskipit ok gerde þar bu. Aualldi var med Ottari hinn fysta uetr en at uori keyfti hann land at Knuki j Vazdal ok fek þeirrar konu er Hilldr het ok uar dottir Eyuindar sorkuis. dottir þeirra het Kolfinna hon var uæn kona ok oflati mikill. Olafr het madr er bio at Haukagile hann var audigr madr ok atti þa konu er Þorhalla het ok var dottir Æuars hins gamla. Astdijs het dottir þeirra ok var skorulig kona. hennar bad Ottarr ok fek med myklu fe. son þeirra het Hallfredr en annarr Gallti. en Valgordr dottir ok var kuenna friduzst þeirra er þa voru j Uatzdal edr vidara. Olafr at Haukagile fostrade Hallfred ok var hann þar uel halldinn. Hallfredr var snemma þroskuligr mikill ok sterkr uel andlitz farinn nefliotr ok kallmannligr n&#7887;kkut skolbrunn marghattadr ok margbreytinn þegar hann var nokkut þroskadr jarpr aa hár ok for uel. hann var skalld gott þegar a unga alldri ok alnidskar en ekki miog vinsæll.
  
'''Fra Kiartane'''
 
  
'''259.''' Kiartan Olafsson keyfte halft skip at Kalfui Asgæirssyne er uppi stod j Gufaróse at rade Þorstæins Egilssonar frænda sins mæirr en Olafs f&#7887;dur sins. Kiartan hitti Gudrunu ok sagde henni at hann ætlade vtan. hon kuat hann þessu skiott hafua radit ok hafde þar vm þo fleire ord þau er Kiartan matte skilia at hon lot ser at þessu verda litt getit. Kiartan mællti. ef þer misliker þetta þa skal ek gera annan hlut þann er (þer) like uel. Hon suarar. efnn þu þat þa. þuiat ek vil fara vtan med þer j sumar þui ek uni ekki eftir a Jslande. Kiartan mællti. þetta ma æigi þuiat brædr þinir eru vradnir en fadir þinn gamall ok eru þeir allir forsia suiftir ef þu ferr j burtu. en bid þu min .iij. vetr sua at þu gifztst æigi. Gudrun quez honum &#7887;ngu mundu vm þat hæita. Skildu þau vid þat at sinn ueg þotti huoru. Ræid Kiartan hæim j Hiardarhollt ok sidan til skips ok Bolli frænde hans med honum ok letu j haf þegar þeir voru bunir. þeim byriade vel ok toku Noreg nordr vit Þrandheim logdu inn til Agdenes ok spurdu þar hofdingiaskifti ok sua at Olafr konungr bodade sidaskipti. Helldu þeir skipi sinu jnn til Nidaross. ok voru margir islenzskir menn j Noregi þeir er mikils voru verdir. lagu þar firir bryggium .iij. kaupskip er islenzskir menn attu. æitt skip atti Brandr hinn orui son Vermundar Þorgrimssonar. annat attu brædur .ij. het annarr Biarnne en annarr Þorhallr. þridea skip atti Hallfredr skalld. var hann þa nykominn er Kiartan kom þui at þeir sigldu æitt sumar af Jslande. Allir f&#7887;gnudu þeir hinir islenzsku (menn) uel Kiartani en þo Brandr æinna bezst þuiat þeir voru adr kunnigir. En islenzskir menn þeir er nu voru nefnndir h&#7887;fdu att samband at þui at neita sid þeim er Olafr konungr bodade adr en Kiartan kom. en nu baru þeir en rad saman ok læitudu vid hann huat hann uillde at gera. hann tok litit af &#7887;llu þar vm ok kuaz þui mundu samþykkia sem þeim syndizst ollum radligazst.
+
'''Ottarr riez nordan til Nordraardals'''
  
 +
'''253.''' Þorstæinn Jngimundarson var þa hofdinge at Hofe j Uazdal ok bio þar ok þotti mestr madr j þeim sueitum. hann var vins&#281;ll ok mannheilla madr. Jngolfr ok Gudbrandr uoru synir hans. Jngolfr var u&#281;nstr madr nordr j suæitum. Vm hann var þetta kuedit.
  
'''Fra Olafi ok Kiartani'''
 
  
'''260.''' Olafr konungr uar þa j Nidarosi ok hafde med ser fiolda mannz. let hann þar flytia starfua mikinn þuiat hann let setia kaupstad i Nidarose ok husa konungsgard upp fra Skipakrok. þar let hann ok setia kirkiu um haustit. konungr lot marka toftir a arbakkanum ok gaf sidan monnum sinum sem honum syndizst ok ser uilldu lata hus gera. Þat uar um haustit æinn godan uedrdag at menn foru or bænum til sunnz a ána Nid. þat sa þeir Jslendingar. Kiartan mællti at þeir mundu ganga til at sea sunnzjþrottir bæiarmanna. þeir gerdu sua ok sa um daginn ath þar lek æinn madr a sundi langt umfram alla menn þa er þar voru. Þa mællti Kiartan<ref>mællti ''tilf. Cd.''</ref> til Hallfredar Ottarssonar. uilltu reyna sund vid þenna mann. Hallfredr suarar. þat ferr fiarre þuiat þar er sa madr at ek ætla j &#7887;ngu at sambioda. Þa ræddi Kiartan uit Bolla frænda sinn ef hann uillde reyna sund vid b&#281;iarmanninn. Hann suarar. ekki ætla ek þat mitt færi. Kiartan suarar. æigi væit ek huar nu kemr fram kapp ykkart. skal ek þa til ef huorgi ykkar þorir. gek<ref>geg ''Cd.''</ref> hann þa at anne fram þar gagnnvert sem menn voru a sunde. Kiartan var j skallaz kyrtli raudum. hann kastar kyrtlinum ok fleygir ser sidan a ána. lagdizst hann þa at þeim manni er bezst var syndr ok færde hann þegar j kaf ok hellt nidre vm hrid. ellir þat let Kiartan þenna mann upp. En er þeir h&#7887;fdu tekit æigi langa huilld þa greip bæiarmadrinn Kiartan ok keyrde j kaf. voru þa nidre helldr leingr en Kiartani þotti hæfuiligt. kuomu enn upp vm sidir. æingi hofduzst þeir ord vid. foru enn nidr j þridea sinn. voru þeir þa myklu leingzst nidre. vissi Kiartan þa ualla huersu læikr sea munde fara þuiat hann þottizst alldri j iafnnkrappan stad komit hafua. Þar kemr enn at þessi madr lætr hann upp. leggiazst þeir þa til landz badir ok toku at klædaz. bæde syndizst Kiartane bæiarmadrinn mikill ok sterkligr. Þessi madr |<ref>159</ref> spurde huerr sia madr væri. en Kiartan sagde nafnn sitt. Bæiarmadr sagde. þu ert vel sundfærr Jslendingr edr ertu suo buinn at (odrum) jþrottum sem þessi. Kiartan suarar. æinge jþrott edr s&#281;md er mer j þessi. mun ok sua vm fleire þoat jþrottir hafui verit kalladar a minu landi. Bæiarmadrinn suarar. þat mun radazst vid huernn þu att vm<ref>edr ''tilf. Cd.'' </ref> huert ord þu fær af jþrottum þinum edr hui spyrr þu mig æigi at nafnni. Hann quez ekki hirda vm nafnn hans. Bæiarmadr mællti. þat er bæde at þu ert madr gerfuiligr enda lætr þu helldr storliga en æigi þui sidr skaltu vita nafnn mitt ok vid huernn þu hefir sundit reynt. ek er Olafr Trygguason er her er kalladr konungr. Kiartan suarade &#7887;ngu ok sneri j burt berkyrtladr. Konungr var ok kl&#281;ddr. hann kallade þa a Kiartan ok bad hann æigi suo skiott ganga. Kiartan uæik aftr ok þo helldr sæint. Konungr tok þa skikkiuna af herdum ser ok mællti. æigi skaltu yfirhafnarlaus ganga til þinna felaga suo sæmiligr madr ok hamingiusamligr sem þu ert ok uil ek gefa þer skikkiu þessa. uil ek at þu takir þat er vit h&#7887;fum vid atz j dag sem ek mun gera firir glenz ok gaman þuiat ek uænti at fair menn kalli þer at minne jþrott j sundforum þo at ek gangi þar um til jafnns vit þig. Kiartan þakkede konungi ok gek sidan til manna sinna ok synde þeim skikkiuna. var þat hinn bezsti gripr. Jslendingar letu illa yfir er hann hafdi þegit skikkiuna. þotti þeim at hann hefdi j þui gengit a ualld konungs ok vndir hans vinattu. Vedrattu gerde harda er haustade ok voru frost mikil ok kuldar. þa s&#7887;gdu heidingiar at þat væri æigi undarligt þo at vedratta leti illa. kuodu þeir godin ræid uordin konunginum fyst at upphafi ok þar vt j fra ollum þeim er þat sidaskifti hofdu tekit sem hann hafdi boþat. Litlu sidarr batnade uedrettan. kom þa mart folk til bæiarins af næstum herudum. var þat folk flest hæidit. Jslendingar hofdu ser radit herbergi j bænum til uetrsetu allir samt. var Kiartan miog firir þeim.
+
::Allar uilldu meyiar
 +
::med Jngolfi ganga
 +
::þær er uaxnar voru
 +
::vesol kuetzst hon æ til litil.
 +
::suo uil ek ok kua(d) kelling
 +
::med Jngolfi ganga
 +
::medan mer tuær um tolla
 +
::tenn j efra gomi.
 +
 +
 +
Haustbod uar sett j Grimstungum ok knattleikr. Jngolfr kom til læiks um daginn ok mart manna med honum nedan ór dal. uedr var gott ok satu konur vti ok h&#7887;rfdu a læikinn. Ualgerdr Ottarsdottir sat upp j brekkuna fra ok konur hia henni. Jngolfr var at læiknum ok flo knottrinn þangat er Ualgerdr uar. hon tok hann hondum ok let koma undir yfirhofnn sina ok bad þann sækia er kastat hafde. en Jngolfr hafdi kastat. Hann heyrdi þetta ok snarade eftir en bad þa læika. en hann settizst nidr hea Valgerdo ok talade uid hana allan þann dag. Nu var slitit leiknum ok fara heim vm kuelldit þeir er æigi voru bodsmenn. Sidan uandi Jngolfr komur sinar j Grimstungur ok talade vid Ualgerde. Ottarr kom at mali vid Jngolf. æigi getz mer at kuomum þinum ok spurt muntu þat hafa at ver hofum æigi þolat ollum monnum skammir edr skapraunir atgerdalaust. muntu komazst auduelligar at radahag vid hana ef þu uill. Hann kuetzst sealfrada vilea vera ferda sinna huat sem Ottarr sagde. let sua at æins skipadan dalinn at hann kuetzst æingis naudungarmadr vera skylldu. Sidan hittir Ottarr Þorstein ok segir honum. bad hann æiga hlut at suo at ver halldim rettum hlut vid Jngolf son þinn. þu ert uitr madr ok godgiarnn. Þorsteinn suarar. vist gerir hann þat j moti uilia minum ok hæita uil ek minne vmrædu. Skilia þeir vid þat. Þorsteinn mællti vid Jngolf. annan hatt hafui þer en ver a unga alldri. gerit ydr at ginnungum er hofdingia efni skylldu vera ok lat þu af tali vid dottur Ottars bonda. Jngolfr kuat batnna skylldu vid hans vmrædu ok let hann þa |<ref>155</ref> af kuomum fyst j stad. Sidan orti Jngolfr mansaungsdrapu vm Valgerde. Ottarr reiddizst þui miog. ferr enn at hitta Þorstein. kuat ser nu leitat mikillar skapraunar. nu bid ek þig at þu lofir mer at stefnna Jngolfi syne þinum þui at ek vni æigi at kyrt se. Þorsteinn suarar. æigi mun ek banna þat en medallagi ætla ek þat radligt. Jokull Jngimundarson uar þa at Hofui brodir Þorsteins er þetta var. hann sagde þa. heyr a endime at þu munir fara malum fram vid oss frændr her j sueit ok skal þat skiott at illu verda. Jokull bio upp j Tungu j Uazdal. Þorsteinn syndi enn sem oftar godgirnd sina ok setti menn til med þeim a Hunavatz þinge ok handsalade firir Jngolf son sinn ok bad þess Ottar at hann yndi þui at Þorsteinn gerde j mille þeirra vm drapumalit ok annat þat er j mille var. þessa fystu menn Ottar ok vard þat at sætt at Þorstæinn skyllde gera æinn. Sidan mællti hann. skiot eru her min vmmæli. her er at sea firir huorumtueggium huersu ykkr likar. ek geri halft hundrat silfurs til handa Ottari en Ottarr skal selia iardir sinar ok radazst j burt ór þessi sueit. Ottar quaz æigi uara at honum mundi slikr uiafnnadr bodinn. Þorsteinn kuetz æigi sidr firir hans hond set hafa j þessu uid skaplynde huorratuoggiu. Ok eftir þetta redzst Ottarr sudr j Nordrárdal ok bio fyst a Ottarstodum. þa var Hallfredr son hans nærr .xx. at alldri ok var þroskuligr.
  
  
'''Kiartan tok vid kristni'''
+
'''Griss bad Kolfinnu. capitulum.'''
  
'''261.''' Einn dag atti Olafr konungr þing vt a Eyrum vid þat folk er þar var komit. taldi hann tru firir þeim. talade hann langt ok miukliga en at lyktum hardnade helldr ræda konungs. het hann þeim liflati edr &#7887;drum afarkostum er æigi uilldu uikia eftir hans ordum. letu þa margir menn skirazst af landzfolkinu. var vid þat lokit þinginu. Þat hit sama kuelld sendi konungr menn til herbergia (Jslendinga) at heyra huat þeir t&#7887;ludu. Jslendingar satu vid drykkiu ok uoru katir. var þar glaumr mikill inn at heyra. toludu þeir vm þingit er verit hafdi um daginn ok vm bodskap þann er konungr hafdi uppborit. Þa mællti Kiartan til Bolla. er þer nokkurr hugr a frendi at taka þann sid er konungr bydr. Bolli suarar. ekki er ek þess fuss þuiat mer synizst sidr þeirra ueikligr ok miog eydiligr. Kiartan suarar. æigi synizst okkr þetta æinn ueg. þuiat mer þikir sem konungs vile fai framgang suo at margir menn uikiazst vndir hans bodskap a hueriu þingi. edr þotti ydr hann j &#7887;ngum hotum hafua vid þa menn j dag er æigi uilldu ganga undir hans bod. Bolli suarar. at visu þotti oss hann ganga ór skugga um þat at þeir munde mæta myklum afarkostum af honum er æigi uilldu honum hlydnazst um trvhalldit. Æingis mannz naudungarmadr skal ek uera segir Kiartan medan ek ma uopnum uallda. þat þiki mer ok litilmannligt hr&#7887;stum dræing at vera drepinn saklauss sem skynlaus kuikendi. þetti mer sa kostr myklu betri ef ek vissa uisann bana minn at vinna nokkut til fregdar adr þat er leingi mætti<ref>mæitti ''Cd.''</ref> uppi vera. Bolli mællti. villtu storræde nokkut at hafazst. Kiartan suarar. þat mun ek skiott segia þer. ef konungr uill hallda a trubode vid oss Jslendinga sem vid adra menn þa synazst mer .ij. kostir til firir hondum. sa annarr at ganga undir hans allan bodskap ok lata &#7887;ngra pyntinga vid þurfa. hinn er annar kostr ef konungr er radinn j at væita oss afarkosti at brenna hann inne. Bolli suarar. æigi kalla ek þetta litilmannligt en æigi mun þetta framgæingt verda at þui er ek hygg þuiat konungr mun verda giptudriugr ok hamingiumikill ok hefir yfir ser sterk uardholld bædi nætr ok daga. Kiartan mællti. suo se ek fara flestum at bilar arædit þo at godir kallmenn se. mællta ek þetta mæirr til raunar vid ydr en ek æsi þess nokkurn af alu&#7887;ru. Bolli quat þat uant at sea huerium hugar þyrfti at fryia. Þa toku margir vndir at þetta var þarfleysutal mikit. foru þa niosnarmenn aftr til konungs ok s&#7887;gdu honum allt tal þeirra. Vm morgininn eftir er sagt at Olafr konungr uill þing hafua ok let til bioda &#7887;llum Jslendingum. en er þing var sett stod konungr upp ok talade. þakkade hann ollum monnum þangatkuomu |<ref>160</ref> þeim er hans vinir villdu vera ok vid rettri tru taka. væik hann rædu sinne til Jslendinga ok spurde ef þeir villde trua a sannan gud ok lata skirazst. Þeir toku ekki fliott undir þat. Þa mællti konungr. huerr er sa af ydr er þat þotti rad at brenna mig inne. Kiartan suarade. þer munut hugsa herra at sa hafui æigi einord til at ganga vid er þat hefir mællt. Konungr suarade. sia ma ek þig ok æigi smaradan en æigi mun þer þat audit verda at stiga yfir h&#7887;fud mer. nu munu menn þat kalla at þu hafir noga sok til at þu hæitizst æigi vid flæire konunga inne at brenna þa er þer vilea hit betra kenna. en firir þui at þu gekt vid suo dreingiliga en þo æigi vist at hugr hafui fylgt (mali) þa er sligt var talat þa skal æigi taka þig af lifui firir þessa sok. þuiat litit er at taka hotyrde ydr iafnningia hia þui sem uorr drottinn Jesus Cristr konungr allra konunga þoldi dauda af sinum vvinum. kann uera sem ek vænti at þu halldir þui ollu betr helga tru sem þu ert þegari til ok mælir meirr j mot en adrir. þat er ok ætlan min at þat skipti t&#7887;gum af Jslendingum er þann dag munu vit tru taka er þu lætr onaudigr skirazst. þiki mer þess uon ef þer komit til Jslandz at frændr ydrir ok vinir lati miog hallaz eftir ydrum uirduligum fortolum. eru her nu suo margir gofgir menn saman komnir af þui landi. er þat ok mitt hugbod at þu Kiartan hafir betra sid þa er þu siglir af Noregi en þa er þu komt hingat. farit nu allir j fride ok gridum huert er þer uilit af þessum fundi. skal ek ydr ekki pynta til kristni at sinne þuiat lifande gud himna konungr þiggr sealfrada ok vilianliga þionustu ok kemzst æingi madr naudigr til hans dyrdar. Var mikill romr georr at mali konungs ok mest af kristnum monnum. en Jslendingar matu vid Kiartan at suara sliku sem hann uillde. Þa mællti Kiartan. mykla þ&#7887;k kunnum uær allir Jslendingar ydr konungr firir þat er þer georit oss godan frid. er þat ok u&#281;nazst at suo fai þer teygt oss til hlydne vid ydr at þer farit at þui med litilæti ok linlæik ok gefit oss upp storar sakir þar sem ver erum a ydru ualldi sua at þer megit a huerri stundu gera slikt af voru efni sem þer uilit. nu er ek æigi suo hæimskr at e(k) kennumzst æi vid at ek hefuer illa talat. hafua Jslendingar frændr uorir læingi verit vuægnir bæde j ordum ok verkum. þat er ok fornn malshattr med oss er oft reynizst at &#7887;l er annarr madr. talar madr þat oft huatvisliga drukkinn er hann uillde med &#7887;ngu moti fram fara þa er hann er med skynsemdar vite. nu mun her med okkr fara sem mællt er at iafnnan uægir hinn vitrari. ma ok vera at þat mæli nokkurir norrænir menn at oss Jslendingum kippi j kyn þoat vær gæingim helldr firir blidu en stridu um sidaskifti uort. en þuiat æins ætla ek<ref>þuiat æins ''tilf. Cd.''</ref> at taka tru her j Noregi at ek skal þa ok litils virda Þor hinn næste vetr at ek kem til Jslandz. Þa suarar konungr brosande. þat finn ek gl&#7887;gt a ordum þinum ok yfirbragde at þu þikiz mæira æiga undir afli þinu ok atgerfui en þar sem Þorr er edr Odinn. Var þa slitith þinginu. en er konungr kom til herbergis eggiudu n&#7887;kkurir menn at naudga Kiartani til kristni ok &#7887;drum Jslendingum. s&#7887;gdu at honum var vradligt at lata sua iafnnnærr ser uera marga heidingia þa er æigi hofdu allra orda um bundizst at sitia a suikrædum vit hann. Konungr suarade þeim ræideliga. ekki mun ek sliku fram fara þuiat ek ætla marga þa er kristnir kallazst vera j sinu lagi æigi betr hattada en Kiartan ok hans suæitungar. ok at visu skal slikra manna uel bida ok kenni ek sua Kiartan ok hans lynde at ek er ekki hræddr vm at hann uile a suikrædum sitia vid mik hedan af. Lidr nu a haustit. spurde konungr at Þrændir h&#7887;fdu blot stór at uetrnottum. (hetu þeir fast a godin) at þau skylldu æigi lata þar vidgangaz kristnibod Olafs konungs.
+
'''254.''' Hallfredr lagde hug a Kollinnu Aualldadottur. en Auallda var litit vm þat ok uillde gifta honum dottur sina. en Hallfredr uillde ekki kuongaz. Auallde ferr at finna Ma vin sinn er bio a Marstodum ok sagde honum huar komit var. Hann suarar. her mun til órræda at taka sem ek er. ek mun fa mann til at bidia hennar. madr hæitir Griss ok er Somings son hann er vinr minn ok byr vt at Gæitaskarde j Langadal. hann hefir verit vt j Myklagarde j myklum soma. Hann var audigr madr ok vinsæll. Nu sendi Mar eftir Grise ok kemr hann a Marstade. Marr mællti. rad ætla ek at gera firir þer. þu skalt bidia Kolfinnu dottur Auallda þar skortir æigi fe ok er kostr godr. Nu koma þeir til Auallda ok voru .viij. saman. þeir settu vti spiot sin. Gris atti gullrekit spiot. Nu satu þeir at malum ok flutti Mar firir hond Gris. Aualldi quaz Mars forsio hlita mundu ef konunum lizst sem mer. J þui bile kom Hallfredr ok forunautar hans. hann sa spiotit ok mællti. komnir munu her menn n&#7887;kkurir vm langan veg. gættu hesta okkarra en ek mun fara til dyngiu Kolfinnu. Ok suo gerir hann. hann settizst nidr hea henni ok spyrr huat komit væri. en oþokki mun mer a vera þui at þin mun bedit uera. en ek trui æigi at þat verde uel suo buit. Lattu þa firir þui sia at rada æigu segir hon. Æigi skal þat segir hann þo at þer þiki nu hinn nyiari betri. Nu tekr hann Kolfinnu ok setti hana j kne ser vti a dyngiu uegginum ok talade sua vit hana at allir mattu sia þegar vt gengu. hann sueigir hana at ser driugan ok fara þa j æinstaka kossar. Nu koma þeir vt. þa mællti Gris. huerir eru þessir menn er her sitia a dyngiunne er suo latazst at akafliga. Gris var helldr vskyggnn madr ok sureygr nokkut. Aualldi suarar. Hallfredr er þar ok Kolfinna dottir min. Gris mællti. er þetta uandinn. Oft berr suo at segir Aualldi. en þu hlytr þetta uandrædi af at rada af þui er hon er nu þin festarkona. Gris suarar. audsett er þat at vid mig uill hann nu fiandskapaz ok er sligt til hr&#281;sni gert. Nu suarar Aualldi. lat vera umællt ef þu uillt þat ok er þer þa æinge vandi a. Gris suarar. stadfest hefui ek þetta rad firir mer. Sidan gengu þeir til hesta. þa mællti Hallfredr vid Gris. vita skaltu þat at ek virde suo sem þu uilir gera fiandskap vit mig ok mun ek banna þer radit. en ef þat tekst þa mun illa fara. Þa suarar Marr. æinskis munu ver meta þin ord um þetta þuiat Aualldi mun rada æiga. Þa quad Hallfredr visu þessa.
  
  
'''Konungr Olafr bodar kristni. capitulum.'''
+
::Suo n&#7887;kkui verdr s&#7887;kkuis
 
+
::sannargs troga margra
'''262.''' A onduerdum vetri let Olafr konungr fara bod vm allan Þrandheim ok stefnnde viij. fylkna þing (a Frostu). en bændr sendu<ref>stefndu ''Cd.'' </ref> þingbod j herut ok stefnndu saman þegnn ok þræl vm allan Noreg. En er konungr kom til þings þa var þar kominn bonda mugrinn med aluæpnni. en er þingit var sett taldi konungr tru firir bondum. En er hann hafde litla stund talat þa æftu bændr ok badu hann þegia. ok munu ver elligar uæita þer atgongu ok reka burt af landi her þegar a þinginu edr drepa þig. gerdu uær þenna kost Hakoni Adalstæinsfostra þa er hann baud slik bod. skipadizst hann vel vid |<ref>161</ref> ok somdum ver sattmal uor j millum ok helldu huorir uel uit adra. nu uirdum uær þig æigi mæira en þann hinn goda hofdingia ok man þer sa hinn bezsti kostr at gera eftir hans d&#281;mum. En er Olafr konungr sa æde bonda ok þat med at þeir h&#7887;fdu her suo mikinn at ekki matti vid standa þa uæik hann redunni til samþykkis vid bændr ok sagde sua. ekki uil ek hallda strid uid ydr bændr þuiat ek uil minnigr uera huersu þer bændr settut uel a stofnn vid mig. tokut mig til konungs ukunnan mann ok hofut mik til rikis yfir land þetta. nu uil ek æigi vera suo vsannsærr at &#7887;mbuna sligt illu. en þa væri sua ef ek uillde nu her beriazst vid ydr ok gerde huorir &#7887;drum sua mikit mannspell at sæint edr æigi bide þess bætr. nu uil ek hitt er huorumtueggium gegnir betr at uer hafim ok halldim vel uor j millum alla þa sætt er ver settum j fystu ok somdum med oss at huorir styde ok styrke adra til farsæligra luta edr framferda. uil ek fara til þangat sem þer hafit mest blot ok sea þar sidu ydra ok atferli. tokum þar rad uort allir samt um atrunadinn huornn uær uilium hafua ok verdum sidan a æitt sattir ok samþykkir um sidinn ok truna. En þegar at konungr talade linara til bænda þa linadizst hugr þeirra. for þadan j fra likliga med þeim allt vidrmæli ok sattgiarnliga. var þat radit at vera skyllde mids uetrar blot inn a Mære. skylldu þar til koma allir h&#7887;fdingiar ok rikir bændr ór Þrændal&#7887;gum sua sem sidr þeirra var til. Þar skyllde ok koma Olafr konungr.
+
::ægiligs firir &#7887;gum
 +
::allhæidins mer ræide.
 +
::sem olitill vti
 +
::allz mest vid f&#7887;r gesta
 +
::stæri ek brag firir brude
 +
::burhundr gamall sturi.
  
  
'''Her segir af Yriarskeggia. capitulum.'''
+
Ok hirde ek ekki vm blotmanninn huat þu leggr til. Marr suarar. þott litit se traust mitt þa mattu þo uel flimta mig ekki. Hallfredr kuetzst rada mundu ordum sinum en þeir malum sinum. Hann quad visu.
  
'''263.''' Skeggi het madr æinn bonde rikr hann var kalladr Jarnnskeggi edr Yriarskeggi. hann bio aa Upph&#7887;rgi a Yrium. Skeggi uar fystr manna j moti konungi a þessu þinge ok hann var mest firir bondum at standa j gegnn kristninne. hann var æinnhuer mestr hofdinge af Þrændum. Þeir slitu þingenu med þessum hætti sem nu var sagt. foru bændr þa heim en Olafr konungr med lid sitt for til Nidaross ok settizst þar.
 
  
 +
::Redkada ek rækimæidum
 +
::randalids at bidia
 +
::otta æinka dottur
 +
::Aualldi þui skalldi.
 +
::sid mun surz vm bida
 +
::sia geta menn til hennar
 +
::kvonar byrr af kyrri
 +
::Kolfennu mer renna.
  
'''Vmtal Kiartans ok annarra Jslendingha'''
 
  
'''264.''' Olafr konungr hafde þar latit husa konungsgar(d) vm haustit ok flytia þangat til &#7887;ll f&#7887;ng þau er hann þurfti til uetrsetu. þar let hann ok gera Klemens kirkiu. uar kirkia su algeor at iolum. ætlade konungr ok byskup at uæita þar iolatidir j kirkiunne. Atfangadag iola mællti Kiartan til sinna manna at þeir skylldu standa upp um nottina ok sea atferlli kristinna manna huersu at þeir flytti fram sin fræde ok þionkan vid gud sinn. Margir toku uel undir þat s&#7887;gdu at þat munde uera mikil skemtan. gengu þeir til kirkiu um nottina Kiartan ok Bolli. þar var ok vid Hallfredr ok mart annarra islenzskra manna. heyrdu þeir þar klukna hliod ok fagran s&#7887;ng er þar var fluttr ok kendu sætan ræykelsis ilm. gengu Jslendingar æigi fyrr hæim til sinna herbergia en um daginn eftir hamessu. Tokzst umræda mikil huersu þeim virdizst sidferde ok athæfui kristinna manna. letu menn þar allmisiafnnt yfir. sidan var Kiartan eftir spurdr hueria virding hann uillde a hafua sidferde kristinna manna. Kiartan suarar. þat berr storu huersu mer þokkazst uel þeirra athæfui þui helldr sem mer kynnizst mæirr ok iafnan hefir mer uel litizst a konunginn. en nu j dag fra þui agætliga sem fyrr sua at ek ætla þann betr hafa er honum hlydnazst ok væitir goda þionostu. ok er þat sannazst at segia at ek ætla þar vid liggia &#7887;ll uor malskifti ok hamingiu at ver truim a þann gud er hann bodar. nu duelr mik æingi hlutr at ek geng æigi þegar til konungs ok bidia skirnarinnar vtan sa æinn at hann mun til borda genginn ok þat at ek uil æigi vnada konung edr kristna kennimenn a þessum degi er þeir kalla mykla hatid guds sins. þuiat mæire uon er at þat se starfui mikill at uæita oss ollum skipuerium þat embætti ok ætla ek þann dag dueliazst er uær latum allir skiraz. en med &#7887;ngu moti ma Olafi konungi<ref>konungr ''Cd.''</ref> vera annara til at þat verde framgeingt. er þat ok vstadfastligt at lata sua akafliga at æinhuerium lut at æigi fylgi hof edr stilling. edr huersu synizst þer þetta rad Bolli frændi. Bolli tok uel undir ok bat Kiartan rada beggia þeirra framferd þar vm. Konungr hafde enn sem fyrr setta menn til vm daginn at verda visir huat Jslendingar talade. uoru honum sogd þessi ord adr sa dagr var allr.
+
Ok for Hallfredr þa ræidr a burt.
  
  
'''Fra Olafi ok Kiartani'''
+
'''Hallfredr bardiz ok vard fangadr. capitulum.'''
  
'''265.''' Annan dag jola þa er konungr var klæddr sende hann til Kiartans ok bat hann koma a sinn fund. Kiartan kom til konungs med n&#7887;kkura menn ok kuaddi hann. Konungr fagnnade honum blidliga. en er þeir h&#7887;fdu fa ord uit talazst þa baud konungr Kiartani at taka vit kristni. Kiartan |<ref>162</ref> suarar. þui skal nu æigi næita ef ek skal þar firir fa ydra vinattu. Konungr quaz giarnna vilia væita honum sina vinattu. er mer sagt af hit liosazsta huat þer felagar hafit sagt j giær. hefir þu nokkut sannat ordzkuit ubrnn<ref>''Således i originaltekst.''</ref> kristinna manna at hatidir eru til heilla bazstar. S&#7887;mdu þeir konungr þetta sattmal sin a mille. uar Kiartan þa skirdr ok Bolli frændi hans ok oll þeirra skipsh&#7887;fnn. hafdi Olafr konungr (Kiartan) ok Bolla i iolabode sinu ok var honum allkært til þeirra. þat er s&#7887;gn flestra manna at þann dag gerdizst Kiartan handgæinginn Olafi konungi er þeir Bolli foru or huitauodum.
+
'''255.''' Mar suarar. ridum eftir honum. Ok suo gerdu þeir ok voru .xv. saman. Hallfredr var þa vistum at Haukagile. Olaf fostra hans grunade vm ferdir þeirra Gris ok Mars ok sende þegar eftir Ottari at segia honum allan malau&#7887;xst at Hallfredr þurfui manna vit. Nu er þat at segia at Hallfredr ok hans menn ridu undan .ij. en xv. eftir. |<ref>156</ref> Gris mællti þa. þar ma nu sea þa Hallfred ok snuum eftir þeim. þeir fara radlausliga undan ok sækium at þeim ok kostum klædum a uopnn þeirra ok endazst mun mer afl til þo at ek hallda þeim .ij. Marr suarar. sligt er uel mællt. Þa hleypir huerr sem buinn var. Nu getr Hallfredr at lita eftirræidina ok mællti. rennum æigi undan. gott er vid lidsmun at etia ok buum okkr uaskliga ok veriumzst her a holltinu. Þeir Gris ok Marr sækia at þeim en þeir veriazst uel ok dræingiliga. en þo kemr at þui sem mællt er at ekki ma vit margnum ok verda þeir handteknir ok bundnir. Þa mællti Gris. menn rida þar ok hefui ek t&#7887;l(u) a at vera munu .xxx. ok ma verda at sigrinn verde skammr. Þar var þa Ottarr kominn. þeir Gris snua þa aftr j gotuskard nokkut af anne ok læitudu ser vigis. hann kuadde Ottar ok spurde hann at eyrendum. Hann suarar. ek spyr at Hallfredi. Gris mællti. her er hann nu ok liggr lagt. Ottarr mællti. med huerium hætti er nu um hann. Gris mællti. bundinn er hann en æigi drepinn þo at þat væri makligra. Ottarr mællti. naudung mikil þott sok se til. huort vili þer unna mer þess at ek geri æinn yduar j mille. Gris mællti. hui mun þat æigi fallit þott ek ætti helldr vm at d&#281;ma en virda skal þig um sinn sua mikils. Ok þetta rada þeir ok er Hallfredr laus latinn. ok þa mællti Ottarr. æigi er ferdin virdulig. Hallfredr mællti ok quaz æigi hana lofa mundu. en eigi hirdi ek huat þu gerir ef Gris a Kolfinnu. Ottarr suarar. þui skaltu æigi rada allz er hann trude mer til. hann skal konu æiga ok se hon .iij. uetr j festum en þu skalt fara vtan ok læita þer mæire sæmdar. Hallfredr mællti. æigi væit þo huerir manni eru truir ef fedrnir bresta. nu skal þat fyrr at hendi berazst at skora a Gris til hol(m)gaungu þegar ek finn hann. Nu rida þeir hæim fedgar. Hallfredr ridr til Haukagils. Olafui þotti illa hafua ordit ok sendi ord Ottari at brigda þessu ok kuat vandræda vant suo buit. Þa kuomu ord til Hallfredar at fadir hans væri siukr ok kuetz Ottarr vilia finna hann ok skipa til vm fe sitt. Hallfredr kom þegar ok þa let Ottarr þegar taka hann ok bera at honum fiotur ok eru nu .ij. kostir at vera kyrr edr sitia her j fiotrinum ok styra æigi frændum þinum j hættu. Hallfredr suarar. æigi hefir þu j tuæim hondum vid mig vm fiandskap ok helldr muntu rada en ek siti her j h&#7887;ftum. Ok suo var. Nu er at segia fra þeim atburdum er Griss fek Kolfinnu en Maar hafde bodit jnne. ok þotti Ottari at þui miog hrapat ok kuat at huorigir mundu uel hafua. ok sendi ord Olafui þo at hann gætti sua til at æigi yrde holmgangan. Olafr fysti Hallfred vtan ok quaz mundu fe til leggia med honum ok let þat godra manna sidu. Hallfredr suarar. se ek nu huer astrad þer hafuit (vid) migh. en suo segir mer hugr vm at l&#7887;ng uerde uor uandr&#281;de. Ok retzst til skips. Hallfredr kom til skips ok kuat visu.
  
  
'''Hallfredr hitti j fystu Olaf konung'''
+
::Fus er ek þoat osa
 +
::afl u&#7887;ll drepi stalli
 +
::miog skytr maurnar vakri
 +
::minnazst vid Kolfinnu.
 +
::þo at algrindar endizst
 +
::attgodrar mer trodu
 +
::betr unnum nu nytri
 +
::nærr sem heitin væri.
  
'''266.''' Olafr konungr gek æinn dag vti um stræti en nokkurir menn gengu j mot honum. sa fagnade konungi er fystr gek. konungr spurde hann at nafnni. hann nefnndizst Hallfredr. (Konungr mællti.) ertu skalldit. Hann suarar. kann ek at yrkia. Konungr mællti. þu munt vilia trua a sannan gud en kasta forneskiu ok illum atrunade. þu ert skoruligr madr ok æinardligr ok er þer æinsætt at þiona æigi læingr fiandanum. Hallfredr suarar. uel getr þu um talat konungr en æigi mun ek þo lata skirazst kauplaust. Konungr mællti. huat er til mællt. Þa sagde Hallfredr. þat at þu sialfr uæitir mer gudsifiar af &#7887;ngum &#7887;drum uil ek þat embætti þiggia. Konungr sagde at hann mun þat til vinna. Var Hallfredr þa skirdr ok allir hans skipueriar. hellt Olafr konungr Hallfredi undir skirnn<ref>skirnnn ''i originaltekst.''</ref>. Þess getr Hallfredr j æinu kuæde er hann orti um Olaf konung.
 
  
 +
Hann for vtan ok kom vid Noreg ok sotti a fund Hakonar hins rika er þa red lande. Hallfredr gek firir hann ok kuadde hann. jall spurde huerr hann være. Hann nefnndizst Hallfredr. en eyrendi mitt er þat at ek hefui kuæde kuedit vm ydr ok uillda ek hliod fa. (Jall suarar). likligr værir þu at skalldligt være kuæde þitt ok skaltu hliod fa. Ok siden kuat hann ok tokzst uel til. Jall mællti. þat ma sea at þu mant vera hofdingia diarfr. Jall gaf honum goda &#7887;xi silfrreknna stundar mykla ok kl&#281;de god ok baud honum med ser at vera. ok þat þiggr Hallfredr.
  
::Hlaut ek þann er æzstr var æinna
 
::ek sanna þat manna
 
::undir nidbyrdi nordan
 
::nordr gudf&#7887;dur ordinn.
 
  
 +
'''Hallfredr hitti Olaf'''
  
Sidan var Hallfredr skirdr. fek konungr hann j hendr modurbrædrum sinum Jostæini ok Kallhofud at þeir skylldu kenna honum Credo ok Paternoster. toku þa ok tru bændr margir ok þeir brædr synir Breidarskeggia<ref>Brediarskeggia ''Cd.''</ref> ok allir Jslendingar þeir sem þar voru j bænum.
+
'''256.''' At sumre ferr Hallfredr vt til Jslandz ok kemr firir sunnan land ok hafde þa fe mikit. sidan var hann j f&#7887;rum nokkura stund ok kom alldri nordr um land. Ok æitt sinn er hann kom af Jslande la hann vid Agdenes ok er hann hitti menn at male var honum sagt at h&#7887;fdingia skifte være ordit j Noregi. væri Hakon jall daudr en Olafr Trygguason væri til rikis kominn. þat var ok sagt med at Olafr baud &#7887;llum kristnne. Þetta þotti Hallfredi allt saman mikil tidendi. urdu skipueriar allir a þat sattir at þeir skylldu heita a gudin at þeim g&#281;fui byr at sigla burt fra Noregi nokkur til heidinna landa. suo var heitit stofnat at þeir skylldu gefua fe ok .iij. sallda &#7887;l Frey ef þeim gæfui til Suiþiodar en Þór edr Odni ef þa beri aftr til Jslandz. Sidan lagu þeir þar nokkura stund ok gaf þeim æigi a burt. vrdu þa vm sidir at sigla inn a fiordinn. l&#7887;gdu þeir þa til hafnar þeirrar er het Fladki ok nadu þeir æigi sealfu læginu þuiat þar lagu firir langskip m&#7887;rg. Vm nottina georde storm mikinn af hafui en þeir lagu a suædinu. h&#7887;fdu þeir streingia raun mykla ok akkera. Þa var alidin nottin ok þegar at lysti af degi mællti æinn af langskipamonnum. þessir menn a kaupskipinu eru komnir haskasamliga þuiat þeir liggia þar sem mest stendr uedrit |<ref>157</ref> a ok dugit til uel ok hælpum þeim. Geingu þa .xxx. manna a æitt skip ok reru til þeirra. einn þeirra sat ok styrde sa var j olpu grænne ok mikill uexsti. þeir kuomu at kaupskipinu. þa mællte sa er styrde til kaupmanna. þer erut ekki uel komnir þuiat stormr er a en firir er vhræint ok skeriott ok skulu ver græida ferd ydra. Hallfredr mællti. huat hæitir þu. Hann suarar. ek hæiti nu Akkerisfrakki. En j þui er þeir hofduz ord vid þa gek j sundr æinn akkerisstræingr. olpumadrinn fleygdi ser þegar vtbyrdis ok gat gripit j nidrdrættinum stræinginn ok bar upp j skipit. Þa er stræingrinn brast þa quad Hallfredr þetta.
  
  
'''Fortolur konungs vid bændr'''
+
::Færum festar vorar
 +
::ferr særoka at knerri
 +
::suerd tekr helldr at herda
 +
::huar er Akkerisfrakki.
  
'''267.''' En er a læid iolin þa sendi konungr bod inn a Strandir ok vt j Gaulardal ok sua j Orkadal ok baud til sin h&#7887;fdingium ok &#7887;drum storbændum. en þeir kuomu til konungs allir er hann hafde ord til sent. þa tok konungr vid þeim med hinum mesta blidskap ok let gera þeim fagra uæizslu. var væitt af kappi sua at hit fysta kuelld urdu allir bændr druknir forkunnar miog þeir er nykomnir uoru. ok um nottina eftir suofu allir menn þar j ro. Vm morgininn er konungr var klæddr let hann syngia ser tidir. en er messa var sungin let konungr blasa til husþings. for hann sealfr til þings med sina menn. En er folkit var komit ok þingit uar sett þa stod Olafr konungr upp ok talade. hann sagde sua. ver attum þing inn a Frostu. baud ek þa bondum at þeir skylldu lata skirazst en þeir budu mer þar j mot at ek skyllde huerfa til blota med þeim. kom þat asamt med oss at ver skylldim finnazst inn a Mæri ok gera þar bloth mikit. nu er þat ollum monnum kunnigt at ek hefui godin j marga stade suiuirt ok allan eytt þeirra atrunat. firir þui uæit ek at mikils mun vid þurfa at gera þeim til þakenda til þess at þau uile þiggia mina þionustu ok snua fra mer sina grimma ræide ok lati mik hallda minu riki ok sæmd. nu ef ek skal til blota huerfa ok liknnazst vid godin þa uil ek gera lata hit mæsta þat er monnum er tijtt ath blota monnum. skal æigi til þess uelia þræla edr illmenni helldr hina agætazstu menn ok rika bændr. nefni ek þar til Orm lyrgiu af Medalhusum ok Styrkar ok Gimsum. Karr af Grytingu Asbiornn Þorbergsson af Ornesi Ormr af Lyxu Halldor af Skerdingstediu. nu eru þessir allir her vid staddir. enn skal til nefnna adra .vi. þa er æzstir eru ok mestir hofdingiar af Jnnþrændum. skal þessum monnum &#7887;llum blota til árs ok fridar. en firir þui at brad naudsyn er til at ver mykim n&#7887;kkut þo at æigi se miog at sinne reidehug godanna er læingi hefir hardnat ok aukizst oss j gegnn af uorum motgerdum margfolldum vid þau ok vvingiarnnligum framferdum en þat j annan stad at ydr man allant til vera at taka af þeim &#7887;mbun yduarar þionustu þat er at samlagazst vm sid þeirra fagnnade ok felagskap er þer hafit sua læingi til stundat med allre alvoru þa skal nu j stad uæita ydr ollum atgongu er til vorut nefnndir þessarar sælu er þau munu ydr uæita firir æfinliga astar þionustu. nu þurfui þer æigi at blana edr bliknna vid þessi min ord þuiat ef god ydr eru sua mattug sem þer segit þa munu þau gefua ydr æilifua s&#281;lu j verkakaup allra hellzst<ref>at ''tilf. Cd.''</ref> ef þer þolit dauda firir þeirra sakir a ofan yduart æfinligt starf. en ef sua er sem mer synizst at helldr hryggizst ydrar asionur ok hyggi þer æigi iafnngott til godanna samlags sem margr munde ætla þa mun sua synazst at þer efizst j vm |<ref>163</ref> þeirra almatt. nu ferr suo sem ek væit at þer hafit þau rad sem ek mun kenna ydr. trui þer alldri sidan a þa fiandr er &#7887;ngua ombun mega uæita sinum þionum vtan þat er þeir hafua sealfir þat er æilifr bruni heluitis pijsla. snuizst helldr til guds þess er sua er mattugr milldr ok godgiarnn at huerium sinum þionustumanni (gefr) æilijfa sælu ok vendiligt riki med sealfum ser j himnarikis dyrd eftir þetta fatækliga lif sem ver h&#7887;fum j þessarri veslu verolld. þat riki gefr allzualldanda gud æigi sidr hinum fatækazsta en rikum konungi ef honum þionar med sannri tru ok godum verkum. suo hit sama þeim er allan sinn alldr hafua honum uæitt motgeordir ok snua algerliga a &#7887;ruasa alldri til hans miskunnar sem hinum er allt fra barnnæsku hafua honum þionat. Lauk konungr suo rædu sinne at allir bændr þeir er þar voru komnir jattudu at trua a sannan gud ok badu konung grida. sidan voru þeir skirdir allir ok uæittu konungi suardaga til þess at hallda retta tru en leggia nidr allan blotskap. hafde konungr þessa menn alla j bode sinu þar til er þeir fengu honum j gijsling sonu sina edr brædr edr adra nafrændr.
 
  
 +
Olpumadr suarar þui at hann var þa upp kominn a skipit ok mællti.
  
'''Skirdr Kiartan ok Bolli ok Hallfredr'''(!)
 
  
'''268.''' Olafr konungr for um uetrinn eftir jol inn til Þrandheims. uoru þa j for med honum Kiartan ok Bolli ok Hallfredr skalld ok margir islenzskir menn þeir er þa voru med konungi nyskirdir. konungr hafde þar ok med ser annat lid bæde mikit ok frijtt. En er hann kom inn a Mæri þa voru þar firir h&#7887;fdingiar þeirra Þrænda allir þeir er mest mælltu j mot krist(n)inne ok hofdu þar med ser alla storbændr þa er fyrr hofdu uanir verit at hallda upp hofudblotum j þeim (stad). Var þa saman komit allmikit fiolmenni ok eftir þui sem fyrr hafdi samit verit a Frostuþingi sagde konungr at hann uillde þar þing hafa. bændr letu þat til ræidu. gengu huorirtueggiu med aluæpnni a þingit. ok j fystu geordizst hark mikit ok haræysti. ok er þat setnade ok hliod gafzst baud Olafr konungr bændum kristni enn sem fyrr. Jarnnskeggi suarar þa enn mali konungs af bondum ok mællti sua. nu er jafnt sem fyrr Olafr konungr at ver bændr vilium æigi at þu briotir l&#7887;gh a oss. er þat vili uorr allra at þu blotir sem adrir konungar her j lande hafua gert firir þer ok sua adrir hofdingiar Þrænda ok allt annat stormenni þessa landz Sigurdr Hladajall ok Hakon son hans er nu uar næstr hofdinge yfer mestum luta landzsins. var hann agætr madr firir uitz sakir ok hardfæinge þoat hann væri æigi konungr. var langa stund hans riki alluinsællt ok med ollu ekki var hann firir þat fra riki radinn at hann færi med slikar l&#7887;gleysur at menn skylldu æigi trua a þann gud er huerr uillde. nu var Hakon Adalstæinsfostri enn sa er slikan bodskap hof. urdu Þrændir vid þat bæiskir sua at þeir letu konungi æigi uhætt ef hann helldi sliku fram ok syndizst honum at sueigia til vid bændr eftir fortolum Sigurdar jalls ok annarra vina sinna. ok mun þer þat æitt hæfua at gera sua sem ver uilium ok sogdum þer firir a uetri þuiat ekki hefir oss hugr horfit vm atrunadinn. Bændr gerdu mikinn rom at mali Skeggia. sogdu at þeir uilldu suo allt vera lata sem hann hafde talat. Þa mællte konungr. sua uil ek gera sem talat var aa Frostuþinge at ek vil nu ganga j hofit ok sea atferlli ydr ok tilbunat blotanna. Skeggi suarar. þa gerir þu uel konungr ef þu helldr þat er þu hefir talat fyrr vid oss bændr at þu liknazst vid godin. hyggium vær þat æina hæfa munu þer ok huerium annarra þeim sem vid þau hafua misgort marga hluti ok stora ok mykia þeirra ræide. uarir mik ok ef þu ser Þor gud uornn ok allan hans umbunat at þer litizst hann þui uegligri sem þu hyggr gerr at honum ok uandligar. Sidan gek konungr inn j hofit med fa sina menn ok nokkurir af bondum foru þangat med honum. allir voru þeir uopnnlausir er inn gengu vtan sealfr Olafr konungr hafde refde æitt gullbuit j hende ser. En er þeir kuomu j hofit skorti þar æigi skurgod. Þor sat j midiu hann var mest tignadr. hann var mikill ok allr buinn gulli ok silfre. sa var umbunadr Þors at hann sat j kerru. hon var miog glæsilig. firir henni voru beittir trehafrar .ij. hardla uel geruir. a huelum lek huortueggia kerran ok hafrarnir. hornnatog hafranna uar slungit af silfri. allt var þetta smidat med undarliga myklum haglæik. Konungr stod ok læit a likneskiuna. Skeggi sa þat ok mællti. huort kemr at þui sem ek gat fyrr at þer munde uel litazst a Þór ef þu sæir hann þuiat mer synizst sem þu litir nu vinar augum til hans. Konungr suarar. æigi þikiumzst ek her Þor sealfan sea helldr likneski gert eftir. þuiat ek uæit æigi at hon hafui nokkut megn j moti son(n)um gude. en ek uæit uislega at guds skepnna er til hennar |<ref>164</ref> h&#7887;fd ok þui kann ek ekki at suiuirda hana suo buit med minu alite. þuiat ek hygg at hann megi þui sidr moti gude at mer þikir sem hon mune ekki mega at hafazst þo at ek edr minn make brenne hana edr brioti. Skeggi suarar. þat hygg ek at æinge madr sa er her er nu j hofinu se sua hardr eda diarfr at þora mune at briota edr brenna likneski Þors. med þui at hann mun uallda mega at þat verde æigi ok sua sakir þess at margir ok mikils verdir vinir hans standa her nu alla uega umbergis hann bædi her j hofinu ok suo vti firir þeir er sterkliga munu strida moti hans grimmum vvinum ef þarf þeim er honum vilia grimmliga granda. ok trui ek þij konungr at þu skilir at æigi þer ok &#7887;ngum &#7887;drum er þat rad at hæitaz vid Þor helldr hæfir hitt at firir mikinn motgang er þu hefir vid hann haft væitir þu honum nu n&#7887;kkura virding. Konungr suarar. til huers mælir þu þar vm. Æigi til mæira sagdi Skeggi en þu hæimtir at þer litt þat hornnatog hafranna er firir eru bæittir kerru Þors sua at þadan af megir þu skilia huersu uikianligr ok audradr hann uill vera ollum þeim er hann virda ok uegsama. Konungr suarar. æigi tel ek Þor þess makligan at nokkur rettruadr madr tigne hann ok uist æigi þiki mer þu þess verdr at ek geri nokkut firir þin ord. en ef ek vissa at þu uilldir trua a drottin minn Jesum Cristum er konungr er allra konunga þa munde ek undir hans nafni ok sealfum honum til sæmdar ok virdingar en þer til healpar ok hæilsu gera þat er þu beiddir. ok ef þu Skeggi uilldir skirnn taka ok þiona þeim gude er ek hefui þer bodat nu ok fyr skyllda ek uppgefa þer þinn motgang huernn er þu hefir mer synt ok morgum hlutum eftir þinum uilia uikia þeim er badum okkr heyrir uel at gera. Skeggi mællti. þat ueitzstu konungr at sua kann oftliga til at bera at margr verdr mikils hatter madr med litlu lokkadr til at gera þa hluti er þeim þikia mikils verdir er bidia. ma ok vera at sua fari med okkr. Konungr suarar. þa skaltu vita Skeggi at huat sem ek fer her fram at sinne þat geri ek allt firir sakir dyrdar drottins mins Jesu Cristi ok af þui skaltu geyma ok gabba huorki mig ne hann. Skeggi mællti. ger þu fyst þat er ek bid þig. Konungr gek þa til kerrunnar ok signnde sig. sidan hæimte hann hornnatogit en hafrarnir gengu auduelliga eftir. Skeggi hlo þa at ok mællti. huat er nu konungr hefir þu nu vingazst vid Þor ok georzst nu þegnn hans ok þionustumadr. ek hefui set nokkura konunga ok s&#7887;gur af þeim heyrdar ok hefui ek &#7887;ngua frett af at nokkurr þeirra hafi leitt eyki Þors ok þui synizst mer sem þu hafir mikit hlydnimark vid hann gert ok þig undirokat hans þionustu ok annarra guda uorra. Konungr var þa miog ræidr ok mællti sua hatt at uel mattu heyra þeir menn er firir vtan voru hofit. sagde ek þer Yriarskeggi ok ollum þeim er her eru j hofinu ok enn segi ek huerium manni er nu ma heyra min ord ok minar framferdir þær sem ek hefui her uit fo(l)k j Noregi ok huar annarstadar er ek hefui komit edr ek kann at koma. uillda ek at hinum hæsta gude mætti verda til hæidrs ok agætis en mer til saluhialpar en ollum þeim til nada ok nytsemda er uel uilia gera hafa ok hallda hiartaliga firir miner fort&#7887;lur hans blezsudu bodord en hinum er honum hafnna ok hans atrunade uillda ek at minar gerdir kæmi til hefnndar ok hirtingar suo fremt sem ek ma vid komazst at ombuna huorumtueggium sinar tilgerdir. firir skommu kenda ek þer Skeggi ath þu skylldir æigi gabba guds nafnn. en þu þar j mot hlott hædiliga ok hæimskadir sealfan þig en hæddir mig. þu trudir ok æigi þui er ek sagde at ek munda meira virda minn lauard ok lausnara allzualldanda gud helldr en Þor edr fiandann fodur þinn. þu kalladir mig þegnn ok þionustumann Þors en ek hygg at ykkr skal at &#7887;dru uerda. uillda ek at þu profadir eftir litinn tima hueria virding ek uil uæita Þor edr huort ek kann þer at refsa þina illzsku ok vdadir. en þo at ek drepi þig æigi greidliga minum hondum ok brytia ek þig sua j brad firir fiandann j heluiti þa skal þer nu at verdugu skamt til illz ef ek ma rada. Ok þa er konungr hafde þessa hluti talat reidde hann refdit ok rak vid eyra Þor sua fast at hann fauk ór kerrunni fram a golfit ok brotnade miog. hlupu þa til konungs menn þeir er inn hofdu gengit med honum j hofit ok skyfdu skurgodin af st&#7887;llum. En er Skeggi sa þat brazst hann vid suo sem odr ok ærr ok æpte ok eggiade alla þa menn er honum uilldu lid uæita at hefnna |<ref>165</ref> gudanna. sidan strauk hann hart vt j hendr konungs monnum. en þeir eftir þui sem adr var rad firir gert baru þegar uopnn a hann ok j þeirri suipan uar Jarnnaskeggi drepinn vti firir hofsdyrum. sidan for konungr til manna sinna.
+
::Enn j olpu grænne
 +
::ek fek dreing til stræingia
 +
::þann er hnakmidum hnykkir
 +
::her er Akkerisfrakki.
  
  
'''Tal Olafs konungs vid bændr'''
+
ef þu villt þat vita sagde hann. Var þa dregin upp grunnfære þeirra. ok reru þessir firir skipinu ok fluttu þa j gott lægi en æigi vissu kaupmenn huerr þessi var olpumadrinn. var þeim þa sagt litlu sidarr at þat hafde verit Olafr konungr. Var konungr þa kominn at nordan. en hann hafdi ætlat nordr a Halogaland sem adr er getit. lagde konungr þa skipum sinum til Nidaross. dvaldizst hann þar en var stundum a Hlodum med hirdsuæitir sinar. Hallfredr hellt ok skipi sinu til Nidaross.
  
'''269.''' Nv er þar til at taka at bændr gerdu þys mikinn hark ok hareysti eftir drap Skeggia. Sidan stod konungr upp ok bat allt folk setiazst<ref>sættazst ''Cd.''</ref>. ok er suo uar gert stod konungr ok litadizst vm. Sidan tok hann suo til mals. her er margr madr saman kominn ok væri uel ef ydr syndiz bændunum at huerr yduarr væri suo audrum hæilradr sem þer erut hreystiligir at sia. en suo sem þessi fundr er fiolmennr þa var enn fleira folk a Frostuþinge. baud ek ydr þa sem nu sidaskifti ok atrunadar at þeir(!) skylldu næita diofli ok leggia nidr alla hans þionustu ok skurgoda blot en trua a sannan gud skapara allra hluta ok honum þiona med hræinu hiarta. hafda ek þar litt byriat mitt eyrende adr þeir gerdu þar at hark ok hareysti. fengut(!) til sidan æinn af sinu lide at flytia fiandans eyrendi. sleit suo þui þingi at ver l&#7887;gdum her stefnu med oss a Mærinne. nu flutta ek fram þat sama guds bod ok mins drottins eyrendi ollum oss til healpar ok miskunnar ef þer uilldit uel undir uikiazst. en þer ok ydrir formælendr uorut nu allt framhuassari ok dia(r)fari i motmælam en fyrr. budu þer mer nu sem þa at huerfa til blota med ydr. toku þar til Hakon Adalstæinsfostra at mer mundi æigi duga vtan ek gerde eftir hans d&#281;mum. Hakon konungr var madr fridr ok fagr mikill ok sterkr umfram flesta menn um jþrottir ok at allri skapan enn likazsti sinum f&#7887;dur Haralldi konngi. hafde hann ætt ok alla hluti til þess at vera æinuallzkonungr yfir Noregi. en ekki lof uæiti ek honum firir þetta þuiat allt var honum þetta usialfratt helldr skapat ok skipat af sealfum gude. þar med gaf gud honum kynning sins nafnns ok enn umfram skipade gud hann halæitan hofdingia yfir sina f&#7887;durleifd ok gaf honum sealfræde sem huerium &#7887;drum at gera huort er hann vill gott edr illt. en hueriu mundi hann &#7887;mbuna þeim er honum væitti þetta. þer bændr tokut þar til d&#281;ma er Hakon konungr hof slikan bodskap sem uær berum nu fram ok fylgium. huersu ma sa hert&#7887;gi sea læid firir sinum riddarum er hann blindir sealfan sig allra sannynda sealfuiliandi ok lætr uondan suikara læida sig langt af rettum veg j hendr sinum vvinum þeim er honum hrinda j diupa gr&#7887;f heluitis. huersu ma sa konungr kallazst er hinn herfuiligzsta vvin ok hinn illgiarnnazsta þræl lætr stiorna ser ok sinu riki. þer lofit þat bændr firir Hakoni konungi af hann let kugazst firir ydr sinum þrælum af sannre tru ok hædde sua sinn herra ok halæitan skapara en suiuirde sealfuan sig ok sinn konungdom at hann gek til blota. [var þat<ref>[vard ''Cd.''</ref> ungligt ok æigi mikilmanligt at vinna þat til þessa uesluga rikis ok stundliga stiornanda ok einkis er uert hea æilifum fagnade at næita gude sinum ok ganga ór hans þionostu þess halæita herra er honum hafde gefit suo marga goda hlute er fyrr uoru tiadir ok taldir. ok enn sua illt ok suiuirdiligt sem þat var at selia sinn drottin þa var hitt halfu haduligra at gerazst sua illr ættarspillir ok skemdarfull skræfua at uilia æigi aftr huerfa til sannynda helldr samdi hann sidan sætt uit þa er hann suiku fra gude. þuiat alldri hafde hans fadir suo gert. Haralldr konungr uar hæidinn ok uissi ekki til guds ok let hann drepa alla þa menn er hann uisse er framazst voru j fiolkynge ok fiandans þionustu. finzst þat ok j hans ordum at hann hafui uænt ser nokkurs trautzst af þeim er hann hefir skapat þo at hann hefdi æigi fulla uissu af huerr sa gud uar. ok verdr þa þo mikill munr þess er æigi tok retta tru ok græidde þo til guds hugin med godri natturu edr hins er hlaut hæilaga skirnn ok hafnade sinum (skapara ok) hans bodordum. nu skal enn aftr uikia ordrædunni til yduar bondanna. hædiliga hofudsk&#7887;m henti ydr at þer kugudut kristinn konung af rettri tru ok þa er hann uillde greida firir ydr guds g&#7887;tu felldu þer hann j forat. hefir mer ok georlla ok gl&#7887;ggliga fra verit sagt huersu glæpiliga gerd þer fromdut vit yduarnn formann. su uar hin fysta at þer budut honum a samkundu at snæda med ydr ok j þui samsæti suiku þer hann slægliga ok badut hann blota. en hann næittade þui þuerliga ok þo drak hann med ydr minne ok gerde kross yfir. þat sa æinn af ydrum monnum ok mællti. hui ferr konungr nu suo. Sigurdr jarll suarar. uel for konungr þuiat hann gerde nu hamar ok drak minne Þors. þat er uist at vita at jall talade þesse ord af illgiornnum anda sem sidan profuadizst. onnur var su ydr giord at þer gintut konunginn til at gina yfir |<ref>166</ref> kotilh&#7887;ddu þuiat hann hafde adr firir kuedit at eta hrossa ki&#7887;t edr drekka sodit sem þer badut en hann gek til ok gæin yfir h&#7887;dduna. ok firir þenna yduarnn glæp skal ek lata g&#7887;mul jarnn gina yfir ydra suira ok hefnna suo Hakonar konungs þo at hann færi flatliga. þa var su enn ud&#281;milig ydr gerd hin þridia at þer badut konung bita a hrosslifr sem ugganda er at hann hafui gert. þar firir skal ek lata ydr bergia bæiskum dauda. munu þa sidan haduligir h&#7887;ggormar ok heluitzkir hundar þat eru daligir dioflar draga ydr ok drekkia j diup heluitis ok bæiskliga bita særa ok slita salir ydrar ef þer uesalir vilit æigi adr bæta þat er þer hafit brotit. en þar sem þer vikut til Hakonar jalls þa matti hann helldr kallazst heruikingr en h&#7887;fdinge þuiat hann hafde til þess burde<ref>bæde ''Cd.''</ref> at vera jall yfir ættlæifd sinne en hann drap hofdingia þa er rettbornir voru til landz þessa ok hann atti vndir at þiona suma med bardaga suma med undirhyggium ok suikum ok tok suo rikit undir (sig). hann tok skirnn j Danm&#7887;rk þo at naudigr at bode Haralldz konungs Gormssonar ok allir hans menn þeir er þar voru ok het þui med suardaga Haralldi konungi at lata kristna allt folk j Noregi. en adr hann for or Danm&#7887;rk sende hann fra ser aftr til konungs alla þa kennimenn ok klerka er Haralldr konungr hafde fæingit honum ok gerdizst hinn rammazsti gudnidingr þui ollu verri en Hakon konungr at jall dro ekki til aftrhuarfs vtan æiginlig illzska med fiandans flærd. var ok þess uon at illr au&#7887;xstr mundi upp renna af illri rot þuiat Sigurdr jall var hin mesta gilldra ok snara tion ok tapan Hakonar konungs med kugan annarra hofdingia ok sialfs hans uæikleika. sua at þat ma sannliga segiazst at Sigurdr jall uar at uisu uargr undir sand hia Hakoni konungi ok suæik hann med sl&#281;gligu yfirbragde. en konungrinn uar þa miog uminnigr gudspiallzsins orda huer suo segia. hyggi þer at falsligum spamonnum huerir til yduar koma j saudaklædum en firir innan eru þeir skædir uargar. sua synndizst þessi jall hægr sem saudr en jnnan var hann flærdarfullr ok lygi. ok þui var þess uon at ill rot munde illan au&#7887;xst gefua sem fyr sagde ek. þuiat illt tre ma æigi godan au&#7887;xst gefa helldr skal þat vera upp hoggit ok j elld kastet. þess hafde fyrr nefnndr Sigurdr jall fullar raunir þa er hann var inne brendr af vvinum sinum ok suikinn adr slægliga. gallt hann suo sinna glæpa þessa (hæims) ok mun æilifuliga brenna j oslokkuiligum loga. nu þo at þer lofit hardfæinge ok hofdingskap Hakonar jalls firir sigr þann er hann syndizat vinna a Jomsuikingum þa er þat sannara at æigi vann hann þann sigr med sinum fræklæik helldr med fiandans krafti ok suo mikille illzsku at hann gaf fiandanum opinberliga sinn son .vij. uetra gamlan ok æigi sidr sealfan sig. nu er ydr þat uonleyse at ek ganga af hæilagre tru ok elsku uors drottins Jesu Cristi firir ydr ord huort sem þer talit vid mig blijtt edr strijtt þuiat alldri skal ek suo uirda litils ok suiuirda mina tignn at gefuazst undir ualld vuinarins sem þessir gudnidingar er vor hofum nu um talat. en æigi þarf þetta leingr firir ydr at draga. takit nu j stad allir vid kristni en at &#7887;drum kosti halldit vid mik bardaga. skulu þer þat þo uita at her eru myklu fleire minir menn en þer ætlit Jnnþrændir. þiki mer ok þess von at ver hafim komit j meire mannraun en beriazst vid bondkalla edr þorpara her j Þrandheimi. Lauk konungr suo sinne rædu. en þui at Skeggi var drepinn þa vard æingi til at gerazst formadr firir bondum ok bera merki moti konungi. uard hinn kostr tekinn af &#7887;llum at gefazat upp a ualld konungs at hlyda þui sem hann baud. þa let konungr skira þat folk allt er þar var adr uskirt ok tok gislinga af bondum til þess at þeir skyllde hallda kristne sina. Sidan let konungr sina menn fara med lærdum monnum um &#7887;ll fylki j Þrandheimi. mælltu þa &#7887;nguir j mot kristni ok var allt folkit skirt j Þrændal&#7887;gum. For Olafr konungr med lid sitt vt til Nidaross ok settizst þar. en bændr fluttu lik Jarnnskeggia vt a Eyrar ok liggr hann j Skeggia haugi j Austratt.
 
  
 +
===Þaattr Kiartans Olafssonar===
  
'''Saattmaal Olafs konungs ok (frænda) Jarnskeggia'''
 
  
'''270.''' Olafr konungr gerde stefnulag vid frændr Jarnnskeggia ok baud þeim bætr firir uig hans. uoru þar margir menn g&#7887;fgir til andsuara ok eftirmals. Skeggi atti æina dottur er Gudrun het. þar kom at lyktum sattmal Olafs ok frænda Jarnnskeggia at Olafr konungr skyllde fa Gudrunar. En er brudkaups stefnna su kom þa gengu þau Olafr ok Gudrun j æina sæng. en þegar hina fystu nott er þau lagu bæde samt ok Gudrun ætlade at konungr munde vera sofnadr þa bra hon knifui ok ætlade at leggia konunginn. en konungr uakti ok uard þegar uarr uit. græip hann af henni knifinn ok stod upp ór sænginne. gek hann til manna sinna ok sagde vm huat læika var. Gudrun tok |<ref>167</ref> klæde sin ok allir þeir menn er henni h&#7887;fdu þangat fylgt ok for sidan burt. kom Gudrun alldri sidan j sæng Olafs konungs.
+
Olafr pai var son Hauskolldar Dalakollzsonar. hann atti Þorgerde Egilsdottur Skallagrimssonar. þeirra son hinn ellzsti het Kiartan. hann var kalladr eftir Myrkkiartane Jra konungi modurf&#7887;dur Olafs. Olafr pai bio j Hiardarhollti j Laxardal. hann var rikr madr ok g&#7887;fugr ok manna godgiarnazstr ok vinsælstr. Kiartan Olafsson ox upp j Hiardarhollti med fedr sinum. Kiartan uar manna fridazstr at allri skapan þeirra er fæzst hafua a Jslande. hann var mikilæitr ok vel farinn j andliti lioslitadr eygdr manna bezst. mikit hafde hann haar ok fagurt sem silki ok fell allt med lokkum. manna skygnnstr. hann var mikill madr ok sterkr suo sem verit hafde Egill modurfadir hans edr Þorolfr Skallagrimsson. huerium manni var Kiartan betr a sig kominn. manna var hann hagazstr ok vigr bezst ok allar jþrottir hafdi hann vmfram adra menn a Jslandi. sundfærr var hann huerium manni betr. hann var madr litilatr ok lettudigr. milldr af fe ok suo vinsæll at huert barnn unni honum er kunne hans nafnn. hann elskede Olafr most allra barnna sinna. Þar fæddizst ok vpp j Hiardarhollti Bolli Þorlæiksson brodurson Olafs. voru þeir Kiartan fr&#281;ndr miog iafnnalldrar ok fostbrædr. Bolli var mikill madr uexsti ok allsterkr fridr synum ok rettnefiadr ok helldr langlæitr. þykuarradr ok þo ekki munnliotr. grimeygdr<ref>''r.'' grunneygdr</ref> ok þo ekki opineygdr ok lagu fagurt &#7887;gun. liosiarpr var hann a har manna hermannligazstr ok hinn mesti skartzmadr. hann gek næst Kiartani vm alla atgerfui. var med þeim fostbrædrum allastudigt sua at huerge for Kiartan þess at Bolli fylgde honum æigi. J þann tima bio Vsuifr Helgason at Laugum j Sælingsdal. hann var spekingr mikill ok audmadr. hann var kominn at f&#7887;durætt af Katli flattnef. modir hans het Nidbiorg en hennar modir Kadlin dottir G&#7887;nguhrolfs Rognnualldzsonar. Vsuifr atti Þordise Þorolfsdottur laga af Medalfellzstr&#7887;nd. hann atti .v. sonu. Gudrun het dottir hans. hon var firir ollum þeim konum er upp oxu a Jslande. þegar a unga alldri var Gudrun gift þeim manni er Þorualldr het Halldorsson goda ór Garfsdal. hon skilde vid hann ok giftizst Þorde syne Glums Gieirasonar. hann var kendr vid modur sina ok uar kalladr Jngunnarson. hann druknade a Bræidafirde. þeirra son var Þordr kottr er fostrade Snorre gode. hans son var Stufr skalld. Gudrun var þa ekkia vm hrid ok sat heima at Langum. Kiartan uande oft læidir sinar til Sælingsdals laugar. funduzst þau Gudrun þar iafnan tol&#7887;duzst mart vid. þat tolodu margir menn at med þeim þætti jafnnræde. Olafr talade vid Kiartan. ekki er mer vm ferdir þinar til Laugar. þuiat þat er mitt hugbod en æigi vil ek þess spa at ver frendr ok Laugamenn berum æigi til alsendis giftu vm vor vidskifti. Hellt Kiartan uppteknum hætti um ferdir sinar til Lauga. Bolli for iafnan med honum.
  
  
'''Olafr konungr leet reisa skipit Traununa'''
+
'''Ættartolur. capitulum.'''
  
'''271.''' Enn sama uetr let Olafr konungr ræisa langskip mikit a eyrunum vid Nid. hafde hann þar til marga smidu ok gek suo fram smidin. þat var snekkia. skipit var .xxx. at rumatali stafnna hatt ok helldr miott ok ekki bordmikit. þui kallade konungr þat Tr&#7887;nuna. Kiartan Olafsson ok Bolli uoru med konungi vm uetrinn sidan þeir toku tru. konungr mat Kiartan umfram alla islenzska menn firir sakir ættar ok atgerui. er þat alsagt at Kiartan uar sua uinsæll at hann atti ser &#7887;nguan ofunndarmann jnnan hirdar. þat uar ok allra manna mal at æige hefde slikr madr komit af Jslande sem Kiartan. ok Bolli frænde hans hann þotti ok hinn uaskazsti madr.
+
'''258.''' Asgeirr het madr er kalladr var ædikollr hann bio at Asgæirsaa j Videdal. hann var son Audunar sk&#7887;kuls er fystr kom til Jslandz sinna kynsmanna ok nam Vijdedal. Audun var Biarnarson Hundastæinarssonar jalls af Einglande. modir Biarnar var Olof dottir Ragnnars lodbrokar. dottir Audunar var Þora modir Hallz f&#7887;dur |<ref>158</ref> Ulfhilldar modur Astu er atti Haralldr grænski. þeirra son var Olafr konungr hinn helgi. Asgæirr Audunarson atti Jorunne dottur Jngimundar hins gamla. þeirra son het Audun fadir Asgæirs f&#7887;dur Audunar fodur Egils er atti Vlfhæide dottur Eyiulfs hins hallta Gudmundarsonar hins rika. son þeirra var Eyiulfr er ueginn uar a alþinge fadir Orms kapalins Þorlaks byskups hins helga. annarr son Asgæirs &#281;dikollz het Þorualldr fadir D&#7887;llu er atti Jslæifr byskup. þeirra son var Gizsorr byskup. hinn þride son Asgdirs het Kalfr. hann var j þann tima j kaupferdum ok þotti hinn bezsti dreingr. Þuridr het dottir Asgeirs. hon var gift Þorkeli kugga syne Þordar gellis. þeirra son var Þorsteinn. &#7887;nnur dottir Asgeirs het Hrefnna. hon var kuenna uænst nordr j sueitum ok vinsæl.
  
  
'''Fra konungi ok Hallfredi'''
+
'''Fra Kiartane'''
  
'''272.''' Hallfredr skalld Ottarsson uar med Olafi konungi. hann gek æinn dag firir konung ok bad hann hlyda kuæde þui er hann hafde ort um hann. Konungr kuetzst æigi uilia hlyda kuæde hans. Þa mællti Hallfredr. þui muntu rada herra. en tyna mun ek þa þeim frædum er þu hefir latit kenna mer ef þu uillt æigi hlyda ku&#281;dinu þuiat ekki eru þau fræde skalldligri en kuædit er. Þa mællti konungr. uandrædaskalld ertu vid at æiga ok skal hlyda kuæde þinu. Hallfredr flutti kuædit sk&#7887;ruliga. þat var drapa. Þa mællti konungr er lokit var quædinu. þetta er gott kuædi ok uel ort. uilltu nu geraz minn madr ok vera med mer. (Hallfredr suarar). ek var fyrr hirdmadr Hakonar jalls. nu mun ek ekki gerazst þer hadgenginn ok &#7887;ngum &#7887;drum h&#7887;fdingia nema þu hæitir mer þui at mig hendi &#7887;ngua þa hluti at þu segir mig þer afhendan ne rekir mig fra þer. Konungr suarar. þann ueg er bragd a þer at þu munir faas suifazst ok latir þer mart soma. ganga ok s&#7887;gur helldr fra lynde þinu þær at mer þikir æigi &#7887;ruænt at þu farir nokkurum hlutum þeim fram at ek uil firir &#7887;ngan mun sæma. Hallfredr suarar. þar kann ek skiott rad til. drap þu mig þa. Konungr mællti. vist ertu vandrædaskalld en minn madr skaltu þo vera ok hafa samt vidrnefnnit sagde hann. (Hallfredr mællti) huat gefr þu mer at nafnnfesti ef ek skal vandrædaskalld heita. Konungr suarar. se ek at þetta uilltu æiga kenningarnafnn ok þigg af mer suerd helldr fritt. en vandi mikill mun þer a þikia þui at æinge skal vmgerdin fylgia ok varduæit sua .iij. nætr ok .iij. daga at &#7887;ngum uerde mæin at. Þa quad Hallfredr visu.
+
'''259.''' Kiartan Olafsson keyfte halft skip at Kalfui Asgæirssyne er uppi stod j Gufaróse at rade Þorstæins Egilssonar frænda sins mæirr en Olafs f&#7887;dur sins. Kiartan hitti Gudrunu ok sagde henni at hann ætlade vtan. hon kuat hann þessu skiott hafua radit ok hafde þar vm þo fleire ord þau er Kiartan matte skilia at hon lot ser at þessu verda litt getit. Kiartan mællti. ef þer misliker þetta þa skal ek gera annan hlut þann er (þer) like uel. Hon suarar. efnn þu þat þa. þuiat ek vil fara vtan med þer j sumar þui ek uni ekki eftir a Jslande. Kiartan mællti. þetta ma æigi þuiat brædr þinir eru vradnir en fadir þinn gamall ok eru þeir allir forsia suiftir ef þu ferr j burtu. en bid þu min .iij. vetr sua at þu gifztst æigi. Gudrun quez honum &#7887;ngu mundu vm þat hæita. Skildu þau vid þat at sinn ueg þotti huoru. Ræid Kiartan hæim j Hiardarhollt ok sidan til skips ok Bolli frænde hans med honum ok letu j haf þegar þeir voru bunir. þeim byriade vel ok toku Noreg nordr vit Þrandheim logdu inn til Agdenes ok spurdu þar hofdingiaskifti ok sua at Olafr konungr bodade sidaskipti. Helldu þeir skipi sinu jnn til Nidaross. ok voru margir islenzskir menn j Noregi þeir er mikils voru verdir. lagu þar firir bryggium .iij. kaupskip er islenzskir menn attu. æitt skip atti Brandr hinn orui son Vermundar Þorgrimssonar. annat attu brædur .ij. het annarr Biarnne en annarr Þorhallr. þridea skip atti Hallfredr skalld. var hann þa nykominn er Kiartan kom þui at þeir sigldu æitt sumar af Jslande. Allir f&#7887;gnudu þeir hinir islenzsku (menn) uel Kiartani en þo Brandr æinna bezst þuiat þeir voru adr kunnigir. En islenzskir menn þeir er nu voru nefnndir h&#7887;fdu att samband at þui at neita sid þeim er Olafr konungr bodade adr en Kiartan kom. en nu baru þeir en rad saman ok læitudu vid hann huat hann uillde at gera. hann tok litit af &#7887;llu þar vm ok kuaz þui mundu samþykkia sem þeim syndizst ollum radligazst.
  
  
::Veit ek at visu skreyti
+
'''Fra Olafi ok Kiartani'''
::uidlendr konungr sende
 
::n&#7887;ktan brand af n&#7887;kkui
 
::nu at syrar mey dyra.
 
::verda hiollt firir herde
 
::h&#7887;fum gramr kera framdan
 
::skolkuings vm þa ek skialga
 
::skrautlig konungs nauti.
 
  
 +
'''260.''' Olafr konungr uar þa j Nidarosi ok hafde med ser fiolda mannz. let hann þar flytia starfua mikinn þuiat hann let setia kaupstad i Nidarose ok husa konungsgard upp fra Skipakrok. þar let hann ok setia kirkiu um haustit. konungr lot marka toftir a arbakkanum ok gaf sidan monnum sinum sem honum syndizst ok ser uilldu lata hus gera. Þat uar um haustit æinn godan uedrdag at menn foru or bænum til sunnz a ána Nid. þat sa þeir Jslendingar. Kiartan mællti at þeir mundu ganga til at sea sunnzjþrottir bæiarmanna. þeir gerdu sua ok sa um daginn ath þar lek æinn madr a sundi langt umfram alla menn þa er þar voru. Þa mællti Kiartan<ref>mællti ''tilf. Cd.''</ref> til Hallfredar Ottarssonar. uilltu reyna sund vid þenna mann. Hallfredr suarar. þat ferr fiarre þuiat þar er sa madr at ek ætla j &#7887;ngu at sambioda. Þa ræddi Kiartan uit Bolla frænda sinn ef hann uillde reyna sund vid b&#281;iarmanninn. Hann suarar. ekki ætla ek þat mitt færi. Kiartan suarar. æigi væit ek huar nu kemr fram kapp ykkart. skal ek þa til ef huorgi ykkar þorir. gek<ref>geg ''Cd.''</ref> hann þa at anne fram þar gagnnvert sem menn voru a sunde. Kiartan var j skallaz kyrtli raudum. hann kastar kyrtlinum ok fleygir ser sidan a ána. lagdizst hann þa at þeim manni er bezst var syndr ok færde hann þegar j kaf ok hellt nidre vm hrid. ellir þat let Kiartan þenna mann upp. En er þeir h&#7887;fdu tekit æigi langa huilld þa greip bæiarmadrinn Kiartan ok keyrde j kaf. voru þa nidre helldr leingr en Kiartani þotti hæfuiligt. kuomu enn upp vm sidir. æingi hofduzst þeir ord vid. foru enn nidr j þridea sinn. voru þeir þa myklu leingzst nidre. vissi Kiartan þa ualla huersu læikr sea munde fara þuiat hann þottizst alldri j iafnnkrappan stad komit hafua. Þar kemr enn at þessi madr lætr hann upp. leggiazst þeir þa til landz badir ok toku at klædaz. bæde syndizst Kiartane bæiarmadrinn mikill ok sterkligr. Þessi madr |<ref>159</ref> spurde huerr sia madr væri. en Kiartan sagde nafnn sitt. Bæiarmadr sagde. þu ert vel sundfærr Jslendingr edr ertu suo buinn at (odrum) jþrottum sem þessi. Kiartan suarar. æinge jþrott edr s&#281;md er mer j þessi. mun ok sua vm fleire þoat jþrottir hafui verit kalladar a minu landi. Bæiarmadrinn suarar. þat mun radazst vid huernn þu att vm<ref>edr ''tilf. Cd.'' </ref> huert ord þu fær af jþrottum þinum edr hui spyrr þu mig æigi at nafnni. Hann quez ekki hirda vm nafnn hans. Bæiarmadr mællti. þat er bæde at þu ert madr gerfuiligr enda lætr þu helldr storliga en æigi þui sidr skaltu vita nafnn mitt ok vid huernn þu hefir sundit reynt. ek er Olafr Trygguason er her er kalladr konungr. Kiartan suarade &#7887;ngu ok sneri j burt berkyrtladr. Konungr var ok kl&#281;ddr. hann kallade þa a Kiartan ok bad hann æigi suo skiott ganga. Kiartan uæik aftr ok þo helldr sæint. Konungr tok þa skikkiuna af herdum ser ok mællti. æigi skaltu yfirhafnarlaus ganga til þinna felaga suo sæmiligr madr ok hamingiusamligr sem þu ert ok uil ek gefa þer skikkiu þessa. uil ek at þu takir þat er vit h&#7887;fum vid atz j dag sem ek mun gera firir glenz ok gaman þuiat ek uænti at fair menn kalli þer at minne jþrott j sundforum þo at ek gangi þar um til jafnns vit þig. Kiartan þakkede konungi ok gek sidan til manna sinna ok synde þeim skikkiuna. var þat hinn bezsti gripr. Jslendingar letu illa yfir er hann hafdi þegit skikkiuna. þotti þeim at hann hefdi j þui gengit a ualld konungs ok vndir hans vinattu. Vedrattu gerde harda er haustade ok voru frost mikil ok kuldar. þa s&#7887;gdu heidingiar at þat væri æigi undarligt þo at vedratta leti illa. kuodu þeir godin ræid uordin konunginum fyst at upphafi ok þar vt j fra ollum þeim er þat sidaskifti hofdu tekit sem hann hafdi boþat. Litlu sidarr batnade uedrettan. kom þa mart folk til bæiarins af næstum herudum. var þat folk flest hæidit. Jslendingar hofdu ser radit herbergi j bænum til uetrsetu allir samt. var Kiartan miog firir þeim.
  
Uel gat Hallfredr uarduæitt suerdit. Hallfredr lastade ekki godin þo at adrir menn hallmællti heim. quat ekki þurfa at amæla þeim þo at menn uillde æigi trua a þau. Hann kuat þetta æinn tima sua at konungr heyrde.
 
  
 +
'''Kiartan tok vid kristni'''
  
::Fyrr var hitt er harra
+
'''261.''' Einn dag atti Olafr konungr þing vt a Eyrum vid þat folk er þar var komit. taldi hann tru firir þeim. talade hann langt ok miukliga en at lyktum hardnade helldr ræda konungs. het hann þeim liflati edr &#7887;drum afarkostum er æigi uilldu uikia eftir hans ordum. letu þa margir menn skirazst af landzfolkinu. var vid þat lokit þinginu. Þat hit sama kuelld sendi konungr menn til herbergia (Jslendinga) at heyra huat þeir t&#7887;ludu. Jslendingar satu vid drykkiu ok uoru katir. var þar glaumr mikill inn at heyra. toludu þeir vm þingit er verit hafdi um daginn ok vm bodskap þann er konungr hafdi uppborit. Þa mællti Kiartan til Bolla. er þer nokkurr hugr a frendi at taka þann sid er konungr bydr. Bolli suarar. ekki er ek þess fuss þuiat mer synizst sidr þeirra ueikligr ok miog eydiligr. Kiartan suarar. æigi synizst okkr þetta æinn ueg. þuiat mer þikir sem konungs vile fai framgang suo at margir menn uikiazst vndir hans bodskap a hueriu þingi. edr þotti ydr hann j &#7887;ngum hotum hafua vid þa menn j dag er æigi uilldu ganga undir hans bod. Bolli suarar. at visu þotti oss hann ganga ór skugga um þat at þeir munde mæta myklum afarkostum af honum er æigi uilldu honum hlydnazst um trvhalldit. Æingis mannz naudungarmadr skal ek uera segir Kiartan medan ek ma uopnum uallda. þat þiki mer ok litilmannligt hr&#7887;stum dræing at vera drepinn saklauss sem skynlaus kuikendi. þetti mer sa kostr myklu betri ef ek vissa uisann bana minn at vinna nokkut til fregdar adr þat er leingi mætti<ref>mæitti ''Cd.''</ref> uppi vera. Bolli mællti. villtu storræde nokkut at hafazst. Kiartan suarar. þat mun ek skiott segia þer. ef konungr uill hallda a trubode vid oss Jslendinga sem vid adra menn þa synazst mer .ij. kostir til firir hondum. sa annarr at ganga undir hans allan bodskap ok lata &#7887;ngra pyntinga vid þurfa. hinn er annar kostr ef konungr er radinn j at væita oss afarkosti at brenna hann inne. Bolli suarar. æigi kalla ek þetta litilmannligt en æigi mun þetta framgæingt verda at þui er ek hygg þuiat konungr mun verda giptudriugr ok hamingiumikill ok hefir yfir ser sterk uardholld bædi nætr ok daga. Kiartan mællti. suo se ek fara flestum at bilar arædit þo at godir kallmenn se. mællta ek þetta mæirr til raunar vid ydr en ek æsi þess nokkurn af alu&#7887;ru. Bolli quat þat uant at sea huerium hugar þyrfti at fryia. Þa toku margir vndir at þetta var þarfleysutal mikit. foru þa niosnarmenn aftr til konungs ok s&#7887;gdu honum allt tal þeirra. Vm morgininn eftir er sagt at Olafr konungr uill þing hafua ok let til bioda &#7887;llum Jslendingum. en er þing var sett stod konungr upp ok talade. þakkade hann ollum monnum þangatkuomu |<ref>160</ref> þeim er hans vinir villdu vera ok vid rettri tru taka. væik hann rædu sinne til Jslendinga ok spurde ef þeir villde trua a sannan gud ok lata skirazst. Þeir toku ekki fliott undir þat. Þa mællti konungr. huerr er sa af ydr er þat þotti rad at brenna mig inne. Kiartan suarade. þer munut hugsa herra at sa hafui æigi einord til at ganga vid er þat hefir mællt. Konungr suarade. sia ma ek þig ok æigi smaradan en æigi mun þer þat audit verda at stiga yfir h&#7887;fud mer. nu munu menn þat kalla at þu hafir noga sok til at þu hæitizst æigi vid flæire konunga inne at brenna þa er þer vilea hit betra kenna. en firir þui at þu gekt vid suo dreingiliga en þo æigi vist at hugr hafui fylgt (mali) þa er sligt var talat þa skal æigi taka þig af lifui firir þessa sok. þuiat litit er at taka hotyrde ydr iafnningia hia þui sem uorr drottinn Jesus Cristr konungr allra konunga þoldi dauda af sinum vvinum. kann uera sem ek vænti at þu halldir þui ollu betr helga tru sem þu ert þegari til ok mælir meirr j mot en adrir. þat er ok ætlan min at þat skipti t&#7887;gum af Jslendingum er þann dag munu vit tru taka er þu lætr onaudigr skirazst. þiki mer þess uon ef þer komit til Jslandz at frændr ydrir ok vinir lati miog hallaz eftir ydrum uirduligum fortolum. eru her nu suo margir gofgir menn saman komnir af þui landi. er þat ok mitt hugbod at þu Kiartan hafir betra sid þa er þu siglir af Noregi en þa er þu komt hingat. farit nu allir j fride ok gridum huert er þer uilit af þessum fundi. skal ek ydr ekki pynta til kristni at sinne þuiat lifande gud himna konungr þiggr sealfrada ok vilianliga þionustu ok kemzst æingi madr naudigr til hans dyrdar. Var mikill romr georr at mali konungs ok mest af kristnum monnum. en Jslendingar matu vid Kiartan at suara sliku sem hann uillde. Þa mællti Kiartan. mykla þ&#7887;k kunnum uær allir Jslendingar ydr konungr firir þat er þer georit oss godan frid. er þat ok u&#281;nazst at suo fai þer teygt oss til hlydne vid ydr at þer farit at þui med litilæti ok linlæik ok gefit oss upp storar sakir þar sem ver erum a ydru ualldi sua at þer megit a huerri stundu gera slikt af voru efni sem þer uilit. nu er ek æigi suo hæimskr at e(k) kennumzst æi vid at ek hefuer illa talat. hafua Jslendingar frændr uorir læingi verit vuægnir bæde j ordum ok verkum. þat er ok fornn malshattr med oss er oft reynizst at &#7887;l er annarr madr. talar madr þat oft huatvisliga drukkinn er hann uillde med &#7887;ngu moti fram fara þa er hann er med skynsemdar vite. nu mun her med okkr fara sem mællt er at iafnnan uægir hinn vitrari. ma ok vera at þat mæli nokkurir norrænir menn at oss Jslendingum kippi j kyn þoat vær gæingim helldr firir blidu en stridu um sidaskifti uort. en þuiat æins ætla ek<ref>þuiat æins ''tilf. Cd.''</ref> at taka tru her j Noregi at ek skal þa ok litils virda Þor hinn næste vetr at ek kem til Jslandz. Þa suarar konungr brosande. þat finn ek gl&#7887;gt a ordum þinum ok yfirbragde at þu þikiz mæira æiga undir afli þinu ok atgerfui en þar sem Þorr er edr Odinn. Var þa slitith þinginu. en er konungr kom til herbergis eggiudu n&#7887;kkurir menn at naudga Kiartani til kristni ok &#7887;drum Jslendingum. s&#7887;gdu at honum var vradligt at lata sua iafnnnærr ser uera marga heidingia þa er æigi hofdu allra orda um bundizst at sitia a suikrædum vit hann. Konungr suarade þeim ræideliga. ekki mun ek sliku fram fara þuiat ek ætla marga þa er kristnir kallazst vera j sinu lagi æigi betr hattada en Kiartan ok hans suæitungar. ok at visu skal slikra manna uel bida ok kenni ek sua Kiartan ok hans lynde at ek er ekki hræddr vm at hann uile a suikrædum sitia vid mik hedan af. Lidr nu a haustit. spurde konungr at Þrændir h&#7887;fdu blot stór at uetrnottum. (hetu þeir fast a godin) at þau skylldu æigi lata þar vidgangaz kristnibod Olafs konungs.
::hlidskialfan gat ek sealfan
 
::skift er a gumna giftu
 
::gedskiotan uel blota.
 
  
  
Konungr mællti. þetta er allilla kuedit ok er yfirbota vert. Hallfredr quad.  
+
'''Konungr Olafr bodar kristni. capitulum.'''
  
 +
'''262.''' A onduerdum vetri let Olafr konungr fara bod vm allan Þrandheim ok stefnnde viij. fylkna þing (a Frostu). en bændr sendu<ref>stefndu ''Cd.'' </ref> þingbod j herut ok stefnndu saman þegnn ok þræl vm allan Noreg. En er konungr kom til þings þa var þar kominn bonda mugrinn med aluæpnni. en er þingit var sett taldi konungr tru firir bondum. En er hann hafde litla stund talat þa æftu bændr ok badu hann þegia. ok munu ver elligar uæita þer atgongu ok reka burt af landi her þegar a þinginu edr drepa þig. gerdu uær þenna kost Hakoni Adalstæinsfostra þa er hann baud slik bod. skipadizst hann vel vid |<ref>161</ref> ok somdum ver sattmal uor j millum ok helldu huorir uel uit adra. nu uirdum uær þig æigi mæira en þann hinn goda hofdingia ok man þer sa hinn bezsti kostr at gera eftir hans d&#281;mum. En er Olafr konungr sa æde bonda ok þat med at þeir h&#7887;fdu her suo mikinn at ekki matti vid standa þa uæik hann redunni til samþykkis vid bændr ok sagde sua. ekki uil ek hallda strid uid ydr bændr þuiat ek uil minnigr uera huersu þer bændr settut uel a stofnn vid mig. tokut mig til konungs ukunnan mann ok hofut mik til rikis yfir land þetta. nu uil ek æigi vera suo vsannsærr at &#7887;mbuna sligt illu. en þa væri sua ef ek uillde nu her beriazst vid ydr ok gerde huorir &#7887;drum sua mikit mannspell at sæint edr æigi bide þess bætr. nu uil ek hitt er huorumtueggium gegnir betr at uer hafim ok halldim vel uor j millum alla þa sætt er ver settum j fystu ok somdum med oss at huorir styde ok styrke adra til farsæligra luta edr framferda. uil ek fara til þangat sem þer hafit mest blot ok sea þar sidu ydra ok atferli. tokum þar rad uort allir samt um atrunadinn huornn uær uilium hafua ok verdum sidan a æitt sattir ok samþykkir um sidinn ok truna. En þegar at konungr talade linara til bænda þa linadizst hugr þeirra. for þadan j fra likliga med þeim allt vidrmæli ok sattgiarnliga. var þat radit at vera skyllde mids uetrar blot inn a Mære. skylldu þar til koma allir h&#7887;fdingiar ok rikir bændr ór Þrændal&#7887;gum sua sem sidr þeirra var til. Þar skyllde ok koma Olafr konungr.
  
::Aull hefir ætt til hylli
 
::Odins skipat liodum
 
::algillda man ek alldar
 
::idiu uorra nidia.
 
::em ek traudr þui at uel Uidris
 
::ualldit hugnadizst skallde
 
::legg ek a frumuer Friggiar
 
::fion þui at Kristi þionum.
 
  
 +
'''Her segir af Yriarskeggia. capitulum.'''
  
Konungr mællti. allmikinn hug leggr þu a godin ok er þat illa virdanda firir þer. en þo er nidrlag visunnar betr kuedit en okuodit. Þa quad Hallfredr visu.
+
'''263.''' Skeggi het madr æinn bonde rikr hann var kalladr Jarnnskeggi edr Yriarskeggi. hann bio aa Upph&#7887;rgi a Yrium. Skeggi uar fystr manna j moti konungi a þessu þinge ok hann var mest firir bondum at standa j gegnn kristninne. hann var æinnhuer mestr hofdinge af Þrændum. Þeir slitu þingenu med þessum hætti sem nu var sagt. foru bændr þa heim en Olafr konungr med lid sitt for til Nidaross ok settizst þar.
  
  
::H&#7887;fum holda ræifar
+
'''Vmtal Kiartans ok annarra Jslendingha'''
::hrafnnblotz goda nafnni
 
::þess er &#7887;l uit lof lyda
 
::lom &#7887;r heidnum domi.
 
  
 +
'''264.''' Olafr konungr hafde þar latit husa konungsgar(d) vm haustit ok flytia þangat til &#7887;ll f&#7887;ng þau er hann þurfti til uetrsetu. þar let hann ok gera Klemens kirkiu. uar kirkia su algeor at iolum. ætlade konungr ok byskup at uæita þar iolatidir j kirkiunne. Atfangadag iola mællti Kiartan til sinna manna at þeir skylldu standa upp um nottina ok sea atferlli kristinna manna huersu at þeir flytti fram sin fræde ok þionkan vid gud sinn. Margir toku uel undir þat s&#7887;gdu at þat munde uera mikil skemtan. gengu þeir til kirkiu um nottina Kiartan ok Bolli. þar var ok vid Hallfredr ok mart annarra islenzskra manna. heyrdu þeir þar klukna hliod ok fagran s&#7887;ng er þar var fluttr ok kendu sætan ræykelsis ilm. gengu Jslendingar æigi fyrr hæim til sinna herbergia en um daginn eftir hamessu. Tokzst umræda mikil huersu þeim virdizst sidferde ok athæfui kristinna manna. letu menn þar allmisiafnnt yfir. sidan var Kiartan eftir spurdr hueria virding hann uillde a hafua sidferde kristinna manna. Kiartan suarar. þat berr storu huersu mer þokkazst uel þeirra athæfui þui helldr sem mer kynnizst mæirr ok iafnan hefir mer uel litizst a konunginn. en nu j dag fra þui agætliga sem fyrr sua at ek ætla þann betr hafa er honum hlydnazst ok væitir goda þionostu. ok er þat sannazst at segia at ek ætla þar vid liggia &#7887;ll uor malskifti ok hamingiu at ver truim a þann gud er hann bodar. nu duelr mik æingi hlutr at ek geng æigi þegar til konungs ok bidia skirnarinnar vtan sa æinn at hann mun til borda genginn ok þat at ek uil æigi vnada konung edr kristna kennimenn a þessum degi er þeir kalla mykla hatid guds sins. þuiat mæire uon er at þat se starfui mikill at uæita oss ollum skipuerium þat embætti ok ætla ek þann dag dueliazst er uær latum allir skiraz. en med &#7887;ngu moti ma Olafi konungi<ref>konungr ''Cd.''</ref> vera annara til at þat verde framgeingt. er þat ok vstadfastligt at lata sua akafliga at æinhuerium lut at æigi fylgi hof edr stilling. edr huersu synizst þer þetta rad Bolli frændi. Bolli tok uel undir ok bat Kiartan rada beggia þeirra framferd þar vm. Konungr hafde enn sem fyrr setta menn til vm daginn at verda visir huat Jslendingar talade. uoru honum sogd þessi ord adr sa dagr var allr.
  
Konungr mællti. æigi bætizst enn vm ok yrk adra til yfirbotar. Þa quad Hallfredr visu.
 
  
 +
'''Fra Olafi ok Kiartani'''
  
::Mer skyli Freyr ok Freyia
+
'''265.''' Annan dag jola þa er konungr var klæddr sende hann til Kiartans ok bat hann koma a sinn fund. Kiartan kom til konungs med n&#7887;kkura menn ok kuaddi hann. Konungr fagnnade honum blidliga. en er þeir h&#7887;fdu fa ord uit talazst þa baud konungr Kiartani at taka vit kristni. Kiartan |<ref>162</ref> suarar. þui skal nu æigi næita ef ek skal þar firir fa ydra vinattu. Konungr quaz giarnna vilia væita honum sina vinattu. er mer sagt af hit liosazsta huat þer felagar hafit sagt j giær. hefir þu nokkut sannat ordzkuit ubrnn<ref>''Således i originaltekst.''</ref> kristinna manna at hatidir eru til heilla bazstar. S&#7887;mdu þeir konungr þetta sattmal sin a mille. uar Kiartan þa skirdr ok Bolli frændi hans ok oll þeirra skipsh&#7887;fnn. hafdi Olafr konungr (Kiartan) ok Bolla i iolabode sinu ok var honum allkært til þeirra. þat er s&#7887;gn flestra manna at þann dag gerdizst Kiartan handgæinginn Olafi konungi er þeir Bolli foru or huitauodum.
::fiard læt ek af dul Niardar
 
::liknniz gr&#7887;m vid Grimne
 
::gramr ok Þorr hinn ramme.
 
::Krist bid ek allrar astar
 
::erum læid sonar ræide
 
::uallda fræknnum folldar
 
::fedr æinn ok gud kuedia.
 
  
  
Konungr suarar. sligt er alluel ort. ok yrk enn. Hallfredr quad.
+
'''Hallfredr hitti j fystu Olaf konung'''
  
 +
'''266.''' Olafr konungr gek æinn dag vti um stræti en nokkurir menn gengu j mot honum. sa fagnade konungi er fystr gek. konungr spurde hann at nafnni. hann nefnndizst Hallfredr. (Konungr mællti.) ertu skalldit. Hann suarar. kann ek at yrkia. Konungr mællti. þu munt vilia trua a sannan gud en kasta forneskiu ok illum atrunade. þu ert skoruligr madr ok æinardligr ok er þer æinsætt at þiona æigi læingr fiandanum. Hallfredr suarar. uel getr þu um talat konungr en æigi mun ek þo lata skirazst kauplaust. Konungr mællti. huat er til mællt. Þa sagde Hallfredr. þat at þu sialfr uæitir mer gudsifiar af &#7887;ngum &#7887;drum uil ek þat embætti þiggia. Konungr sagde at hann mun þat til vinna. Var Hallfredr þa skirdr ok allir hans skipueriar. hellt Olafr konungr Hallfredi undir skirnn<ref>skirnnn ''i originaltekst.''</ref>. Þess getr Hallfredr j æinu kuæde er hann orti um Olaf konung.
  
::Sa er med Sygna ræsi
 
::sidr at blot eru kuidiut
 
::þar uerdr flest at fordazst
 
::fornnhalldin sk&#7887;p nornna.
 
::lata allir ytar
 
::Odins blot firir roda
 
::nu er ek neyddr fra Niardar
 
::nidium Krist at bidia.
 
  
+
::Hlaut ek þann er æzstr var æinna
'''Fra konungi ok Ottari(!)'''
+
::ek sanna þat manna
 +
::undir nidbyrdi nordan
 +
::nordr gudf&#7887;dur ordinn.
  
'''273.''' Ottarr het madr en Kalfr annan. þeir voru brædr ok upplenzskir at ætt en sum uar nordr a Halogalandi. þeir uoru med hird Olafs konungs uel metnir af konungi en ekki uinsælir af alþydu. þeir &#7887;fundudu Hallfred skalld. þotti þeim hann hafua of mikinn gang af konungi en Hallfredr uillde ekki u&#281;gia firir þeim. Uar þat æitt kuelld vit dryk at slo j deilu mykla med þeim. var konungr uit ok bar hann helldr j hag þeim Ottari ræduna þuiat hann sa at Ottari mundi æigi endazst at þræta vid Hallfred. Ok er konungr uar burt genginn uoru þeir at endrnyia sina deilu ok um sidir slo j kappmæli med þeim. sagdi Hallfredr at Ottarr mundi ser litt æinhlitr ef þeir ættizst illt vid. lauk suo þui mali at Hallfredr hliop upp ok hio til Ottars med &#7887;xinne Hakonar naut jalls ok uæitti honum banasaar. Kalfr þræif Hallfred ok menn med honum. settu þeir fiotra a fætr honum ok bundu |<ref>168</ref> hendr hans. uoru þat l&#7887;g at þann mann skyllde drepa at mann dræpi inne j konungs herberge. Sidan foru þeir Kalfr til konungs ok s&#7887;gdu honum uigit Ottars. kuodu þa sea mega huat manna Hallfredr var. mun hann sua ætla at bledia hirdina sagde Kalfr ok er æigi vist huort hann hlifir hofdinu ef hann komzst j fære vm. Rægde Kalfr ok hans felagar Hallfred alla uega sem mest þar til at konungr bad drepa hann um daghinn eftir. Kalfr vard vit þat gladr ok varduæittu þeir Hallfred j jarnnum vm nottina en læiddu hann vt vm daginn eftir ok ætludu at drepa hann. Þa mællti Hallfredr. er sa daudr at ek uann aa. Þeir sogdu at sua uar. Hallfredr mællti. þa man ydr makligt þikia at ek deyi. edr huar er Olafr konungr. Kalfr mællti. huat mun þig þat varda. til dauda hefir hann nu d&#281;mt þig adr. (Hallfredr mællti). ef n&#7887;kkurir menn eru her nærr staddir þeir at ek hefui uel til gort þa launi þeir mer nu sua at ek se læiddr þar nær sem konungrinn er. uil ek þakka honum hirdvist. Þa kom þat fram sem mællt er at huerr a ser vin med vvinum. voru þeir menn þar at vid konnuduzst at Hallfredr hafde heim uel til gort ok leiddu hann þadan skamt fra sem konungr uar uti staddr ok Sigurdr hirdbyskup hans. En er Hallfredr kom nærr þeim þa mællti hann til konungs. minnizst þer herra at þer hafit mer þui hæitit at segia mig ydr alldri afhendan. ok verdit æigi hæitrofa vid mig ella mun uor samuist skemri verda en ek uillde at uæri. sa er annar hlutr til at telia at þu ert gudfadir minn. Byskup mællti. firir guds sakir herra latit manninn niota slikra hluta suo storra. Konungr suarar. sua skal vera byskup sem þer bæidit. ok bat leysa hann skiott. Var þa sua gert ok likade Kalfi allþungt. Hallfredr uar enn med hirdinne ok uar konungr þo færre til hans en adr en þo bætti hann þetta uig firir Hallfred. Þat var æinn dag at Hallfredr stod firir konungi. fell hann þa til fota honum. konungr sa at hann fellde taar ok spurde huat honum þætti suo mikit. Hallfredr suarar. nær fellr mer konungs ræidin ok henni uillda ek af mer koma. Konungr suarar. suo skal uera. þu skalt fara sendif&#7887;r mina ok skulu vit þa sattir ef þu kemr henni fram. edr huort attu suerdit er ek gaf þer. A ek uist herra segir hann ok hefir þat ekki sidan j vmgerd komit. en þo hefir &#7887;ngum manni mæin at þui ordit. Konungr mællti. þat samir ok at vandrædaskalldit æigi uandrædagripinn edr muntu yrkia kunna visu sua at þu nefnir suerd j hueriu visuorde. Hallfredr suarar. vit mun ek læita ef þer uilit ok allt til vinna at koma af mer yduarre reide. Þa quad Hallfredr.
 
  
 +
Sidan var Hallfredr skirdr. fek konungr hann j hendr modurbrædrum sinum Jostæini ok Kallhofud at þeir skylldu kenna honum Credo ok Paternoster. toku þa ok tru bændr margir ok þeir brædr synir Breidarskeggia<ref>Brediarskeggia ''Cd.''</ref> ok allir Jslendingar þeir sem þar voru j bænum.
  
::Eitt er suerd þat er suerda
 
::suerdaudgan mig gerde
 
::firir suipniordum suerda
 
::suerdott mun nu uerda.
 
::munat uansuerdat uerda
 
::uerdr er ek þriggia suerda
 
::iardarmens ef yrde
 
::vmgerd at þui suerde.
 
  
 +
'''Fortolur konungs vid bændr'''
  
Konungr þakkade honum visuna ok kuat honum mykla jþrott at skalldskap sinum ok gaf honum þa umgerd at suerdinu miog vandada ok mællti. nu skulu vit sattir ok þo at þig hende vite at þu komir æigi til borda edr kirkiu sem adrir menn edr annat sligt þa skal þer upp gefa framar en flestum &#7887;drum. Hallfredr þakkede konungi mikiliga sinn blidskap ok alla astut er hann uæitti honum.
+
'''267.''' En er a læid iolin þa sendi konungr bod inn a Strandir ok vt j Gaulardal ok sua j Orkadal ok baud til sin h&#7887;fdingium ok &#7887;drum storbændum. en þeir kuomu til konungs allir er hann hafde ord til sent. þa tok konungr vid þeim med hinum mesta blidskap ok let gera þeim fagra uæizslu. var væitt af kappi sua at hit fysta kuelld urdu allir bændr druknir forkunnar miog þeir er nykomnir uoru. ok um nottina eftir suofu allir menn þar j ro. Vm morgininn er konungr var klæddr let hann syngia ser tidir. en er messa var sungin let konungr blasa til husþings. for hann sealfr til þings med sina menn. En er folkit var komit ok þingit uar sett þa stod Olafr konungr upp ok talade. hann sagde sua. ver attum þing inn a Frostu. baud ek þa bondum at þeir skylldu lata skirazst en þeir budu mer þar j mot at ek skyllde huerfa til blota med þeim. kom þat asamt med oss at ver skylldim finnazst inn a Mæri ok gera þar bloth mikit. nu er þat ollum monnum kunnigt at ek hefui godin j marga stade suiuirt ok allan eytt þeirra atrunat. firir þui uæit ek at mikils mun vid þurfa at gera þeim til þakenda til þess at þau uile þiggia mina þionustu ok snua fra mer sina grimma ræide ok lati mik hallda minu riki ok sæmd. nu ef ek skal til blota huerfa ok liknnazst vid godin þa uil ek gera lata hit mæsta þat er monnum er tijtt ath blota monnum. skal æigi til þess uelia þræla edr illmenni helldr hina agætazstu menn ok rika bændr. nefni ek þar til Orm lyrgiu af Medalhusum ok Styrkar ok Gimsum. Karr af Grytingu Asbiornn Þorbergsson af Ornesi Ormr af Lyxu Halldor af Skerdingstediu. nu eru þessir allir her vid staddir. enn skal til nefnna adra .vi. þa er æzstir eru ok mestir hofdingiar af Jnnþrændum. skal þessum monnum &#7887;llum blota til árs ok fridar. en firir þui at brad naudsyn er til at ver mykim n&#7887;kkut þo at æigi se miog at sinne reidehug godanna er læingi hefir hardnat ok aukizst oss j gegnn af uorum motgerdum margfolldum vid þau ok vvingiarnnligum framferdum en þat j annan stad at ydr man allant til vera at taka af þeim &#7887;mbun yduarar þionustu þat er at samlagazst vm sid þeirra fagnnade ok felagskap er þer hafit sua læingi til stundat med allre alvoru þa skal nu j stad uæita ydr ollum atgongu er til vorut nefnndir þessarar sælu er þau munu ydr uæita firir æfinliga astar þionustu. nu þurfui þer æigi at blana edr bliknna vid þessi min ord þuiat ef god ydr eru sua mattug sem þer segit þa munu þau gefua ydr æilifua s&#281;lu j verkakaup allra hellzst<ref>at ''tilf. Cd.''</ref> ef þer þolit dauda firir þeirra sakir a ofan yduart æfinligt starf. en ef sua er sem mer synizst at helldr hryggizst ydrar asionur ok hyggi þer æigi iafnngott til godanna samlags sem margr munde ætla þa mun sua synazst at þer efizst j vm |<ref>163</ref> þeirra almatt. nu ferr suo sem ek væit at þer hafit þau rad sem ek mun kenna ydr. trui þer alldri sidan a þa fiandr er &#7887;ngua ombun mega uæita sinum þionum vtan þat er þeir hafua sealfir þat er æilifr bruni heluitis pijsla. snuizst helldr til guds þess er sua er mattugr milldr ok godgiarnn at huerium sinum þionustumanni (gefr) æilijfa sælu ok vendiligt riki med sealfum ser j himnarikis dyrd eftir þetta fatækliga lif sem ver h&#7887;fum j þessarri veslu verolld. þat riki gefr allzualldanda gud æigi sidr hinum fatækazsta en rikum konungi ef honum þionar med sannri tru ok godum verkum. suo hit sama þeim er allan sinn alldr hafua honum uæitt motgeordir ok snua algerliga a &#7887;ruasa alldri til hans miskunnar sem hinum er allt fra barnnæsku hafua honum þionat. Lauk konungr suo rædu sinne at allir bændr þeir er þar voru komnir jattudu at trua a sannan gud ok badu konung grida. sidan voru þeir skirdir allir ok uæittu konungi suardaga til þess at hallda retta tru en leggia nidr allan blotskap. hafde konungr þessa menn alla j bode sinu þar til er þeir fengu honum j gijsling sonu sina edr brædr edr adra nafrændr.
  
  
'''Hallfredr for til Þorleifs'''
+
'''Skirdr Kiartan ok Bolli ok Hallfredr'''(!)
  
'''274.''' Einn dag litlu sidarr bar suo til at konungr spurde huar Hallfredr skalld væri. Kalfr suarar. hann mun hafua uanda sinn ok blota a laun. er þat til marks at hann hefir j pungi sinum likneski Þors gert af t&#7887;nn ok ertu konungr miog dulinn at honum ok færr hann æigi sannreyndan. Konungr let Hallfred þegar kalla til sin. ok er hann kom þa mællti konungr. ertu sannr at þui at þu hafir likneski Þors j pungi þinum ok blotir. Æigi er þetta satt a mig sagt herra segir Hallfredr. ok er her skiot raun til. skal nu j stad ransaka pung minn. hefui ek nu ekki undanbragd maatt hafua þo at ek uillde þuiat mik varde ekki þessa atburdar<ref>''r.'' aburdar</ref>. Var þa rannsakat ok fannz æinge hlutr sa j vitum þau at til þess væri likligr sem Kalfr hafde sagt a hann. Þa mællti Hallfredr til Kalfs. þetta er sannliga daudarog. skal þer ok þetta at hordu verda ef ek nai suo til þin sem ek uillda. þu hafdir enn fyrr tekit mig med ualldi ok uart þa buinn at uæita mer bana. var þa ok n&#7887;kkur s&#7887;k til en nu æingi nema lygi þin ok rog. Konungr mællti. æigi er ykkur saman uært. nu skal Kalfr fara til bua sinna mun hann þa ekki rægia þig edr adra menn vid mig. en þu Hallfredr sagde konungr skalt fara sondif&#7887;r mina a Upplond til þess mannz er hæitir Þorlæifr hinn spaki. þessi Þorllæifr er dotturson Þorllæifs H&#7887;rdakarasonar. Þorlleifr uill æigi vit tru taka. nu skaltu drepa hann edr blinda. skal ek leggia til þessar ferdar med þer gift ok hamingiu. hafdu ok suo marga menn sem þer likar. en sent hefui ok menn fyrr til Þorleifs ok hafua þeir &#7887;(n)gu til uegar komit vit hann þui er ek uillda. Hallfredr suarar. æigi synizst mer þessi ferd riflig en giarnna (vil ek) fara huert at þer uilit senda mig. uil ek at Jostæinn modurdrodir yduarr fari uid mer ok bekkiunautar minir þeir sem ek kys til sua at uer sém saman fiorir ok .xx. Sidan var buin ferd þeirra. ridu þeir til þess at þeir kuomu j skog æinn skamt fra bæ Þorleifs spaka. þar stigu þeir af hestum sinum. Þa mællti Hallfredr. nu skal ek ganga til beiar en þer skulut bida min til þridia dags ef þess þarf. en þer farit aftr læid ydra ef ek kem æigi aftr um þat. Jostæinn baud at fara med honum en Hallfredr |<ref>169</ref> uillde þat æigi. Hann tok ser stafkalls gefui ok breytti sem mest asionu sinne. hann let liggia(!) lit j augu ser ok sneri hu&#7887;rmunum vt ok let rida kolum ok læir j annlit ser. hann let gera ser mikit skegg ok let þat lima vid h&#7887;ku ser ok kialka. Var hann þa med &#7887;llu okenniligr ok gamalligr. lagde hann a bak ser æinn [torfa næfra bagga<ref>''r. enten'' torfabagga ''eller'' næfrabagga</ref> languaxinn ok uar þar j suerdit konungs nautr. gek Hallfredr sua buinn hæim a bæinn snemma dags. Þorleifr uar þui uanr sem miog uar fornnmennis hattr at sitea longum vti a h&#7887;gi æinum æigi langt fra bænum. ok sua bar nu a moti at Hallfredr kom at haugnum. for hann helldr uesaliga ok stumrade miog. hafde kall þrong mykla ok hrækti j skeggit. rende til &#7887;gum þo at oskygnn væri ef hann sæi n&#7887;kkut manna vti. en er hann kom upp a h&#7887;ginn hæilsade Þorleifr honum ok spurde huerr uæri. Hann suarar. ek er fatækr madr gamall hrummr af uose ok nu mest af kuldum er ek hefui rekizst vti j allan uetr a m&#7887;rkum ok skogum. uard ek firir monnum Olafs konungs snemma a hausti nordr j Þrandheimi. uar ek færdr konungi ok let hann briota mig til kristni en ek hlupumzst a brott leyniliga ok drap ek adr æinn konungsmann. nu hefir mig angrat sidan frost er ek hefui farit huldu h&#7887;fde. en ek munde enn bratt hressazst ef mer væri uit hiukat ok hefui ek þui hingat farit at mer er sagt at þu ser godr dræingr ok morgum hialparmadr þeim er þin þurfua. þui uil ek bidia at þu uæitir mer asio nokkura. Þorleifr suarar. æigi uæit ek huat af þui verdr en þo munt þu uida verit hafua ok vera madr frodr ef þu ert madr gamall. hefir þu ok tungubragd ekki omiukligt. Tok hann þa at spyria hann margra hluta um landaskipan ok &#7887;rnefnni. Karll leysti ór þui ollu frodliga sem hann spurde. Þorleifr mællti. uar n&#7887;kkut sa madr med Olafi konungi at Hallfredr het. sa madr dreymir mig oft en þo er þat umerkiligt. en koma munu her konungs menn bratt. Kall suarar. heyrt hefui ek geti(t) Hallfredar ok sialldan at godu. hafde ek þess ok fullar raunir at hann uar þar æinn manna þeirra er mig færdu konungi. J þessu stumrade kall upp a hauginn til hans. Þorleifr mællti. æigi væit ek huat manna þu ert edr huat þu segir en æigi uerdr þu mer allitill firir &#7887;gum. Ætlade hann þa upp at standa en Hallfredr þræif til hans ok keyrde undir sig þuiat hann uar myklu sterkari. þeir ulltu ofan firir hauginn ok uard Hallfredr efri. hann setti þegar hæl a augat Þorleifi ok hleydi vt ór h&#7887;fdinu. Þa mællti Þorleifr. nu kemr þat fram at mer hefir læingi otti at verit at þer Hallfredr. en æigi ertu nu æinn at þessu þuiat konungs gæfan fylgir þer þuiat ek þikiumzst þat vita at þetta mun vera konungs bodskapr at þu blindir mig edr drepir. en nu uil ek bidia at þu gefir mer annat augat. en ek gef þer knif ok bellti ok er huortueggia gerssime en koma þer sidan at lide ef suo berr til þuiat uera kann at æinn tima þurfir þu fulltings manna. Hallfredr suarar. þat geri ek firir &#7887;nguan mun at þiggia at þer giafir edr godgripi til þess at briota konungs bodskap her um. helldr uil ek þat taka a mig kauplaust at gefa þer annat &#7887;gat. Þorleifr þakkade<ref>auga ''tilf. Cd.''</ref> honum &#7887;gagiofina ok skildu at þui. For Hallfredr til sinna manna ok vard þar fagnafundr med þeim. en Þorleifr gek hæim til bæiar sins ok sagde &#7887;ngum auerkann fyrr en Hallfredr uar allr a brottu. Þeir Hallfredr ridu læid sina ok kuomu þar um farinn ueg er Kalfr atti bu. hann uar vti a akri at sa kornni sinu. Þa mællti Hallfredr. nu berr uel til. nu skal drepa Kalf illmenni. Josteinn suarar. ger æigi þat at blanda suo ogiftu vid audnu. (Hallfredr suarar). æigi skiftir þa at h&#7887;gum til at godr dreingr se mæiddr en ver latim mannskræfu þessa lifa. ok æigi nenni ek þui at marka hann æigi at minnzsta kosti. Hliop Hallfredr þa af baki ok græip Kalf hondum ok stak ór honum annat &#7887;gat. Kalfr þolde illa meitzslin ok bar sig litt. (Hallfredr mællti). nu synir þu enn a þer greyskapinn. uar ok þess uon at mikit munde skilia hreysti ok dreingskap med ykkr Þorleifi spaka. Ridu þeir nu leid sina þar til er þeir fundu konung. hann fagnnade þeim ok spurde tidenda. hann sagde at hann hefde blindat Þorleif spaka. Konungr mællti. þa hefir þu uel gert ok syn mer augu hans. Hann tok &#7887;gat. Konungr tok vid ok mællti. hui fektu sligt auga. muntu nu hafa flæira gert en ek baud þer þuiat Þorleifr hefir ekki att þetta auga. Hallfredr synde honum þa annat auga. Konungr mællti. þetta er &#7887;ga Þorleifs ok seg nu satt huat þu hefuir gert. Hallfredr sagde þa at hann hafde blindat Þorleif &#7887;dru auga en stungit annat ór Kalfui. Konungr sagde. þa hefir þu enn æigi betr en halfgert mitt eyrendi ok muntu uilia fara j annat sinn ok færa mer augat Þorleifs þat er eftir er. Æigi uil ek þat segir Hallfredr ræna Þorleif þui auga er ek gaf honum adr. en fara mun ek til Kalfs ok blinda hann med &#7887;llu |<ref>170</ref> edr drepa þuiat ek hefui æigi mæirr en halflaunat honum þa er hann stangade mig med spiotzoddum ok rak mig til bana bundinn sem þiof. en þat er sannazst at ek georde þui ekki mæira at honum at mer þikir til æinkis vera at æiga vid mannleyse þat. Konungr kuat þa standa skylldu. Var Hallfredr þa med Olafi konungi j godri sæmd.
+
'''268.''' Olafr konungr for um uetrinn eftir jol inn til Þrandheims. uoru þa j for med honum Kiartan ok Bolli ok Hallfredr skalld ok margir islenzskir menn þeir er þa voru med konungi nyskirdir. konungr hafde þar ok med ser annat lid bæde mikit ok frijtt. En er hann kom inn a Mæri þa voru þar firir h&#7887;fdingiar þeirra Þrænda allir þeir er mest mælltu j mot krist(n)inne ok hofdu þar med ser alla storbændr þa er fyrr hofdu uanir verit at hallda upp hofudblotum j þeim (stad). Var þa saman komit allmikit fiolmenni ok eftir þui sem fyrr hafdi samit verit a Frostuþingi sagde konungr at hann uillde þar þing hafa. bændr letu þat til ræidu. gengu huorirtueggiu med aluæpnni a þingit. ok j fystu geordizst hark mikit ok haræysti. ok er þat setnade ok hliod gafzst baud Olafr konungr bændum kristni enn sem fyrr. Jarnnskeggi suarar þa enn mali konungs af bondum ok mællti sua. nu er jafnt sem fyrr Olafr konungr at ver bændr vilium æigi at þu briotir l&#7887;gh a oss. er þat vili uorr allra at þu blotir sem adrir konungar her j lande hafua gert firir þer ok sua adrir hofdingiar Þrænda ok allt annat stormenni þessa landz Sigurdr Hladajall ok Hakon son hans er nu uar næstr hofdinge yfer mestum luta landzsins. var hann agætr madr firir uitz sakir ok hardfæinge þoat hann væri æigi konungr. var langa stund hans riki alluinsællt ok med ollu ekki var hann firir þat fra riki radinn at hann færi med slikar l&#7887;gleysur at menn skylldu æigi trua a þann gud er huerr uillde. nu var Hakon Adalstæinsfostri enn sa er slikan bodskap hof. urdu Þrændir vid þat bæiskir sua at þeir letu konungi æigi uhætt ef hann helldi sliku fram ok syndizst honum at sueigia til vid bændr eftir fortolum Sigurdar jalls ok annarra vina sinna. ok mun þer þat æitt hæfua at gera sua sem ver uilium ok sogdum þer firir a uetri þuiat ekki hefir oss hugr horfit vm atrunadinn. Bændr gerdu mikinn rom at mali Skeggia. sogdu at þeir uilldu suo allt vera lata sem hann hafde talat. Þa mællte konungr. sua uil ek gera sem talat var aa Frostuþinge at ek vil nu ganga j hofit ok sea atferlli ydr ok tilbunat blotanna. Skeggi suarar. þa gerir þu uel konungr ef þu helldr þat er þu hefir talat fyrr vid oss bændr at þu liknazst vid godin. hyggium vær þat æina hæfa munu þer ok huerium annarra þeim sem vid þau hafua misgort marga hluti ok stora ok mykia þeirra ræide. uarir mik ok ef þu ser Þor gud uornn ok allan hans umbunat at þer litizst hann þui uegligri sem þu hyggr gerr at honum ok uandligar. Sidan gek konungr inn j hofit med fa sina menn ok nokkurir af bondum foru þangat med honum. allir voru þeir uopnnlausir er inn gengu vtan sealfr Olafr konungr hafde refde æitt gullbuit j hende ser. En er þeir kuomu j hofit skorti þar æigi skurgod. Þor sat j midiu hann var mest tignadr. hann var mikill ok allr buinn gulli ok silfre. sa var umbunadr Þors at hann sat j kerru. hon var miog glæsilig. firir henni voru beittir trehafrar .ij. hardla uel geruir. a huelum lek huortueggia kerran ok hafrarnir. hornnatog hafranna uar slungit af silfri. allt var þetta smidat med undarliga myklum haglæik. Konungr stod ok læit a likneskiuna. Skeggi sa þat ok mællti. huort kemr at þui sem ek gat fyrr at þer munde uel litazst a Þór ef þu sæir hann þuiat mer synizst sem þu litir nu vinar augum til hans. Konungr suarar. æigi þikiumzst ek her Þor sealfan sea helldr likneski gert eftir. þuiat ek uæit æigi at hon hafui nokkut megn j moti son(n)um gude. en ek uæit uislega at guds skepnna er til hennar |<ref>164</ref> h&#7887;fd ok þui kann ek ekki at suiuirda hana suo buit med minu alite. þuiat ek hygg at hann megi þui sidr moti gude at mer þikir sem hon mune ekki mega at hafazst þo at ek edr minn make brenne hana edr brioti. Skeggi suarar. þat hygg ek at æinge madr sa er her er nu j hofinu se sua hardr eda diarfr at þora mune at briota edr brenna likneski Þors. med þui at hann mun uallda mega at þat verde æigi ok sua sakir þess at margir ok mikils verdir vinir hans standa her nu alla uega umbergis hann bædi her j hofinu ok suo vti firir þeir er sterkliga munu strida moti hans grimmum vvinum ef þarf þeim er honum vilia grimmliga granda. ok trui ek þij konungr at þu skilir at æigi þer ok &#7887;ngum &#7887;drum er þat rad at hæitaz vid Þor helldr hæfir hitt at firir mikinn motgang er þu hefir vid hann haft væitir þu honum nu n&#7887;kkura virding. Konungr suarar. til huers mælir þu þar vm. Æigi til mæira sagdi Skeggi en þu hæimtir at þer litt þat hornnatog hafranna er firir eru bæittir kerru Þors sua at þadan af megir þu skilia huersu uikianligr ok audradr hann uill vera ollum þeim er hann virda ok uegsama. Konungr suarar. æigi tel ek Þor þess makligan at nokkur rettruadr madr tigne hann ok uist æigi þiki mer þu þess verdr at ek geri nokkut firir þin ord. en ef ek vissa at þu uilldir trua a drottin minn Jesum Cristum er konungr er allra konunga þa munde ek undir hans nafni ok sealfum honum til sæmdar ok virdingar en þer til healpar ok hæilsu gera þat er þu beiddir. ok ef þu Skeggi uilldir skirnn taka ok þiona þeim gude er ek hefui þer bodat nu ok fyr skyllda ek uppgefa þer þinn motgang huernn er þu hefir mer synt ok morgum hlutum eftir þinum uilia uikia þeim er badum okkr heyrir uel at gera. Skeggi mællti. þat ueitzstu konungr at sua kann oftliga til at bera at margr verdr mikils hatter madr med litlu lokkadr til at gera þa hluti er þeim þikia mikils verdir er bidia. ma ok vera at sua fari med okkr. Konungr suarar. þa skaltu vita Skeggi at huat sem ek fer her fram at sinne þat geri ek allt firir sakir dyrdar drottins mins Jesu Cristi ok af þui skaltu geyma ok gabba huorki mig ne hann. Skeggi mællti. ger þu fyst þat er ek bid þig. Konungr gek þa til kerrunnar ok signnde sig. sidan hæimte hann hornnatogit en hafrarnir gengu auduelliga eftir. Skeggi hlo þa at ok mællti. huat er nu konungr hefir þu nu vingazst vid Þor ok georzst nu þegnn hans ok þionustumadr. ek hefui set nokkura konunga ok s&#7887;gur af þeim heyrdar ok hefui ek &#7887;ngua frett af at nokkurr þeirra hafi leitt eyki Þors ok þui synizst mer sem þu hafir mikit hlydnimark vid hann gert ok þig undirokat hans þionustu ok annarra guda uorra. Konungr var þa miog ræidr ok mællti sua hatt at uel mattu heyra þeir menn er firir vtan voru hofit. sagde ek þer Yriarskeggi ok ollum þeim er her eru j hofinu ok enn segi ek huerium manni er nu ma heyra min ord ok minar framferdir þær sem ek hefui her uit fo(l)k j Noregi ok huar annarstadar er ek hefui komit edr ek kann at koma. uillda ek at hinum hæsta gude mætti verda til hæidrs ok agætis en mer til saluhialpar en ollum þeim til nada ok nytsemda er uel uilia gera hafa ok hallda hiartaliga firir miner fort&#7887;lur hans blezsudu bodord en hinum er honum hafnna ok hans atrunade uillda ek at minar gerdir kæmi til hefnndar ok hirtingar suo fremt sem ek ma vid komazst at ombuna huorumtueggium sinar tilgerdir. firir skommu kenda ek þer Skeggi ath þu skylldir æigi gabba guds nafnn. en þu þar j mot hlott hædiliga ok hæimskadir sealfan þig en hæddir mig. þu trudir ok æigi þui er ek sagde at ek munda meira virda minn lauard ok lausnara allzualldanda gud helldr en Þor edr fiandann fodur þinn. þu kalladir mig þegnn ok þionustumann Þors en ek hygg at ykkr skal at &#7887;dru uerda. uillda ek at þu profadir eftir litinn tima hueria virding ek uil uæita Þor edr huort ek kann þer at refsa þina illzsku ok vdadir. en þo at ek drepi þig æigi greidliga minum hondum ok brytia ek þig sua j brad firir fiandann j heluiti þa skal þer nu at verdugu skamt til illz ef ek ma rada. Ok þa er konungr hafde þessa hluti talat reidde hann refdit ok rak vid eyra Þor sua fast at hann fauk ór kerrunni fram a golfit ok brotnade miog. hlupu þa til konungs menn þeir er inn hofdu gengit med honum j hofit ok skyfdu skurgodin af st&#7887;llum. En er Skeggi sa þat brazst hann vid suo sem odr ok ærr ok æpte ok eggiade alla þa menn er honum uilldu lid uæita at hefnna |<ref>165</ref> gudanna. sidan strauk hann hart vt j hendr konungs monnum. en þeir eftir þui sem adr var rad firir gert baru þegar uopnn a hann ok j þeirri suipan uar Jarnnaskeggi drepinn vti firir hofsdyrum. sidan for konungr til manna sinna.
  
  
===Vtanferd Ogmundar ok auerke Halluardz. capitulum.===
+
'''Tal Olafs konungs vid bændr'''
  
 +
'''269.''' Nv er þar til at taka at bændr gerdu þys mikinn hark ok hareysti eftir drap Skeggia. Sidan stod konungr upp ok bat allt folk setiazst<ref>sættazst ''Cd.''</ref>. ok er suo uar gert stod konungr ok litadizst vm. Sidan tok hann suo til mals. her er margr madr saman kominn ok væri uel ef ydr syndiz bændunum at huerr yduarr væri suo audrum hæilradr sem þer erut hreystiligir at sia. en suo sem þessi fundr er fiolmennr þa var enn fleira folk a Frostuþinge. baud ek ydr þa sem nu sidaskifti ok atrunadar at þeir(!) skylldu næita diofli ok leggia nidr alla hans þionustu ok skurgoda blot en trua a sannan gud skapara allra hluta ok honum þiona med hræinu hiarta. hafda ek þar litt byriat mitt eyrende adr þeir gerdu þar at hark ok hareysti. fengut(!) til sidan æinn af sinu lide at flytia fiandans eyrendi. sleit suo þui þingi at ver l&#7887;gdum her stefnu med oss a Mærinne. nu flutta ek fram þat sama guds bod ok mins drottins eyrendi ollum oss til healpar ok miskunnar ef þer uilldit uel undir uikiazst. en þer ok ydrir formælendr uorut nu allt framhuassari ok dia(r)fari i motmælam en fyrr. budu þer mer nu sem þa at huerfa til blota med ydr. toku þar til Hakon Adalstæinsfostra at mer mundi æigi duga vtan ek gerde eftir hans d&#281;mum. Hakon konungr var madr fridr ok fagr mikill ok sterkr umfram flesta menn um jþrottir ok at allri skapan enn likazsti sinum f&#7887;dur Haralldi konngi. hafde hann ætt ok alla hluti til þess at vera æinuallzkonungr yfir Noregi. en ekki lof uæiti ek honum firir þetta þuiat allt var honum þetta usialfratt helldr skapat ok skipat af sealfum gude. þar med gaf gud honum kynning sins nafnns ok enn umfram skipade gud hann halæitan hofdingia yfir sina f&#7887;durleifd ok gaf honum sealfræde sem huerium &#7887;drum at gera huort er hann vill gott edr illt. en hueriu mundi hann &#7887;mbuna þeim er honum væitti þetta. þer bændr tokut þar til d&#281;ma er Hakon konungr hof slikan bodskap sem uær berum nu fram ok fylgium. huersu ma sa hert&#7887;gi sea læid firir sinum riddarum er hann blindir sealfan sig allra sannynda sealfuiliandi ok lætr uondan suikara læida sig langt af rettum veg j hendr sinum vvinum þeim er honum hrinda j diupa gr&#7887;f heluitis. huersu ma sa konungr kallazst er hinn herfuiligzsta vvin ok hinn illgiarnnazsta þræl lætr stiorna ser ok sinu riki. þer lofit þat bændr firir Hakoni konungi af hann let kugazst firir ydr sinum þrælum af sannre tru ok hædde sua sinn herra ok halæitan skapara en suiuirde sealfuan sig ok sinn konungdom at hann gek til blota. [var þat<ref>[vard ''Cd.''</ref> ungligt ok æigi mikilmanligt at vinna þat til þessa uesluga rikis ok stundliga stiornanda ok einkis er uert hea æilifum fagnade at næita gude sinum ok ganga ór hans þionostu þess halæita herra er honum hafde gefit suo marga goda hlute er fyrr uoru tiadir ok taldir. ok enn sua illt ok suiuirdiligt sem þat var at selia sinn drottin þa var hitt halfu haduligra at gerazst sua illr ættarspillir ok skemdarfull skræfua at uilia æigi aftr huerfa til sannynda helldr samdi hann sidan sætt uit þa er hann suiku fra gude. þuiat alldri hafde hans fadir suo gert. Haralldr konungr uar hæidinn ok uissi ekki til guds ok let hann drepa alla þa menn er hann uisse er framazst voru j fiolkynge ok fiandans þionustu. finzst þat ok j hans ordum at hann hafui uænt ser nokkurs trautzst af þeim er hann hefir skapat þo at hann hefdi æigi fulla uissu af huerr sa gud uar. ok verdr þa þo mikill munr þess er æigi tok retta tru ok græidde þo til guds hugin med godri natturu edr hins er hlaut hæilaga skirnn ok hafnade sinum (skapara ok) hans bodordum. nu skal enn aftr uikia ordrædunni til yduar bondanna. hædiliga hofudsk&#7887;m henti ydr at þer kugudut kristinn konung af rettri tru ok þa er hann uillde greida firir ydr guds g&#7887;tu felldu þer hann j forat. hefir mer ok georlla ok gl&#7887;ggliga fra verit sagt huersu glæpiliga gerd þer fromdut vit yduarnn formann. su uar hin fysta at þer budut honum a samkundu at snæda med ydr ok j þui samsæti suiku þer hann slægliga ok badut hann blota. en hann næittade þui þuerliga ok þo drak hann med ydr minne ok gerde kross yfir. þat sa æinn af ydrum monnum ok mællti. hui ferr konungr nu suo. Sigurdr jarll suarar. uel for konungr þuiat hann gerde nu hamar ok drak minne Þors. þat er uist at vita at jall talade þesse ord af illgiornnum anda sem sidan profuadizst. onnur var su ydr giord at þer gintut konunginn til at gina yfir |<ref>166</ref> kotilh&#7887;ddu þuiat hann hafde adr firir kuedit at eta hrossa ki&#7887;t edr drekka sodit sem þer badut en hann gek til ok gæin yfir h&#7887;dduna. ok firir þenna yduarnn glæp skal ek lata g&#7887;mul jarnn gina yfir ydra suira ok hefnna suo Hakonar konungs þo at hann færi flatliga. þa var su enn ud&#281;milig ydr gerd hin þridia at þer badut konung bita a hrosslifr sem ugganda er at hann hafui gert. þar firir skal ek lata ydr bergia bæiskum dauda. munu þa sidan haduligir h&#7887;ggormar ok heluitzkir hundar þat eru daligir dioflar draga ydr ok drekkia j diup heluitis ok bæiskliga bita særa ok slita salir ydrar ef þer uesalir vilit æigi adr bæta þat er þer hafit brotit. en þar sem þer vikut til Hakonar jalls þa matti hann helldr kallazst heruikingr en h&#7887;fdinge þuiat hann hafde til þess burde<ref>bæde ''Cd.''</ref> at vera jall yfir ættlæifd sinne en hann drap hofdingia þa er rettbornir voru til landz þessa ok hann atti vndir at þiona suma med bardaga suma med undirhyggium ok suikum ok tok suo rikit undir (sig). hann tok skirnn j Danm&#7887;rk þo at naudigr at bode Haralldz konungs Gormssonar ok allir hans menn þeir er þar voru ok het þui med suardaga Haralldi konungi at lata kristna allt folk j Noregi. en adr hann for or Danm&#7887;rk sende hann fra ser aftr til konungs alla þa kennimenn ok klerka er Haralldr konungr hafde fæingit honum ok gerdizst hinn rammazsti gudnidingr þui ollu verri en Hakon konungr at jall dro ekki til aftrhuarfs vtan æiginlig illzska med fiandans flærd. var ok þess uon at illr au&#7887;xstr mundi upp renna af illri rot þuiat Sigurdr jall var hin mesta gilldra ok snara tion ok tapan Hakonar konungs med kugan annarra hofdingia ok sialfs hans uæikleika. sua at þat ma sannliga segiazst at Sigurdr jall uar at uisu uargr undir sand hia Hakoni konungi ok suæik hann med sl&#281;gligu yfirbragde. en konungrinn uar þa miog uminnigr gudspiallzsins orda huer suo segia. hyggi þer at falsligum spamonnum huerir til yduar koma j saudaklædum en firir innan eru þeir skædir uargar. sua synndizst þessi jall hægr sem saudr en jnnan var hann flærdarfullr ok lygi. ok þui var þess uon at ill rot munde illan au&#7887;xst gefua sem fyr sagde ek. þuiat illt tre ma æigi godan au&#7887;xst gefa helldr skal þat vera upp hoggit ok j elld kastet. þess hafde fyrr nefnndr Sigurdr jall fullar raunir þa er hann var inne brendr af vvinum sinum ok suikinn adr slægliga. gallt hann suo sinna glæpa þessa (hæims) ok mun æilifuliga brenna j oslokkuiligum loga. nu þo at þer lofit hardfæinge ok hofdingskap Hakonar jalls firir sigr þann er hann syndizat vinna a Jomsuikingum þa er þat sannara at æigi vann hann þann sigr med sinum fræklæik helldr med fiandans krafti ok suo mikille illzsku at hann gaf fiandanum opinberliga sinn son .vij. uetra gamlan ok æigi sidr sealfan sig. nu er ydr þat uonleyse at ek ganga af hæilagre tru ok elsku uors drottins Jesu Cristi firir ydr ord huort sem þer talit vid mig blijtt edr strijtt þuiat alldri skal ek suo uirda litils ok suiuirda mina tignn at gefuazst undir ualld vuinarins sem þessir gudnidingar er vor hofum nu um talat. en æigi þarf þetta leingr firir ydr at draga. takit nu j stad allir vid kristni en at &#7887;drum kosti halldit vid mik bardaga. skulu þer þat þo uita at her eru myklu fleire minir menn en þer ætlit Jnnþrændir. þiki mer ok þess von at ver hafim komit j meire mannraun en beriazst vid bondkalla edr þorpara her j Þrandheimi. Lauk konungr suo sinne rædu. en þui at Skeggi var drepinn þa vard æingi til at gerazst formadr firir bondum ok bera merki moti konungi. uard hinn kostr tekinn af &#7887;llum at gefazat upp a ualld konungs at hlyda þui sem hann baud. þa let konungr skira þat folk allt er þar var adr uskirt ok tok gislinga af bondum til þess at þeir skyllde hallda kristne sina. Sidan let konungr sina menn fara med lærdum monnum um &#7887;ll fylki j Þrandheimi. mælltu þa &#7887;nguir j mot kristni ok var allt folkit skirt j Þrændal&#7887;gum. For Olafr konungr med lid sitt vt til Nidaross ok settizst þar. en bændr fluttu lik Jarnnskeggia vt a Eyrar ok liggr hann j Skeggia haugi j Austratt.
  
'''275.''' J þenna tima uoru margir g&#7887;fgir menn a Jslandi þeir at j frendsemist&#7887;lu uoru vid Olaf konung. af þeim var Uigaglumr son Eyiulfs hrugu ok Astridar Uigfusdottur hersis sem fyrr er sagt. Helga het systir Uigaglums. var hon gift Steingrime j Sigluvik. Þorualldr het son þeirra ok var kalladr tasalldi. Sa madr hafde uaxit upp med Uigaglume er Ogmundr het hann var Hrafnnsson. Hrafnn var audigr madr ok bio uestr j Skagafirde. hann hafde verit þræll Glums ok Astridar modur hans ok hafde Glumr gefit honum frelsi. modir &#7886;gmundar var skylld Uigaglumi at frændsemi. Augmundr uar fridr madr synum mikill ok geruiligr. hann hafde gott yfirlæti af Glumi frænda sinum. Glumr uar þa hniginn a hinn efra alldr ok bio at Þuerbrekku j &#7886;xnadal en Augmundr uar þa roskinn. Uigfus son Glums uar þa j Noreg med Hakoni jalli. Þat uar a æinu sumri at Ogmundr sagde Glumi at hann fystizst vtanferdar. uillda ek sagde hann kaupa mer skip a Gasum. uil ek þar til kosta fe f&#7887;dur mins at gnogt er til en hafa af þer asia ok orda fullting at þessu. Glumr suarar. margir fara þeir vtan at ekki eru mannuænligri at sia en þu. Keyfti Glumr honum skip at norrænum monnum ok bio Augmundr ferd sina vid mikinn fearhlut er fadir hans fek honum. Þeir letu j haf helldr sid sumars. gaf þeim byri. fengu uedr stor ok hagstæd. ok er þa bar ór hafui sa þeir land ok leggia skipit j rett um nottina en sigla til landz at liosum degi. ok er þeir hofdu æigi læinge siglt þa minkade uedrit ok tok af byrinn. ok er nattade tok at huessa j annan tima. (Ogmundr) kuat þa æigi fara skylldu sem fyrr at þeir lægi af ser byrinn. Tunglskin var mikit. sigldu þeir nu um nottina. En er þeir attu skamt til landz lagu firir þeim m&#7887;rg skip j tæingslum. þat voru langskip. þat uar j eyiasunde nokkuru. ok sa þeir æigi fyrr skipin en þeir sigldu eitt (j) kaf ok sua inn at meginlandi til hafnnar. sogdu þa sumir menn þeir er a kaupskipinu h&#7887;fdu verit at þeir hefde siglt vuitrliga. en Augmundr suarar at huerir yrde sin at geyma. En firir langskipum þeim atte at rada Hakon jall. en þat skip er þeir h&#7887;fdu j kaf siglt hafde att sa madr er Halluardr het. hann var rikr madr ok hinn mesti vin jalls. honum var sagt vm morgininn huer suiuirding ok skade þeim uar georr. Jall uard ræidr miog vid þessi tidende ok mællti sua. þessir menn munu vera snapar ok hafua ekki fyrr komit j &#7887;nnur lond. nu gef ek þer Hal(l)uardr orlof til at refsa þeim ok hefnna þinnar suiuirdingar þuiat þeir æiner munu þessir menn uera at þer mun ekki ofre(f)li j vid at æiga. skortir þig huorki til hreysti ne hardfæingi at gera þeim slika sk&#7887;m edr meire huerir sem þeir eru. Þa surar Vigfus Vigaglumsson. þer munut vilia herra taka sætt af þessum monnum ok hallde þeir lifui sinu ef þeir uilia sitt mal leggia a yduarnn dom. mun ek fara ok vita huerir þeir se ok leita um sęttir ef þess er kostr. Jall suarar. gera mattu þat. en frekr get ek at þeim þiki lokarr minn til fegiallda vm slik mal. Vigfus for til kaupskipsins ok kende þar Augmund frænda sinn ok fagnnade honum uel ok spurde tidenda af Jslande ok at f&#7887;dur sinum. en &#7886;gmundr sagde sligt er hann spurde. Sidan mællti Uigfus. yduart mal horfir til mikilla uandręda af tilfellum þessum er ordit hefir af yduarre hingatkuomu. Sagde hann þeim þa huat at var ordit ok sua þat at Hakon jall hafde sæinliga tekit a sættargerd vid þa. nu er eyrende mitt til þin frænde at bidia at þu leggir a dom jalls. en ek skal flytia þitt mal sem ek kann ok mun þa med n&#7887;kkuru moti uel fram fara. Angmundr suarar. þat æitt fretti ek af jalli þessum at ekki gef ek allt mitt rad a hans dom ok einna sizst ef hann hæitr illa þuiat þat mun hann efnna. en æigi firirtek ek at bæta þetta tilferli ef hann mælir litiliga til. Vigfus mællti. a þat mættir þu lita huat þer hæfir þuiat þu att vid þann um at ekki er berande hans ræide at næita hans domi. Vigfus for vt til skips jalls ok sagde honum at þessir menn uoru hans fostbrœdr ok sumir frændr. vilia þeir ok sitt mal leggia a yduart ualld. Þa sagde æinn madr jalls. rangt segir þu þinum herra. þeir bioda æingi nyt bod firir sig. Halluardr mællti. þat er sannazst at mer er hæfuiligt at hefna min sealfr ok þurfua þar ekki annarra manna uit. Jall bad hann suo gera. Vigfus mællti. Þess mannz skal ek bani vera ef ek ma at drepr Ogmund frænda minn. Hal(l)uardr mællti. þo at þer set ofrhugar myklir |<ref>171</ref> Jslendingar þa er þess uon her j landi at menn uile æigi þola skom botlaust helldr af ydr frændum Uigaglums en &#7887;drum monnum þeir er nokkurs þikkia verdir. Reri Halluardr þa til kaupskipsins en Hakon jall let hafa styrk uardh&#7887;lld a Vigfusi. Halluardr kom at kaupskipinu ok spurde huerr þar uar formadr. Augmundr sagde til sin. Þa mællti Halluardr. ver felagar æigum uid ydr storsakir ok erum nu til þess her komnir at uita ef þer uilit bioda firir ydr nokkurar sæmdir ok sæmiligar bætr. Augmundr suarar. æigi mun bota syniat ef æigi er frekliga til mællt. Halluardr suarar. þeir menn æigu her j hlut at æigi uilia (sma) hluti þiggia firir storar suiuirdingar. Augmundr mællti. þa uilium uer uarnna bota ef miog storliga er latit. Ek ætla þat ok likazst sagde Halluardr at bidia ydr ekki þess er þer ættit at bioda. Hliop hann þa upp a kaupskipit ok laust Augmund mikit &#7887;xarhamars h&#7887;gg sua at hann fell þegar j vvit. For Halluardr vid þat a fund jalls ok sagde honum. en jall kuat myklu minna at gert en makligt væri. Halluardr suarar. h&#7887;fdinge þeirra var mest sakbitinn her um. ok syndizst mer þui at gera her æigi mæira at j þessu sinne en liosta hann j suima. uar þat makligt at lata suiuirding koma suiuirding mot. en þat er enn firir hende at auka enn hefnnd sidarr ef synizst. En þegar at Uigfus uisse þetta þa eirde honum illa ok uillde uinna aa Hallurdi edr drepa hann. en honum urdu a þui æinge færi sua let jall geyma hans. Augmundr uitkadizst ok hafde þo fæingit mykla akuomu. la hann læingi uetrar ok uard þo hæill um sidir ok uard hann af þessu efni miog gabbadr sua at huar sem hann kom uar hann<ref>kom ''tilf. Cd.''</ref> kalladr &#7886;gmundr dyttr. en hann let sem hann uisse æigi huat huergi talade. Uigfus kom oft til hans ok bad hann hefnna sin. uil ek þar til sagde hann uæita þer mitt lidsinne at þu reker þinnar suiuirdingar. Augmundr suarar. þetta mal uæit æigi suo uid frænde. synizst mer at ek se æigi mæirr uanuirdr af Halluarde en at likendum var ok æigi uon at minna munde firir koma sua hardliga sem uær h&#7887;fdum uora s&#7887;k til buit j fystu. er þat vrat at hefnna þessa. er Halluardr hinn mesti vin Hakonar jalls en þu kominn her aa ualld hans. a ek annat at geallda Glumi f&#7887;dr þinum en hafua þig j þeirre hættu at þer se vis uon meitzsla edr bana af minu tilstille. Vigfus suarar. firir þat kann ek þer &#7887;ngua þ&#7887;k ok æi man fadir minn kunna at þu latir sem þu skalir sea firir minum kosti þar um er ek uil æigi sealfr. ætla ek þer helldr til ganga hugleyse en varygd ok er illt at fylgia þeim manni er hera hiarta hefir j briosti. er þat ok likazst at þer bregde mæirr j þræla ættina en Þueræinga. Skildu þeir vid þat at Uigfus uar hinn ræidazsti. Læid a uetrinn ok um uorit bio Augmundr skip sitt ok for vt til Jslandz um sumarit ok hafde aflat mikils fiar j ferd þessi. kom hann skipi sinu j Eyiafiord. Glumr fretti skiott skipkuomuna. uar honum ok sagt hueria suiuirding Angmundr hafde fæingit j ferd þessi. En er Augmundr hafde fæingit rad firir gort skipi sinu ok fe þa for hann til Þuerbrekku ok dualdizst med Glumi vm hrid. uar Glumr vid hann falatr ok fannzst þat a honum at æinge þokki uar Glumi j hans þarkuomu. Augmundr var hinn katazsti ok barzat a mikit. hann for til allra mannfunda er þar voru j suæit ok var helldr hlutsamr um mal manna. ok ef nokkura menn greinde a þa þotti æingi madr skiotligri til storræda en Augmundr. hann uar ok tiltakasamr þat er Glumr þurfti vid um buss tilskipan edr atflutningar ok let yfir ser hit uænligzsta. En þat var læingi at Glumr uillde ekki uit hann mæla. ok æinn dag mællti Glumr til hans. vita skaltu þat Angmundr at ek kann &#7887;ngua þ&#7887;k starfua þins ok þiki undarligt er þu ert suo framgiarnn edr hlutsamr um mal manna þar sem æinge dad fylgir þer ok er herfuilig þin hin fysta ferd sua at ek uillde gearnna alldri sia þig er þu uillt verda sealfum þer at skom ok brigsle ok ollum frændum þinum ok bera æfinlig klæki at þora æigi at hefnna sin. Angmundr suarar. a þat mattu lita frændi huat er mer gek til er hefnndin forst firir þuiat mer þotti mikit j hættu er Uigfus var son þinn. Þar mattir þu segir Glumr ekki firir sea er hann uillde æigi sealfr. þætti mer þat til vinnanda at þit verit badir daudir ok hafdir þu synt af þer hugpryde um hefnndina. nu er þat annathuort at þu ert fra þui þrottigr ok þolinn sem adrir menn ok muntu syna þa af þer kallmenzsku þo at sidar se þuiat j annan stad værir þu ekki suo bleydemannligr j bragde ella ertu med ollu vnytr ok verdr þat þa rikara sem uerr gegnir at oft verdr ydr udriug hin vfrialsa ættin til dreingskaparins ok ekki uil ek hafua þig læingr med mer. For Augmundr þa til f&#7887;dur sins ok var med honum sidan.
 
  
 +
'''Saattmaal Olafs konungs ok (frænda) Jarnskeggia'''
  
'''Hefnd Ogmundar. capitulum.'''
+
'''270.''' Olafr konungr gerde stefnulag vid frændr Jarnnskeggia ok baud þeim bætr firir uig hans. uoru þar margir menn g&#7887;fgir til andsuara ok eftirmals. Skeggi atti æina dottur er Gudrun het. þar kom at lyktum sattmal Olafs ok frænda Jarnnskeggia at Olafr konungr skyllde fa Gudrunar. En er brudkaups stefnna su kom þa gengu þau Olafr ok Gudrun j æina sæng. en þegar hina fystu nott er þau lagu bæde samt ok Gudrun ætlade at konungr munde vera sofnadr þa bra hon knifui ok ætlade at leggia konunginn. en konungr uakti ok uard þegar uarr uit. græip hann af henni knifinn ok stod upp ór sænginne. gek hann til manna sinna ok sagde vm huat læika var. Gudrun tok |<ref>167</ref> klæde sin ok allir þeir menn er henni h&#7887;fdu þangat fylgt ok for sidan burt. kom Gudrun alldri sidan j sæng Olafs konungs.
  
'''276.''' Þa er Augmundr hafde verit .ij. uetr a Jslande þa bio hann skip sitt vm sumarit |<ref>172</ref> ok fek menn til ok sigldu til Noregs. kom han af hafui nordr vid Þrandheim ok hellt inn a fiordinn. hann lagde skipi sinu sid dags undir Nidaros holm. Þa mællti Augmundr. nu skal skiota bati fram. uil ek roa inn j ana ok vita tidendi af landinu. Augmundr tok yfir sig halfskiftan fell(d) ok hl&#7887;dum buinn um handueginn. uar þat agætr gripr. Gek Augmundr a litinn bat vid þridea mann. þat var vm morgininn snemma. reru þeir inn at bryggiunum. Þa gek madr ofan or bænum sa uar j heklu. hon uar geor af skarlaki(!) ok s&#7887;mut oll brogdum. Heklumadrinn spurde huerr firir batinum rede. Augmundr sagde til sin. Bæiarmadrinn mællti. ertu Augmundr dyttr. Kalla sua sumir menn segir hann. edr huat hæitir þu. Ek hæitir Gunnarr helmingr. en þui er ek sua kalladr at mer þikir (gaman) at hafa halflit klæde. Augmundr mællti. huat er tidinda her j landi. Gunnarr suarar. þau þike mer stor tidende at Hakon jall er daudr en kominn til rikis agætr konungr Olafr Trygguason. Augmundr mællti. huat uæitzstu til huar sa madr mun vera er Halluardr hæitir þrænskr madr ættstorr ok audigr. Gunnarr sagde. þat er æigi undarligt þo at þu frettir at honum. hann er nu kalladr Halluardr hals þuiat hann var j Jomsuikinga bardaga med Hakoni jalle j fyrra uetr ok fek þar sár mikit a halsinn firir aftan eyrat ok berr hann sidan hallt h&#7887;fudit. en nu er hann her j bænum med Olafi konungi ok hefir hann fæingit af honum uirdingar. en felld hefuir þu godan Augmundr ok uel litan er tuiskiftr er ok uillda ek at þu selldir mer felldinn. Æigi uil ek selia felldinn segir Augmundr en ef þer litzst uel a þa uil ek gefa þer. Ok gef manna hæilazstr sagde Gunnarr ok ek uillda geta launat þer þessa giof. en heklu þessa skaltu fyrst hafa ma uera at þer uerde hon at gagni. Gek Gunnarr þa upp j bæinn ok uar j felldinum. en Augmundr for j hekluna. Hann mællti þa til sinna manna. nu skulu þit festa batinn uit bryggiuna at skutstafninum sua at æigi suifi fra medan ek gæing upp. en þit skulut sitia j rumunum ok hafa bunar arar til rodrar. Sidan gek Augmundr upp j gardinn ok uard litt uit menn uarr. hann sa opnar dyrr a æinu herbergi ok stodu þar nokkurir menn uit handlaugar ok uar æinn mestr ok fridazstr synum ok bar hallt h&#7887;futit ok kende Augmundr at fras&#7887;gn Gunnars at þar munde uera Halluardr. gek Augmundr at dyrunum ok þottuz allir þeir er inne uoru þar kenna Gunnar helming j heklu sinne. Hann uar helldr lagtaladr. bad hann Halluard ut ganga þuiat (hann) letz uit hann æiga skyllt eyrende. sneri Augmundr þa annan ueg fra dyrunum ok bra suerde er hann hafde j hende. Gunnarr uar þar ollum monnum kunnigr ok gek Halluardr ut æinn saman. en Augmundr hio hann þegar banah&#7887;gg er hann kom at honum. Hliop Augmundr þa ofan til batzsins. kastade hann af ser heklunne ok let koma stein j h&#7887;ttinn ok fleygde ut a aana ok sok hon til grunna. Augmundr gek a batinn ok bad þa roa vt eftir anne. en er þeir kuomu til kaupskipsins mællti Augmundr til sinna manna. her er ofridr mikill j lande. en nu kastar uinde innann af firdenum munu uer uinda segl uort ok sigla ut aftr til Jslandz. Þeir kolludu hann enn sem fyrr helldr hręddan er hann þorde æigi at koma a land þo at þarlennzsker menn ættizst illt vid. Þeir geordu suo sem hann mællti firir. kuomu aftr til Jslandz. toku Eyiafiord. for Augmundr a fund Uigaglums ok sagde honum sina ferd. kuat þa hefndina framkomna þott frestin uæri longh. Glumr let þa uel yfir ok kallade hann þat ok verit hafa sitt hugbod at hann munde reynazst nytr madr. uar Augmundr þa med Glumi j godu yfirlęti.
 
  
 +
'''Olafr konungr leet reisa skipit Traununa'''
  
'''Gun(n)ar stauck til Suidiodar firir vigit'''
+
'''271.''' Enn sama uetr let Olafr konungr ræisa langskip mikit a eyrunum vid Nid. hafde hann þar til marga smidu ok gek suo fram smidin. þat var snekkia. skipit var .xxx. at rumatali stafnna hatt ok helldr miott ok ekki bordmikit. þui kallade konungr þat Tr&#7887;nuna. Kiartan Olafsson ok Bolli uoru med konungi vm uetrinn sidan þeir toku tru. konungr mat Kiartan umfram alla islenzska menn firir sakir ættar ok atgerui. er þat alsagt at Kiartan uar sua uinsæll at hann atti ser &#7887;nguan ofunndarmann jnnan hirdar. þat uar ok allra manna mal at æige hefde slikr madr komit af Jslande sem Kiartan. ok Bolli frænde hans hann þotti ok hinn uaskazsti madr.
  
'''277.''' Nv er þar til at taka at monnum Halluardz þotti sæinkazst innkuoman hans. gengu þeir vt ok fundu hann daudann j blode sinu. uoru þa sogd þesse tidende Olafi konungi ok þat med at menn hugdu at Gunnarr helmingr hefde drepit Halluard. Konungr sagde. hann munda ek sizst til kiosa. en þo skal nu þegar læita at honum ok festa upp ef hann er þessa ualldr. Gunnarr atti ser brodur er het Sigurdr. hann uar audigr ok hirdmadr Olafs konungs ok hans kærr uinr. uar Sigurdr þar j bænum. en þegar hann uard þess uarr at brodur hans uar ætladr dauda þa leitar hann at honom ok finnr hann. spurde Sigurdr ef hann uæri sannr uigs þes(s) er honum uar æignat. Gunnarr kuat þat fiarre fara. Sigurdr mællti. ueitzstu ok ekki til huerr þetta hefir gort. Gunnarr mællti. þat segi ek huorki þer ne &#7887;drum. Sigurdr mællti. forda þer þa. Gunnarr gerde suo ok komzst j skog ok uard æigi fundinn. letti hann æigi fyrr sinni ferd en hann kom fram j Suiþiod. þar uoru stor blot j þann tima ok hafde Freyr þar verit mest (blotadr) ok suo miogh |<ref>173</ref> (var) magnat likneski Freys at fiandinn talade vid menn ór skurgodinu ok Frey hafde uerit fæingin kona ung. uar þat atrunadr landzmanna at Freyr uæra lifande sem syndizst j sumu lagi ok ætludu at hann munde þurfa at æiga hiuskaparfar vid konu sina. var þessi kona ok frid synum. skyllde hon ok mest rada firir hofstadnum ok &#7887;llu þui er þar la til godahussins. Gunnarr helmingr kom þar fram um sidir ok bat konu Freyss healpa ser ok bæiddi at hon munde hann þar lata vera. hon leit vit honum ok spurde huerr hann uæri. hann letz uera leysinge æinn vtlendr. Hon mællti. æigi muntu uera j alla stade gæfumadr þuiat Freyr litr ekki vinar augum til þin. nu huil þig her .iij. nætr ok uitum þa huersu Frey þokkazst til þin. Gunnarr mællti. myklu þiki mer betra at þiggia þina healp ok hollostu en Freys. Gunnarr uar gladr ok skemtanarmadr mikill. ok er hann hafde þar verit .iij. nætr mællti Gunnarr uit konu Freys ok spurde huersu at þa skyllde vera um hans þaruist. Ek uæit þat æigi geolla sagde hon. þu ert madr felauss ok kann þo uera at þu ser godra manna ok væri mer um þat meira at uæita þer nokkura asia. en Frey er litit um þig ok uggi ek at hans reide liggi a. nu uertu her halfan manut ok siam þa huat j gerizst. Gunnarr sagde þa. sua skiptir um sem ek munde kiosa. Freyr hater mig en þu healpar mer þuiat ek uil æigi med Frey uera.
 
  
 +
'''Fra konungi ok Hallfredi'''
  
'''Gunnar var i Suiariki ok hitti þar brodur sinn'''
+
'''272.''' Hallfredr skalld Ottarsson uar med Olafi konungi. hann gek æinn dag firir konung ok bad hann hlyda kuæde þui er hann hafde ort um hann. Konungr kuetzst æigi uilia hlyda kuæde hans. Þa mællti Hallfredr. þui muntu rada herra. en tyna mun ek þa þeim frædum er þu hefir latit kenna mer ef þu uillt æigi hlyda ku&#281;dinu þuiat ekki eru þau fræde skalldligri en kuædit er. Þa mællti konungr. uandrædaskalld ertu vid at æiga ok skal hlyda kuæde þinu. Hallfredr flutti kuædit sk&#7887;ruliga. þat var drapa. Þa mællti konungr er lokit var quædinu. þetta er gott kuædi ok uel ort. uilltu nu geraz minn madr ok vera med mer. (Hallfredr suarar). ek var fyrr hirdmadr Hakonar jalls. nu mun ek ekki gerazst þer hadgenginn ok &#7887;ngum &#7887;drum h&#7887;fdingia nema þu hæitir mer þui at mig hendi &#7887;ngua þa hluti at þu segir mig þer afhendan ne rekir mig fra þer. Konungr suarar. þann ueg er bragd a þer at þu munir faas suifazst ok latir þer mart soma. ganga ok s&#7887;gur helldr fra lynde þinu þær at mer þikir æigi &#7887;ruænt at þu farir nokkurum hlutum þeim fram at ek uil firir &#7887;ngan mun sæma. Hallfredr suarar. þar kann ek skiott rad til. drap þu mig þa. Konungr mællti. vist ertu vandrædaskalld en minn madr skaltu þo vera ok hafa samt vidrnefnnit sagde hann. (Hallfredr mællti) huat gefr þu mer at nafnnfesti ef ek skal vandrædaskalld heita. Konungr suarar. se ek at þetta uilltu æiga kenningarnafnn ok þigg af mer suerd helldr fritt. en vandi mikill mun þer a þikia þui at æinge skal vmgerdin fylgia ok varduæit sua .iij. nætr ok .iij. daga at &#7887;ngum uerde mæin at. Þa quad Hallfredr visu.
  
'''278.''' Gunnarr þokkadizst monnum þui betr sem hann hafde þar læingr verit firir skemtan ok annan uasklæik. kom hann enn at mali vid konu Freys ok spurde um sinn hag. Hon suarade. uel þikir monnum her til þin ok þiki mer rad at þu ser her j uetr ok farir a ueitzslur med okkr Frey þa er hann gerir monnum arbot. en þo er honum illa vit þig. Gunnarr þakkade henni uel. Lidr nu at þeirri stundu er þau buazst hæiman ok skylldu þau Freyr ok kona hans sitia j uagnne en þionustumenn þeirra skylldu ganga firir. þau attu at fara yfir fiallueg mikinn. Þa gerde at þeim hrid mykla. gerdizst þa færdin þung en Gunnarr uar til ætladr at fylgia uagnninum ok kom þa sua um sidir (at) allt folkit dræif fra þeim sua at Gunnarr æinn uard eftir ok þau Freyrr ok kona hans j uagninum. Tok Gunnarr þa at mædaz fast er hann gek ok læidde eykinn. en er sua hafde farit um stund þa gefr hann upp firirgonguna ok setzst j uagninn ok lætr eykinn rada ferdinne. Litlu sidar mællti hon til Gunnars. dugi enn ella mun Freyrr upp standa at þer. Hann gerir enn suo um hrid. en er hann mædizst mællti hann. til mun ek hætta nu at taka j moti Frey ef hann rædr a mig. Freyr ræis þa ór uagnninum ok takazst þeir fangbr&#7887;gdum ok uerdr Gunnarr miog afluani. hann serr þa at honum mun æigi sua buit duga. hugsar hann þa med ser ef hann getr yfirkomit þenna fianda ok verdr honum audit at koma aftr til Noregs at hann skal huerfa aftr til rettra(r truar) ok sættazst vid Olaf konung ef hann uill uit honum taka. ok þegar eftir þessa hugsan tekr Freyr at hrata firir honum ok þui næst fellr hann. hleypr þa ór likneskinu sa feande sem þar hafde leynzst ok uar þa skrokkrinn æinn tomr eftir. Sidan braut hann þat allt j sundr gek suo at uagninum ok gerde konunne .ij. kosti. at hann munde hlaupa fra henni ok læita firir ser ella skal hon segia at hann se Freyrr þa er þau koma til bygda. hon kuetzst þat giarnna helldr uilia segia. ferr Gunnarr þa j umbuning skurgodsins. En uedr tok at birta. kuomu þa sidan til uæitzslu þeirrar er þeim uar bodit. uar þar firir mart þeirra manna er þeim skyllde fylgt hafa. Þotti folkinu nu mikils um uert huersu Freyrr synde maatt sinn er hann skyllde komazst til bygda med konu sina j sliku uedri þar sem allir menn hofdu hlaupit fra þeim. sua ok þat at hann gek nu med monnum ok at ok drak sem adrir menn. Foru þau at ueitzslum um uetrinn. uar Freyr iafnan fataladr vid adra menn nema konu sina ok æigi uill hann lata sæfua kuikuende firir ser sem fyrr ok æinge blot vill hann þiggia ok ekki offr utan gull ok silfr klæde god edr adrar gerssimar. En er stundir lida fram þa þikiazst menn finna at kona Freyrs ferr æigi æinsaman ok er med barnni. þat uerdr monnum allagætt ok þikir nu morgum alluænt um Frey gud sinn. uar ok uedratta blid ok allir hlutir suo aruænir at æingi madr munde sligt. Spurduzst þessi tidendi uida um hæim huersu blotgud Suia uar mattugr. kemr þetta ok firir Olaf konung Trygguason ok grunar hann um hueriu gegna mun. Ok æinn dag um uorit kallar Olafr konungr til tals uit sig Sigurd brodur Gunnars helmings. konungr spurde ef hann frette n&#7887;kkut til Gunnars brodur sins. Sigurdr kuetzst ekki til hans fretta. Konungr mællti. þat hefir hugr minn at sa blotgud Suia er nu ganga mestar s&#7887;gur fra ok þeir kalla Frey at þat muni vera reyndar |<ref>174</ref> Gunnarr brodir þinn þuiat þau uerda mest blot ef lifande menn eru blotadir. nu uil ek senda þig austr þangat eftir honum þuiat (þat) er hormuligt at uita ef kristins manz sala skal suo hormuliga fara. uil ek gefa honum upp ræide mina ef hann uill auduelliga fara a minn fund þuiat ek uæit at Augmundr dyttr hefir drepit Halluard en æigi Gunnarr. Sigurdr bra uit skiott ok for þar til er hann fann Frey þenna ok kendi þar Gunnar brodur sinn. bar hann honum ord ok eyrendi Olafs konungs. Gunnarr suarar. fuss uæra ek at fara ok sættazst uit Olaf konung. en ef Suiar uerda uarir uit huat um er þa munu þeir uilea taka mig af lifui. Sigurdr mællti. uer skulum leyniliga læita hedan j burt ok hafa a þij traust sem uera mun at mæire er gæfa ok goduile Olafs konungs med guds miskunn en eftirlæit Suia. Gunnarr byrr sig nu ok konu sina ok h&#7887;fdu med ser lausafe sligt er þau mattu med komazst. ridu sidan leyniliga j burt vm nott. En er Suiar verda þessa uarir þa þikiazst þeir sea allt huersu farit mun hafa. senda þegar menn eftir þeim. en er þeir uoru skamt a læid komnir þa uilltuzst þeir uegar ok fundu þau æigi. fara Suiar vid þat aftr. en þau liettu æigi fyrre sinne ferd en þau fundu Olaf konung. tok hann Gunnar j sætt uit sig en let skira konu hans. ok helldu þau sidan retta tru.
 
  
 +
::Veit ek at visu skreyti
 +
::uidlendr konungr sende
 +
::n&#7887;ktan brand af n&#7887;kkui
 +
::nu at syrar mey dyra.
 +
::verda hiollt firir herde
 +
::h&#7887;fum gramr kera framdan
 +
::skolkuings vm þa ek skialga
 +
::skrautlig konungs nauti.
  
'''Konungr baud Kiartani til Jslandz at boda cristni'''
 
  
'''279.''' Þenna sama uetr sem Gunnarr helmingr uar j Suiþiodu voru þeir Kiartan Bolli ok Hallfredr vandrædaskalld med Olafi konungi sem fyrr uar getit. En er uetr læid af ok menn biugguzst ferda sinna þa gek Kalfr Asgeirsson at Kiartani ok spurde huat er hann ætlade ferda sinna um sumarit. Hann suarar. þat hafda ek hellzst ætlat at uit mundum hallda skipi okkru til Æinglandz j sumar þui at þar er nu kaupferd god kristnum monnum. en þo uil ek finna konung adr en uit radum þessu til stadar þuiat hann tok litt a um ferd þessa þo er okkr uard til talat. Sidan gek Kalfr a brott en Kiartan til tals uit Olaf konng. Konungr tok honum þa sem iafnan med hinne mestu blidu ok spurde huat er j hafde verit med þeim kumpanum. Kiartan sagde um huat þeir Kalfr hofdu talat en kuat þat mest sitt eyrendi at bidia hann orlofs um sina ferd. Konungr suarar. þann kost mun ek gera þer Kiartan vm ferdir at þu farir vt til Jslandz j sumar ok briotir þar folk til kristne annathuort med styrk edr radum. en ef þer þikir su ferd torsottlig þa vil ek firir onguan mun missa þig þuiat oss uirdizst at þer se betr hent at þiona tignum monnum en gerazst at kaupmanni ok rekazst landa a mille. Kiartan suarar. skiotkiorit geri ek þat herra at ek uil myklu helldr uera her med ydr en dæila af kappi vit frændr mina ok vine. er þat ok likara um fodur minn ok adra frændr mina nana at þeir se þui ostrangare j moti kristninne ok at gera yduarnn uilia sem þeir uita at ek er her a ydru ualldi j godum kosti. Konungr mællti. þetta er bæde kiorit uitrliga ok stormannliga. Gaf konungr honum þa klæde &#7887;ll af skallati er hann hafde ser geora latit. ok hæfdu Kiartani þau alluel þuiat þat segia menn at þeir uæri menn iafnnhafir er þeir gengu undir mal Olafr konungr ok Kiartan. For Kalfr med fe þeirra til Æinglandz vm sumarit.
+
Uel gat Hallfredr uarduæitt suerdit. Hallfredr lastade ekki godin þo at adrir menn hallmællti heim. quat ekki þurfa at amæla þeim þo at menn uillde æigi trua a þau. Hann kuat þetta æinn tima sua at konungr heyrde.
  
  
'''Ferd Audgils ok Hallfredar til Suiþiodar'''
+
::Fyrr var hitt er harra
 +
::hlidskialfan gat ek sealfan
 +
::skift er a gumna giftu
 +
::gedskiotan uel blota.
  
'''280.''' Einn dag um uorit er Hallfredr vandrædaskalld stod firir konungi mællti hann. leyfui uillda ek af ydr hafua herra at sigla j sumar kaupferd sudr til Haleyrar. Konungr mællti. æigi skal þat banna þer en þo segir mer suo hugr um at æigi munir þu ofusaro aftr koma til min en nu ferr þu j brott ok mart mun lid um hagi þina. Hallfredr suarar. til þess uerd ek nu at hætta. Olafr konungr gaf honum at skilnade æinn tygilknif ok bat hann iafnnliga uit sig hafua. ok ma sua at beraz med guds uilia sagde konungr at þer verde gagnn at honum. Hallfredr þakkade honum. Eftir þat biozst Hallfredr ok siglde til Danmerkr sem hann hafde ætlat. hann hafde spurn af Siguallda jarlli at hann uar hofdingi mikill. Hallfredr kom a fund hans ok kuetzst hafa ort vm hann kuæde. Jall spurde huerr hann uæri. en hann sagde til sin. Jall suarar. ertu skalld Olafs Trygguasonar. Suo er sagde Hallfredr ok uillda ek fa hliod at flytia quædit. Hui mun oss þat æigi uel sæmilig(t) er Olafr konungr l&#281;tr ser uel lika. Hallfredr flutti quædit ok var þat flokkr. Jall þakkade honum quædit ok gaf honum gullhring þann er stod halfa mork ok baud honum med ser at vera. Hallfredr suarar. hafit þauk firir herra. en ek a eyrendi til Suiþiodar ok uerd ek þo fyst at uenda aftr til Noregs fyrst(!) þegar ek verd til lidugr. Jall bad hann gera sem hann uilldi. Ok at alidnu sumri sigldi Hallfredr sunnan at Uikinne ok fek storm uedrs ok brutu skipit austan fiardar ok tyndu fe &#7887;llu. for Hallfredr þadan til Konungahellu ok dualdizst þar vm hrid. Sua bar til æinn dag at Hallfredr gek vt at madr gek j mot honum. kuaddi huorr annan ok spurde huorr annan at nafnne. Hann nefndizst Audgisl gautzskr madr. |<ref>175</ref> a ek a Gautlandi bu ok konu en þo er ek nu at kominn uestan af Æinglande. skortir mig æigi aud. edr ertu Hallfredr uandrædaskalld. Hann quat sua vera. Audgisl mællti. ek hefui spurt at þu munt verit hafa j skipbroti ok munir vera &#7887;ræigi ok miog feþurfui. nu mun ek sla kaupe uit þig at þu far med mer austr j Gautland til uetruistar en ek skal gefa þer .x. merkr silfrs til fylgdar þuiat mer er sagt at fylgd þin se kaupande. en uegrinn er kalladr vhræinn ok setiazst af þui margir aftr þeir er fara uilldu. Hallfredr sagde at hann uill þenna kost. Eftir þat biugguzst þeir ok hofdu klyfiada .v. hesta ok æinn lausann. foru sidan austr a skoginn .ij. saman. Ok æinn dag sa þeir at madr gek j moti þeim. sa uar mikill ok sterkligr. þeir spurdu hann at nafnni. en hann sagdizst Onundr hæita ok uera suænskr af ætt ok nu austan at kominn. edr huert ætli þit at fara segir Aunundr. Þeir s&#7887;gdu honum. Hann mællti. uandfært er miog þegar austr sækir a skoginn þeim sem vkunnigt er. geta þess ok sumir menn at ekki græidizst uel uegrinn þeim sem med fe fara. en þo uard ek uid &#7887;nguann haska uarr ok er þat ekki mark þuiat mer eru her allar læidir kunnar ok uæik ek fra allzstadar þar er spelluirkia bæli eru u&#7887;n at uera. nu mun ek snua aftr ok radazst til ferdar med ykkr ef þit uilit gefua mer læigu n&#7887;kkura. Audgils suarar. litit er mer um þat. uæit ek æigi huerr þegnn þu ert. Hallfredr uar helldr eggiande at þeir tæki vit honum. ok þat uar(d) ok skyllde hann hafa .xij. aura silfrs j læigu. Hallfredr uar þa sem þroskamestr at uexsti ok afreyndr at afli. hraustr ok skiotr til arædis. Audgisl uar vid alldr ok ekki miog sterkr. Þeir foru nu læid sina ok voru .iij. saman. Aunundr for firir um daginn ok at kuelldi kuomu þeir at sæluhusi n&#7887;kkuru. Þa mællti Hallfredr. nu munu uer æiga þrenn uerk firir hondum. skaltu Aunundr uida heim til elldibranda oss þu hefir &#7887;xi mykla. en Audgils skal gera elld. ek mun taka uatnn. Aunundr suarar. þat mun betzst at uida uel ok utæpiliga til hussins þuiat her kunnu oft menn at koma ok þurfa elldz vid. Hallfredr quat þat uel mællt. Audgisl mællti. helldr uil ek sækia uatnnit en þu gerir elldinn. Latum suo þa sagde hann. Þeir Audgisl fara nu at sækia uattnit en Aunundr at uida hæim. en Hallfredr tekr elld ok tendradizst æigi skiott þuiat uidrinn uar hrarr. þotti honum þeir uerda ok helldr sæinir hæim til hussins. Hallfredr hafde leyst af ser belltit ok kastat a hals ser. uar þar uit sa sami tygilknifr er Olafr konungr hafdi gefit honum sem fyrr uar sagt ok la knifrinn aftr a bak honum. En er Hallfredr lagdizst at nidr at kuæikia elldinn þa kom Aunundr inn med uidinn ok kastade honum skiott nidr en snarade at Hallfredi med ræidda &#7887;xina sem hardazst ok hio til hans tueim hondum um þuert bakit. kom &#7887;xin j knifinn ok skæindizst Hallfredr litt tuæim megin a hrygglundunuan er &#7887;xarhyrnnunnar namu. en j þui at hann heyrde at &#7887;xin ræid at honum fek hann þat fangarad at hann grofz hit nedra til fotanna Aunundi. het Hallfredr þa a gud ok mællti. dugi þu nu Huitakristr at æigi stiga sea mannfeannde yfir mig ef þu ert sua mattugr sem Olafr konungr lanardrottinn minn segir þig. Ok med guds miskunn ok gift Olafs Trygguasonar er iafnan stod yfir honum þa gat hann retzst upp med Aunund ok færde hann nidr suo mikit fall at hann uar j vviti ok hraut &#7887;xin ór hendi honum. Hallfredr bra þa saxi er hann var gyrdr med undir klædum. Aunundr uitkadizst þa. Hallfredr spurde þa huart hann hefdi drepit Audgisl. Hann quad þat satt uera. Hallfredr lagde saxinu þa j gegnum hann ok dro hann sidan vt ór skalanum ok byrgde eftir husit. ætlade hann þa at taka a sig nadir. en þess uar æigi kostr þuiat Aunundr brautzst fast a hurdina en Hallfredr stod firir innan ok gek þui allt til dags. Um morgininn eftir fann Hallfredr Audgisl daudan uit brunninn. tok hann af honum knif ok bellti ok hafdi med ser ok uoru þat godir gripir. sidan grof hann Audgisl. Sa Hallfredr þa ath Aunundr hafdi uerit spelluirke ok drepit menn til fear. uar hus þat miog fullt af fe ok allzskonar uarninge. Þa quad Hallfredr visu.
 
  
 +
Konungr mællti. þetta er allilla kuedit ok er yfirbota vert. Hallfredr quad.
  
::Ol ek þar er alldri uela
 
::audgilldanda uilldag
 
::hyriar natt a humi
 
::hrafnnuins fe munu.
 
::mun ek gods uid grenni
 
::Gunnars s(on) sem ek kunna
 
::ef fyrr skerdir færdi
 
::fiortal a mig hiorua.
 
  
 +
::Aull hefir ætt til hylli
 +
::Odins skipat liodum
 +
::algillda man ek alldar
 +
::idiu uorra nidia.
 +
::em ek traudr þui at uel Uidris
 +
::ualldit hugnadizst skallde
 +
::legg ek a frumuer Friggiar
 +
::fion þui at Kristi þionum.
  
Sidan for Hallfredr austr a fiallit ok uard æigi græidfært þuiat hann kunne illa læidir. Ok at kuellde æins dags heyrde hann uith&#7887;gg fram firir sig a skoginn. reid hann þangat eftir. þui næst fann hann riodr j skoginum ok uar þar madr firir ok fellde uit. Þesse madr uar mikill ok þrekligr raudskeggiadr ok skolbrunn ok helldr illmannligr. sia hæilsade honum ok spurde hann at nafnni. Hallfredr sagde til sin ok spurde j mot huerr hann uæri. Ek hæiti Beornn sagdi hann. by ek her firir austan skoginn ok far |<ref>176</ref> þu til gistingar med mer. ek a husakynne god ma ek uel uarduæita uarnning þinn. Hallfredr þa þat ok for med honum<ref>''rettet fra'' honnm</ref>. Hallfredi uar þar vkunnikt um bygdir en nokkut þotti honum bonde grunsamligr. syndizst Hallfredi sem fekrokar veri j augum honum. Beornn uar albæinn vid hann um kuelldit. lagu þau husfreyiu j æinne lokhuilu. þar uoru .ij. rekkiur ok var Hallfredi skipat j adra. En er þau h&#7887;fdu nidr lagizst þa uar skotit aftr lokhuilu hurdinne ok sett a hespa firir framan. Hallfredr grunade Biornn þui mæirr. hann hafde ekki farit af klædum sinum. stod hann upp vit fotaþilit ok bra suerdinu konungs naut. j þui bile lagde Beornn j rumit en Hallfredr hio hann banah&#7887;gg. Husfreyia hliop upp &#281;pande ok het a hæimamenn Biarnnar at þeir skyllde duga til at hondla þenna glæpamann er drepit hafde bonda hennar saklausan. standa menn þegar upp ok uar kuæikt lios ok lokit upp huilugolfinu. Hallfredr biozst til uarnar en husfreyiu bar klæde a uopn hans ok uard hann handtekinn ok fiotradr. Sidan sendi husfreyia þeim manni ord er het Ubbi ok uar kalladr Blotubbi ok uill taka rad af honum huat gera skyllde uit þenna utlenda mann er drepit hafde bonda hennar. en hann lagde þat til at hann uæri læiddr a þing ok þar dæmt um hann af &#7887;llum bygdarmonnum. Brodir Blotubba het Þorarinn. hann uar audigr madr. hann red mestu j þui herade. dottir Þorarins het Jngibiorg hon uar uitr kona ok hinn mesti kuennsk&#7887;rungr. þa konu hafde Audgisl att. Nu uar þing stefnt. kom Þorarinn þar ok Blotubbi brodir hans ok Jngibiorg dottir Þorarins. uar sidan talat um þessi mal. kom þat hellzst asamt med þeim at glæpamadr þessi hinn utlendi munde hafdr til blota. Þa mællti Jngibiorg. man æigi rad at hafua mal ok tijdendasognn af manni þessum er um langan ueg er tilkominn adr hann er til dauda d&#281;mdr fullkomliga. Þorarinn sagdi. þat mun enn birtazst at þu ert uitrari en þeir allir at her eru saman komnir. gak þu nu til hans ok uit huat manna hann se edr huat hann kann segia. Hon gek þar til er Hallfredr uar bundinn hardliga ok spurde huat manna hann væri. Hallfredr nefndi sig ok kuetz islenzskr madr uera. Ertu Hallfredr uandrædaskalld sagde hon. Suo er sagde hann. Jngibiorg mællti. huat dro þig til kristinn mann ok hirdmann Olafs konungs at rekazst austr hingat j hæidni uora æinn saman. Hann hof þa upp s&#7887;gu alla ok sagde henni um ferdir sinar fra þui er hann siglde til Danmerkr ok til þess er hann kom til Bearnar. nu for suo med okkr Birnne sagde Hallfredr sem uita ma at ek drap hann ok þo æigi fyrr en hann uæitte mer suikligt tilræde. en ef þu ert su Jngibiorg sem ek ætla ok Audgisl sagde mer at uæri husfreyiu hans þa hefui ek her nu ekki annat til uitnnis at sega min er s&#7887;nn en knif ok bellti er ek tok af honum daudum þuiat alla adra hans peninga tok Beornn j sina varduæitzslu um kuelldit er ek kom til hans. synde Hallfredr henni þa gripina. ok kom Audgisl firir litit at hafua mik dyrt keyft ef ek skyllde æigi hefnna hans ok suo fiorrada uit mik. Hallfredr quat þa visu.
 
  
 +
Konungr mællti. allmikinn hug leggr þu a godin ok er þat illa virdanda firir þer. en þo er nidrlag visunnar betr kuedit en okuodit. Þa quad Hallfredr visu.
  
::Sua hefir hermila harma
 
::hingballdr j gny skiallda
 
::baugs erum suift at suæigi
 
::sarlinnz rekit minna.
 
::at lofhnugginn liggia
 
::let ek sunnr j dyn gunnar
 
::ek um hefnnda suo okkar
 
::Audgils bana daudan.
 
  
 +
::H&#7887;fum holda ræifar
 +
::hrafnnblotz goda nafnni
 +
::þess er &#7887;l uit lof lyda
 +
::lom &#7887;r heidnum domi.
  
Jngibiorg kuetzst gerla kenna þessa gripe at Audgisl hafde þa att. spurde hon nu uannliga at huersu farit hafde med þeim &#7886;nunde. Hallfredr quat þa visu.
 
  
 +
Konungr mællti. æigi bætizst enn vm ok yrk adra til yfirbotar. Þa quad Hallfredr visu.
  
::Ek bra ellda st&#7887;kkui
 
::aulna skæids af ræide
 
::lagda ek hendr at hunde
 
::hundgediadum undir.
 
::stendr enn sa er sendir
 
::sidan hlakkar skida
 
::bal raud ek yggiar ela
 
::els uid þiod a uelum.
 
  
 +
::Mer skyli Freyr ok Freyia
 +
::fiard læt ek af dul Niardar
 +
::liknniz gr&#7887;m vid Grimne
 +
::gramr ok Þorr hinn ramme.
 +
::Krist bid ek allrar astar
 +
::erum læid sonar ræide
 +
::uallda fræknnum folldar
 +
::fedr æinn ok gud kuedia.
  
Jngibiorg mællti. sia mun uera s&#7887;nn saga þuiat Beornn hefir læingi um grun buit ok skaltu fyst fara hæim med mer en sidan skal ek reyna sanns&#7887;gli þina. Nu for Hallfredr med henni ok uar hann þrekadr miog af hardri knuskun ok b&#7887;ndum en Jngibiorg let skiott næra hann. Jngibiorg ok Þorarinn fadir hennar foru til bæiar þess er Beornn hafde att ok tok Jngibiorg þat fe allt til sin þuiat þau Audgisl attu ekki barnn. Sidan sendu þau Jngibiorg a fiallit ok reyndizst þat allt sannynde er Hallfredr hafde sagt. uar þa flutt fe þat allt til bygda er &#7886;nundr hafde saman dregit. uar þat þa samþygt af ollu bygdarfolki ok d&#281;mt eftir l&#7887;gum þeirra at Hallfredr ætti fe þat allt er hann hafde dræingiliga til unnit. uar þat allmikill audr. Hallfredr uar med Jngibiorgu uel halldinn ok helldu landzmenn bratt mikit tal af honum. Jngibiorg uar uitr kona ok uæn. Hallfredr uakti bonord sitt uit hana ok baudzst henni til bonda. Hon suarar. mart er j þui olikligt en æigi se ek firir allri uirdingu þar um. þu ert madr skirdr ok vtlendr |<ref>177</ref> en her eru blot mikil ok munu menn ekki þola at þu halldir þann sid er þu hefir iattat. en j annan stad æigi uist at þer dugi uel ef þu fellir nidr þinn atrunat. en likligr ertu til godrar forystu. nu far þu a fund f&#7887;dur mins ok læita vid hann þessa mala. Hallfredr gerde suo ok toludu þeir þetta mal ok kom allt asamt med þeim. lauk þui sua at Hallfredr fek Jngibiargar ok gek j bu med henni. skorti æigi aud fear ok dualdizst Hallfredr þar um hrid ok uadi uel<ref>ok undi alluell ''tilf. Cd.''</ref> sinu rade.
 
  
 +
Konungr suarar. sligt er alluel ort. ok yrk enn. Hallfredr quad.
  
'''Aftrkuoma Hallfredar til Olafs konungs'''
 
  
'''281.''' Hallfredr uandrædaskalld uar .ij. uetr austr j Gautlandi ok hafde fæingit at æiga hæidinnar konu sem fyrr uar sagt. hann for a fund Olafs Suiakonungs ok flutti honum drapu er hann hafde ort um hann ok þa af honum goder giafir. Enn sidarra uetrinn er Hallfredr uar a Gautlandi syndizst honum j suefni Olafr konungr Trygguason æina natt miog reiduligr ok mællti. jlla gerir þu er þu kastar miog sua kristnni þinne. nu er þer radligra at fara a minn fund med lid þitt ok endrbæta tru þina. Hallfredr anduarpade miog er hann uaknnade. Jngibiorg spurde huat hann hefde dreymt. Hallfredr sagde henni huat firir hann hafdi borit. edr huersu mun þer þat uera gefit. huort muntu fara med mer a fund Olafs konungs. a ek þer mikit gott at launa. nu mætta ek suo hellzst þer launa þinn goda at læida þig til sannrar truar. Jngibiorg mællti þa. sliks uar uon æigi litil at þig mundi þangat hæimta. ok firir þui at ek skil at sa sidr er myklu betri en sa er nær h&#7887;lldum uil ek firir uist med þer fara. þau attu son uænligan er Audgisl het. hon uar þa ok med barnni. Vm uorit foru þau austan ok Audgisl med þeim ok lettu sinne ferd æigi fyrr en þau kuomu j Þrandhæim um haustit a fund Olafs konungs. Konungr tok uel uit Hallfredi ok asakade hann þo nokkut er hann hafde sua leinge uerit med hæidnum monnum ok fæingit hæidinnar konu. fek konungr til prest at skrifta honum ok gek Hallfredr gladr undir þat allt er honum uar bodit. Litlu sidar fæddi kona hans suæinbarnn ok gaf hann þeim suæini nafnn sitt ok uar hann kalladr Hallfredr ungi. eftir þat uar Jngibiorg skird ok synir hennar badir. Sidan mællti konungr til Hallfredar. enn skaltu bæta framarr uid gud er þu hefir miog suo gengit af<ref> þinne ''tilf. Cd.''</ref> tru þinne. uil ek at (þu) yrkir uppræistardrapu ok bætir sua sal þina en hafir æigi til unytz eins þa jþrott er gud hefir þer let. Hallfredr sagde sig þat giarnna (vilia) ok allt annat þat er hann mætti gera eftir uilia Olafs konungs. Tok hann þa at yrkia uppreistardrapu ok er þat hit bezsta kuædi. Uar hann med konungi um uetrinn j godri uirdingu. þann uetr andadizst Jngibiorg kona hans.
+
::Sa er med Sygna ræsi
 +
::sidr at blot eru kuidiut
 +
::þar uerdr flest at fordazst
 +
::fornnhalldin sk&#7887;p nornna.
 +
::lata allir ytar
 +
::Odins blot firir roda
 +
::nu er ek neyddr fra Niardar
 +
::nidium Krist at bidia.
  
 +
 +
'''Fra konungi ok Ottari(!)'''
  
===Her hefr þaatt af Nornagesti===
+
'''273.''' Ottarr het madr en Kalfr annan. þeir voru brædr ok upplenzskir at ætt en sum uar nordr a Halogalandi. þeir uoru med hird Olafs konungs uel metnir af konungi en ekki uinsælir af alþydu. þeir &#7887;fundudu Hallfred skalld. þotti þeim hann hafua of mikinn gang af konungi en Hallfredr uillde ekki u&#281;gia firir þeim. Uar þat æitt kuelld vit dryk at slo j deilu mykla med þeim. var konungr uit ok bar hann helldr j hag þeim Ottari ræduna þuiat hann sa at Ottari mundi æigi endazst at þræta vid Hallfred. Ok er konungr uar burt genginn uoru þeir at endrnyia sina deilu ok um sidir slo j kappmæli med þeim. sagdi Hallfredr at Ottarr mundi ser litt æinhlitr ef þeir ættizst illt vid. lauk suo þui mali at Hallfredr hliop upp ok hio til Ottars med &#7887;xinne Hakonar naut jalls ok uæitti honum banasaar. Kalfr þræif Hallfred ok menn med honum. settu þeir fiotra a fætr honum ok bundu |<ref>168</ref> hendr hans. uoru þat l&#7887;g at þann mann skyllde drepa at mann dræpi inne j konungs herberge. Sidan foru þeir Kalfr til konungs ok s&#7887;gdu honum uigit Ottars. kuodu þa sea mega huat manna Hallfredr var. mun hann sua ætla at bledia hirdina sagde Kalfr ok er æigi vist huort hann hlifir hofdinu ef hann komzst j fære vm. Rægde Kalfr ok hans felagar Hallfred alla uega sem mest þar til at konungr bad drepa hann um daghinn eftir. Kalfr vard vit þat gladr ok varduæittu þeir Hallfred j jarnnum vm nottina en læiddu hann vt vm daginn eftir ok ætludu at drepa hann. Þa mællti Hallfredr. er sa daudr at ek uann aa. Þeir sogdu at sua uar. Hallfredr mællti. þa man ydr makligt þikia at ek deyi. edr huar er Olafr konungr. Kalfr mællti. huat mun þig þat varda. til dauda hefir hann nu d&#281;mt þig adr. (Hallfredr mællti). ef n&#7887;kkurir menn eru her nærr staddir þeir at ek hefui uel til gort þa launi þeir mer nu sua at ek se læiddr þar nær sem konungrinn er. uil ek þakka honum hirdvist. Þa kom þat fram sem mællt er at huerr a ser vin med vvinum. voru þeir menn þar at vid konnuduzst at Hallfredr hafde heim uel til gort ok leiddu hann þadan skamt fra sem konungr uar uti staddr ok Sigurdr hirdbyskup hans. En er Hallfredr kom nærr þeim þa mællti hann til konungs. minnizst þer herra at þer hafit mer þui hæitit at segia mig ydr alldri afhendan. ok verdit æigi hæitrofa vid mig ella mun uor samuist skemri verda en ek uillde at uæri. sa er annar hlutr til at telia at þu ert gudfadir minn. Byskup mællti. firir guds sakir herra latit manninn niota slikra hluta suo storra. Konungr suarar. sua skal vera byskup sem þer bæidit. ok bat leysa hann skiott. Var þa sua gert ok likade Kalfi allþungt. Hallfredr uar enn med hirdinne ok uar konungr þo færre til hans en adr en þo bætti hann þetta uig firir Hallfred. Þat var æinn dag at Hallfredr stod firir konungi. fell hann þa til fota honum. konungr sa at hann fellde taar ok spurde huat honum þætti suo mikit. Hallfredr suarar. nær fellr mer konungs ræidin ok henni uillda ek af mer koma. Konungr suarar. suo skal uera. þu skalt fara sendif&#7887;r mina ok skulu vit þa sattir ef þu kemr henni fram. edr huort attu suerdit er ek gaf þer. A ek uist herra segir hann ok hefir þat ekki sidan j vmgerd komit. en þo hefir &#7887;ngum manni mæin at þui ordit. Konungr mællti. þat samir ok at vandrædaskalldit æigi uandrædagripinn edr muntu yrkia kunna visu sua at þu nefnir suerd j hueriu visuorde. Hallfredr suarar. vit mun ek læita ef þer uilit ok allt til vinna at koma af mer yduarre reide. Þa quad Hallfredr.
  
  
Sva er sagt at a æinum tima þa er Olafr konungr sat j Þrandhæimi bar suo til at æinn madr kom til hans at alidnum degi ok kuaddi hann sæmiliga. Konungr tok honum uel ok spurde huerr hann væri. en hann sagdiz Gestr hæita. Konungr suarar. gestr muntu her uera huersu sem þu hæitir. Gestr suarar. satt segi ek til nafnns mins herra. en giarnna uillda ek at ydr gisting þiggia ef kostr væri. Konungr sagde honum þat til ræidu uera. En med þui at alidinn uar dagr uillde konungr ekki tala uid gestinn þuiat hann gek þa skiott til aftanssaungs ok siden til bordz ok þa til suefnns ok nada. Ok a þeirre somu nott uakti Olafr konungr Trygguason j sængh sinne ok las bænir sinar en adrir menn allir suofu j þui herbergi. þa þotti konungi æinn alfr edr ande nokkurr koma inn j husit ok þo at luktum dyrum &#7887;llum. hann kom firir rekkiu huers mannz er þar suaf ok at lyktum kom hann til sængr æins mannz er þer la utarliga. Þa mællti alfrinn ok nam stadar ok mællti. furdu sterkr láss er her firir tomu huse ok er konungr æigi iafnnuis um sligt sem adrir lata er hann se allre manna spakastr er hann sefr nu suo fast. Eftir þat huerfr sa a brott at luktum dyrum. En snemma um morgininn eftir sendir konungr skosuein sinn at verda uiss huerr þessa sæng hafdi bygt um nattina. profadizst suo at þar hafde legit gestrinn. Konungr let kalla hann firir sig ok spurde huers son hann væri. En hann suarar. Þordr het fadir minn ok var kalladr þingbitr danskr at kyni. hann bio a þeim bæ j Danm&#7887;rk er Græningr hæitir. Þrifligr madr ertu segir konungr. Gestr sia uar diarfr j ordum ok mæiri en flestir menn adrir sterkligr ok nokkuat hniginn j efra alldr. hann bidr konung at dueliazst þa læingr med hirdinne. Konungr spurde ef hann uæri kristinn. Gestr letzst uera primsignndr en eigi skirdr. Konungr sagde honum hæimillt at vera med hirdinne. en skamma stund muntu med mer oskirdr. En þui hafdi alfrinn suo til ordz tekit um lasinn at Gestr signnde sig um kuelldit sem adrir menn en uar þo reyndar hæidinn. Konungr mællti. er |<ref>178</ref> þu nokkur jþrottamadr. Hann quaz læika horpu edr segia s&#7887;gur sua at gaman þætti at. Konungr sagde þa. illa gerir Sueinn konungr þat at hann lætr oskirda menn fara or riki sinu landa a medal. Gestr suarar. ekki er þat Danakonungi at kenna þuiat myklu fyrr for ek burt or Danm&#7887;rk en Otto keisari let brenna Daneuirke ok kugade Haralld konung Gormsson ok Hakon blotjall at taka uit kristnne. Margra hluta spyrr konungr Gest. en hann leysir flest uel ok uitrlega. Sua segia menn at Gestr þessi kæmi a þridea ari rikis Olafs konungs til hans. A þui are komu ok til hans þeir menn er Grimar hetu ok voru sendir af Gudmunde af Glasisu&#7887;llum. þeir færdu konungi hornn .ij. er Gudmundr gaf honum. þau kolludu þeir ok Grima. þeir h&#7887;fdu ok flæire eyrende til konungs sem sidar mun sagt uerde. Nu er þat at segia at Gestr dualdizst med konungi. er honum skipat utar fra gestum. hann uar sidsamr madr ok latadr uel. uar hann ok þokkasamr af flestum monnum ok virdizst uel.
+
::Eitt er suerd þat er suerda
 +
::suerdaudgan mig gerde
 +
::firir suipniordum suerda
 +
::suerdott mun nu uerda.
 +
::munat uansuerdat uerda
 +
::uerdr er ek þriggia suerda
 +
::iardarmens ef yrde
 +
::vmgerd at þui suerde.
  
  
'''Vediun Gestz vid hirdmenn'''
+
Konungr þakkade honum visuna ok kuat honum mykla jþrott at skalldskap sinum ok gaf honum þa umgerd at suerdinu miog vandada ok mællti. nu skulu vit sattir ok þo at þig hende vite at þu komir æigi til borda edr kirkiu sem adrir menn edr annat sligt þa skal þer upp gefa framar en flestum &#7887;drum. Hallfredr þakkede konungi mikiliga sinn blidskap ok alla astut er hann uæitti honum.
  
'''283.''' Litlu firir iol kom Ulfr hæim hinn raude ok suæit manna med honum. hann hafde u(er)it um sumarit j konungs eyrendum þuiat hann uar settr til landgætzslu um haustit j Uikinne uit ahlaupum Dana. uar hann iafnan uanr at vera med Olafi konungi um hauetri. Ulfr hafde at<ref>af ''Cd.''</ref> færa konungi marga goda gripe er hann hafde aflat um sumarit. ok æinn gullhring hafde hann aflat er Hnitudr het. hann uar hnitadr samen j seau st&#7887;dum ok uar med sinum lit<ref>hlut ''Cd.''</ref> huerr hlutrinn. myklu uar hann gullbetri en adrir hringar. þann hring hafde gefit Ulfui æinn bonde er Lodmundr het. en þenna hring hafde att Halfr konungr er Halfsrekkar eru fra komnir ok vidkendir er þeir h&#7887;fdu kugat fe af Halfdani konungi j Ylfing. en Lodmundr beiddi Ulf j moti at hann munde hallda bænum firir honum med fulltinge Olafs konungs. Ulfr iattade honum þui. Helldr konungr nu iol sin rikuliga ok sitr j Þrandhæimi. en hinn atta dag jola gefr Ulfr hinn raude hringinn Hnitut Olafi konungi. (Konungr) þakkar honum giofina ok alle sina trulynda þionustu er hann hefde iafnan uæitt honum. Ferr þessi hringr uida um herbergi þar er menn drukku inne þuiat þa voru æigi hallir smidadar j þann tima j Noregi. synir nu huerr &#7887;drum ok þikiaz menn eigi set hafa jafnngott gull sem j hringinum uar. ok at lyktum kemr a gestabek ok sua firir gest hinn ukunna. hann litr a ok selr aftr hringinn yfir þuera hondina þa er hann hellt adr a kerinu. finnzst honum fatt til ok talar ekki til þessa<ref>þessar ''Cd.''</ref> gripar en hefir gamanrædur sem adr uit sina felaga. Einn herbergissuæinn skæinkti utar a bekkinn gestanna. hann spyrr. litz ydr uel a hringinn. Alluel sogdu þeir vtan gesti hinum nykomna honum finnzst ekki til ok þat hyggiu uær at hann kunne ekki til at sia at hann anzsar ekki um slika hluti. Herbergissuæinninn gengr innar firir konung ok segir honum þessi hin somu ord gestanna ok þessi hinn komni gestr huersu hann annzsade litt til þessa gripar er honum uar synd slik gessime. Konungr sagde þa. gestr hinn komni mun fleire uita en þer munut ætla ok skal hann koma til min j morgin ok segia mer n&#7887;kkura s&#7887;gu. Nu talazst þeir uit gestirnir utar a bekkinn. þeir spyria hinn nykomna gest huar hann hefir set iafnogodan hring edr betra. (Gestr suarar). med þui at ydr þikir undarligt at ek tala sua fatt til þa hefir ek uist set þat gull at &#7887;ngum mun er verre nema betra synizst. Nu hleia konungs menn miog ok segia at þar horfizst til gamans mikils ok muntu uilia uedia uid oss at þu hafir set iafnngott gull sem þetta sua at þu megir þat sanna. skulu uer uit setia .iiij. merkr gangs silfrs en þu knif þinn ok bellti ok skal konungr um segia huorir sannara hafa. Gestr sagde þa. æigi skal nu huortueggia gera uera j kallzsi med ydr enda hallda æigi ummæli þau sem þer bidit. ok skal uist uedia her um ok sua mikit uid leggia sem þer hafit<ref>hafum ''Cd.''</ref> mællt en konungr skal um segia huorir sannara hafa. Hætta þeir nu sinu tali. tekr Gestr h&#7887;rpu sina ok slærr uel ok læingi um kuelldit sua at ollum þikir unat j a at heyra ok slærr þo Gunnarsslag bezst. ok at lyktum slærr hann Gudrunarbr&#7887;gd hinu fornnu. þau hofdu menn æigi fyrr heyrt. Ok eftir þat suofu menn af um nottina. Konungr stendr snemma upp um morguninn ok hlydir tidum. ok er þeim er lokit gæingr konungr til bordz med hird sinne. ok er hann er kominn j hasæti geingr gestasuæitin innar firir konung ok Gestr med þeim ok segia honum sin ummæli &#7887;ll ok uedian þa sem þeir hofdu haft adr. Konungr suarar. litit er mer um uedian ydra þo at þer setit peninga ydra uit. get ek þess til at ydr hafi drykkr j h&#7887;fut fæingit. ok þiki mer rad at þer hafit at &#7887;ngu allra |<ref>179</ref> hellzst ef Gesti þikir suo betr. Gestr suarar. þat uil ek at halldizst oll ummæli uor. Konungr mællti. suo litzst mer a þig Gestr at minir menn muni hafa mællt sig j þaular um þetta mal meirr en þu. en þo mun þat nu skiott reynt uerde. Eftir þat gengu þeir j brott ok foru menn at drekka. ok er drykkiubord uoru upptekin lætr konungr kalla Gest ok talar suo til hans. nu uerdr þu skylldr til at bera fram gull n&#7887;kkut ef þu hefir til suo at ek megi segia um uedianina met ydr. Þat munu þer uilia herra sagde Gestr. Hann þræifar þa til siods æins er hann hafde uit sig ok tok þar upp æitt knyti ok leysir til ok færr j hendr konungi. Konungr ser at þetta er brotit af saudulbringiu ok ser at þetta er allgott gull. hann bidr þa taka hringinn Hnitut. ok er suo uar gert berr konungr saman gullit ok hringinn ok mællti sidan. uist litzst mer þetta betra gull er Gestr hefir fram borit ok suo mun litazst flæirum monnum þo at siai. Saunnudu þetta þa margir menn med konungi. sidan sagde hann Gesti uedfeet. þottuzst gestirnir þa vsuinner uid ordnir um þetta mal. Gestr mællti þa. takit fe ydnart sealfir þuiat ek þarf æigi at hafua. en uedit ekki oftarr uit okunna menn þuiat æigi uitu þer huernn þer hittit þann firir at bæde hefuir flæira set ok heyrt en þer. en þakka uil ek ydr herra órskurdinn. Konungr mællti þa. nu uil ek at þu segir huadan þu fekt gull þat er þu ferr med. Gestr suarar. traudr er ek þess þuiat þat mun flestum þikkia vtruligt er ek segi þar til. Þo uilium uer heyra segir konungr med þui at þu hefir oss adr hæitit s&#7887;gu þinne. Gestr suarar. ef ek segi ydr huersu farit er um gullit þa get ek at þer uilit heyra adra s&#7887;gu þar med. Vera ma þat segir konungr af rett getir þu þessa.
 
  
 +
'''Hallfredr for til Þorleifs'''
  
'''Frasogn Gestz. capitulum.'''
+
'''274.''' Einn dag litlu sidarr bar suo til at konungr spurde huar Hallfredr skalld væri. Kalfr suarar. hann mun hafua uanda sinn ok blota a laun. er þat til marks at hann hefir j pungi sinum likneski Þors gert af t&#7887;nn ok ertu konungr miog dulinn at honum ok færr hann æigi sannreyndan. Konungr let Hallfred þegar kalla til sin. ok er hann kom þa mællti konungr. ertu sannr at þui at þu hafir likneski Þors j pungi þinum ok blotir. Æigi er þetta satt a mig sagt herra segir Hallfredr. ok er her skiot raun til. skal nu j stad ransaka pung minn. hefui ek nu ekki undanbragd maatt hafua þo at ek uillde þuiat mik varde ekki þessa atburdar<ref>''r.'' aburdar</ref>. Var þa rannsakat ok fannz æinge hlutr sa j vitum þau at til þess væri likligr sem Kalfr hafde sagt a hann. Þa mællti Hallfredr til Kalfs. þetta er sannliga daudarog. skal þer ok þetta at hordu verda ef ek nai suo til þin sem ek uillda. þu hafdir enn fyrr tekit mig med ualldi ok uart þa buinn at uæita mer bana. var þa ok n&#7887;kkur s&#7887;k til en nu æingi nema lygi þin ok rog. Konungr mællti. æigi er ykkur saman uært. nu skal Kalfr fara til bua sinna mun hann þa ekki rægia þig edr adra menn vid mig. en þu Hallfredr sagde konungr skalt fara sondif&#7887;r mina a Upplond til þess mannz er hæitir Þorlæifr hinn spaki. þessi Þorllæifr er dotturson Þorllæifs H&#7887;rdakarasonar. Þorlleifr uill æigi vit tru taka. nu skaltu drepa hann edr blinda. skal ek leggia til þessar ferdar med þer gift ok hamingiu. hafdu ok suo marga menn sem þer likar. en sent hefui ok menn fyrr til Þorleifs ok hafua þeir &#7887;(n)gu til uegar komit vit hann þui er ek uillda. Hallfredr suarar. æigi synizst mer þessi ferd riflig en giarnna (vil ek) fara huert at þer uilit senda mig. uil ek at Jostæinn modurdrodir yduarr fari uid mer ok bekkiunautar minir þeir sem ek kys til sua at uer sém saman fiorir ok .xx. Sidan var buin ferd þeirra. ridu þeir til þess at þeir kuomu j skog æinn skamt fra bæ Þorleifs spaka. þar stigu þeir af hestum sinum. Þa mællti Hallfredr. nu skal ek ganga til beiar en þer skulut bida min til þridia dags ef þess þarf. en þer farit aftr læid ydra ef ek kem æigi aftr um þat. Jostæinn baud at fara med honum en Hallfredr |<ref>169</ref> uillde þat æigi. Hann tok ser stafkalls gefui ok breytti sem mest asionu sinne. hann let liggia(!) lit j augu ser ok sneri hu&#7887;rmunum vt ok let rida kolum ok læir j annlit ser. hann let gera ser mikit skegg ok let þat lima vid h&#7887;ku ser ok kialka. Var hann þa med &#7887;llu okenniligr ok gamalligr. lagde hann a bak ser æinn [torfa næfra bagga<ref>''r. enten'' torfabagga ''eller'' næfrabagga</ref> languaxinn ok uar þar j suerdit konungs nautr. gek Hallfredr sua buinn hæim a bæinn snemma dags. Þorleifr uar þui uanr sem miog uar fornnmennis hattr at sitea longum vti a h&#7887;gi æinum æigi langt fra bænum. ok sua bar nu a moti at Hallfredr kom at haugnum. for hann helldr uesaliga ok stumrade miog. hafde kall þrong mykla ok hrækti j skeggit. rende til &#7887;gum þo at oskygnn væri ef hann sæi n&#7887;kkut manna vti. en er hann kom upp a h&#7887;ginn hæilsade Þorleifr honum ok spurde huerr uæri. Hann suarar. ek er fatækr madr gamall hrummr af uose ok nu mest af kuldum er ek hefui rekizst vti j allan uetr a m&#7887;rkum ok skogum. uard ek firir monnum Olafs konungs snemma a hausti nordr j Þrandheimi. uar ek færdr konungi ok let hann briota mig til kristni en ek hlupumzst a brott leyniliga ok drap ek adr æinn konungsmann. nu hefir mig angrat sidan frost er ek hefui farit huldu h&#7887;fde. en ek munde enn bratt hressazst ef mer væri uit hiukat ok hefui ek þui hingat farit at mer er sagt at þu ser godr dræingr ok morgum hialparmadr þeim er þin þurfua. þui uil ek bidia at þu uæitir mer asio nokkura. Þorleifr suarar. æigi uæit ek huat af þui verdr en þo munt þu uida verit hafua ok vera madr frodr ef þu ert madr gamall. hefir þu ok tungubragd ekki omiukligt. Tok hann þa at spyria hann margra hluta um landaskipan ok &#7887;rnefnni. Karll leysti ór þui ollu frodliga sem hann spurde. Þorleifr mællti. uar n&#7887;kkut sa madr med Olafi konungi at Hallfredr het. sa madr dreymir mig oft en þo er þat umerkiligt. en koma munu her konungs menn bratt. Kall suarar. heyrt hefui ek geti(t) Hallfredar ok sialldan at godu. hafde ek þess ok fullar raunir at hann uar þar æinn manna þeirra er mig færdu konungi. J þessu stumrade kall upp a hauginn til hans. Þorleifr mællti. æigi væit ek huat manna þu ert edr huat þu segir en æigi uerdr þu mer allitill firir &#7887;gum. Ætlade hann þa upp at standa en Hallfredr þræif til hans ok keyrde undir sig þuiat hann uar myklu sterkari. þeir ulltu ofan firir hauginn ok uard Hallfredr efri. hann setti þegar hæl a augat Þorleifi ok hleydi vt ór h&#7887;fdinu. Þa mællti Þorleifr. nu kemr þat fram at mer hefir læingi otti at verit at þer Hallfredr. en æigi ertu nu æinn at þessu þuiat konungs gæfan fylgir þer þuiat ek þikiumzst þat vita at þetta mun vera konungs bodskapr at þu blindir mig edr drepir. en nu uil ek bidia at þu gefir mer annat augat. en ek gef þer knif ok bellti ok er huortueggia gerssime en koma þer sidan at lide ef suo berr til þuiat uera kann at æinn tima þurfir þu fulltings manna. Hallfredr suarar. þat geri ek firir &#7887;nguan mun at þiggia at þer giafir edr godgripi til þess at briota konungs bodskap her um. helldr uil ek þat taka a mig kauplaust at gefa þer annat &#7887;gat. Þorleifr þakkade<ref>auga ''tilf. Cd.''</ref> honum &#7887;gagiofina ok skildu at þui. For Hallfredr til sinna manna ok vard þar fagnafundr med þeim. en Þorleifr gek hæim til bæiar sins ok sagde &#7887;ngum auerkann fyrr en Hallfredr uar allr a brottu. Þeir Hallfredr ridu læid sina ok kuomu þar um farinn ueg er Kalfr atti bu. hann uar vti a akri at sa kornni sinu. Þa mællti Hallfredr. nu berr uel til. nu skal drepa Kalf illmenni. Josteinn suarar. ger æigi þat at blanda suo ogiftu vid audnu. (Hallfredr suarar). æigi skiftir þa at h&#7887;gum til at godr dreingr se mæiddr en ver latim mannskræfu þessa lifa. ok æigi nenni ek þui at marka hann æigi at minnzsta kosti. Hliop Hallfredr þa af baki ok græip Kalf hondum ok stak ór honum annat &#7887;gat. Kalfr þolde illa meitzslin ok bar sig litt. (Hallfredr mællti). nu synir þu enn a þer greyskapinn. uar ok þess uon at mikit munde skilia hreysti ok dreingskap med ykkr Þorleifi spaka. Ridu þeir nu leid sina þar til er þeir fundu konung. hann fagnnade þeim ok spurde tidenda. hann sagde at hann hefde blindat Þorleif spaka. Konungr mællti. þa hefir þu uel gert ok syn mer augu hans. Hann tok &#7887;gat. Konungr tok vid ok mællti. hui fektu sligt auga. muntu nu hafa flæira gert en ek baud þer þuiat Þorleifr hefir ekki att þetta auga. Hallfredr synde honum þa annat auga. Konungr mællti. þetta er &#7887;ga Þorleifs ok seg nu satt huat þu hefuir gert. Hallfredr sagde þa at hann hafde blindat Þorleif &#7887;dru auga en stungit annat ór Kalfui. Konungr sagde. þa hefir þu enn æigi betr en halfgert mitt eyrendi ok muntu uilia fara j annat sinn ok færa mer augat Þorleifs þat er eftir er. Æigi uil ek þat segir Hallfredr ræna Þorleif þui auga er ek gaf honum adr. en fara mun ek til Kalfs ok blinda hann med &#7887;llu |<ref>170</ref> edr drepa þuiat ek hefui æigi mæirr en halflaunat honum þa er hann stangade mig med spiotzoddum ok rak mig til bana bundinn sem þiof. en þat er sannazst at ek georde þui ekki mæira at honum at mer þikir til æinkis vera at æiga vid mannleyse þat. Konungr kuat þa standa skylldu. Var Hallfredr þa med Olafi konungi j godri sæmd.
  
'''284.''' Þa mun ek segia fra þui er ek for sudr j Frakland. uillda ek foruitnazst um konungs sidu ok mikit agæti er for fra Sigurde Sigmundarsyne um uænlæik hans ok þroska. uard þa ekki til tijdenda fyrr en ek kom til Fraklandz ok til motz uit Healprek konung. hann hafde mykla hird um sig. Þar uar þa Sigurdr Sigmundarson Uolsungssonar ok Hiordisar Eylimadottur. Sigmundr fell j orrostu firir Hundings sonum en Hiordijs giftizst Halfui syni Hialpreks konungs. Uex Sigurdr þar upp j barnnæsku ok allir synir Sigmundar konungs. uoru þeir umfram alla menn um afl ok uoxst Sinfiotli ok Helgi er drap Hunding konung ok þui uar hann Hundingsbani kalladr. þride het Hamundr. Sigurdr uar þo allra þeirra brædra framazst. er monnum þat ok kunnikt at Sigurdr hefir uerit g&#7887;fgazstr allra herkonunga ok bezst at ser j fornnum sid. Þa uar ok kominn til Healpreks konungs Reginn son Hræidmars. hann uar huerium manni hagari ok duergr a u&#7887;xst vitr madr grimmr ok fiolkunnigr. Reginn kende Sigurdi marga hluti ok elskade hann miog. Hann sagde þa fra forelldrum sinum ok suo atburdum undarligum er þar hofdu georst. Ok er ek hafde skamma stund þar uerit gerdumzst ek þionustumadr Sigurdar sem margir adrir. Allir elskudu hann miog þuiat hann uar bæde blidr ok litilatr ok milldr af fe uit oss.
 
  
 +
===Vtanferd Ogmundar ok auerke Halluardz. capitulum.===
  
'''Vidrtal þeirra konungs ok Gestz'''
 
  
'''285.''' Þat uar æinn dag at ver komum til husa Regins ok uar Sigurdi þa uel fagnnat. Þa quad Reginn visu þessa.
+
'''275.''' J þenna tima uoru margir g&#7887;fgir menn a Jslandi þeir at j frendsemist&#7887;lu uoru vid Olaf konung. af þeim var Uigaglumr son Eyiulfs hrugu ok Astridar Uigfusdottur hersis sem fyrr er sagt. Helga het systir Uigaglums. var hon gift Steingrime j Sigluvik. Þorualldr het son þeirra ok var kalladr tasalldi. Sa madr hafde uaxit upp med Uigaglume er Ogmundr het hann var Hrafnnsson. Hrafnn var audigr madr ok bio uestr j Skagafirde. hann hafde verit þræll Glums ok Astridar modur hans ok hafde Glumr gefit honum frelsi. modir &#7886;gmundar var skylld Uigaglumi at frændsemi. Augmundr uar fridr madr synum mikill ok geruiligr. hann hafde gott yfirlæti af Glumi frænda sinum. Glumr uar þa hniginn a hinn efra alldr ok bio at Þuerbrekku j &#7886;xnadal en Augmundr uar þa roskinn. Uigfus son Glums uar þa j Noreg med Hakoni jalli. Þat uar a æinu sumri at Ogmundr sagde Glumi at hann fystizst vtanferdar. uillda ek sagde hann kaupa mer skip a Gasum. uil ek þar til kosta fe f&#7887;dur mins at gnogt er til en hafa af þer asia ok orda fullting at þessu. Glumr suarar. margir fara þeir vtan at ekki eru mannuænligri at sia en þu. Keyfti Glumr honum skip at norrænum monnum ok bio Augmundr ferd sina vid mikinn fearhlut er fadir hans fek honum. Þeir letu j haf helldr sid sumars. gaf þeim byri. fengu uedr stor ok hagstæd. ok er þa bar ór hafui sa þeir land ok leggia skipit j rett um nottina en sigla til landz at liosum degi. ok er þeir hofdu æigi læinge siglt þa minkade uedrit ok tok af byrinn. ok er nattade tok at huessa j annan tima. (Ogmundr) kuat þa æigi fara skylldu sem fyrr at þeir lægi af ser byrinn. Tunglskin var mikit. sigldu þeir nu um nottina. En er þeir attu skamt til landz lagu firir þeim m&#7887;rg skip j tæingslum. þat voru langskip. þat uar j eyiasunde nokkuru. ok sa þeir æigi fyrr skipin en þeir sigldu eitt (j) kaf ok sua inn at meginlandi til hafnnar. sogdu þa sumir menn þeir er a kaupskipinu h&#7887;fdu verit at þeir hefde siglt vuitrliga. en Augmundr suarar at huerir yrde sin at geyma. En firir langskipum þeim atte at rada Hakon jall. en þat skip er þeir h&#7887;fdu j kaf siglt hafde att sa madr er Halluardr het. hann var rikr madr ok hinn mesti vin jalls. honum var sagt vm morgininn huer suiuirding ok skade þeim uar georr. Jall uard ræidr miog vid þessi tidende ok mællti sua. þessir menn munu vera snapar ok hafua ekki fyrr komit j &#7887;nnur lond. nu gef ek þer Hal(l)uardr orlof til at refsa þeim ok hefnna þinnar suiuirdingar þuiat þeir æiner munu þessir menn uera at þer mun ekki ofre(f)li j vid at æiga. skortir þig huorki til hreysti ne hardfæingi at gera þeim slika sk&#7887;m edr meire huerir sem þeir eru. Þa surar Vigfus Vigaglumsson. þer munut vilia herra taka sætt af þessum monnum ok hallde þeir lifui sinu ef þeir uilia sitt mal leggia a yduarnn dom. mun ek fara ok vita huerir þeir se ok leita um sęttir ef þess er kostr. Jall suarar. gera mattu þat. en frekr get ek at þeim þiki lokarr minn til fegiallda vm slik mal. Vigfus for til kaupskipsins ok kende þar Augmund frænda sinn ok fagnnade honum uel ok spurde tidenda af Jslande ok at f&#7887;dur sinum. en &#7886;gmundr sagde sligt er hann spurde. Sidan mællti Uigfus. yduart mal horfir til mikilla uandręda af tilfellum þessum er ordit hefir af yduarre hingatkuomu. Sagde hann þeim þa huat at var ordit ok sua þat at Hakon jall hafde sæinliga tekit a sættargerd vid þa. nu er eyrende mitt til þin frænde at bidia at þu leggir a dom jalls. en ek skal flytia þitt mal sem ek kann ok mun þa med n&#7887;kkuru moti uel fram fara. Angmundr suarar. þat æitt fretti ek af jalli þessum at ekki gef ek allt mitt rad a hans dom ok einna sizst ef hann hæitr illa þuiat þat mun hann efnna. en æigi firirtek ek at bæta þetta tilferli ef hann mælir litiliga til. Vigfus mællti. a þat mættir þu lita huat þer hæfir þuiat þu att vid þann um at ekki er berande hans ræide at næita hans domi. Vigfus for vt til skips jalls ok sagde honum at þessir menn uoru hans fostbrœdr ok sumir frændr. vilia þeir ok sitt mal leggia a yduart ualld. Þa sagde æinn madr jalls. rangt segir þu þinum herra. þeir bioda æingi nyt bod firir sig. Halluardr mællti. þat er sannazst at mer er hæfuiligt at hefna min sealfr ok þurfua þar ekki annarra manna uit. Jall bad hann suo gera. Vigfus mællti. Þess mannz skal ek bani vera ef ek ma at drepr Ogmund frænda minn. Hal(l)uardr mællti. þo at þer set ofrhugar myklir |<ref>171</ref> Jslendingar þa er þess uon her j landi at menn uile æigi þola skom botlaust helldr af ydr frændum Uigaglums en &#7887;drum monnum þeir er nokkurs þikkia verdir. Reri Halluardr þa til kaupskipsins en Hakon jall let hafa styrk uardh&#7887;lld a Vigfusi. Halluardr kom at kaupskipinu ok spurde huerr þar uar formadr. Augmundr sagde til sin. Þa mællti Halluardr. ver felagar æigum uid ydr storsakir ok erum nu til þess her komnir at uita ef þer uilit bioda firir ydr nokkurar sæmdir ok sæmiligar bætr. Augmundr suarar. æigi mun bota syniat ef æigi er frekliga til mællt. Halluardr suarar. þeir menn æigu her j hlut at æigi uilia (sma) hluti þiggia firir storar suiuirdingar. Augmundr mællti. þa uilium uer uarnna bota ef miog storliga er latit. Ek ætla þat ok likazst sagde Halluardr at bidia ydr ekki þess er þer ættit at bioda. Hliop hann þa upp a kaupskipit ok laust Augmund mikit &#7887;xarhamars h&#7887;gg sua at hann fell þegar j vvit. For Halluardr vid þat a fund jalls ok sagde honum. en jall kuat myklu minna at gert en makligt væri. Halluardr suarar. h&#7887;fdinge þeirra var mest sakbitinn her um. ok syndizst mer þui at gera her æigi mæira at j þessu sinne en liosta hann j suima. uar þat makligt at lata suiuirding koma suiuirding mot. en þat er enn firir hende at auka enn hefnnd sidarr ef synizst. En þegar at Uigfus uisse þetta þa eirde honum illa ok uillde uinna aa Hallurdi edr drepa hann. en honum urdu a þui æinge færi sua let jall geyma hans. Augmundr uitkadizst ok hafde þo fæingit mykla akuomu. la hann læingi uetrar ok uard þo hæill um sidir ok uard hann af þessu efni miog gabbadr sua at huar sem hann kom uar hann<ref>kom ''tilf. Cd.''</ref> kalladr &#7886;gmundr dyttr. en hann let sem hann uisse æigi huat huergi talade. Uigfus kom oft til hans ok bad hann hefnna sin. uil ek þar til sagde hann uæita þer mitt lidsinne at þu reker þinnar suiuirdingar. Augmundr suarar. þetta mal uæit æigi suo uid frænde. synizst mer at ek se æigi mæirr uanuirdr af Halluarde en at likendum var ok æigi uon at minna munde firir koma sua hardliga sem uær h&#7887;fdum uora s&#7887;k til buit j fystu. er þat vrat at hefnna þessa. er Halluardr hinn mesti vin Hakonar jalls en þu kominn her aa ualld hans. a ek annat at geallda Glumi f&#7887;dr þinum en hafua þig j þeirre hættu at þer se vis uon meitzsla edr bana af minu tilstille. Vigfus suarar. firir þat kann ek þer &#7887;ngua þ&#7887;k ok æi man fadir minn kunna at þu latir sem þu skalir sea firir minum kosti þar um er ek uil æigi sealfr. ætla ek þer helldr til ganga hugleyse en varygd ok er illt at fylgia þeim manni er hera hiarta hefir j briosti. er þat ok likazst at þer bregde mæirr j þræla ættina en Þueræinga. Skildu þeir vid þat at Uigfus uar hinn ræidazsti. Læid a uetrinn ok um uorit bio Augmundr skip sitt ok for vt til Jslandz um sumarit ok hafde aflat mikils fiar j ferd þessi. kom hann skipi sinu j Eyiafiord. Glumr fretti skiott skipkuomuna. uar honum ok sagt hueria suiuirding Angmundr hafde fæingit j ferd þessi. En er Augmundr hafde fæingit rad firir gort skipi sinu ok fe þa for hann til Þuerbrekku ok dualdizst med Glumi vm hrid. uar Glumr vid hann falatr ok fannzst þat a honum at æinge þokki uar Glumi j hans þarkuomu. Augmundr var hinn katazsti ok barzat a mikit. hann for til allra mannfunda er þar voru j suæit ok var helldr hlutsamr um mal manna. ok ef nokkura menn greinde a þa þotti æingi madr skiotligri til storræda en Augmundr. hann uar ok tiltakasamr þat er Glumr þurfti vid um buss tilskipan edr atflutningar ok let yfir ser hit uænligzsta. En þat var læingi at Glumr uillde ekki uit hann mæla. ok æinn dag mællti Glumr til hans. vita skaltu þat Angmundr at ek kann &#7887;ngua þ&#7887;k starfua þins ok þiki undarligt er þu ert suo framgiarnn edr hlutsamr um mal manna þar sem æinge dad fylgir þer ok er herfuilig þin hin fysta ferd sua at ek uillde gearnna alldri sia þig er þu uillt verda sealfum þer at skom ok brigsle ok ollum frændum þinum ok bera æfinlig klæki at þora æigi at hefnna sin. Angmundr suarar. a þat mattu lita frændi huat er mer gek til er hefnndin forst firir þuiat mer þotti mikit j hættu er Uigfus var son þinn. Þar mattir þu segir Glumr ekki firir sea er hann uillde æigi sealfr. þætti mer þat til vinnanda at þit verit badir daudir ok hafdir þu synt af þer hugpryde um hefnndina. nu er þat annathuort at þu ert fra þui þrottigr ok þolinn sem adrir menn ok muntu syna þa af þer kallmenzsku þo at sidar se þuiat j annan stad værir þu ekki suo bleydemannligr j bragde ella ertu med ollu vnytr ok verdr þat þa rikara sem uerr gegnir at oft verdr ydr udriug hin vfrialsa ættin til dreingskaparins ok ekki uil ek hafua þig læingr med mer. For Augmundr þa til f&#7887;dur sins ok var med honum sidan.
  
  
::Kominn er hingat
+
'''Hefnd Ogmundar. capitulum.'''
::sonr Sigmundar
 
::seggr hinn snarrade
 
::til sala uorra.
 
::megnn hefir mikit
 
::en ek madr gamall
 
::er mer fangs uon
 
::af frekum ulfui.
 
  
 +
'''276.''' Þa er Augmundr hafde verit .ij. uetr a Jslande þa bio hann skip sitt vm sumarit |<ref>172</ref> ok fek menn til ok sigldu til Noregs. kom han af hafui nordr vid Þrandheim ok hellt inn a fiordinn. hann lagde skipi sinu sid dags undir Nidaros holm. Þa mællti Augmundr. nu skal skiota bati fram. uil ek roa inn j ana ok vita tidendi af landinu. Augmundr tok yfir sig halfskiftan fell(d) ok hl&#7887;dum buinn um handueginn. uar þat agætr gripr. Gek Augmundr a litinn bat vid þridea mann. þat var vm morgininn snemma. reru þeir inn at bryggiunum. Þa gek madr ofan or bænum sa uar j heklu. hon uar geor af skarlaki(!) ok s&#7887;mut oll brogdum. Heklumadrinn spurde huerr firir batinum rede. Augmundr sagde til sin. Bæiarmadrinn mællti. ertu Augmundr dyttr. Kalla sua sumir menn segir hann. edr huat hæitir þu. Ek hæitir Gunnarr helmingr. en þui er ek sua kalladr at mer þikir (gaman) at hafa halflit klæde. Augmundr mællti. huat er tidinda her j landi. Gunnarr suarar. þau þike mer stor tidende at Hakon jall er daudr en kominn til rikis agætr konungr Olafr Trygguason. Augmundr mællti. huat uæitzstu til huar sa madr mun vera er Halluardr hæitir þrænskr madr ættstorr ok audigr. Gunnarr sagde. þat er æigi undarligt þo at þu frettir at honum. hann er nu kalladr Halluardr hals þuiat hann var j Jomsuikinga bardaga med Hakoni jalle j fyrra uetr ok fek þar sár mikit a halsinn firir aftan eyrat ok berr hann sidan hallt h&#7887;fudit. en nu er hann her j bænum med Olafi konungi ok hefir hann fæingit af honum uirdingar. en felld hefuir þu godan Augmundr ok uel litan er tuiskiftr er ok uillda ek at þu selldir mer felldinn. Æigi uil ek selia felldinn segir Augmundr en ef þer litzst uel a þa uil ek gefa þer. Ok gef manna hæilazstr sagde Gunnarr ok ek uillda geta launat þer þessa giof. en heklu þessa skaltu fyrst hafa ma uera at þer uerde hon at gagni. Gek Gunnarr þa upp j bæinn ok uar j felldinum. en Augmundr for j hekluna. Hann mællti þa til sinna manna. nu skulu þit festa batinn uit bryggiuna at skutstafninum sua at æigi suifi fra medan ek gæing upp. en þit skulut sitia j rumunum ok hafa bunar arar til rodrar. Sidan gek Augmundr upp j gardinn ok uard litt uit menn uarr. hann sa opnar dyrr a æinu herbergi ok stodu þar nokkurir menn uit handlaugar ok uar æinn mestr ok fridazstr synum ok bar hallt h&#7887;futit ok kende Augmundr at fras&#7887;gn Gunnars at þar munde uera Halluardr. gek Augmundr at dyrunum ok þottuz allir þeir er inne uoru þar kenna Gunnar helming j heklu sinne. Hann uar helldr lagtaladr. bad hann Halluard ut ganga þuiat (hann) letz uit hann æiga skyllt eyrende. sneri Augmundr þa annan ueg fra dyrunum ok bra suerde er hann hafde j hende. Gunnarr uar þar ollum monnum kunnigr ok gek Halluardr ut æinn saman. en Augmundr hio hann þegar banah&#7887;gg er hann kom at honum. Hliop Augmundr þa ofan til batzsins. kastade hann af ser heklunne ok let koma stein j h&#7887;ttinn ok fleygde ut a aana ok sok hon til grunna. Augmundr gek a batinn ok bad þa roa vt eftir anne. en er þeir kuomu til kaupskipsins mællti Augmundr til sinna manna. her er ofridr mikill j lande. en nu kastar uinde innann af firdenum munu uer uinda segl uort ok sigla ut aftr til Jslandz. Þeir kolludu hann enn sem fyrr helldr hręddan er hann þorde æigi at koma a land þo at þarlennzsker menn ættizst illt vid. Þeir geordu suo sem hann mællti firir. kuomu aftr til Jslandz. toku Eyiafiord. for Augmundr a fund Uigaglums ok sagde honum sina ferd. kuat þa hefndina framkomna þott frestin uæri longh. Glumr let þa uel yfir ok kallade hann þat ok verit hafa sitt hugbod at hann munde reynazst nytr madr. uar Augmundr þa med Glumi j godu yfirlęti.
  
Ok enn quad hann.
 
  
 +
'''Gun(n)ar stauck til Suidiodar firir vigit'''
  
::Ek mun fræda
+
'''277.''' Nv er þar til at taka at monnum Halluardz þotti sæinkazst innkuoman hans. gengu þeir vt ok fundu hann daudann j blode sinu. uoru þa sogd þesse tidende Olafi konungi ok þat med at menn hugdu at Gunnarr helmingr hefde drepit Halluard. Konungr sagde. hann munda ek sizst til kiosa. en þo skal nu þegar læita at honum ok festa upp ef hann er þessa ualldr. Gunnarr atti ser brodur er het Sigurdr. hann uar audigr ok hirdmadr Olafs konungs ok hans kærr uinr. uar Sigurdr þar j bænum. en þegar hann uard þess uarr at brodur hans uar ætladr dauda þa leitar hann at honom ok finnr hann. spurde Sigurdr ef hann uæri sannr uigs þes(s) er honum uar æignat. Gunnarr kuat þat fiarre fara. Sigurdr mællti. ueitzstu ok ekki til huerr þetta hefir gort. Gunnarr mællti. þat segi ek huorki þer ne &#7887;drum. Sigurdr mællti. forda þer þa. Gunnarr gerde suo ok komzst j skog ok uard æigi fundinn. letti hann æigi fyrr sinni ferd en hann kom fram j Suiþiod. þar uoru stor blot j þann tima ok hafde Freyr þar verit mest (blotadr) ok suo miogh |<ref>173</ref> (var) magnat likneski Freys at fiandinn talade vid menn ór skurgodinu ok Frey hafde uerit fæingin kona ung. uar þat atrunadr landzmanna at Freyr uæra lifande sem syndizst j sumu lagi ok ætludu at hann munde þurfa at æiga hiuskaparfar vid konu sina. var þessi kona ok frid synum. skyllde hon ok mest rada firir hofstadnum ok &#7887;llu þui er þar la til godahussins. Gunnarr helmingr kom þar fram um sidir ok bat konu Freyss healpa ser ok bæiddi at hon munde hann þar lata vera. hon leit vit honum ok spurde huerr hann uæri. hann letz uera leysinge æinn vtlendr. Hon mællti. æigi muntu uera j alla stade gæfumadr þuiat Freyr litr ekki vinar augum til þin. nu huil þig her .iij. nætr ok uitum þa huersu Frey þokkazst til þin. Gunnarr mællti. myklu þiki mer betra at þiggia þina healp ok hollostu en Freys. Gunnarr uar gladr ok skemtanarmadr mikill. ok er hann hafde þar verit .iij. nætr mællti Gunnarr uit konu Freys ok spurde huersu at þa skyllde vera um hans þaruist. Ek uæit þat æigi geolla sagde hon. þu ert madr felauss ok kann þo uera at þu ser godra manna ok væri mer um þat meira at uæita þer nokkura asia. en Frey er litit um þig ok uggi ek at hans reide liggi a. nu uertu her halfan manut ok siam þa huat j gerizst. Gunnarr sagde þa. sua skiptir um sem ek munde kiosa. Freyr hater mig en þu healpar mer þuiat ek uil æigi med Frey uera.
::folkdiarfan gram
 
::nu er yngua konr
 
::med oss kominn.
 
::sia mun ræsir
 
::rikstr und solu
 
::frægr um l&#7887;nd &#7887;ll
 
::med lofui sinu.
 
  
  
Sigurdr uar þa iafnan med Regin ok hann sagde honum mart af Fafni er hann la a Gnipahæide<ref>''r.'' Gnitaheide</ref> j orms liki ok at hann uar undarliga mikill uexsti. Reginn gerde Sigurde suerd er Gramr het. þat uar sua snarpeggiat at hann bra þui j ana Rin ok let reka ofan at ullarlagd firir strauminum ok tok j sundr lagdinn. sidan klauf Sigurdr stedia Regins med suerdinu. Eftir þat eggiade Reginn Sigurd at drepa Fafni brodr sinn. ok quad visu þessa.
+
'''Gunnar var i Suiariki ok hitti þar brodur sinn'''
  
 +
'''278.''' Gunnarr þokkadizst monnum þui betr sem hann hafde þar læingr verit firir skemtan ok annan uasklæik. kom hann enn at mali vid konu Freys ok spurde um sinn hag. Hon suarade. uel þikir monnum her til þin ok þiki mer rad at þu ser her j uetr ok farir a ueitzslur med okkr Frey þa er hann gerir monnum arbot. en þo er honum illa vit þig. Gunnarr þakkade henni uel. Lidr nu at þeirri stundu er þau buazst hæiman ok skylldu þau Freyr ok kona hans sitia j uagnne en þionustumenn þeirra skylldu ganga firir. þau attu at fara yfir fiallueg mikinn. Þa gerde at þeim hrid mykla. gerdizst þa færdin þung en Gunnarr uar til ætladr at fylgia uagnninum ok kom þa sua um sidir (at) allt folkit dræif fra þeim sua at Gunnarr æinn uard eftir ok þau Freyrr ok kona hans j uagninum. Tok Gunnarr þa at mædaz fast er hann gek ok læidde eykinn. en er sua hafde farit um stund þa gefr hann upp firirgonguna ok setzst j uagninn ok lætr eykinn rada ferdinne. Litlu sidar mællti hon til Gunnars. dugi enn ella mun Freyrr upp standa at þer. Hann gerir enn suo um hrid. en er hann mædizst mællti hann. til mun ek hætta nu at taka j moti Frey ef hann rædr a mig. Freyr ræis þa ór uagnninum ok takazst þeir fangbr&#7887;gdum ok uerdr Gunnarr miog afluani. hann serr þa at honum mun æigi sua buit duga. hugsar hann þa med ser ef hann getr yfirkomit þenna fianda ok verdr honum audit at koma aftr til Noregs at hann skal huerfa aftr til rettra(r truar) ok sættazst vid Olaf konung ef hann uill uit honum taka. ok þegar eftir þessa hugsan tekr Freyr at hrata firir honum ok þui næst fellr hann. hleypr þa ór likneskinu sa feande sem þar hafde leynzst ok uar þa skrokkrinn æinn tomr eftir. Sidan braut hann þat allt j sundr gek suo at uagninum ok gerde konunne .ij. kosti. at hann munde hlaupa fra henni ok læita firir ser ella skal hon segia at hann se Freyrr þa er þau koma til bygda. hon kuetzst þat giarnna helldr uilia segia. ferr Gunnarr þa j umbuning skurgodsins. En uedr tok at birta. kuomu þa sidan til uæitzslu þeirrar er þeim uar bodit. uar þar firir mart þeirra manna er þeim skyllde fylgt hafa. Þotti folkinu nu mikils um uert huersu Freyrr synde maatt sinn er hann skyllde komazst til bygda med konu sina j sliku uedri þar sem allir menn hofdu hlaupit fra þeim. sua ok þat at hann gek nu med monnum ok at ok drak sem adrir menn. Foru þau at ueitzslum um uetrinn. uar Freyr iafnan fataladr vid adra menn nema konu sina ok æigi uill hann lata sæfua kuikuende firir ser sem fyrr ok æinge blot vill hann þiggia ok ekki offr utan gull ok silfr klæde god edr adrar gerssimar. En er stundir lida fram þa þikiazst menn finna at kona Freyrs ferr æigi æinsaman ok er med barnni. þat uerdr monnum allagætt ok þikir nu morgum alluænt um Frey gud sinn. uar ok uedratta blid ok allir hlutir suo aruænir at æingi madr munde sligt. Spurduzst þessi tidendi uida um hæim huersu blotgud Suia uar mattugr. kemr þetta ok firir Olaf konung Trygguason ok grunar hann um hueriu gegna mun. Ok æinn dag um uorit kallar Olafr konungr til tals uit sig Sigurd brodur Gunnars helmings. konungr spurde ef hann frette n&#7887;kkut til Gunnars brodur sins. Sigurdr kuetzst ekki til hans fretta. Konungr mællti. þat hefir hugr minn at sa blotgud Suia er nu ganga mestar s&#7887;gur fra ok þeir kalla Frey at þat muni vera reyndar |<ref>174</ref> Gunnarr brodir þinn þuiat þau uerda mest blot ef lifande menn eru blotadir. nu uil ek senda þig austr þangat eftir honum þuiat (þat) er hormuligt at uita ef kristins manz sala skal suo hormuliga fara. uil ek gefa honum upp ræide mina ef hann uill auduelliga fara a minn fund þuiat ek uæit at Augmundr dyttr hefir drepit Halluard en æigi Gunnarr. Sigurdr bra uit skiott ok for þar til er hann fann Frey þenna ok kendi þar Gunnar brodur sinn. bar hann honum ord ok eyrendi Olafs konungs. Gunnarr suarar. fuss uæra ek at fara ok sættazst uit Olaf konung. en ef Suiar uerda uarir uit huat um er þa munu þeir uilea taka mig af lifui. Sigurdr mællti. uer skulum leyniliga læita hedan j burt ok hafa a þij traust sem uera mun at mæire er gæfa ok goduile Olafs konungs med guds miskunn en eftirlæit Suia. Gunnarr byrr sig nu ok konu sina ok h&#7887;fdu med ser lausafe sligt er þau mattu med komazst. ridu sidan leyniliga j burt vm nott. En er Suiar verda þessa uarir þa þikiazst þeir sea allt huersu farit mun hafa. senda þegar menn eftir þeim. en er þeir uoru skamt a læid komnir þa uilltuzst þeir uegar ok fundu þau æigi. fara Suiar vid þat aftr. en þau liettu æigi fyrre sinne ferd en þau fundu Olaf konung. tok hann Gunnar j sætt uit sig en let skira konu hans. ok helldu þau sidan retta tru.
  
::Hatt munu hl&#281;ia
 
::Hundings synir
 
::þeir er Eylima
 
::alldrs uornnudu.
 
::ef mig tegar
 
::mæirr at s&#281;kia
 
::hringa rauda
 
::en hefnna f&#7887;dur.
 
  
 +
'''Konungr baud Kiartani til Jslandz at boda cristni'''
  
Eftir þetta byrr Sigurdr ferd sina ok ætlar at heria a Hundings sonu ok færr Hialprekr konungr honum mart lid ok n&#7887;kkur herskip. J þessi ferd uar med Sigurdi Hamundr brodir hans ok Reginn duergr. ek uar ok þar ok kolludu þeir mig þa Nornagest. Uar Hialpreki konungi kunnlæiki a mer þa er hann uar j Danmork med Sigmunde Uolsungssyne. þa atti Sigmundr Berghillde ok skildu þau sua at Berghilldr drap Sinfiotla son Sigmundar med æitri. Sidan fek Sigmundr sudr j Fraklandi Hiordisar Eylimadottur er Hundings synir drapu ok atti Sigurdr bæde at hefnna f&#7887;dur sins ok modrf&#7887;dur. Helgi Sigmundarson er Hundingsbani uar kalladr uar brodir Sigurdar |<ref>180</ref> er sidan uar kalladr Fafnisbani. Helgi brodir Sigmundar hafde drepit Hunding konung ok sonu hans .iij. Eyiulf Herr&#7887;d Hioruard. Lyngui komzst undan ok .ij. br&#281;dr hans Alfr ok Hemingr. uoru þeir hinir frægstu menn um alla atgerui ok uar Lyngui firir þeim brædrum. þeir uoru miog fiolkunnigir. þeir hofdu kugat marga smakonunga ok marga kappa drepit ok margar borgir brent ok gerdu hit mesta heruirke j Spanialande ok Fraklandi. en þa uar æigi kæisara riki komit nordr hingat yfir fiallit. Hundings synir hofdu tekit undir sig þaf riki er Sigurdr atti j Fraklandi ok uoru þeir þar miog fiolmennir.
+
'''279.''' Þenna sama uetr sem Gunnarr helmingr uar j Suiþiodu voru þeir Kiartan Bolli ok Hallfredr vandrædaskalld med Olafi konungi sem fyrr uar getit. En er uetr læid af ok menn biugguzst ferda sinna þa gek Kalfr Asgeirsson at Kiartani ok spurde huat er hann ætlade ferda sinna um sumarit. Hann suarar. þat hafda ek hellzst ætlat at uit mundum hallda skipi okkru til Æinglandz j sumar þui at þar er nu kaupferd god kristnum monnum. en þo uil ek finna konung adr en uit radum þessu til stadar þuiat hann tok litt a um ferd þessa þo er okkr uard til talat. Sidan gek Kalfr a brott en Kiartan til tals uit Olaf konng. Konungr tok honum þa sem iafnan med hinne mestu blidu ok spurde huat er j hafde verit med þeim kumpanum. Kiartan sagde um huat þeir Kalfr hofdu talat en kuat þat mest sitt eyrendi at bidia hann orlofs um sina ferd. Konungr suarar. þann kost mun ek gera þer Kiartan vm ferdir at þu farir vt til Jslandz j sumar ok briotir þar folk til kristne annathuort med styrk edr radum. en ef þer þikir su ferd torsottlig þa vil ek firir onguan mun missa þig þuiat oss uirdizst at þer se betr hent at þiona tignum monnum en gerazst at kaupmanni ok rekazst landa a mille. Kiartan suarar. skiotkiorit geri ek þat herra at ek uil myklu helldr uera her med ydr en dæila af kappi vit frændr mina ok vine. er þat ok likara um fodur minn ok adra frændr mina nana at þeir se þui ostrangare j moti kristninne ok at gera yduarnn uilia sem þeir uita at ek er her a ydru ualldi j godum kosti. Konungr mællti. þetta er bæde kiorit uitrliga ok stormannliga. Gaf konungr honum þa klæde &#7887;ll af skallati er hann hafde ser geora latit. ok hæfdu Kiartani þau alluel þuiat þat segia menn at þeir uæri menn iafnnhafir er þeir gengu undir mal Olafr konungr ok Kiartan. For Kalfr med fe þeirra til Æinglandz vm sumarit.
  
  
'''Saga Gestz'''
+
'''Ferd Audgils ok Hallfredar til Suiþiodar'''
  
'''286.''' Nv er at segia fra þui er Sigurdr biozst til bardaga j mot Hundings sonum. hann hafdi mikit lid ok uel uopnnat. Reginn hafde miog radagerd firir lidinu. hann hafdi suerd þat er Ridill het er hann hafde smidat. Sigurdr bad Regin lea ser suerdit. hann gerde sua ok bad hann drepa Fafni þa er hann kæmi aftr or þessi ferd. Sigurdr het honum þui. Sidan sigldu ver sudr med landi. þa fengu ver giorningauedr stor ok kendu þat margir Hundings sonum. Sidan sigldu uer nokkuru landhallara. þa sam uer mann æinn a biargsn&#7887;s nokkurre er gek fram af siofarhomrum. hann uar j heklu grænni ok blam brokum ok knefta sko a fotum upphafua ok spiot j hende. Þessi madr liodar a oss ok quad.
+
'''280.''' Einn dag um uorit er Hallfredr vandrædaskalld stod firir konungi mællti hann. leyfui uillda ek af ydr hafua herra at sigla j sumar kaupferd sudr til Haleyrar. Konungr mællti. æigi skal þat banna þer en þo segir mer suo hugr um at æigi munir þu ofusaro aftr koma til min en nu ferr þu j brott ok mart mun lid um hagi þina. Hallfredr suarar. til þess uerd ek nu at hætta. Olafr konungr gaf honum at skilnade æinn tygilknif ok bat hann iafnnliga uit sig hafua. ok ma sua at beraz med guds uilia sagde konungr at þer verde gagnn at honum. Hallfredr þakkade honum. Eftir þat biozst Hallfredr ok siglde til Danmerkr sem hann hafde ætlat. hann hafde spurn af Siguallda jarlli at hann uar hofdingi mikill. Hallfredr kom a fund hans ok kuetzst hafa ort vm hann kuæde. Jall spurde huerr hann uæri. en hann sagde til sin. Jall suarar. ertu skalld Olafs Trygguasonar. Suo er sagde Hallfredr ok uillda ek fa hliod at flytia quædit. Hui mun oss þat æigi uel sæmilig(t) er Olafr konungr l&#281;tr ser uel lika. Hallfredr flutti quædit ok var þat flokkr. Jall þakkade honum quædit ok gaf honum gullhring þann er stod halfa mork ok baud honum med ser at vera. Hallfredr suarar. hafit þauk firir herra. en ek a eyrendi til Suiþiodar ok uerd ek þo fyst at uenda aftr til Noregs fyrst(!) þegar ek verd til lidugr. Jall bad hann gera sem hann uilldi. Ok at alidnu sumri sigldi Hallfredr sunnan at Uikinne ok fek storm uedrs ok brutu skipit austan fiardar ok tyndu fe &#7887;llu. for Hallfredr þadan til Konungahellu ok dualdizst þar vm hrid. Sua bar til æinn dag at Hallfredr gek vt at madr gek j mot honum. kuaddi huorr annan ok spurde huorr annan at nafnne. Hann nefndizst Audgisl gautzskr madr. |<ref>175</ref> a ek a Gautlandi bu ok konu en þo er ek nu at kominn uestan af Æinglande. skortir mig æigi aud. edr ertu Hallfredr uandrædaskalld. Hann quat sua vera. Audgisl mællti. ek hefui spurt at þu munt verit hafa j skipbroti ok munir vera &#7887;ræigi ok miog feþurfui. nu mun ek sla kaupe uit þig at þu far med mer austr j Gautland til uetruistar en ek skal gefa þer .x. merkr silfrs til fylgdar þuiat mer er sagt at fylgd þin se kaupande. en uegrinn er kalladr vhræinn ok setiazst af þui margir aftr þeir er fara uilldu. Hallfredr sagde at hann uill þenna kost. Eftir þat biugguzst þeir ok hofdu klyfiada .v. hesta ok æinn lausann. foru sidan austr a skoginn .ij. saman. Ok æinn dag sa þeir at madr gek j moti þeim. sa uar mikill ok sterkligr. þeir spurdu hann at nafnni. en hann sagdizst Onundr hæita ok uera suænskr af ætt ok nu austan at kominn. edr huert ætli þit at fara segir Aunundr. Þeir s&#7887;gdu honum. Hann mællti. uandfært er miog þegar austr sækir a skoginn þeim sem vkunnigt er. geta þess ok sumir menn at ekki græidizst uel uegrinn þeim sem med fe fara. en þo uard ek uid &#7887;nguann haska uarr ok er þat ekki mark þuiat mer eru her allar læidir kunnar ok uæik ek fra allzstadar þar er spelluirkia bæli eru u&#7887;n at uera. nu mun ek snua aftr ok radazst til ferdar med ykkr ef þit uilit gefua mer læigu n&#7887;kkura. Audgils suarar. litit er mer um þat. uæit ek æigi huerr þegnn þu ert. Hallfredr uar helldr eggiande at þeir tæki vit honum. ok þat uar(d) ok skyllde hann hafa .xij. aura silfrs j læigu. Hallfredr uar þa sem þroskamestr at uexsti ok afreyndr at afli. hraustr ok skiotr til arædis. Audgisl uar vid alldr ok ekki miog sterkr. Þeir foru nu læid sina ok voru .iij. saman. Aunundr for firir um daginn ok at kuelldi kuomu þeir at sæluhusi n&#7887;kkuru. Þa mællti Hallfredr. nu munu uer æiga þrenn uerk firir hondum. skaltu Aunundr uida heim til elldibranda oss þu hefir &#7887;xi mykla. en Audgils skal gera elld. ek mun taka uatnn. Aunundr suarar. þat mun betzst at uida uel ok utæpiliga til hussins þuiat her kunnu oft menn at koma ok þurfa elldz vid. Hallfredr quat þat uel mællt. Audgisl mællti. helldr uil ek sækia uatnnit en þu gerir elldinn. Latum suo þa sagde hann. Þeir Audgisl fara nu at sækia uattnit en Aunundr at uida hæim. en Hallfredr tekr elld ok tendradizst æigi skiott þuiat uidrinn uar hrarr. þotti honum þeir uerda ok helldr sæinir hæim til hussins. Hallfredr hafde leyst af ser belltit ok kastat a hals ser. uar þar uit sa sami tygilknifr er Olafr konungr hafdi gefit honum sem fyrr uar sagt ok la knifrinn aftr a bak honum. En er Hallfredr lagdizst at nidr at kuæikia elldinn þa kom Aunundr inn med uidinn ok kastade honum skiott nidr en snarade at Hallfredi med ræidda &#7887;xina sem hardazst ok hio til hans tueim hondum um þuert bakit. kom &#7887;xin j knifinn ok skæindizst Hallfredr litt tuæim megin a hrygglundunuan er &#7887;xarhyrnnunnar namu. en j þui at hann heyrde at &#7887;xin ræid at honum fek hann þat fangarad at hann grofz hit nedra til fotanna Aunundi. het Hallfredr þa a gud ok mællti. dugi þu nu Huitakristr at æigi stiga sea mannfeannde yfir mig ef þu ert sua mattugr sem Olafr konungr lanardrottinn minn segir þig. Ok med guds miskunn ok gift Olafs Trygguasonar er iafnan stod yfir honum þa gat hann retzst upp med Aunund ok færde hann nidr suo mikit fall at hann uar j vviti ok hraut &#7887;xin ór hendi honum. Hallfredr bra þa saxi er hann var gyrdr med undir klædum. Aunundr uitkadizst þa. Hallfredr spurde þa huart hann hefdi drepit Audgisl. Hann quad þat satt uera. Hallfredr lagde saxinu þa j gegnum hann ok dro hann sidan vt ór skalanum ok byrgde eftir husit. ætlade hann þa at taka a sig nadir. en þess uar æigi kostr þuiat Aunundr brautzst fast a hurdina en Hallfredr stod firir innan ok gek þui allt til dags. Um morgininn eftir fann Hallfredr Audgisl daudan uit brunninn. tok hann af honum knif ok bellti ok hafdi med ser ok uoru þat godir gripir. sidan grof hann Audgisl. Sa Hallfredr þa ath Aunundr hafdi uerit spelluirke ok drepit menn til fear. uar hus þat miog fullt af fe ok allzskonar uarninge. Þa quad Hallfredr visu.
  
  
::Huerir rida her
+
::Ol ek þar er alldri uela
::ræfils hestum
+
::audgilldanda uilldag
::hafri unnar
+
::hyriar natt a humi
::hafi glymianda.
+
::hrafnnuins fe munu.
::eru segl ydr
+
::mun ek gods uid grenni
::siofui stokkin
+
::Gunnars s(on) sem ek kunna
::munu at uopnadir
+
::ef fyrr skerdir færdi
::uind of standaz.
+
::fiortal a mig hiorua.
  
  
Reginn quad i moti.
+
Sidan for Hallfredr austr a fiallit ok uard æigi græidfært þuiat hann kunne illa læidir. Ok at kuellde æins dags heyrde hann uith&#7887;gg fram firir sig a skoginn. reid hann þangat eftir. þui næst fann hann riodr j skoginum ok uar þar madr firir ok fellde uit. Þesse madr uar mikill ok þrekligr raudskeggiadr ok skolbrunn ok helldr illmannligr. sia hæilsade honum ok spurde hann at nafnni. Hallfredr sagde til sin ok spurde j mot huerr hann uæri. Ek hæiti Beornn sagdi hann. by ek her firir austan skoginn ok far |<ref>176</ref> þu til gistingar med mer. ek a husakynne god ma ek uel uarduæita uarnning þinn. Hallfredr þa þat ok for med honum<ref>''rettet fra'' honnm</ref>. Hallfredi uar þar vkunnikt um bygdir en nokkut þotti honum bonde grunsamligr. syndizst Hallfredi sem fekrokar veri j augum honum. Beornn uar albæinn vid hann um kuelldit. lagu þau husfreyiu j æinne lokhuilu. þar uoru .ij. rekkiur ok var Hallfredi skipat j adra. En er þau h&#7887;fdu nidr lagizst þa uar skotit aftr lokhuilu hurdinne ok sett a hespa firir framan. Hallfredr grunade Biornn þui mæirr. hann hafde ekki farit af klædum sinum. stod hann upp vit fotaþilit ok bra suerdinu konungs naut. j þui bile lagde Beornn j rumit en Hallfredr hio hann banah&#7887;gg. Husfreyia hliop upp &#281;pande ok het a hæimamenn Biarnnar at þeir skyllde duga til at hondla þenna glæpamann er drepit hafde bonda hennar saklausan. standa menn þegar upp ok uar kuæikt lios ok lokit upp huilugolfinu. Hallfredr biozst til uarnar en husfreyiu bar klæde a uopn hans ok uard hann handtekinn ok fiotradr. Sidan sendi husfreyia þeim manni ord er het Ubbi ok uar kalladr Blotubbi ok uill taka rad af honum huat gera skyllde uit þenna utlenda mann er drepit hafde bonda hennar. en hann lagde þat til at hann uæri læiddr a þing ok þar dæmt um hann af &#7887;llum bygdarmonnum. Brodir Blotubba het Þorarinn. hann uar audigr madr. hann red mestu j þui herade. dottir Þorarins het Jngibiorg hon uar uitr kona ok hinn mesti kuennsk&#7887;rungr. þa konu hafde Audgisl att. Nu uar þing stefnt. kom Þorarinn þar ok Blotubbi brodir hans ok Jngibiorg dottir Þorarins. uar sidan talat um þessi mal. kom þat hellzst asamt med þeim at glæpamadr þessi hinn utlendi munde hafdr til blota. Þa mællti Jngibiorg. man æigi rad at hafua mal ok tijdendasognn af manni þessum er um langan ueg er tilkominn adr hann er til dauda d&#281;mdr fullkomliga. Þorarinn sagdi. þat mun enn birtazst at þu ert uitrari en þeir allir at her eru saman komnir. gak þu nu til hans ok uit huat manna hann se edr huat hann kann segia. Hon gek þar til er Hallfredr uar bundinn hardliga ok spurde huat manna hann væri. Hallfredr nefndi sig ok kuetz islenzskr madr uera. Ertu Hallfredr uandrædaskalld sagde hon. Suo er sagde hann. Jngibiorg mællti. huat dro þig til kristinn mann ok hirdmann Olafs konungs at rekazst austr hingat j hæidni uora æinn saman. Hann hof þa upp s&#7887;gu alla ok sagde henni um ferdir sinar fra þui er hann siglde til Danmerkr ok til þess er hann kom til Bearnar. nu for suo med okkr Birnne sagde Hallfredr sem uita ma at ek drap hann ok þo æigi fyrr en hann uæitte mer suikligt tilræde. en ef þu ert su Jngibiorg sem ek ætla ok Audgisl sagde mer at uæri husfreyiu hans þa hefui ek her nu ekki annat til uitnnis at sega min er s&#7887;nn en knif ok bellti er ek tok af honum daudum þuiat alla adra hans peninga tok Beornn j sina varduæitzslu um kuelldit er ek kom til hans. synde Hallfredr henni þa gripina. ok kom Audgisl firir litit at hafua mik dyrt keyft ef ek skyllde æigi hefnna hans ok suo fiorrada uit mik. Hallfredr quat þa visu.
  
  
::Her eru uer Sigurdr
+
::Sua hefir hermila harma
::a sia komnir
+
::hingballdr j gny skiallda
::er oss byrr gefinn
+
::baugs erum suift at suæigi
::uit bana sealfan.
+
::sarlinnz rekit minna.
::fellr bratt brekt
+
::at lofhnugginn liggia
::brondum herra
+
::let ek sunnr j dyn gunnar
::hiunnuigg hrapa
+
::ek um hefnnda suo okkar
::huerr spyr at þui.
+
::Audgils bana daudan.
  
  
Heklumadrinn quad.
+
Jngibiorg kuetzst gerla kenna þessa gripe at Audgisl hafde þa att. spurde hon nu uannliga at huersu farit hafde med þeim &#7886;nunde. Hallfredr quat þa visu.
  
  
::Hnikar hetom mik
+
::Ek bra ellda st&#7887;kkui
::þa er hug gladdi
+
::aulna skæids af ræide
::U&#7887;lsungr uida
+
::lagda ek hendr at hunde
::ok uegit hafde.
+
::hundgediadum undir.
::nu mattu kalla
+
::stendr enn sa er sendir
::karll a biargi
+
::sidan hlakkar skida
::Feing edr Fiolni
+
::bal raud ek yggiar ela
::far uil ek þiggia.
+
::els uid þiod a uelum.
  
  
Þa uiku ver at landi ok lægdi skiott uedrit ok bat Sigurdr karll ganga ut a skipit. hann gerde sua. þa fell þegar uedrit ok gerdi hinn bezsta byr. Karll settiz nidr firir kne Sigurde ok uar miog makradr. hann spurde ef Sigurdr uillde nokkut rad af honum þiggia. Sigurdr kuetzst uilia. sagdizst þat (ætla) at hann munde uerda raddriugr ef hann uillde monnum gagnn gera. Sigurdr quad til heklumannz.
+
Jngibiorg mællti. sia mun uera s&#7887;nn saga þuiat Beornn hefir læingi um grun buit ok skaltu fyst fara hæim med mer en sidan skal ek reyna sanns&#7887;gli þina. Nu for Hallfredr med henni ok uar hann þrekadr miog af hardri knuskun ok b&#7887;ndum en Jngibiorg let skiott næra hann. Jngibiorg ok Þorarinn fadir hennar foru til bæiar þess er Beornn hafde att ok tok Jngibiorg þat fe allt til sin þuiat þau Audgisl attu ekki barnn. Sidan sendu þau Jngibiorg a fiallit ok reyndizst þat allt sannynde er Hallfredr hafde sagt. uar þa flutt fe þat allt til bygda er &#7886;nundr hafde saman dregit. uar þat þa samþygt af ollu bygdarfolki ok d&#281;mt eftir l&#7887;gum þeirra at Hallfredr ætti fe þat allt er hann hafde dræingiliga til unnit. uar þat allmikill audr. Hallfredr uar med Jngibiorgu uel halldinn ok helldu landzmenn bratt mikit tal af honum. Jngibiorg uar uitr kona ok uæn. Hallfredr uakti bonord sitt uit hana ok baudzst henni til bonda. Hon suarar. mart er j þui olikligt en æigi se ek firir allri uirdingu þar um. þu ert madr skirdr ok vtlendr |<ref>177</ref> en her eru blot mikil ok munu menn ekki þola at þu halldir þann sid er þu hefir iattat. en j annan stad æigi uist at þer dugi uel ef þu fellir nidr þinn atrunat. en likligr ertu til godrar forystu. nu far þu a fund f&#7887;dur mins ok læita vid hann þessa mala. Hallfredr gerde suo ok toludu þeir þetta mal ok kom allt asamt med þeim. lauk þui sua at Hallfredr fek Jngibiargar ok gek j bu med henni. skorti æigi aud fear ok dualdizst Hallfredr þar um hrid ok uadi uel<ref>ok undi alluell ''tilf. Cd.''</ref> sinu rade.
  
  
::Segþu mer þat Hnikarr
+
'''Aftrkuoma Hallfredar til Olafs konungs'''
::allz þu huortueggia ueitzst
 
::goda hæill ok guma.
 
::hueriar eru bezstar
 
::ef beriazst skal
 
::hæillir at suerda suipan.
 
  
 +
'''281.''' Hallfredr uandrædaskalld uar .ij. uetr austr j Gautlandi ok hafde fæingit at æiga hæidinnar konu sem fyrr uar sagt. hann for a fund Olafs Suiakonungs ok flutti honum drapu er hann hafde ort um hann ok þa af honum goder giafir. Enn sidarra uetrinn er Hallfredr uar a Gautlandi syndizst honum j suefni Olafr konungr Trygguason æina natt miog reiduligr ok mællti. jlla gerir þu er þu kastar miog sua kristnni þinne. nu er þer radligra at fara a minn fund med lid þitt ok endrbæta tru þina. Hallfredr anduarpade miog er hann uaknnade. Jngibiorg spurde huat hann hefde dreymt. Hallfredr sagde henni huat firir hann hafdi borit. edr huersu mun þer þat uera gefit. huort muntu fara med mer a fund Olafs konungs. a ek þer mikit gott at launa. nu mætta ek suo hellzst þer launa þinn goda at læida þig til sannrar truar. Jngibiorg mællti þa. sliks uar uon æigi litil at þig mundi þangat hæimta. ok firir þui at ek skil at sa sidr er myklu betri en sa er nær h&#7887;lldum uil ek firir uist med þer fara. þau attu son uænligan er Audgisl het. hon uar þa ok med barnni. Vm uorit foru þau austan ok Audgisl med þeim ok lettu sinne ferd æigi fyrr en þau kuomu j Þrandhæim um haustit a fund Olafs konungs. Konungr tok uel uit Hallfredi ok asakade hann þo nokkut er hann hafde sua leinge uerit med hæidnum monnum ok fæingit hæidinnar konu. fek konungr til prest at skrifta honum ok gek Hallfredr gladr undir þat allt er honum uar bodit. Litlu sidar fæddi kona hans suæinbarnn ok gaf hann þeim suæini nafnn sitt ok uar hann kalladr Hallfredr ungi. eftir þat uar Jngibiorg skird ok synir hennar badir. Sidan mællti konungr til Hallfredar. enn skaltu bæta framarr uid gud er þu hefir miog suo gengit af<ref> þinne ''tilf. Cd.''</ref> tru þinne. uil ek at (þu) yrkir uppræistardrapu ok bætir sua sal þina en hafir æigi til unytz eins þa jþrott er gud hefir þer let. Hallfredr sagde sig þat giarnna (vilia) ok allt annat þat er hann mætti gera eftir uilia Olafs konungs. Tok hann þa at yrkia uppreistardrapu ok er þat hit bezsta kuædi. Uar hann med konungi um uetrinn j godri uirdingu. þann uetr andadizst Jngibiorg kona hans.
  
Hnikarr quad.
 
  
 +
===Her hefr þaatt af Nornagesti===
  
::Morg erv god
+
 
::ef gumnar vita
+
Sva er sagt at a æinum tima þa er Olafr konungr sat j Þrandhæimi bar suo til at æinn madr kom til hans at alidnum degi ok kuaddi hann sæmiliga. Konungr tok honum uel ok spurde huerr hann væri. en hann sagdiz Gestr hæita. Konungr suarar. gestr muntu her uera huersu sem þu hæitir. Gestr suarar. satt segi ek til nafnns mins herra. en giarnna uillda ek at ydr gisting þiggia ef kostr væri. Konungr sagde honum þat til ræidu uera. En med þui at alidinn uar dagr uillde konungr ekki tala uid gestinn þuiat hann gek þa skiott til aftanssaungs ok siden til bordz ok þa til suefnns ok nada. Ok a þeirre somu nott uakti Olafr konungr Trygguason j sængh sinne ok las bænir sinar en adrir menn allir suofu j þui herbergi. þa þotti konungi æinn alfr edr ande nokkurr koma inn j husit ok þo at luktum dyrum &#7887;llum. hann kom firir rekkiu huers mannz er þar suaf ok at lyktum kom hann til sængr æins mannz er þer la utarliga. Þa mællti alfrinn ok nam stadar ok mællti. furdu sterkr láss er her firir tomu huse ok er konungr æigi iafnnuis um sligt sem adrir lata er hann se allre manna spakastr er hann sefr nu suo fast. Eftir þat huerfr sa a brott at luktum dyrum. En snemma um morgininn eftir sendir konungr skosuein sinn at verda uiss huerr þessa sæng hafdi bygt um nattina. profadizst suo at þar hafde legit gestrinn. Konungr let kalla hann firir sig ok spurde huers son hann væri. En hann suarar. Þordr het fadir minn ok var kalladr þingbitr danskr at kyni. hann bio a þeim bæ j Danm&#7887;rk er Græningr hæitir. Þrifligr madr ertu segir konungr. Gestr sia uar diarfr j ordum ok mæiri en flestir menn adrir sterkligr ok nokkuat hniginn j efra alldr. hann bidr konung at dueliazst þa læingr med hirdinne. Konungr spurde ef hann uæri kristinn. Gestr letzst uera primsignndr en eigi skirdr. Konungr sagde honum hæimillt at vera med hirdinne. en skamma stund muntu med mer oskirdr. En þui hafdi alfrinn suo til ordz tekit um lasinn at Gestr signnde sig um kuelldit sem adrir menn en uar þo reyndar hæidinn. Konungr mællti. er |<ref>178</ref> þu nokkur jþrottamadr. Hann quaz læika horpu edr segia s&#7887;gur sua at gaman þætti at. Konungr sagde þa. illa gerir Sueinn konungr þat at hann lætr oskirda menn fara or riki sinu landa a medal. Gestr suarar. ekki er þat Danakonungi at kenna þuiat myklu fyrr for ek burt or Danm&#7887;rk en Otto keisari let brenna Daneuirke ok kugade Haralld konung Gormsson ok Hakon blotjall at taka uit kristnne. Margra hluta spyrr konungr Gest. en hann leysir flest uel ok uitrlega. Sua segia menn at Gestr þessi kæmi a þridea ari rikis Olafs konungs til hans. A þui are komu ok til hans þeir menn er Grimar hetu ok voru sendir af Gudmunde af Glasisu&#7887;llum. þeir færdu konungi hornn .ij. er Gudmundr gaf honum. þau kolludu þeir ok Grima. þeir h&#7887;fdu ok flæire eyrende til konungs sem sidar mun sagt uerde. Nu er þat at segia at Gestr dualdizst med konungi. er honum skipat utar fra gestum. hann uar sidsamr madr ok latadr uel. uar hann ok þokkasamr af flestum monnum ok virdizst uel.
::hæill at suerda suipan.
 
::dyggua fylgiu
 
::hygg ens d&#7887;kkua vera
 
::af hrotta meida hrapi.
 
  
  
::Þat er annat
+
'''Vediun Gestz vid hirdmenn'''
::ef þu ert um kominn
+
 
::ok til brottferdar buinn.
+
'''283.''' Litlu firir iol kom Ulfr hæim hinn raude ok suæit manna med honum. hann hafde u(er)it um sumarit j konungs eyrendum þuiat hann uar settr til landgætzslu um haustit j Uikinne uit ahlaupum Dana. uar hann iafnan uanr at vera med Olafi konungi um hauetri. Ulfr hafde at<ref>af ''Cd.''</ref> færa konungi marga goda gripe er hann hafde aflat um sumarit. ok æinn gullhring hafde hann aflat er Hnitudr het. hann uar hnitadr samen j seau st&#7887;dum ok uar med sinum lit<ref>hlut ''Cd.''</ref> huerr hlutrinn. myklu uar hann gullbetri en adrir hringar. þann hring hafde gefit Ulfui æinn bonde er Lodmundr het. en þenna hring hafde att Halfr konungr er Halfsrekkar eru fra komnir ok vidkendir er þeir h&#7887;fdu kugat fe af Halfdani konungi j Ylfing. en Lodmundr beiddi Ulf j moti at hann munde hallda bænum firir honum med fulltinge Olafs konungs. Ulfr iattade honum þui. Helldr konungr nu iol sin rikuliga ok sitr j Þrandhæimi. en hinn atta dag jola gefr Ulfr hinn raude hringinn Hnitut Olafi konungi. (Konungr) þakkar honum giofina ok alle sina trulynda þionustu er hann hefde iafnan uæitt honum. Ferr þessi hringr uida um herbergi þar er menn drukku inne þuiat þa voru æigi hallir smidadar j þann tima j Noregi. synir nu huerr &#7887;drum ok þikiaz menn eigi set hafa jafnngott gull sem j hringinum uar. ok at lyktum kemr a gestabek ok sua firir gest hinn ukunna. hann litr a ok selr aftr hringinn yfir þuera hondina þa er hann hellt adr a kerinu. finnzst honum fatt til ok talar ekki til þessa<ref>þessar ''Cd.''</ref> gripar en hefir gamanrædur sem adr uit sina felaga. Einn herbergissuæinn skæinkti utar a bekkinn gestanna. hann spyrr. litz ydr uel a hringinn. Alluel sogdu þeir vtan gesti hinum nykomna honum finnzst ekki til ok þat hyggiu uær at hann kunne ekki til at sia at hann anzsar ekki um slika hluti. Herbergissuæinninn gengr innar firir konung ok segir honum þessi hin somu ord gestanna ok þessi hinn komni gestr huersu hann annzsade litt til þessa gripar er honum uar synd slik gessime. Konungr sagde þa. gestr hinn komni mun fleire uita en þer munut ætla ok skal hann koma til min j morgin ok segia mer n&#7887;kkura s&#7887;gu. Nu talazst þeir uit gestirnir utar a bekkinn. þeir spyria hinn nykomna gest huar hann hefir set iafnogodan hring edr betra. (Gestr suarar). med þui at ydr þikir undarligt at ek tala sua fatt til þa hefir ek uist set þat gull at &#7887;ngum mun er verre nema betra synizst. Nu hleia konungs menn miog ok segia at þar horfizst til gamans mikils ok muntu uilia uedia uid oss at þu hafir set iafnngott gull sem þetta sua at þu megir þat sanna. skulu uer uit setia .iiij. merkr gangs silfrs en þu knif þinn ok bellti ok skal konungr um segia huorir sannara hafa. Gestr sagde þa. æigi skal nu huortueggia gera uera j kallzsi med ydr enda hallda æigi ummæli þau sem þer bidit. ok skal uist uedia her um ok sua mikit uid leggia sem þer hafit<ref>hafum ''Cd.''</ref> mællt en konungr skal um segia huorir sannara hafa. Hætta þeir nu sinu tali. tekr Gestr h&#7887;rpu sina ok slærr uel ok læingi um kuelldit sua at ollum þikir unat j a at heyra ok slærr þo Gunnarsslag bezst. ok at lyktum slærr hann Gudrunarbr&#7887;gd hinu fornnu. þau hofdu menn æigi fyrr heyrt. Ok eftir þat suofu menn af um nottina. Konungr stendr snemma upp um morguninn ok hlydir tidum. ok er þeim er lokit gæingr konungr til bordz med hird sinne. ok er hann er kominn j hasæti geingr gestasuæitin innar firir konung ok Gestr med þeim ok segia honum sin ummæli &#7887;ll ok uedian þa sem þeir hofdu haft adr. Konungr suarar. litit er mer um uedian ydra þo at þer setit peninga ydra uit. get ek þess til at ydr hafi drykkr j h&#7887;fut fæingit. ok þiki mer rad at þer hafit at &#7887;ngu allra |<ref>179</ref> hellzst ef Gesti þikir suo betr. Gestr suarar. þat uil ek at halldizst oll ummæli uor. Konungr mællti. suo litzst mer a þig Gestr at minir menn muni hafa mællt sig j þaular um þetta mal meirr en þu. en þo mun þat nu skiott reynt uerde. Eftir þat gengu þeir j brott ok foru menn at drekka. ok er drykkiubord uoru upptekin lætr konungr kalla Gest ok talar suo til hans. nu uerdr þu skylldr til at bera fram gull n&#7887;kkut ef þu hefir til suo at ek megi segia um uedianina met ydr. Þat munu þer uilia herra sagde Gestr. Hann þræifar þa til siods æins er hann hafde uit sig ok tok þar upp æitt knyti ok leysir til ok færr j hendr konungi. Konungr ser at þetta er brotit af saudulbringiu ok ser at þetta er allgott gull. hann bidr þa taka hringinn Hnitut. ok er suo uar gert berr konungr saman gullit ok hringinn ok mællti sidan. uist litzst mer þetta betra gull er Gestr hefir fram borit ok suo mun litazst flæirum monnum þo at siai. Saunnudu þetta þa margir menn med konungi. sidan sagde hann Gesti uedfeet. þottuzst gestirnir þa vsuinner uid ordnir um þetta mal. Gestr mællti þa. takit fe ydnart sealfir þuiat ek þarf æigi at hafua. en uedit ekki oftarr uit okunna menn þuiat æigi uitu þer huernn þer hittit þann firir at bæde hefuir flæira set ok heyrt en þer. en þakka uil ek ydr herra órskurdinn. Konungr mællti þa. nu uil ek at þu segir huadan þu fekt gull þat er þu ferr med. Gestr suarar. traudr er ek þess þuiat þat mun flestum þikkia vtruligt er ek segi þar til. Þo uilium uer heyra segir konungr med þui at þu hefir oss adr hæitit s&#7887;gu þinne. Gestr suarar. ef ek segi ydr huersu farit er um gullit þa get ek at þer uilit heyra adra s&#7887;gu þar med. Vera ma þat segir konungr af rett getir þu þessa.
::tua þu litr
 
::ara j standa
 
::hrodrfulla hale.
 
  
  
::Þat er hit þridia
+
'''Frasogn Gestz. capitulum.'''
::ef þu þiota heyrir
 
::ulf undir askinum.
 
::hæilla audit
 
::uerdr þer af healmst&#7887;fum
 
::ef þu litr þa fyrr fara.
 
  
 +
'''284.''' Þa mun ek segia fra þui er ek for sudr j Frakland. uillda ek foruitnazst um konungs sidu ok mikit agæti er for fra Sigurde Sigmundarsyne um uænlæik hans ok þroska. uard þa ekki til tijdenda fyrr en ek kom til Fraklandz ok til motz uit Healprek konung. hann hafde mykla hird um sig. Þar uar þa Sigurdr Sigmundarson Uolsungssonar ok Hiordisar Eylimadottur. Sigmundr fell j orrostu firir Hundings sonum en Hiordijs giftizst Halfui syni Hialpreks konungs. Uex Sigurdr þar upp j barnnæsku ok allir synir Sigmundar konungs. uoru þeir umfram alla menn um afl ok uoxst Sinfiotli ok Helgi er drap Hunding konung ok þui uar hann Hundingsbani kalladr. þride het Hamundr. Sigurdr uar þo allra þeirra brædra framazst. er monnum þat ok kunnikt at Sigurdr hefir uerit g&#7887;fgazstr allra herkonunga ok bezst at ser j fornnum sid. Þa uar ok kominn til Healpreks konungs Reginn son Hræidmars. hann uar huerium manni hagari ok duergr a u&#7887;xst vitr madr grimmr ok fiolkunnigr. Reginn kende Sigurdi marga hluti ok elskade hann miog. Hann sagde þa fra forelldrum sinum ok suo atburdum undarligum er þar hofdu georst. Ok er ek hafde skamma stund þar uerit gerdumzst ek þionustumadr Sigurdar sem margir adrir. Allir elskudu hann miog þuiat hann uar bæde blidr ok litilatr ok milldr af fe uit oss.
  
::Einge skal gumna
 
::j gegnn uega
 
::sidsitiande systur mana.
 
::þeir sigr hafua
 
::sem sia kunnu
 
::hiorleiks huatir edr hamallt fylkia.
 
  
 +
'''Vidrtal þeirra konungs ok Gestz'''
  
::Þat er faar mikit
+
'''285.''' Þat uar æinn dag at ver komum til husa Regins ok uar Sigurdi þa uel fagnnat. Þa quad Reginn visu þessa.
::ef þu fæti drepr
 
::þa er at uigi uegr.
 
::tálar disir
 
::standa þer a tuær hlidar
 
::ok uilia þig saran sia.
 
  
  
::Kemdr ok þueginn
+
::Kominn er hingat
::skal kennazst huerr
+
::sonr Sigmundar
::ok af minne mettr.
+
::seggr hinn snarrade
::þuiat ouist er
+
::til sala uorra.
::huat er aftnni kemr
+
::megnn hefir mikit
::illt er firir hæill at hrapa.
+
::en ek madr gamall
 +
::er mer fangs uon
 +
::af frekum ulfui.
  
  
Ok eftir þat sigldu uer sudr firir Hollsetuland ok firir austa Frijsland ok þar at lande. Þegar fregna Hundings synir um ferd uora ok safnna lide ok uerda bratt fiolmennir. ok er uer finnumzst tekzst hardr bardagi. uar Lyngui þeirra brædra fremzstr j allre framgongu. sottu þo allir fast fram. Sigurdr sækir j moti sua hart at allt hr&#7887;k firir honum þuiat suerdit Gramr uerdr þeim skæinuhætt. en Sigurdi þarf æigi hugar at fryia. Ok er þeir Lyngui finnazst skiftazst þeir morgum hoggum uid ok beriazst alldiarfliga. uerdr þa huilld a bardaganum þuiat menn horfa a þetta æinuige. þat uar langa hrid at huorgi þeirra kom sari a annann. su(a) voru þeir uigfimir. Sidan sækia brædr Lyngua fast fram ok drepa margan mann en sumir flyia. Þa snyrr Hamundr brodir Sigurdar j moti þeim ok ek med honum. uerdr þa nokkur mottaka. en suo lykr med þeim Sigurdi ok Lyngua at Sigurdr gerir hann handtekinn ok var hann settr j iarnn. En er Sigurdr kom til uor þa uerda skiot umskipti. falla þa Hundings synir ok allt lid þeirra enda myrkuir þa af nott. Ok þa er lysti um morguninn uar Hnikar horfinn ok sazst æigi sidan. hyggia menn at þat hafui Odinn verit. Uar þa um þat talat huernn dauda Lyngui skyllde hafua. Reginn lagde þat til rads at rista skyllde blod&#7887;rnn a baki honum. tok Reginn þa uit suerdi sinu af mer ok ræist med þui bak Lyngua suo at hann skar rifin fra hrygginum ok dro þar vt lungun. suo du Lyngui |<ref>181</ref> med mikilli hreysti. Þa quad Reginn.
+
Ok enn quad hann.
  
  
::Nu er blodugr &#7887;rn
+
::Ek mun fræda
::breidum hiorui
+
::folkdiarfan gram
::bana Sigmundar
+
::nu er yngua konr
::a baki ristinn.
+
::med oss kominn.
::farr uar fremre
+
::sia mun ræsir
::sa er folld ridur
+
::rikstr und solu
::hilmis hnefui
+
::frægr um l&#7887;nd &#7887;ll
::ok Hugin gladdi.
+
::med lofui sinu.
  
  
Þar uar almikit herfang. toku lidsmenn Sigurdar þat allt þuiat hann uillde ekki af hafua. uar þar mikit fe j klædum ok uopnum. Sidan drap Sigurdr þa Fafni ok Regin þuiat hann uillde suikia hann. tok Sigurdr þa gull Fafnis ok ræid a burt med. uar hann sidan kalladr Fafnisbani. Eftir þat reid hann upp a Hindarhæide ok fann þar Brynhilldi. ok foru þeirra skifti sem segir j s&#7887;gu Sigurdar Fafnisbana.
+
Sigurdr uar þa iafnan med Regin ok hann sagde honum mart af Fafni er hann la a Gnipahæide<ref>''r.'' Gnitaheide</ref> j orms liki ok at hann uar undarliga mikill uexsti. Reginn gerde Sigurde suerd er Gramr het. þat uar sua snarpeggiat at hann bra þui j ana Rin ok let reka ofan at ullarlagd firir strauminum ok tok j sundr lagdinn. sidan klauf Sigurdr stedia Regins med suerdinu. Eftir þat eggiade Reginn Sigurd at drepa Fafni brodr sinn. ok quad visu þessa.
  
  
'''Gestr sagdi fra Starkadi'''
+
::Hatt munu hl&#281;ia
 +
::Hundings synir
 +
::þeir er Eylima
 +
::alldrs uornnudu.
 +
::ef mig tegar
 +
::mæirr at s&#281;kia
 +
::hringa rauda
 +
::en hefnna f&#7887;dur.
  
'''287.''' Sidan færr Sigurdr Gudrunar Giukadottur. uar hann þa um hrid med Giukungum magum sinum. Ek uar med Sigurdi nordr j Danmork. ek uar ok med Sigurdi þa er Sigurdr konungr hringr sende Gandalfs sonu maga sina til motz uid Giukunga Gunnar ok Hogna ok beiddi at þeir munde luka honum skatt edr þola her ella. en þeir villdu veria land sitt. Þa hasla Gandalfs synir Giukungum uoll vid landamæri ok fara aftr sidan. en Giukungar bidia Sigurd Fafnisbana fara til bardaga med ser. hann sagdi suo vera skylldu. Ek var þa enn med Sigurdi. siglldum ver þa enn nordr til Hollsetulandz ok lendum þar sem Jarnnamodir hæitir. en skamt fra h&#7887;fninne uoru settar upp heslisstæingr þar sem orrostan skyllde uera. sia uer þa morg skip sigla nordan. uoru Gandalfs synir firir þeim. sækia þa huorirtueggiu. Sigurdr hringr var æigi þar þuiat hann uard at ueria land sitt Suiþiod þuiat Kurir ok Kuænir heriudu þangat. Sigurdr uar þa gamall miog. Sidan lystr saman lidinu ok uerdr þar mikil orrosta ok mannskæd. Gandalfs synir gengu fast fram þuiat þeir uoru bæde mæira ok sterkare en adrir menn. J þeirra lide sazst æinn madr mikill ok sterkr. drap þessi madr menn ok hesta sua at ekki stod vid. þuiat hann uar likare jottnum en monnum. Gunnarr bad Sigurd sekia j moti mannskelmi þessum þuiat hann quad æigi sua mundu duga. Sigurdr redzst nu j moti þeim mykla manni ok nokkurir menn med honum. ok voru þa<ref>''r.'' þo</ref> flestir þess ofuser. Finnum uær þa skiott hinn mykla mann ok segir Gestr ok fretti Sigurdr hann at nafni ok huadan hann uæri. Hann quazst Starkadr hæita Storuerksson nordan af Fenhring ór Noregi. Sigurdr kuetzst hans heyrt hafua getit ok oftazst at illu. er(u) slikir menn æigi sparande til ufagnadar. Starkadr mællti. huerr er þessi madr er mig lytir suo miog j ordum. Sigurdr sagde til sin. Starkadr mællti. ertu kalladr Fafnisbani. Sua er segir Sigurdr. Starkadr uill þa undan læita en Sigurdr snyrr eftir ok færir a loft suerdit Gram ok lamdi hann med hiolltunum iaxllgardinn suo at hrutu ór honum .ij. iaxslar. uar þat meitzslah&#7887;gg. Sigurdr bad þa mannhundina brott dragazst þadan. Starkadr snarazst þa j brott þadan. en ek tok annan iaxslinn ok hefui ek med mer. er sa nu hafdr j klukkustreing j Danmork ok uegr .vij. aura. þikir monnum foruitni at sia hann þar. Eftir flotta Starkadar flyia Gandalfs synir. toku uer þa mikit herfang ok foru sidan konungar hæim j riki sitt ok setiazst þar vm hrid.
 
  
 +
Eftir þetta byrr Sigurdr ferd sina ok ætlar at heria a Hundings sonu ok færr Hialprekr konungr honum mart lid ok n&#7887;kkur herskip. J þessi ferd uar med Sigurdi Hamundr brodir hans ok Reginn duergr. ek uar ok þar ok kolludu þeir mig þa Nornagest. Uar Hialpreki konungi kunnlæiki a mer þa er hann uar j Danmork med Sigmunde Uolsungssyne. þa atti Sigmundr Berghillde ok skildu þau sua at Berghilldr drap Sinfiotla son Sigmundar med æitri. Sidan fek Sigmundr sudr j Fraklandi Hiordisar Eylimadottur er Hundings synir drapu ok atti Sigurdr bæde at hefnna f&#7887;dur sins ok modrf&#7887;dur. Helgi Sigmundarson er Hundingsbani uar kalladr uar brodir Sigurdar |<ref>180</ref> er sidan uar kalladr Fafnisbani. Helgi brodir Sigmundar hafde drepit Hunding konung ok sonu hans .iij. Eyiulf Herr&#7887;d Hioruard. Lyngui komzst undan ok .ij. br&#281;dr hans Alfr ok Hemingr. uoru þeir hinir frægstu menn um alla atgerui ok uar Lyngui firir þeim brædrum. þeir uoru miog fiolkunnigir. þeir hofdu kugat marga smakonunga ok marga kappa drepit ok margar borgir brent ok gerdu hit mesta heruirke j Spanialande ok Fraklandi. en þa uar æigi kæisara riki komit nordr hingat yfir fiallit. Hundings synir hofdu tekit undir sig þaf riki er Sigurdr atti j Fraklandi ok uoru þeir þar miog fiolmennir.
  
'''Gestr sagdi fra Sigurdi'''
 
 
'''288.''' Litlu sidarr heyrdum uer getit nidingsuigs Starkadar er hann hafdi drepit Armod<ref>''r.'' Ala</ref> konung j laugu. Uar þat æinn dag at Sigurdr Fafnisbani ræid til æinnarhuerrar stefnu. þa ræ(i)d hann j æinahueria uæisu en hestrinn Grani<ref>Granr ''Cd.''</ref> hliop upp sua hart at j sundr stok biostgerdin ok fell nidr hringian. en er ek sa huar hon gloade j læirinum tok ek upp ok færda ek Sigurde en hann gaf mer. Hafui þer nu firir litlu set þetta sama gull. Þa st&#7887;k Sigurdr af baki. en ek strauk hest hans ok þo ek læir af honum ok tok ek æinn lepp or tagli hans til syniz uaxstar hans. Syndi Gestr þa leppinn ok var hann .vij. alna harr. Olafr konungr mællti. gaman mikit þikir mer at s&#7887;gum þinum. Lofudu nu allir frasagnir hans ok fræklæik. Uillde konungr at hann segde myklu flæira vm atburde frænda sinna. segir Gestr þeim marga gamansamliga hluti allt til aftans. foru menn þa at sofua. en um morgininn eftir let konungr kalla Gest ok uill enn flæira tala uit Gest. Konungr mællti. æigi fæ ek skilit til fullz um alldr þinn huer likendi þat ma uera at þu ser madr suo gamall at þu værir uit staddr þessi tidendi. uerdr þu at segia s&#7887;gu adra suo at ver verdim sannfrodari um slika atburde. Gestr suarar. vita þottumzst ek þat firir at þer mundit heyra uilia adra s&#7887;gu mina ef ek segdi um gullit huersu farit uæri. Konungr mællti. segia skalltu uist.
 
  
 +
'''Saga Gestz'''
  
'''Gestr sagdi fra Brynhilldi ok gygi'''
+
'''286.''' Nv er at segia fra þui er Sigurdr biozst til bardaga j mot Hundings sonum. hann hafdi mikit lid ok uel uopnnat. Reginn hafde miog radagerd firir lidinu. hann hafdi suerd þat er Ridill het er hann hafde smidat. Sigurdr bad Regin lea ser suerdit. hann gerde sua ok bad hann drepa Fafni þa er hann kæmi aftr or þessi ferd. Sigurdr het honum þui. Sidan sigldu ver sudr med landi. þa fengu ver giorningauedr stor ok kendu þat margir Hundings sonum. Sidan sigldu uer nokkuru landhallara. þa sam uer mann æinn a biargsn&#7887;s nokkurre er gek fram af siofarhomrum. hann uar j heklu grænni ok blam brokum ok knefta sko a fotum upphafua ok spiot j hende. Þessi madr liodar a oss ok quad.
 
'''289.''' &#208;a er nu enn at segia segir Gestr at ek for nordr til Danmerkr ok settumzst ek þar at f&#7887;durlæifd minne þuiat hann andadizst |<ref>182</ref> skiott. ok litlu sidarr fretta ek dauda Sigurdar ok suo Giukunga ok þotti mer þat mikil tidende. Konungr mællti. huat uard Sigurdi at bana. Gestr suarar. su er flestra manna s&#7887;gnn at Guthormr Giukason legdi hann suerde j gegnum sofanda j sæng Gudrunar. en þyuerskir menn segia Sigurd drepinn hafa uerit uti a skogi. en igdurnar s&#7887;gdu sua at Sigurdr ok Giuka synir hofd(u) ridit til þings nokkurs ok þa dræpi þeir hann. en þat er alsagt at þeir uogu at honum liggianda at vu&#7887;rum ok suiku hann j trygd. En hirdmadr æinn spyrr. huersu for Brynhilldr þa med. Gestr suarar. þa drap Brynhilldr .vij. þræla sina ok .v. ambattir en lagde sig suerde j gegnum ok bad sig aka med þessa menn til bals ok brenna sig dauda. Ok sua uar gert at henni uar gert annat bal en Sigurdi annat ok uar hann fyrri brenndr en Brynhilldr. henni var ekit j ræid æinne ok uar tialldat um guduef ok purpura ok gloade allt uit gull. ok sua uar hon brend. Þa spurdu menn Gest huort Brynhilldr hefde nokkut kuedit daud. Hann quad þat satt uera. Þeir badu hann kueda ef hann kynne. Þa mællti Gestr. þa er Brynhilldi uar ekit til brennunnar a helueg ok uar farit med hana nærr homrum nokkurum. þar bio æin gygr hon (var) vti firir hellisdyrum ok uar j skinnkyrtli ok suort yfirlitz. hon hefir j hendi ser skogaruond langan ok mællti. þessu uil ek bæina til brennu þinnar Brynhilldr. ok uæri betr at þu uærir lifande brend firir odadir pinar þær at þu letzst drepa Sigurd Fafnisbana sua agætan mann. ok oft var ek honum sinunt. ok firir þat skal ek hlioda a þig med hefnndarordum þeim at ollum ser þu at læidare er slikt heyra fra þer sagt. Eftir þat hliodazst þ&#281;r a Brynhilldr ok gygr. Gygr quad.
 
  
  
::Skalltu j gegnum
+
::Huerir rida her
::ganga æigi
+
::ræfils hestum
::griote studda
+
::hafri unnar
::garda mina.
+
::hafi glymianda.
::betr sæmdi þer
+
::eru segl ydr
::borda at rekia
+
::siofui stokkin
::helldr en at vitia
+
::munu at uopnadir
::uorra ranna.
+
::uind of standaz.
  
  
::Huat skaltu uitea
+
Reginn quad i moti.
::ua a landi
 
::huerflynt h&#7887;fut
 
::husa minna.
 
::þu hefir uorgum
 
::ef þin vitia
 
::morgum til matar
 
::mannz blod gefit.
 
  
  
Þa quad Brynhilldr.
+
::Her eru uer Sigurdr
 +
::a sia komnir
 +
::er oss byrr gefinn
 +
::uit bana sealfan.
 +
::fellr bratt brekt
 +
::brondum herra
 +
::hiunnuigg hrapa
 +
::huerr spyr at þui.
  
  
::Bregtu mer æigi
+
Heklumadrinn quad.
::brudr &#7887;r stæine
 
::þott uæra ek fyrr
 
::j uikingu.
 
::ek mun okkar
 
::ædri þikkia
 
::þeim er edli mitt
 
::um kunna.
 
  
  
Gygr quat.
+
::Hnikar hetom mik
 +
::þa er hug gladdi
 +
::U&#7887;lsungr uida
 +
::ok uegit hafde.
 +
::nu mattu kalla
 +
::karll a biargi
 +
::Feing edr Fiolni
 +
::far uil ek þiggia.
  
  
::Þu ert Brynhilldr
+
Þa uiku ver at landi ok lægdi skiott uedrit ok bat Sigurdr karll ganga ut a skipit. hann gerde sua. þa fell þegar uedrit ok gerdi hinn bezsta byr. Karll settiz nidr firir kne Sigurde ok uar miog makradr. hann spurde ef Sigurdr uillde nokkut rad af honum þiggia. Sigurdr kuetzst uilia. sagdizst þat (ætla) at hann munde uerda raddriugr ef hann uillde monnum gagnn gera. Sigurdr quad til heklumannz.
::Budla dottir
 
::hæilli uestu
 
::j heim borin.
 
::þu hefir (Giuka)
 
::of glatat b&#7887;rnum
 
::ok bui þeirra
 
::brugdit godu.
 
  
  
Brynhilldr quad.
+
::Segþu mer þat Hnikarr
 +
::allz þu huortueggia ueitzst
 +
::goda hæill ok guma.
 +
::hueriar eru bezstar
 +
::ef beriazst skal
 +
::hæillir at suerda suipan.
  
  
::Ek mun segia þer
+
Hnikarr quad.
::sanna rædu
 
::uæilgiarnnt h&#7887;fut
 
::ef þig uita lystir.
 
::hue gerdu mig
 
::Giuka arfar
 
::astalausa
 
::ok æidrofa.
 
  
  
::Let mig af harmi
+
::Morg erv god
::hugfullr konungr
+
::ef gumnar vita
::Atla systur
+
::hæill at suerda suipan.
::undir æik bua.
+
::dyggua fylgiu
::uar ek uetra .xij.
+
::hygg ens d&#7887;kkua vera
::ef þess uita lystir
+
::af hrotta meida hrapi.
::þa er ek ungum gram
 
::æida suardag.
 
  
  
::Ek let gamlan
+
::Þat er annat
::gygiar brodur
+
::ef þu ert um kominn
::Hialmgunnar nest
+
::ok til brottferdar buinn.
::heliar ganga.
+
::tua þu litr
::gaf ek ungum sigr
+
::ara j standa
::Audar brodur
+
::hrodrfulla hale.
::þar uar mer Odinn
 
::of greypr firir.
 
  
  
::Lauk hann mig skiolldum
+
::Þat er hit þridia
::j skatalunde
+
::ef þu þiota heyrir
::raudum ok huitum
+
::ulf undir askinum.
::reyndar su&#281;fda.
+
::hæilla audit
::þann bad hann slita
+
::uerdr þer af healmst&#7887;fum
::suefni minum
+
::ef þu litr þa fyrr fara.
::er huergi landz
 
::hrædazst kynni.
 
  
  
::Let hann um sal minn
+
::Einge skal gumna
::sunnanuerdan
+
::j gegnn uega
::hafan brenna
+
::sidsitiande systur mana.
::hrottgarm uidar.
+
::þeir sigr hafua
::þar bad hann þegar æinn
+
::sem sia kunnu
::yfir um rida
+
::hiorleiks huatir edr hamallt fylkia.
::þann er færde mer
+
 
::Fafnis dynu.
 
  
 +
::Þat er faar mikit
 +
::ef þu fæti drepr
 +
::þa er at uigi uegr.
 +
::tálar disir
 +
::standa þer a tuær hlidar
 +
::ok uilia þig saran sia.
  
::Ræid godr Grana
+
 
::gullmidlandi
+
::Kemdr ok þueginn
::þar er fostri minn
+
::skal kennazst huerr
::fletium styrde.
+
::ok af minne mettr.
::æinn þotti hann þar
+
::þuiat ouist er
::ollum betri
+
::huat er aftnni kemr
::uikingr Dana
+
::illt er firir hæill at hrapa.
::j virdingu.
 
  
  
::Suofu vid ok undum
+
Ok eftir þat sigldu uer sudr firir Hollsetuland ok firir austa Frijsland ok þar at lande. Þegar fregna Hundings synir um ferd uora ok safnna lide ok uerda bratt fiolmennir. ok er uer finnumzst tekzst hardr bardagi. uar Lyngui þeirra brædra fremzstr j allre framgongu. sottu þo allir fast fram. Sigurdr sækir j moti sua hart at allt hr&#7887;k firir honum þuiat suerdit Gramr uerdr þeim skæinuhætt. en Sigurdi þarf æigi hugar at fryia. Ok er þeir Lyngui finnazst skiftazst þeir morgum hoggum uid ok beriazst alldiarfliga. uerdr þa huilld a bardaganum þuiat menn horfa a þetta æinuige. þat uar langa hrid at huorgi þeirra kom sari a annann. su(a) voru þeir uigfimir. Sidan sækia brædr Lyngua fast fram ok drepa margan mann en sumir flyia. Þa snyrr Hamundr brodir Sigurdar j moti þeim ok ek med honum. uerdr þa nokkur mottaka. en suo lykr med þeim Sigurdi ok Lyngua at Sigurdr gerir hann handtekinn ok var hann settr j iarnn. En er Sigurdr kom til uor þa uerda skiot umskipti. falla þa Hundings synir ok allt lid þeirra enda myrkuir þa af nott. Ok þa er lysti um morguninn uar Hnikar horfinn ok sazst æigi sidan. hyggia menn at þat hafui Odinn verit. Uar þa um þat talat huernn dauda Lyngui skyllde hafua. Reginn lagde þat til rads at rista skyllde blod&#7887;rnn a baki honum. tok Reginn þa uit suerdi sinu af mer ok ræist med þui bak Lyngua suo at hann skar rifin fra hrygginum ok dro þar vt lungun. suo du Lyngui |<ref>181</ref> med mikilli hreysti. Þa quad Reginn.
::j sæng æinne
 
::sem hann brodir minn
 
::of borinn væri.
 
::huorki matti
 
::h&#7887;nd yfir annat
 
::.viij. nottum
 
::enn at leggia.
 
  
  
::Þui bra mer Gudrun
+
::Nu er blodugr &#7887;rn
::Giuka dottir
+
::breidum hiorui
::at ek Sigurde
+
::bana Sigmundar
::suæfa a armi.
+
::a baki ristinn.
::þa uard ek þess uiss
+
::farr uar fremre
::at ek uillda ei
+
::sa er folld ridur
::at þau uielltu mig
+
::hilmis hnefui
::j verfangi.
+
::ok Hugin gladdi.
  
  
::Munu vid of strid
+
Þar uar almikit herfang. toku lidsmenn Sigurdar þat allt þuiat hann uillde ekki af hafua. uar þar mikit fe j klædum ok uopnum. Sidan drap Sigurdr þa Fafni ok Regin þuiat hann uillde suikia hann. tok Sigurdr þa gull Fafnis ok ræid a burt med. uar hann sidan kalladr Fafnisbani. Eftir þat reid hann upp a Hindarhæide ok fann þar Brynhilldi. ok foru þeirra skifti sem segir j s&#7887;gu Sigurdar Fafnisbana.
::allz of læingi
 
::konur ok kallar
 
::kuikir um fordazst.
 
::vit skulum okkrum
 
::alldri slita
 
::Sigurdr saman
 
::s&#7887;xstu nu gygr.
 
  
  
Þa æpti gygr ogurligri r&#7887;ddu ok hliop inn j biargit. þa s&#7887;gdu hirdmenn konungs. gaman er þetta ok segþu enn flæira. Konungr mællti. æigi er naudzsyn at segia flæira fra þuilikum hlutum. Konungr mællti. vartu n&#7887;kkut med Lodbrokar sonum. Gestr suarar. skamma stund uar ek med þeim. ek kom til þeirra þa er þeir heriudu sudr at Mundiafialli ok brutu Uifilsborg. þa uar allt uit þa hrætt þui at þeir h&#7887;fdu sigr huar sem þeir kuomu. ok þa ætludu þeir at fara til Romaborgar. Þat uar æinn dag at madr nokkurr kom firir Beornn konung jarnsidu ok hæilsar honum. konungr tekr honum uel ok spurde huadan hann uæri at kominn. hann sagdizst kominn sunnan fra Romaborg. Konungr spurde. hue langt er þangat. Hann suarade. her mattu sia konungr sko er ek hefir a fotum. tekr hann þa iarnnsko af fotum ser |<ref>183</ref> ok uoru allþykkir ofan en miog slitnir nedan. suo er l&#7887;ng læid hedan til Romaborgar sem þer megit nu sia a skom minum huersu hart at þeir hafa þolat. Konungr mællti. furdu l&#7887;ng læid er þetta at fara ok munu uer aftr snua ok heria æigi aa Romariki. Ok sua gera þeir at þeir fara æi læingra ok þotti huerium þetta undarligt at snua suo skiott sinu skapi vid æins mannz ord er þeir h&#7887;fdu adr allt rad firir gort. Foru Lodbrokar synir uit þetta aftr ok heim nordr ok heriudu æigi læingra sudr. Konungr spurde<ref>''r.'' sagde</ref>. andsynt uar þat at helgir menn j Roma uilldu æigi yfirgang þeirra þangat. ok mun sa ande af gude sendr verit hafua at suo skiftizst skiott þeirra firirætlan at gera ekki spelluirke hinum helgazsta stad Jesu Cristi j Romaborg.
+
'''Gestr sagdi fra Starkadi'''
  
 +
'''287.''' Sidan færr Sigurdr Gudrunar Giukadottur. uar hann þa um hrid med Giukungum magum sinum. Ek uar med Sigurdi nordr j Danmork. ek uar ok med Sigurdi þa er Sigurdr konungr hringr sende Gandalfs sonu maga sina til motz uid Giukunga Gunnar ok Hogna ok beiddi at þeir munde luka honum skatt edr þola her ella. en þeir villdu veria land sitt. Þa hasla Gandalfs synir Giukungum uoll vid landamæri ok fara aftr sidan. en Giukungar bidia Sigurd Fafnisbana fara til bardaga med ser. hann sagdi suo vera skylldu. Ek var þa enn med Sigurdi. siglldum ver þa enn nordr til Hollsetulandz ok lendum þar sem Jarnnamodir hæitir. en skamt fra h&#7887;fninne uoru settar upp heslisstæingr þar sem orrostan skyllde uera. sia uer þa morg skip sigla nordan. uoru Gandalfs synir firir þeim. sækia þa huorirtueggiu. Sigurdr hringr var æigi þar þuiat hann uard at ueria land sitt Suiþiod þuiat Kurir ok Kuænir heriudu þangat. Sigurdr uar þa gamall miog. Sidan lystr saman lidinu ok uerdr þar mikil orrosta ok mannskæd. Gandalfs synir gengu fast fram þuiat þeir uoru bæde mæira ok sterkare en adrir menn. J þeirra lide sazst æinn madr mikill ok sterkr. drap þessi madr menn ok hesta sua at ekki stod vid. þuiat hann uar likare jottnum en monnum. Gunnarr bad Sigurd sekia j moti mannskelmi þessum þuiat hann quad æigi sua mundu duga. Sigurdr redzst nu j moti þeim mykla manni ok nokkurir menn med honum. ok voru þa<ref>''r.'' þo</ref> flestir þess ofuser. Finnum uær þa skiott hinn mykla mann ok segir Gestr ok fretti Sigurdr hann at nafni ok huadan hann uæri. Hann quazst Starkadr hæita Storuerksson nordan af Fenhring ór Noregi. Sigurdr kuetzst hans heyrt hafua getit ok oftazst at illu. er(u) slikir menn æigi sparande til ufagnadar. Starkadr mællti. huerr er þessi madr er mig lytir suo miog j ordum. Sigurdr sagde til sin. Starkadr mællti. ertu kalladr Fafnisbani. Sua er segir Sigurdr. Starkadr uill þa undan læita en Sigurdr snyrr eftir ok færir a loft suerdit Gram ok lamdi hann med hiolltunum iaxllgardinn suo at hrutu ór honum .ij. iaxslar. uar þat meitzslah&#7887;gg. Sigurdr bad þa mannhundina brott dragazst þadan. Starkadr snarazst þa j brott þadan. en ek tok annan iaxslinn ok hefui ek med mer. er sa nu hafdr j klukkustreing j Danmork ok uegr .vij. aura. þikir monnum foruitni at sia hann þar. Eftir flotta Starkadar flyia Gandalfs synir. toku uer þa mikit herfang ok foru sidan konungar hæim j riki sitt ok setiazst þar vm hrid.
  
'''Af spurningum konungs vid Gest'''
 
 
'''290.''' Enn spurde konungr Gest. huar hafir þu þess komit til konunga er þer hefir bezst þott. Gestr segir. mest glede þotti mer med Sigurde ok Giukungum. en þeir Lodbrokar synir uoru menn sealfradazstir at lifa sem menn uilldu. en med Eireki at Uppsolum uar sæla mest. en Haralldr konungr harfagri uar uandazstr at hirdsidum allra fyrr nefnndra konunga. Ek uar ok (med) Hl&#7887;dui konungi a Saxlandi ok þar var ek primsigndr þuiat ek matti æigi þar uera elligar þuiat þar uar kristni uel halldin ok þar þotti mer at &#7887;llu bezst. Konungr mællti. m&#7887;rg tidendi muntu segia kunna ef uer uilium spyria. Konungr frettir nu margs Gest. en Gestr segir þat allt greiniliga. ok um sidir talar hann sua. nu ma ek segia ydr þui at ek er Nornnagestr kalladr. Konungr sagdizst þat heyra uilia.
 
  
 +
'''Gestr sagdi fra Sigurdi'''
 
   
 
   
'''Nornagestr var skirdr med raadi konungs'''
+
'''288.''' Litlu sidarr heyrdum uer getit nidingsuigs Starkadar er hann hafdi drepit Armod<ref>''r.'' Ala</ref> konung j laugu. Uar þat æinn dag at Sigurdr Fafnisbani ræid til æinnarhuerrar stefnu. þa ræ(i)d hann j æinahueria uæisu en hestrinn Grani<ref>Granr ''Cd.''</ref> hliop upp sua hart at j sundr stok biostgerdin ok fell nidr hringian. en er ek sa huar hon gloade j læirinum tok ek upp ok færda ek Sigurde en hann gaf mer. Hafui þer nu firir litlu set þetta sama gull. Þa st&#7887;k Sigurdr af baki. en ek strauk hest hans ok þo ek læir af honum ok tok ek æinn lepp or tagli hans til syniz uaxstar hans. Syndi Gestr þa leppinn ok var hann .vij. alna harr. Olafr konungr mællti. gaman mikit þikir mer at s&#7887;gum þinum. Lofudu nu allir frasagnir hans ok fræklæik. Uillde konungr at hann segde myklu flæira vm atburde frænda sinna. segir Gestr þeim marga gamansamliga hluti allt til aftans. foru menn þa at sofua. en um morgininn eftir let konungr kalla Gest ok uill enn flæira tala uit Gest. Konungr mællti. æigi fæ ek skilit til fullz um alldr þinn huer likendi þat ma uera at þu ser madr suo gamall at þu værir uit staddr þessi tidendi. uerdr þu at segia s&#7887;gu adra suo at ver verdim sannfrodari um slika atburde. Gestr suarar. vita þottumzst ek þat firir at þer mundit heyra uilia adra s&#7887;gu mina ef ek segdi um gullit huersu farit uæri. Konungr mællti. segia skalltu uist.
  
'''291.''' Þat uar þa er ek uar fæddr upp med f&#7887;dur minum j þeim stad er Græningr hæitir. fadir minn uar rikr at peningum ok hellt rikuliga herbergi sin. Þar foru þa um landit uoluur er kalladar uoru spakonur ok spadu monnum alldr. þui budu menn þeim ok geordu þeim ueitzslur ok gafu þeim giafir at skilnade. Fadir minn gerde ok suo ok kuomu þær til hans med suæit manna ok skylldu þær spa mer orl&#7887;g. la ek þa j u&#7887;ggu er þær skylldu tala um mitt mal. þa brunnu yfir mer .ij. kertislios. Þær mælltu þa til min ok sogdu mig mikinn audnumann uerda mundu ok mæira en adra mina forelldra edr hofdingia synir(!) þar j landi ok sogdu allt sua skylldu fara um mitt rad. Hin yngsta nornnin þottizst oflitils metin hia hinum .ij. er þær spurdu hana æigi eftir slikum spaam er suo uoru mikils uerdar. uar þar ok mikil ribballda suæit er henni hratt ór sæti sinu ok fell hon til iardar. Af þessu uard hon akafa stygg. kallar hon þa hatt ok ræidiliga ok bad hinar hætta sua godum ummælum uit mig. þuiat ek skapa honum þat at hann skal æigi lifa leingr en kerti þat brennr er upp er tendrat hea suæininum. Eftir þetta tok hin ellri uoluan kertit ok slokti ok bidr modur mina uardueita ok kuæikia æigi fyrr en a sidazsta degi lifs mins. Eftir þetta foru spakonur j bur(t) ok bundu hina ungu nornn ok hafa hana sua j burt. ok gaf fader minn þeim godar giafir at skilnade. Þa er ek er roskinn madr fær modir min mer kerti þetta til uarduæitzslu. hefui ek þat nu med mer. Konungr mællti. hui fortu nu hingat til uor. Gestr suarar. þessu suæif mer j skap. ætlada ek mig af þer nokkura audnu hliota mundu þuiat þer hafit firir mer verit mi&#7887;g lofadir af godum monnum ok vitrum. Konungr sagde. uilltu nu taka helga skirnn. Gestr suarar. þat uil ek gera ath ydru radi. Uar nu sua gert ok tok konungr hann j kærlæika vid sig ok gerde hann hirdmenn sinn. Gestr uard trumadr mikill ok fylgdi uel konungs sidum. uar hann ok uinsæll af monnum.
 
  
 +
'''Gestr sagdi fra Brynhilldi ok gygi'''
 +
 +
'''289.''' &#208;a er nu enn at segia segir Gestr at ek for nordr til Danmerkr ok settumzst ek þar at f&#7887;durlæifd minne þuiat hann andadizst |<ref>182</ref> skiott. ok litlu sidarr fretta ek dauda Sigurdar ok suo Giukunga ok þotti mer þat mikil tidende. Konungr mællti. huat uard Sigurdi at bana. Gestr suarar. su er flestra manna s&#7887;gnn at Guthormr Giukason legdi hann suerde j gegnum sofanda j sæng Gudrunar. en þyuerskir menn segia Sigurd drepinn hafa uerit uti a skogi. en igdurnar s&#7887;gdu sua at Sigurdr ok Giuka synir hofd(u) ridit til þings nokkurs ok þa dræpi þeir hann. en þat er alsagt at þeir uogu at honum liggianda at vu&#7887;rum ok suiku hann j trygd. En hirdmadr æinn spyrr. huersu for Brynhilldr þa med. Gestr suarar. þa drap Brynhilldr .vij. þræla sina ok .v. ambattir en lagde sig suerde j gegnum ok bad sig aka med þessa menn til bals ok brenna sig dauda. Ok sua uar gert at henni uar gert annat bal en Sigurdi annat ok uar hann fyrri brenndr en Brynhilldr. henni var ekit j ræid æinne ok uar tialldat um guduef ok purpura ok gloade allt uit gull. ok sua uar hon brend. Þa spurdu menn Gest huort Brynhilldr hefde nokkut kuedit daud. Hann quad þat satt uera. Þeir badu hann kueda ef hann kynne. Þa mællti Gestr. þa er Brynhilldi uar ekit til brennunnar a helueg ok uar farit med hana nærr homrum nokkurum. þar bio æin gygr hon (var) vti firir hellisdyrum ok uar j skinnkyrtli ok suort yfirlitz. hon hefir j hendi ser skogaruond langan ok mællti. þessu uil ek bæina til brennu þinnar Brynhilldr. ok uæri betr at þu uærir lifande brend firir odadir pinar þær at þu letzst drepa Sigurd Fafnisbana sua agætan mann. ok oft var ek honum sinunt. ok firir þat skal ek hlioda a þig med hefnndarordum þeim at ollum ser þu at læidare er slikt heyra fra þer sagt. Eftir þat hliodazst þ&#281;r a Brynhilldr ok gygr. Gygr quad.
  
'''Andlaat Gestz'''
 
  
'''292.''' Þat var æinn dag at konungr spurde Gest. huersu læingi uilldir þu nu lifa ef þu redir. Gestr suarar. skamma stund hedan af ef gud uillde þat. Konungr mællti. huat mun lida ef þu tekr nu kerti þitt. Gestr tok nu kerti sitt &#7887;r h&#7887;rpustokki sinum. Konungr bad þa kueikia ok suo uar gert. ok er kertit uar tendrat brann þat skiott. Konungr spurde Gest. huersu gamall madr ertu. (Gestr suarar). nu hefui ek þriu hundrut uetra. Allgamall ertu sagdi konungr. Gestr lagdizst þa nidr. hann bad þa olia sig. þat let konungr gera. ok er þat uar gert uar litit obrunnit af kertinu. Þat fundu menn þa at læid at Gesti. uar þat ok iafnnskiott at brunnit uar kertit ok Gestr andadizst ok þotti ollum merkiligt hans andlat. þotti konungi ok mikit mark at s&#7887;gum hans ok þotti sannazst um lifdaga hans sem hann sagde.
+
::Skalltu j gegnum
 +
::ganga æigi
 +
::griote studda
 +
::garda mina.
 +
::betr sæmdi þer
 +
::borda at rekia
 +
::helldr en at vitia
 +
::uorra ranna.
  
  
===Þaattr Helga Þorissunar===
+
::Huat skaltu uitea
 +
::ua a landi
 +
::huerflynt h&#7887;fut
 +
::husa minna.
 +
::þu hefir uorgum
 +
::ef þin vitia
 +
::morgum til matar
 +
::mannz blod gefit.
  
  
Þorir het madr er bio j Noregi a bæ þeim er a Raudabergi hæitir. þessi bærr er skamt fra Uikinne. Þorir atti .ij. syne. het annarr Helgi en Þorstæinn annar. badir uoru þeir þrifligir menn ok uar |<ref>184</ref> þo Helgi framar vm jþrottir. Fadir þeirra uar hesserr at nafnnbot. hann var j vinattu uit Olaf konung. Þat uar a æinu sumri at þeir brædr h&#7887;fdu kaupferd nordr til Finnmerkr ok hofdu smior ok flesk til kaups vid Finna. fengu þeir goda kaupferd ok helldu aftr at alidnu sumri ok kuomu um dag uit nes þat er het Vimund. þar uar allgodr skogr. gengu þeir a land upp ok fengu nokkut m&#7887;surtre. uerdr Helga læingra gengit j skoginn en &#7887;drum monnum. sidan kast(a)r yfir myrkri myklu sua at hann hittir æigi til skipsins a þeim aftnne. tekr nu ok skiott at dimma af nott. Þa ser Helgi huar .xij. konur rida or skoginum. þær uoru allar a raudum hestum ok j raudum ræidkl&#281;dum. þær stigu af<ref>ab ''Cd.''</ref> bake. allr ræidingr hestanna þa gloade uid gull. æin bar þar af ollum um uænlæik ok allar adrar þiona henni þessi hinni skoruligu konu. hestar þeirra gengu a gras. eftir þat settu þær nidr eitt fagurt tialld. uar þat stafat med ymsum litum ok vida gullskotit ok oll hofudin uoru uit gull buin er af upp gengu landtialldinu ok suo staungin er upp stod ok mikill gullknappr ofan aa. ok (er) þær h&#7887;fdu um buizst ræistu þer bord ok baru a margskonar krasir. þa toku þær handlaugar. uazkall ok munnlaugar geruar af silfri ok for(!) ok allt laugat j gulli. Helgi stod nærri tialldi þeirra ok horfde a. Su er firir þeim uar mællti. Helgi gak hingat ok þigg her mat ok drykk med oss. Hann gerir (sua). Helgi ser at þar er fridr drykkr ok &#7887;nnur fædzsla ok uæn ker. Þa uoru bord ofan tekin ok huilur bunar ok uoru þær myklu skrautligri en annarra manna sængr. Su kona spyr Helga er firir þeim uar huart hann uillda helldr liggia æinn saman edr hea henni. Helgi spyrr hana at nafni. Hon suarar. ek hæiti Jngibiorg dottir Gudmundar af Glæsisuollum. Hann mællti. hea þer uil ek liggia. Ok suo gerdu þau .iij. nætr j samt. uar þa biart uedr. standa þau þa upp ok klædazst. Jngibiorg mællti þa. nu munu vid her skilia. erv her kistlar .ij. annar er fullr af silfri en annar af gulli er ek uil gefua þer ok seg &#7887;ngum manni huadan þer kom. Eftir þat rida þær burtt sama ueg sem þangat. en hann for til skip(s) sins. fagnna þeir honum uel ok spyria huar hann (hafi) dualizst. en hann uill þar ekki fra segi(a). hallda þeir þa sudr med landi ok koma hæim til fodur sins ok hafua aflat mikils fiar. Fadir Helga ok brodir spyria huadan honum kom suo mikit fe sem hann hafde j kistlunum. en hann uill þat æigi segia. Nu lidr sua fram til jola. þat uar æina nott at kemr a bystna uedr. Þorstæinn mællti vid brodur sinn. uit skulum standa upp ok vita huat lidr um skip okkart. Þeir gera sua ok uar þat fast uel. Helgi hafde latit gera drekah&#7887;fut a skip þeirra upp a stafnnana ok bua uel firir ofan sio. for þat fe þar til er Jngibiorg gaf honum dottir Gudmundar konungs en sumt læsti hann j drekahalsinum. Þa heyra þeir brest mikinn. þar rida at þeim .ij. menn ok hofdu Helga j burt<ref>byrt ''Cd.''</ref> med ser. uæit Þorstæinn æigi huat af honum uerdr. fellr þa uedrit skiott. Þorstæinn kemr heim ok segir fodur sinum þenna atburd ok þikir þetta mikil tidende. ferr hann þegar a fund Olafs konungs ok segir honum huar komit uar ok bidr hann nu verda uissan um huar er sonr hans er nidrkominn. Konungr segizst þat gera mundu sem hann bæidde en quezst þo vuist hugr um segia huer nyt frændum hans mundi at honum verda. Sidan for Þorir heim. ok lidr sua þetta ár ok allt fram á iol annat ár ok sitr konungr a Alregsstodum vm uetrinn. þa kemr atti dagr jola. ok vm kuelldit ganga .iij. menn j hallina firir Olaf konung þa er hann sat yfir bordum. þeir kuedia hann uel. konungr hæilsar þeim uel j moti. er þar kominn Helgi en menn kenna æigi hina .ij. Konungr spurde þa at nafnni en huortueggi kuetzst Grimr heita. erum vit sendir af Gudmunde af Glasisuollum hingat til yduarr. hann sende ydr quediu sina ok þar med .ij. hornn. Konungr tok uit ok voru gullbuin. þetta voru allgodir gripir. Olafr konungr atti .ij. hornn er Hyrningar uoru kalladir. ok þo at þau uæri hardla god þa uoru þau þo betri er Gudmundr sende honum. þess beidde Gudmundr konungr ydr herra at þer uærit uinir hans ok þotti mestu uarda um ydra þykkiu mæirr en allra annarra konunga. Konungr surar þa &#7887;ngu en lætr uisa þeim til sætis fel&#7887;gum. Konungr lætr fylla hornnin Grima af godum dryk ok lætr byskup blezsa ok let færa þeim Grimum at þeir drykki fyst af. Þa quad konungr visu þessa.
+
Þa quad Brynhilldr.
  
  
::Gestir skulu hornnum
+
::Bregtu mer æigi
::j gegnn taka
+
::brudr &#7887;r stæine
::medan huilaz latum þenna
+
::þott uæra ek fyrr
::þegn Gudmundar.
+
::j uikingu.
::ok af samnafnna
+
::ek mun okkar
::sinum drekki
+
::ædri þikkia
::suo skal Grimum
+
::þeim er edli mitt
::gott &#7887;l gefazat.
+
::um kunna.
  
  
Þa taka Grimar vid hornnunum |<ref>185</ref> ok þykiazst nu vita huat byskup hefir yfir lesit drykkinum. Þeir segia þa. æigi ferr nu fiarre þui sem Gudmundr konungr uor gat til. er þessi konungr prettottr ok kann illa gott at launa þuiat konungr uorr gerde til hans sæmiliga. stondum nu upp allir ok verdum j brottu hedan. Suo gera þeir. uerdr þa hark mikit j stofunni. þeir slogu nidr drykkinum or hornnunum ok sl&#7887;gtu login. þa heyrdu þeir bresti stora. Konungr bad gud til gæta ok bad menn upp standa ok stodua þetta hark. sidan uerda þeir Grimar vti ok Helgi med þeim. voru þa lios upp tendrut j konungs herbergi. sia þeir þa drepnna .iij. menn en þar liggia hornnin Grimar a golfinu hia hinum daudum. Þetta er undr mikit sagde konungr ok væri betr at slik yrde sialldan. ok þat hefui ek heyrt sagt af Gudmundi af Glasisuollum at hann se miog fiolkunnigr ok illu megi hellzst vid hann skifta. ok eru þeir menn illa komnir er undir hans ualldi eru ef ver m&#281;ttim nokkut at gera. Konungr let uarduæita hornin Grima ok af drekka ok dugir þeim uel. Þar er nu kallat Grimaskard ofan at Alrekstodum er þeir hafua austan farit ok er þat aungra manna at fara þar sidan. Nu lidr af uetrinn ok kemr annarr atti dagr iola ok er konungr j kirkiu ok hird hans at hlyda messu. þa koma þar .iij. menn til kirkiu dyra ok er æinn eftir en .ij. fara j brott ok mæla þetta adr. her færum uit þer Gretti konungr ok er æigi uist nærr þu færir af þer. Kenna menn þar Helga. sidan gengr konungr til borda. ok er menn tala vid Helga verda menn þess varir at hann er blindr. fretti konungr þa hueriu gegnde vm hans hag edr huar hann hefdi uerit þessa stund alla. Hann segir þa konungi fyst fra þui er hann fann konurnar j skoginum. þa fra þui er þeir Grimar gerdu uedrit at þeim brædrum er þeir uilldu b(i)arga skipinu. ok sidan h&#7887;fdu þeir Grimar hann med ser til Gudmundar a Glasisuollum ok færdu hann Jngibiorgu dottur Gudmundar. þa mællti konungr. huersu þotti þer þar at vera. Allgott segir hann ok huergi hefuir mer betra þott. Þa spurde konungr at um sidu Gudmundar konungs ok at fiolmenni edr athofnn. en Helgi let yfir ollu uel ok sagde at hans uar myklu fleire en hann fengi talit. Konungr mællti. hui foru þer suo skiotliga j brott j fyrra uetr. Gudmundr konungr sende þa til at suikia ydr segir hann. en firir bænir ydrar let hann mig lausan sua at þer mættit vita huat er af mer væri ordit. en þui foru uer suo skiott j brutt næstunni at þeir Grimar hofdu æigi natturu til at drekka þann dryk er þer letut signa. urdu þeir þessu ræidir at þeir sa sig yfirstignna ok þui drapu þeir menn ydra at sua sagde Gudmundr konungr firir ef þeir fengi ekki mein ydr geort. en hann synde tignn sina j þui at hann sendi ydr hornnin at þer mundit þa sidr eftir mer læita. Konungr spurde. hui fortu nu j brott &#7887;dru sinne. Helgi suarar. Jngibiorg olli þui. hon þottizst æigi mega liggia hea mer nema med mæinlætum ef hon kæmi vid mig beran ok þui for ek mest j brott. enda uillde Gudmundr konungr ekki þreyta vid ydr þegar hann visse at þer uilldut mig j brott hafua. en um tignn ok ristnu Gudmundar konungs ma ek æigi j fam ordum segia ok um fiolmenni þat er med honum er. Konungr spurde. hui ertu blindr. Helgi suarar. Jngibiorg Gudmundar dottir græip ór mer bæde &#7887;gun þa er uid skildum ok sagde at konur j Noregi mundu min skamma stund niota. Konungr sagde. makligr væri Gudmundr mæingerda af mer firir þau manndrap er hann gerde ef gud uillde þat vera lata. Sidan uar sent eftir Þori f&#7887;dur Helga ok þakkade hann honum uel er sonr hans uar aftr kominn or trolla hondum. Ferr hann sidan heim en Helgi er eftir med konungi ok lifir til annarar jafnnleingdar. en konungr hafir hornnin Grima med ser þa er hann for sidazsta sinn ór landi. en þat segia menn þa er Olafr konungr huarf af Orminum langa at hyrfui ok hornnin ok hafui æinge madr þau set sidan. ok lykr her fra Grimum at segia.
+
Gygr quat.
  
  
===Sigmundr Brestisson tok vid tru===
+
::Þu ert Brynhilldr
 
+
::Budla dottir
 
+
::hæilli uestu
'''296.''' Olafr konungr for nordan ór Þrandheimi er a læid sumarit. en er hann kom a Sunnmæri ok þa þar uæitzslur med æinum rikum bonda þa kom vtan af Færeyium at ordsendingu konungs Sigmundr Brestisson ok Þorir frænde hans. En er Sigmundr fann konung þa tok konungr uid honum allblidliga ok attuzst þeir bratt tal uid. Konungr mællti þa. uel hefir þu gert Sigmundr at þu lagdizst æigi þessa ferd undir hofud. baud ek þer af þui mest a minn fund at mer er mikit sagt af fræklæik þinum ok atgerui. uil ek giarnna uera þinn vin fullkominn ef þu uill hlydnazst mer um þa hluti er mer þikir mestu varda. er þat ok mal sumra manna at okkarr felagsskapr se æigi uuidkæmiligr sakir þess at uit erum nu badir kalladir æigi ohræystiligir en þolat leingi adr uas ok vandrede en vid fengim okkrar æiginligar sæmdir. þuiat okkr hafua sumir hlutir æigi oligt at borizst j vtlegd ok anaud. þu uart barnn ok satt uppa er fadir þinn uar drepinn saklaus. en ek uar j modur kuide er minn fadir var suiksamliga drepinn vtan alla sok nema illzsku ok agirnnd sinna frænda. sua er mer ok sagt at þer væri þui sidr bodnar f&#7887;dur bætr at frændr þinir badu eigi sidr drepa þig en f&#7887;dur þinn ok uart sidan selldr mansali edr enn helldr gefit fe til at þu værir þiadr ok þrælkadr ok med þui moti fl&#281;mdr ok fluttr fra þinum eignum ok odaliordu ok hafdir ekki til hialpar j vkunnu landi langann tima utan þat er uandalausir menn uæittu þer miskun med þess fulltinge er alla hlute ma. en þessu æigi olikt er ek hefir tint af þer (hefir mer farit). þegar ek uar fæddr uar mer uæitt umsat ok ofsoknn hugat liflat af minum samlondum<ref>saml'dum ''Cd.''</ref> sua at modir min uard fatækliga at flyia med mik f&#7887;dr sinn ok frændr ok allar eignir. lidu suo fram .iij. uetr æfui minnar. þui næst uoru vid bæde hertekin af uikingum ok skilda ek þa vid modur mina sua at ek sa hana alldri sidan. var ek þrysuar selldr mansali. uar ek þa a Æistlande med &#7887;llum okunnum monnum til þess er ek var .ix. uetra. þa kom þar æinn frænde minn sa er uid kannadizst ætt mina. leysti |<ref>187</ref> hann mig or anaud ok flutti mig med ser austr j Gardariki. ok var ek þar adra .ix. uetr enn j vtlegd þo at ek væri þa kalladr frials madr. fek (ek) þa proska n&#7887;kkurnn ok þadan af mæire sæmdir ok virding af Ualldimar konungi en likligt mætti þikia um æinn vtlendan mann enn a þa mynd ok þu fekt af Hakoni jalli. nu er suo komit um sidir at huorrtueggi okkarr hefir &#7887;dlazst sina fodurlæifd ok fostrland eftir langann misse salu ok sæmdar. nu allra hellzst firir þa skylld er ek hefui spurt at þu hafir alldri blotat skurgod eftir hætti annarra heidinna manna þa hefir ek goda uon aa at hinn halæite himnakonungr skapari allra hluta mune þig læida til kynningar sins helga nafnns ok hæilagrar truar af minum fortolum ok gera þig mer samfelaga j rettum atrunade sua sem iafnan at afli ok allri atgerui ok odrum sinum miskunnargiofum er hann hefir þer ueitt sem mer longum tima fyrr en ek hafda nokkura vissu af dyrd hans. nu uæiti þat sa hinn same allzuallde gud at ek gæti þig læitt til sannrar truar ok undir hans þionostu suo at þadan af megir þu med hans miskun ok minu eftird&#281;mi ok aeggian læida til hans dyrdar alla þina undirmenn sem ek uænti at verda skal. skaltu ok. hlydnazst sua ef þu vill minum fortolum sem nu hefir ek sagt at þiona truliga gude med stadfesti. &#7887;dlazst af mer vinattu ok virding þo at þat se æinkis vert hia þeirre sæmd ok sælu er almattigr gud mun þer væita sem huerium annarra þeim er geyma hans bodorda (firir) ast hins helga anda at samrikia sinum sæta syni konungi allra konunga æilifliga j hinne hæstu himnarikis dyrd. En er konungr lauk sinne t&#7887;lu suarade Sigmundr. þat er ydr kunnigt herra sem þer kuomut vid adan j ydru male at ek var þionostubundinn Hakoni jalli. væitti hann mer gott yfirlæti ok unda ek þa alluel minu rade þuiat hann uar hollr ok hæilradr ok astudligr vinum sinum þoat hann væri grimmr ok suikall vvinum sinum. en langt er a mille ykkars atrunadar. en suo sem ek skil af ydrum fagrligum fort&#7887;lum at þessi atrunadr er þer hafit er i alla stade fegri ok fagurligri en hinn er heidnir menn hafua. þa er ek fvss at fylgia ydrum radum ok æignazst ydra vinattu. ok þui uillda ek æigi blota skurgod at ek sa l&#7887;ngu at sa sidr var &#7887;ngu nytr þo at ek kynna &#7887;nguan betra. Olafr konungr uard gladr uid ord Sigmundar er hann tok suo skynsamliga undir hans rædu. uar Sigmundr þa skirdr ok allt hans foruneyti ok let konungr þa kenna honum hæil&#7887;g fræde. var Sigmundr þa med konungi vm vetrinn j mikille virdingu.
+
::j heim borin.
 +
::þu hefir (Giuka)
 +
::of glatat b&#7887;rnum
 +
::ok bui þeirra
 +
::brugdit godu.
  
  
'''Sigmundr for at boda kristni i Færeyium'''
+
Brynhilldr quad.
  
'''297.''' Sva sem uora tok kom konungr æinn dag at mali vid Sigmund ok sagde at hann uillde senda hann vt til Færeyia ok kristnna þat folk er þar bygde. Sigmundr mælltizst undan þi starfui en jattade þo um sidir konungs vilia. Skipade konungr hann þa ualldzmann yfir allar eyiar ok fek honum kennimenn at skira folkit ok kenna þeim skylld fræde. Siglde Sigmundr þegar hann var buinn ok greiddizst hans ferd uel. en er hann kom til Færeyia stefnnde hann þing j Straumsey uid bændr. kom þar fiolmennt. En er þing var sett stod Sigmundr (upp) ok skaut a l&#7887;ngu eyrende ok sagde fra þui er hann hafde verit austr til Noregs a fund Olafs konungs Trygguasonar. sagde ok at konungr halde skipat j hans ualld allar eyiarnar. ok toku flestir bændr þui uel. þa mællti Sigmundr. þat uil ek ydr ok kunnikt gera at ek hefir tekit sidaskifti er ek ordinn madr kristinn. hefir ek þat eyrende Olafs konungs ok bodskap at snua her &#7887;llu folki j eyiunum til rettrar truar. Þrandr suarar mali hans ok sagdi þat tilheyriligt at bændr talade med ser þetta uandamal. bændr sogdu at þat var uel mællt. Gæingu þeir þa annan ueg a uollinn. telr Þrandr þa um firir bændum at einsætt se at næita skiott þessom bodskap. ok lykr suo med hans fort&#7887;lum at þeir uerda allir a æitt sattir. En er Sigmundr sea at allt folkit er drifit til þeirra Þrandar suo at ekki uar eftir hea honum vtan hans menn þeir er kristnir uoru þa mællti hann. ofmikit ualld hefir ek nu fæingit Þrandi. þui næst drifu menn þangat er þeir Sigmundr sátu. h&#7887;fdu þegar uopnin a lofti ok letu ekki fridsamliga. Þeir Sigmundr spruttu upp j mote. þa mællti Þraandr. setizst menn nidr ok lati ekki suo odliga. en þer er þat at segia Sigmundr frænde at ver bændr uerdu allir a æitt sattir um þat eyrende er þu fluttir at ner uilium med &#7887;ngu moti. ok her munu uer uæita þer atgongu a þinginu ok drepa þig nema þu lettir af ok hæitir þui til fasta at flytia alldri sidan þenna bodskap her j eyium. En er Sigmundr ser at hann kemr &#7887;ngu til uegar at sinne vm truna en |<ref>188</ref> hafde onguann styrk til at dæila af kappe uid allt folk þat er þar var samankomit þa vard þat er hann het þessu uid uitnne ok handfestu ok slita vid þat þingit. Sigmundr sat hæima um uetrinn j Skufey ok likade allþungt er bændr hofdu kugat hann en let þat þo ekki a ser finna.
 
  
 +
::Ek mun segia þer
 +
::sanna rædu
 +
::uæilgiarnnt h&#7887;fut
 +
::ef þig uita lystir.
 +
::hue gerdu mig
 +
::Giuka arfar
 +
::astalausa
 +
::ok æidrofa.
  
'''Þraandr kugadr'''
 
 
'''298.''' Um uorit uar þat æinn tima þa er straumar voru sem mestir ok monnum þotti vfært a sia ok mille eyianna þa for Sigmundr hæiman or Skufey uit .xxx. manna a tuæim skipum. sagde hann at þa skyllde leggia a tuihættu at koma fram konungs eyrende edr deyia at odrum kosti. Þeir helldu til Austreyiar ok gatu tekit eyna komu þar at alidinne nott a vvart ok slogu hring vm bæinn j G&#7887;to. skulu sidan stokki a skemmuhurdina þar er Þrandr suaf j ok brutu upp ok toku Þrand hondum ok leiddu vt. Þa mællti Sigmundr. nu er enn sua. ymsir æiga. þu kugadir mig a hausti ok gerdir harda .ij. kosti. nu vil ek gera þer .ij. kosti miog viafnna. sa er godr at þu takir tru retta ok latir skirazst en at odrum kosti skaltu uera drepinn þegar j stad. ok er þer sa illr þuiat þu missir þa skiott aud&#281;fa ok ueralldar s&#281;lu þessa hæims en tekr j moti eymd ok æilifa heluitis pinu annars heims. Þrandr mællti. ekki mun ek bregdazst vinum minum hinum fornum. Sigmundr fek þa mann til at uega at Þrande ok fek þeim mykla &#7887;xi j hond. En er hann gek at Þrande med ræidda &#7887;xina læit Þrandr vid honum ok mællti. h&#7887;gg mig æi sua skiott ek vil mæla adr nokkut edr huar er Sigmundr frænde minn. Her er ek segir hann. Æinn skaltu rada okkar j milli segir Þrandr ok vil ek taka sid þann er þu uill. Þa mællti Þorir. h&#7887;gg þu madr. Sigmundr suarar. eigi skal hann h&#7887;ggua at sinne. Þorir mællti. þat er þinn bane ok þinna vina ef Þrandr gengr nu undan. Sigmundr sagde a þat hætta skylldu. Var Þrandr þa skirdr af presti ok hans hæimamenn. Sigmundr lot Þrand þa fara med ser er hann uar skirdr. for Sigmundr þa um allar Færeyiar ok letti eigi fyrr en þar uar kristit allt folk. Sidan byrr hann skip sitt um sumarit ok ætlar til Noregs at færa Olafi konungi skatta sina ok þar med Þrand or Gotu. En er Þrandr uerdr þessa uarr at Sigmundr ætlar at flytia hann a konungs fund þa badst hann undan þeirre ferd. Sigmundr let þat ekki tia ok slogu landtiolldum þegar byr gaf. en er þeir uoru æigi langt j haf komnir þa hittu þeir bæde j strauma ok storm mikinn. urdu vid þat aftrreka til Færeyia ok brutu skip sitt ok tyndu fe ollu en monnum uard borgit flestum. Sigmundr barg Þrande ok morgum &#7887;drum. Þrandr sagde at þeim munde æigi takazst ferdin slett ef þeir leti hann naudgan fara. Sigmundr kuat hann fara skylldu allt at æinu þo at honum þætti illt. Tok Sigmundr þa skip annat ok fe sitt at færa konungi firir skattinn þuiat hann skorti æigi lausafe. Lata þeir nu j haf j annat sinn ok komazst nu læingra alæidis en fyrr. fa þo enn motuidre stor ok rekr þa aftr til Færeyia ok lestu skipit. Sigmundr sagde at honum þotti mikit farbann a liggia. Þrandr quad suo fara mundu huersu oft sem þeir leitade til ef hann færi naudigr med þeim. Sigmundr lætr Þrand nu lausan med þui skilorde at hann sór trunadaræid at hann skal hafua ok hallda kristiliga tru. vera tryggr ok trur Olafi konungi ok Sigmundi. tefia æigi ne talma firir nokkurum manni þar j eyium at vid þa hallde trulæika ok hlydne. fremia ok fullgera þenna bodskap Olafs konungs ok suo huernn annarra þann er hann bydr til hans at gera j Færeyium. ok sua frekliga sór Þrandr sem Sigmundr kunna vandligazst firir at skilia. For Þrandr þa hæim j Gotu en (Sigmundr) sat j Skufey at bui sinu þann uetr þuiat þa var haustat miog er þeir urdu aftrreka j sidara sinne. Let Sigmundr þa bæta þat skipit er minnr uar brotit ok uar þann uetr kyrt ok allt tijdendalaust j Færeyium.
 
  
 +
::Let mig af harmi
 +
::hugfullr konungr
 +
::Atla systur
 +
::undir æik bua.
 +
::uar ek uetra .xij.
 +
::ef þess uita lystir
 +
::þa er ek ungum gram
 +
::æida suardag.
  
'''Þraandr villdi eigi fara til Olafs konungs'''
 
 
'''299.''' Þa er Sigmundr Brestisson hafde kristnat allar Færeyiar eftir bode Olafs konungs Trygguasonar hugde hann at flytia med ser Þrand ór Gotu ok uard tysuar aftrreka sem adr er ritat. bio hann sidan ferd sina ok græiddizst uel. kom uid Noreg ok fann Olaf konung nordr j Nidarose ok færde honum fe þat er hann greidde firir skatta af Færeyium þa er tyndz hofdu hit fyrra sumar ok suo þann skatt er þa atti at lukazst. Konungr tok honum uel ok dualdizst Sigmundr med konungi læinge um uorit. Sigmundr sagde konungi gl&#7887;ggliga allt sem farit hafde um skipti þeirra Þrandar ok annarra eyiarskeggia. Konungr suarar. þat uar illa at Þrandr kom æigi a minn fund ok spillir þat miog bygd yduarre vt þar j eyiunum at hann uerdr æigi j brott flæmdr þuiat þat er min ætlan at þar siti æinn hinn uesti madr a ollum Nordrlondum er hann er. Olafr konungr uar mestr jþrottamadr |<ref>189</ref> j Noregi þeirra manna er menn hafa heyrt fra sagt um alla hluti. huerium manni var hann sterkari ok fimari ok eru þar margar frasagnir ritadar vm þat. æin su er hann gek a arum vtbyrdis þa er menn hans reru a langskipe ok lek a .iij. hands&#7887;xum j senn sua at iafnan uar æitt a lofti ok hende &#7887;ll at oddinum. hann uo jafnnt badum hondum ok skaut .ij. spiotum senn. manna fimazstr uid allzskonar bogaskot ok synndr huerium manni betr. hann uar allra manna skygnazstr. brattgeingri uar hann j biorg en huerr madr annarra. Olafr konungr uar allra manna gladazstr ok læikinn miog. blidr ok litilatr &#7887;rr ok storgiofull akafuamadr mikill um marga hluti skartsamr ok sundrgerdamadr mikill. firir ollum monnum um fræklæik j orrostum. allra manna grimmazstr þa er hann var reidr ok kualde miog uuine sina. suma brende hann j ellde. suma let hann olma hunda rifa j sundr. suma let hann lemia edr kasta firir biorg ofan. voru af slikum sokum vinir hans astudigir uid hann en ovinir hans hræddir. ok vard þi mikil framkuæmd hans um kristnebod ok adra hluti bæde innanlandz ok j odrum londum at sumir gerdu hans uilia med blidu ok vinattu en sumir firir hr&#281;zslu sakir. Þat var æinn dag at Olafr konungr talade vid Sigmund vm uorit. nu skulu uit skemta okkr j dag ok reyna fimlæika okkra. Þar er ek miog uanfærr til herra segir Sigmundr en þo skal þetta a ydru ualldi sem annat þat er ek ma rada. Sidan reyndu þeir sund ok skot ok adrar jþrottir ok er þat s&#7887;gnn manna at Sigmundr hafui næst gengit Olafi konungi um margar jþrottir ok hafui þo allar skort en þo minna (en) huernn þeirra manna er þa uoru j Noregi.
 
  
 +
::Ek let gamlan
 +
::gygiar brodur
 +
::Hialmgunnar nest
 +
::heliar ganga.
 +
::gaf ek ungum sigr
 +
::Audar brodur
 +
::þar uar mer Odinn
 +
::of greypr firir.
  
'''Olafr konungr beidde hringinn af Sigmundi'''
 
  
'''300.''' Þat er sagt æitt sinn þa er Olafr konungr sat vid dryk ok væitti hird sinne ok hafde marga menn j bode sinu þa uar Sigmundr med konungi j myklum kærlæikum ok satu .ij. menn a milli konungs ok Sigmundar. Sigmundr lagde hendr sinar fram a bordit. konungr læit til ok sa at Sigmundr hafde digran gullhring a hende. Konungr mællti. lat sia hringinn Sigmundr. Hann tok hringinn af hende ser ok fek honum. Konungr mællti. uilltu gefa mer hring þenna. Sigmundr suarade. þat hafda ek ætlat herra at loga æigi hring þessum. Ek man fa þer annan j moti segir konungr ok skal sa huorki minne ne ufridare. Æigi mun ek þessum loga segir Sigmundr þui het ek Hakoni jalli þa er hann gaf mer hringinn med mikille &#7887;lut at ek munde honum æigi loga. ok þat skal ek efnna þuiat godr þotti mer nautrinn er jall uar ok uel gerde hann vid mik marga hluti. Þa mællti konungr. lat þer hann ok þikia suo godan sem þu uill bæde hringinn ok suo þann er þer gaf. en giftufaatt uerdr þer nu þuiat þessi hringr u(er)dr þinn bani. þetta uæit ek æigi ogiorr en þat huersu þu hefir hann fæingit edr huadan hann er at kominn. gek mer þat mæirr til þessarar bæidne at ek uillde firra vine mina uandrædum en mig fysti at æiga hring þenna. Uar konungr þa raudr sem dreyri j andliti. en þetta tal fell nidr ok uar konungr alldri iafnnblidr sem adr til Sigmunder. dvaldizst hann þo med konungi um hrid ok for eftir þat snemma vt til Færeyia vm sumarit. skildu þeir Olafr konungr þa med vinattu ok sa Sigmundr hann alldri sidan. Kom Sigmundr þa vt til Færeyia ok settizst j bu sitt j Skufey. en þat kom fram sem Olafr konungr sagde at sa madr er het Þorgrimr illi med sonum sinum .ij. myrde Sigmund til hringsins Hakonar nautz þa er Sigmundr uar adr sundmodr j Sudrey þar er j Sanduik hæitir. suo sem segir j Færeyinga s&#7887;gu.
+
::Lauk hann mig skiolldum
 +
::j skatalunde
 +
::raudum ok huitum
 +
::reyndar su&#281;fda.
 +
::þann bad hann slita
 +
::suefni minum
 +
::er huergi landz
 +
::hrædazst kynni.
  
  
 +
::Let hann um sal minn
 +
::sunnanuerdan
 +
::hafan brenna
 +
::hrottgarm uidar.
 +
::þar bad hann þegar æinn
 +
::yfir um rida
 +
::þann er færde mer
 +
::Fafnis dynu.
  
===Her hefr vpp þaatt Þorvalldz tasallda===
 
  
 +
::Ræid godr Grana
 +
::gullmidlandi
 +
::þar er fostri minn
 +
::fletium styrde.
 +
::æinn þotti hann þar
 +
::ollum betri
 +
::uikingr Dana
 +
::j virdingu.
  
'''Capitulum'''
 
  
Nv þo at margar rædur ok frasagnnir se ritadar j þessu male þær at æigi þikia miog tilheyra sogu Olafs Trygguasonar þa þarf þat æigi at undrazst. þuiat suo sem rennande u&#7887;tnn fliota af ymissum uppsprettum ok koma oll j æinn stad nidr til þeirrar somu likingar hafua þessar frasagnir af ymissligu upphafui æitt endimark at rydia til atburda sem Olafr konungr Trygguason uerdr uit staddr edr menn hans.
+
::Suofu vid ok undum
 +
::j sæng æinne
 +
::sem hann brodir minn
 +
::of borinn væri.
 +
::huorki matti
 +
::h&#7887;nd yfir annat
 +
::.viij. nottum
 +
::enn at leggia.
  
  
'''Rægdr Þorvalldr'''
+
::Þui bra mer Gudrun
 +
::Giuka dottir
 +
::at ek Sigurde
 +
::suæfa a armi.
 +
::þa uard ek þess uiss
 +
::at ek uillda ei
 +
::at þau uielltu mig
 +
::j verfangi.
  
'''308.''' Sigurdr er madr nefnndr en annarr Haukr þeir uoru haleyskir menn at ætt ungir at alldri en myklir ok sterkir ok hofduzst miog j kaupferdum. Þetta sama sumar er Olafr konungr for austan or Uikinne sigldu þeir Sigurdr ok Haukr uestr til Einglandz. en er þeir komu aftr til Noregs at alidnu sumre þa sigldu þeir nordr med landi. þeir mættu lide Olafs konungs nordr a Mære. En er konungi uar sagt at þar uoru kaupmenn haleyskir komnir af Æinglande ok voru heidnir þa let hann kalla styrimann til sin ok spurde ef þeir uillde taka tru ok lata skirazst. en þeir neitodu þui skiott. Konungr talade firir þeim fagrliga ok fek ekki af þeim þat er hann uillde. het hann þeim þa afarkostum liflati edr lima. ok gerde þat ekki. þa let konungr setia þa j jarnn ok hafde þa med ser nordr til Þrandheims. uoru þeir um hrid halldnir j hoftum ok fiotrum. Konungr kom oft til þeirra ok het þeim sæmdum ok sinne vinattu en stundum h&#7887;rdum pijslum. ok stodade ekki þuiat þeir gengu huorki firir blidu ne stridu. En a æinne nott hurfu þeir brott or uardhalldinu suo at æinge madr spurde til þeirra ok æinge madr uisse huersu þeir h&#7887;fdu brott komizst þuiat fiotrarnir lagu þar obrotnir ok læst husinu er þeir hofdu inne uerit. toludu menn þar mart til en konungr sealfr uar um þetta far&#281;dinn ok talde þo nokkut a uardhalldzmennina er gætt þeirra skyllde hafua. uirde þeim þat bæde til uangeymslu ok vskynsamligrar fauitzsku er þeir urdu æigi uarir uit brotferd þeirra. en þo uard ekki at gert þuiat þeirra var leita farit ok funduzst þeir æigi. Sid um haustit komu þeir fram brædr |<ref>195</ref> Sigurdr ok Haukr nordr a Halogalande med Hareki j Þiottu. tok hann alluel uit þeim ok uoru þeir med honum um uetrinn med godu yfirlæti.
 
  
 +
::Munu vid of strid
 +
::allz of læingi
 +
::konur ok kallar
 +
::kuikir um fordazst.
 +
::vit skulum okkrum
 +
::alldri slita
 +
::Sigurdr saman
 +
::s&#7887;xstu nu gygr.
  
'''Konungr sendi Þorualld til Vpplanda'''
 
  
'''309.''' A þui sama sumri sem nu var fra sagt kom til Noregs vtan af Jslande Þorualldr tasallde systurson Uigaglums. hann var fridr madr synum mikill ok sterkr ok &#7887;rr af peningum. Þorualldr kom af hafui vtan at Þrandheimi lagde hann inn til Nidaross. Olafr konungr uar þar firir j bænum. ok þegar at konungr visse at þar voru komnir kaupmenn hæidnir utan af Jslande þa bodade hann Þoruallde a sinn fund ok bad hann lata skirazst. hann jattade at vinna þat til uinganar konungs at taka vid kristnne. konungr sagde at hann skyllde þui aluarligre fa hans vinattu sem hann leti auduelligar at hans ordum ok bodskap. var Þorualldr þa skirdr ok hans foruneyti. Þorualldr uar med Olafi konungi vm uetrinn j godu yfirlæti. Sigurdr het hirdmadr konungs en annar Helgi. badir voru þeir gilldir menn firir ser ok kærir konungi en þo vskaplikir. Sigurdr uar uinsæll af alþydu en Helgi uþydr ok undirf&#7887;rull. Þoruallde tasallda uar skipat at sitia mille þeirra um uetrinn. Helgi ofundade Þorualld ok afþokkade allt firir honum. en Sigurdr uar uel til hans ok flyde Helgi þadan af bekkinum ok uillde æigi sitia hea þeim Þorualldi. tok hann þa at rægia Þorualld sem mest vid konung ok allt þar til er konungr bad hann hetta. þarftu huorki sagde konungr at rægi Þorualld vid mig ne adra menn þa er med mer eru þuiat ek uil sealfr reyna mina menn. Helgi leitade þa ef Sigurdr uillde j fazst vid Þorualld ok rægde hann firir honum. Sigurdr mællti. æigi mun ek oþokkazst vid Þorualld firir þin ord þuiat hann er dugande dreingr en þu ert hit mesta illmenni. Nu med þui at Helgi letti enn æigi af helldr var hann kostg&#281;fr a rogit þa kom suo um sidir at konungr gerdisst<ref>''slik i originalteksten.''</ref> farr uit Þorualld. Eitt sinn mællti Helgi til Þorualldz. spyr þu konunginn eftir hui hann er suo falatr. Þorualldr suarar. ekki geri ek firir þin ord ne eggian ok suo uænti ek at konungr trui ekki rogi þinu þo at honum mislike nokkut uit mig. Helgi mællti. digrliga lætr m&#7887;rlande enn. Nokkuru sidarr einn dag mællti Þorualldr er hann kom firir konung. herra diarfligt er min at spyria eftir uglede yduarre. ef sott uelldr þa er uon at skiott bætizst en ef uelldr annar ahugi edr nokkur &#7887;nnur tilfelli af manna uolldum þa ma enn vera at letti med yduarre gift ok hamingiu. Konungr mællti. æigi er ek siukr. Þorualldr mællti. þa er þegar nærr ok af hinn hardazsti. eru menn þa sakbitnir uit ydr. Konungr sagdi at suo uar. en þu ert skylldr til Þorualldr at leysa þetta uandræde er þu hefir fystr eftir læitat. Þorualldr suarar. allir ydrir menn eru skylldir til at gera yduarnn uilia. en vita uerd ek huar til þetta heyrir þo at ek se uanfærr til at leysa. Konungr mællti. Bardr heitir madr ok kalladr digri upplenzskr madr af ætt audigr madr at peningum. dottur æina a hann barnna er Þora heitir. Bardr er hniginn a efra alldr. hann byrr a Upplondum þar sem hæitir j Ulfsdolum. hann a mikinn bæ ok uegligan. Þora dottir hans er med honum en ekki uerda menn þar uid fiolmenni varir. nu likar mer þat litt at Bardr uill æigi uit tru taka ok æigi koma a minn fund. ek hefui sent til hans tysuar .xij. menn ok hafua &#7887;ngir aftr komit. Þorualldr mællti. er Bardr blotmadr mikill. Konungr mællti. ekki uita menn til þess þuiat ekki er hof a bæ hans ok þikir Bardr miog kynligr ok ouisir eru monnum hættir hans. Þorualldr mællti. giarnna uillda ek gledia ydr herra. nu mun ek fara at hitta Bard ef þer uilit huat sem fleira gerizst at. Konungr kuetzst þat uilia. Helgi uard vit þetta gladr þuiat hann uænti at Þorualldr munde æigi aftr koma helldr en adrir þeir sem þessa ferd hefde farit. Sidan biozst Þorualldr ok bad konungr hann hafua med ser suo marga menn sem hann uillde. Þorualldr suarar. Sigurd sessunaut minn hefui ek reynt at dyggum manni ok godum. hann uil ek at fari med mer en ekki fleira manna þuiat gifta ydr ok hamingia ma oss meira en nokkurir menn. Konungr suarar. uist skal ek minn goduilia til leggia med ykkr. en senda uil ek ykkr til þess bonda er Biornn heitir hann byr skamt fra Barde. hann þiki mer uænstr til at kunna nokkut segia ykkr af hattum Bardar ok uisa ykkr þangat leid. Sidan foru þeir ok komu til Biarnar ok tok hann uel vid þeim þegar hann uisse at þeir uoru sendimenn Olafs konungs. spurdu þeir hann at hybylum Bardar. en Beornn sagde med audrum hans hag fram flytiazst. þuiat þar verdr ekki vart uit menn þa er þangat er komit en þo fara þar allar syslur skipuliga fram. Vm nottina er þeir uoru sofnadir þa dreymdi Þorualld at honum þotti Olafr konungr koma at ser ok mællti. þu munt finna at h&#7887;fde þer duk æinn er þu uaknar ok þar er knytt j bref æitt er a er ritat nafnn guds. þat bref skaltu lata koma a morgin firir briost þer ok uefia duknum at vtan ok vm buk þer sem hann |<ref>196</ref> tekr. þa man þer duga at ganga diar(f)liga at Barde.
+
Þa æpti gygr ogurligri r&#7887;ddu ok hliop inn j biargit. þa s&#7887;gdu hirdmenn konungs. gaman er þetta ok segþu enn flæira. Konungr mællti. æigi er naudzsyn at segia flæira fra þuilikum hlutum. Konungr mællti. vartu n&#7887;kkut med Lodbrokar sonum. Gestr suarar. skamma stund uar ek med þeim. ek kom til þeirra þa er þeir heriudu sudr at Mundiafialli ok brutu Uifilsborg. þa uar allt uit þa hrætt þui at þeir h&#7887;fdu sigr huar sem þeir kuomu. ok þa ætludu þeir at fara til Romaborgar. Þat uar æinn dag at madr nokkurr kom firir Beornn konung jarnsidu ok hæilsar honum. konungr tekr honum uel ok spurde huadan hann uæri at kominn. hann sagdizst kominn sunnan fra Romaborg. Konungr spurde. hue langt er þangat. Hann suarade. her mattu sia konungr sko er ek hefir a fotum. tekr hann þa iarnnsko af fotum ser |<ref>183</ref> ok uoru allþykkir ofan en miog slitnir nedan. suo er l&#7887;ng læid hedan til Romaborgar sem þer megit nu sia a skom minum huersu hart at þeir hafa þolat. Konungr mællti. furdu l&#7887;ng læid er þetta at fara ok munu uer aftr snua ok heria æigi aa Romariki. Ok sua gera þeir at þeir fara æi læingra ok þotti huerium þetta undarligt at snua suo skiott sinu skapi vid æins mannz ord er þeir h&#7887;fdu adr allt rad firir gort. Foru Lodbrokar synir uit þetta aftr ok heim nordr ok heriudu æigi læingra sudr. Konungr spurde<ref>''r.'' sagde</ref>. andsynt uar þat at helgir menn j Roma uilldu æigi yfirgang þeirra þangat. ok mun sa ande af gude sendr verit hafua at suo skiftizst skiott þeirra firirætlan at gera ekki spelluirke hinum helgazsta stad Jesu Cristi j Romaborg.
  
  
'''Videign Þorvalldz ok Bardar'''
+
'''Af spurningum konungs vid Gest'''
  
'''310.''' Þorualldr uaknade ok fann dukinn ok bio suo um sem honum var kent. Um morgininn leidde Beornn bonde hann or garde ok visade honum leid til bæiar Bardar. uar þar at fara um skog n&#7887;kkurnn. En er þeir komu fram af skoginum sa þeir bæ mikinn ok var skidgardr haarr um. gengu þeir til bæiarins. grindarhlid uar opit a gardinum ok suo dyrr a husunum. þeir sa ekki manna vti. þeir gengu j andyrit ok lituduzst um. uoru þar hus stor ok þili nyskafin. skali uar a adra hond tialldadr allr ok buinn uel. Bardr sat j onduegi hann uar sk&#7887;llottr j skallatz klædum ok hellt a hiartskinnz glofum en kona mikil ok uæn sat uit borda. ekki sa þeir þar fleira manna. Bardr mællti. huat er komit j andyrit. Þeir nefnndu sig ok sogduzst vera konungs menn. Bardr mællti. huert eyrendi hafui þit hingat .ij. saman. Þorualldr suarar. lid okkart er suo mart firir dyrum at þig mun mega færa a fund Olafs konungs naudgan ef þu uill æigi fara lostigr. Bardr suarade þa glofana sundr mille handa ser ok quat þetta vit.
+
'''290.''' Enn spurde konungr Gest. huar hafir þu þess komit til konunga er þer hefir bezst þott. Gestr segir. mest glede þotti mer med Sigurde ok Giukungum. en þeir Lodbrokar synir uoru menn sealfradazstir at lifa sem menn uilldu. en med Eireki at Uppsolum uar sæla mest. en Haralldr konungr harfagri uar uandazstr at hirdsidum allra fyrr nefnndra konunga. Ek uar ok (med) Hl&#7887;dui konungi a Saxlandi ok þar var ek primsigndr þuiat ek matti æigi þar uera elligar þuiat þar uar kristni uel halldin ok þar þotti mer at &#7887;llu bezst. Konungr mællti. m&#7887;rg tidendi muntu segia kunna ef uer uilium spyria. Konungr frettir nu margs Gest. en Gestr segir þat allt greiniliga. ok um sidir talar hann sua. nu ma ek segia ydr þui at ek er Nornnagestr kalladr. Konungr sagdizst þat heyra uilia.
  
 +
 +
'''Nornagestr var skirdr med raadi konungs'''
  
::Hugda ek hitt at ek hefda
+
'''291.''' Þat uar þa er ek uar fæddr upp med f&#7887;dur minum j þeim stad er Græningr hæitir. fadir minn uar rikr at peningum ok hellt rikuliga herbergi sin. Þar foru þa um landit uoluur er kalladar uoru spakonur ok spadu monnum alldr. þui budu menn þeim ok geordu þeim ueitzslur ok gafu þeim giafir at skilnade. Fadir minn gerde ok suo ok kuomu þær til hans med suæit manna ok skylldu þær spa mer orl&#7887;g. la ek þa j u&#7887;ggu er þær skylldu tala um mitt mal. þa brunnu yfir mer .ij. kertislios. Þær mælltu þa til min ok sogdu mig mikinn audnumann uerda mundu ok mæira en adra mina forelldra edr hofdingia synir(!) þar j landi ok sogdu allt sua skylldu fara um mitt rad. Hin yngsta nornnin þottizst oflitils metin hia hinum .ij. er þær spurdu hana æigi eftir slikum spaam er suo uoru mikils uerdar. uar þar ok mikil ribballda suæit er henni hratt ór sæti sinu ok fell hon til iardar. Af þessu uard hon akafa stygg. kallar hon þa hatt ok ræidiliga ok bad hinar hætta sua godum ummælum uit mig. þuiat ek skapa honum þat at hann skal æigi lifa leingr en kerti þat brennr er upp er tendrat hea suæininum. Eftir þetta tok hin ellri uoluan kertit ok slokti ok bidr modur mina uardueita ok kuæikia æigi fyrr en a sidazsta degi lifs mins. Eftir þetta foru spakonur j bur(t) ok bundu hina ungu nornn ok hafa hana sua j burt. ok gaf fader minn þeim godar giafir at skilnade. Þa er ek er roskinn madr fær modir min mer kerti þetta til uarduæitzslu. hefui ek þat nu med mer. Konungr mællti. hui fortu nu hingat til uor. Gestr suarar. þessu suæif mer j skap. ætlada ek mig af þer nokkura audnu hliota mundu þuiat þer hafit firir mer verit mi&#7887;g lofadir af godum monnum ok vitrum. Konungr sagde. uilltu nu taka helga skirnn. Gestr suarar. þat uil ek gera ath ydru radi. Uar nu sua gert ok tok konungr hann j kærlæika vid sig ok gerde hann hirdmenn sinn. Gestr uard trumadr mikill ok fylgdi uel konungs sidum. uar hann ok uinsæll af monnum.
::hardhendr uerit stundum
 
::at ek skalfgrana skelkinn
 
::skylldag æinn of hallda.
 
  
  
Þorualldr mællti. reynum nu þa ok tokumzst til. Red Þorualldr þa a Bard ok suiptuzst þeir fast. þa uar dagr miog alidinn. þeir attuzst vid stund þa ok uard Þorualldr miog afluana. bad hann þa gud hliodliga uæita ser styrk j moti honum. en Bardr gek þa at sem fastaz. en er briostin þeirra mættuzst þa uar þui likt sem madr gengi at ok kipti fotum undan Bardi sua at hann fell at þreskilldinum. uoru þeir Þorualldr þa badir suo modir at þeir mattu ekki athafaz. Þa mællti Bardr. dugi þu nu Þora. Hon suarar. ekki ma ek þer duga fadir þuiat uit Sigurdr suiftumzst ok er her alluel a komit þuiat uit erum iafnnsterk. Bardr mællti. þa uerdr nu til þess at taka er ek hefui æigi fyrr þurft at bidia mer lids j moti einum. gangi nu fram þeir sem undir skalanum byggia ok ueiti mer. Hlupu þar þa fram .lx. manna ok voru þeir Þorualldr þa handteknir. Bardr mællti. uel hafa undirskalans buar uæitt mer Þora ok suo man enn ef ek þarf nokkurs uid ok þui þiki mer rad at þeir (Sigurdr) se æigi j b&#7887;ndum. en þo uil ek æigi at þu rennir oftar a mig trollit þitt þoat þu heitir Þorualldr þuiat æigi skortir þig dirfd ne ar&#281;de. en þo ma uera at þu skulir madr heita ok muntu uera helldr fiolkunnigr þuiat ekki uard mer aflskortr uid þig fyrri. en ek hygg at þu hafir ragnat at mer suo uondar uættir at ek uard at falla firir þuiat þat uard alldri fyr at ek fella firir einum. en her uerdi þit at uera j nott þo at þit set hreddir huersu at uit ykkr mun buit. Uar þeim þa sett bord ok buit uel. skorti þar huorke uist ne dryk godann. En er þeir voru mettir mællti Bardr. ekki tel (ek) mat eftir. en uel diar(f)liga þotti mer þit snæda þoat þit verit med ollu uhræddir ok med uinum komnir. Uar þeim þa fylgt til s&#281;ngr ok þotti þeim Þorualldi ok Sigurdi þar uel umbuit. suofu þeir af um nottina. ok um morguninn er þeir uoru brott bunir bad Bardr menn sina at fylgia þeim af garde. En er þeir uoru ut komnir litazst Þorualldr um ok sa &#7887;ngua menn hea þeim. hann mællti. þat uillde Bardr at uit færim brott ok ættimzst uær ekki fleira uid en þat skal nu þo ekki uera. finna skulu vid hann enn adr. Gengu þeir þa inn. Bardr mællti. þit erut allundarligir menn. gangit vt en farit æigi burt edr hui kunni þit æigi at hrædazst sem adrir edr er ykkr allant til at deyia. Þorualldr suarar. þui hurfu vit aftr at ek uillda æigi drepa nidr godr&#281;de minu en sæmd þinne. erum vid uist ekki suo hr&#281;ddir at uit þorim æigi til fullnadar at flytia konungs eyrende. nu uil ek þess beida at þu ridir sealfuiliande med mer a konungs fund. Bardr mællti. hui spyr þu æigi fyst huernn atrunat at ek hefui. Þar er mer æingi foruitni a segir Þorualldr. Bardr sagde. þat uil ek þer þo kunnigt gera at ek trui ekki a skurgod edr fiandr. ek hefui farit land af landi ok mætt bæde risum ok blamonnum ok firirkuomu þeir mer ekki. ok firir þui hefui ek truat a matt minn ok megin. en nu er mer ordinn ualiugr j fyrsta sinn at þeim atrunade ok se ek þat at ekki hefdir þu mig sigrat ef þu nytir eingis at nema |<ref>197</ref> sealfs þins. edr huat uar firir briosti þer er uit kuomum saman. þat er mer grunr at sa mun mikit mega er sa afspringr er af kominn. Þorualldr suarar. rett getr þu at sa er mattugr þuiat þat uoru n&#7887;fnn guds er ver kristnir menn truum a. Bardr mællti. ek kann æigi þat at hugsa at sa muni æigi ollu mega orka ef hann kemr sealfr til er mer uann nu at fullu n&#7887;fnn hans. ok firir þui mun ek fara med þer a konungs fund at ek skil at gott mun a þann gud at trua er suo er mattugr ef a nokkurnn skal trua. en þui let ek gera undirskalann ok setta ek þar mina menn at ef fiolmenni væri dregit at mer ætlade ek til þeirra at taka ok niota lidsmunar. en ef k&#281;mi at mer .ij. edr .iij. þa gaf ek mer ekki um þuiat ek þottumzst firir þeim ekki uppnæmr. her eru ok menn Olafs konungs fiorir ok .xx. er hann hefir sent til min. eru þeir her uel halldnir en æigi drepnir sem konungr munde hyggia. Sidan biotzst Bardr ok for med Þorualldi med alla sina menn a konungs fund. en er þeir komu ner bænum j Nidarose þa mællti Bardr. far þu nu Þorualldr til konungs ok seg honum at ver uilium her skirdir uera sem nu eru uer komnir. þuiat uær uilium æigi at fiolmenni hlei at oss at uer sem afkl&#281;ddir suo gamlir. Þorualldr for til konungs ok sagde honum allt um sinar ferdir ok huar þa uar komit. Olafr konungr uard uit þetta gladr ok fór þegar med kennimonnum til fundar vid Bard. Hann fagnade uel konungi ok mællti. mattugr er gud þinn konungr ok hefui ek nu þat reynt ok þui uil ek a hann trua ok lata skirazst. Konungr suarar. uel talar þu Bardr eftir þinne skilningu. en þat er satt atkuedit at sa er gud (er) mer styrir ok ollum hlutum syniligum ok vsyniligum ok kallar til sin med ymissum hattum alla þa menn er hans þionustu eru makligir. Uar Bardr þa skirdr ok allir hans menn. þa mællti Bardr. er ek nu godr herra. Konungr quad suo uera. Bardr mællti. ek hefi þotz mer miog einhlitr her til ok þionat ekki konungum en nu uil ek gerazst þer handgenginn konungr ok þiona ydr medan ek lifui. þiki mer þat uænazst at (ek) tyna þa æigi þeim godleik sem nu hefui ek fæingit. en ek uil at þu siair rad firir Þoru dottur minne ok ollu hennar fe ok giftir hana Þorualldi þessum hinum islenzska manni þuiat vid eigum honum gott at launa. Þorualldr suarar. æigi ma suo vera þuiat ek er adr kuæntr a Jslande. Konungr mællti. þa skaltu gefua þessa konu Sigurde vin hinum þar er uel a komit med þeim er þau (eru) iafnnsterk. Þorualldr suarar. þat uil ek giarnna gera. en þess uil ek bidia ydr herra at þer segit Helga ór yduarri þionustu ok er þo oflitill mun(r) gerr þeirra Sigurdar. en ek mun þo firir ydra skylld gera ekki a hlut Helga ef þer uæitit mer þetta. Konungr sagde at suo skylldi uera. Sidan fek Sigurdr Þoru ok settizst j bu a Upplondum er att hafde Bardr digri. Bardr tok sott litlu sidarr en hann uar skirdr ok andadizst j huitauodum. en Þorualldr for til Jslandz med mikille sæmd af Olafi konungi ok þotti uera mikilmenni.
+
'''Andlaat Gestz'''
  
===Þaattr Sveins ok Finz===
+
'''292.''' Þat var æinn dag at konungr spurde Gest. huersu læingi uilldir þu nu lifa ef þu redir. Gestr suarar. skamma stund hedan af ef gud uillde þat. Konungr mællti. huat mun lida ef þu tekr nu kerti þitt. Gestr tok nu kerti sitt &#7887;r h&#7887;rpustokki sinum. Konungr bad þa kueikia ok suo uar gert. ok er kertit uar tendrat brann þat skiott. Konungr spurde Gest. huersu gamall madr ertu. (Gestr suarar). nu hefui ek þriu hundrut uetra. Allgamall ertu sagdi konungr. Gestr lagdizst þa nidr. hann bad þa olia sig. þat let konungr gera. ok er þat uar gert uar litit obrunnit af kertinu. Þat fundu menn þa at læid at Gesti. uar þat ok iafnnskiott at brunnit uar kertit ok Gestr andadizst ok þotti ollum merkiligt hans andlat. þotti konungi ok mikit mark at s&#7887;gum hans ok þotti sannazst um lifdaga hans sem hann sagde.
  
  
'''Capitulum'''
+
===Þaattr Helga Þorissunar===
 
Þess er getit ok suo er ritat a fornnum bokum at a doghum Hakonar jalls Sigurdarsonar var nefnndr<ref>''r.'' nordr</ref> j Þrandheimi sa madr er Suæinn het. hann uar audigr madr ok ættstorr falatr ok hoglyndr huersdagsliga en stridr ok storhugadr vid mæire menn ef honum mislikade. hann blotade heidin gud at sid frænda sinna ok forelldra sem j þann tima gerde allt folk j Noregi. hafde Sueinn hof mikit a bæ sinum ok buit virduliga. voru þar j morg skurgod en þo tignade Sueinn Þor æinna mest. hann var j vingan vid Hakon jall sem adrir blotmenn. Sueinn uar kuongadr. hann atti .ij. syne. het annar Sueinn en annar Finnr. Sueinn var likr f&#7887;dr sinum en Finnr var helldr ud&#281;ll æinrænn ok annmalugr laun(gum) hlutsamr ok hafadamikill en stundum þ&#7887;gull ok þriotlyndr ok &#7887;llu skapi hinn kynligzsti. þui syndizst sumum monnum hann uitlitill. ok ekki miog var hann truadr at sid þeirra þuiat þa sialldan er hann kom j hofit f&#7887;dr sins lofade hann ekki godin helldr hæddi hann þau j hueriu orde ok kallade þau rangeyg ok riuka duzst af. sagde þau æigi mega odrum healpa er þau hofdu æigi afl til ath hræinsa saur af ser. oftliga greip hann til þeirra ok suipti þeim af stollunum. en fadir hans sagde honum þat firir þrifum standa er hann uar suo illa vit þau. suo morg ok mikil þrekuirke sem Þor hafde unnit farit j gegnum biorg ok hamra en Odin rædr sigri manna. Finnr suarar. Þat er hardla litill mattr at briota steinn edr gnipur edr starfua j sliku edr gefua sigr sem Odin gaf med uelum en &#7887;ngu uallde. en mer þikir sa mattugr er sett hefir j fystunni biorgin ok hæiminn allann ok sioinn. edr huat kunne þer fra þeim at segia. En þar uar far&#281;tt vm af f&#7887;dr hans. Einn uetr at jolum mællti Finnr er menn voru til drykkiu komnir. margstadar munu hæitstreingingar fram fara a þessu kuellde þar sem æigi man betra at vera en her. nu stræingi ek þess heit at ek skal þiona þeim konungi er æzstr er ok at &#7887;llu umfram adra. Þessa heitstreinging virdu menn misiafnnt firir Finni. sogdu sumir at Hakon jall væri æzstr hofdingi a Nordrlondum ok Finnr munde honum þiona vilia. Finnr sagde at hann visse huort var jall edr konungr. Toku þa annat sumir menn þeir er suiuirdu firir honum at hann synde fauitzsku sina j þessum |<ref>200</ref> su&#7887;rum ok suo j hæitstreing(ing)inne. Eftir jolin biozst Finnr til brottferdar. fadir hans spurde huert hann ætlade. Finnr suarar. þat uæit ek æigi huert ek skal fara. en læita ætla ek konungs þess er ek uil þiona ok þo suo at æinn at (ek) skal efnna j alla stade heitstræingin(g) mina. Spurde hann þa ef Suæinn brodir hans uillde fara med honum. hann quaz æigi þat uilia. Þat er ok uel sagde Finnr. þu munt ætla at uarduæita fe uort med f&#7887;dr þinum þar til at ek kem aftr. Fadir hans spurde. uilltu at ek fai þer menn til fylgdar. Finnr suarar. þat ferr fiarre. þuiat ekki mun ek uel sia firir fleirum monnum ef ek hefui æigi uit til at sea firir mer sem margir mæla ok ek dyl æigi at suo se. Eftir þetta for Finnr brott ok sudr hit efra a Upplond. kom hann fram austr j Uik. Finnr fek ser þar far med byrdingsmonnum sudr til Danmerkr. en þegar hann kom fotum undir sig j Danmork þa gek hann æinn saman fra skipi til skogar ok bad ekki uel lifa sina forunauta ok &#7887;ngan mann bad hann ser ueg uisa til bygda. uilltizst hann læinge a morkum vti ok um sidir kom hann ór skogi fram þar sem hann fann firir ser æinn hiardsuein. En er þeir funduzst settuzst þeir nidr ok toluduzst vid. spurde Finnr ef skamt væri til bygda. suæinn kuat suo vera. Finnr spurde ef hann uillde skifta klædum uit hann. hann kuetzst þat vilia giarnna. ok suo gerdu þeir. Finnr mællti. huat er her bundit j klædunum. Hann suarar. þat k&#7887;llum ver kross kristnir menn. Þikizst þu vera kristinn sagde Finnr edr huernn ueg er þat at vera kristinn. Sueinninn sagde honum þar af sligt er hann kunne. en Finnr sagdizst ekki af skilia ok sagde honum j mot fra heimsku æinne ok hegoma Þor ok Odni ok þeirra þrekuirkium. Sueinninn mællti. bratt ætla ek at þu fair uafit firir mer. en þat er uænna ef þu finnr byskup uornn er hedan er skamt a brott at þu munir æigi hæimsku æinne uid hann koma þuiat hann mun segia þer merkiligar vm truna en ek. Finnr mællti. huat er þat byskupinn yduarr. huort er þat madr edr annat kuikuende. Sueinninn suarar. æigi þuerr enn hæimskan þin ok ætla ek at þu ser fifl edr afglapi ella ertu ekki iafnnhæimskr sem þu lætr. en byskup kollum uer stiornnarmann ok foringia hæilagrar kristnne. Finnr kuatzst at visu uilia hann hitta. Þui næst fann hann byskup ok kuadde hann. byskup spurde huat manna hann uæri. en (hann) quaz vera Nordmadr. Byskup mællti. a huerna truir þu. Finnr suarar. a Þor ok Odin sem adrir Nordmenn. Byskup mællti. þat er ill trua ok skal ek lata kenna þer adra tru betri. Finnr suarar. þa ueit ek þat at ek heyre huort mer þikir su truan betri. edr hui skaltu lata kenna mer þa tru helldr en syna mer hana sealfr. Byskup sellde hann j hendr presti æinum ok bad hann kenna honum truna. en Finnr uafde allt firir presti sua at hann gat ekki at gert. ok sagde prestr byskupi at madr þessi var suo toruelldr ok hæimskr at ekki matti vid æiga. Byskup mællti. suo litz mer a mann þenna at hann muni uera ekki sua hæimskr sem hann er kynligr. Tok byskup þa at tea ok telia firir honum stormerki almattigs guds. ok sidan mællti Finnr. (Þetta er allt annan ueg en ek heyrdi fyrr at engir gudar uoru jafnmattugir sem Þorr ok Odinn. en nu skilst mer þat hellzt af ordum þinum um) Krist þann er þu bodar ok þer hafit nafnn af tekit er a hann truit ok miog suo huerr madr matti gera uit hann sem uillde medan hann var j þessum hæime en eftir daudann gerdizst hann suo halæitr at hann heriade j heluite ok batt Þor hofdingia allra goda ok sidan stod ekki uætta vid honum. þui synizst mer sem hann se sa konungr sem ek hefir heitstreingt at þiona eftir þui sem þer kennit mer. Byskup mællti. þetta er allt rett eftir þui sem þu hefir fæingit af gude skilning vm. ok kemr nu þat fram sem ek sagda at þu ert myklu vitrari en þu lætr. Uar Finnr þa skirdr ok hellt uel tru sina ok dualdizst þar vm hrid j Danmork.
 
  
  
'''Sueinn ok Finnr toku tru af ordum konungs'''
+
Þorir het madr er bio j Noregi a bæ þeim er a Raudabergi hæitir. þessi bærr er skamt fra Uikinne. Þorir atti .ij. syne. het annarr Helgi en Þorstæinn annar. badir uoru þeir þrifligir menn ok uar |<ref>184</ref> þo Helgi framar vm jþrottir. Fadir þeirra uar hesserr at nafnnbot. hann var j vinattu uit Olaf konung. Þat uar a æinu sumri at þeir brædr h&#7887;fdu kaupferd nordr til Finnmerkr ok hofdu smior ok flesk til kaups vid Finna. fengu þeir goda kaupferd ok helldu aftr at alidnu sumri ok kuomu um dag uit nes þat er het Vimund. þar uar allgodr skogr. gengu þeir a land upp ok fengu nokkut m&#7887;surtre. uerdr Helga læingra gengit j skoginn en &#7887;drum monnum. sidan kast(a)r yfir myrkri myklu sua at hann hittir æigi til skipsins a þeim aftnne. tekr nu ok skiott at dimma af nott. Þa ser Helgi huar .xij. konur rida or skoginum. þær uoru allar a raudum hestum ok j raudum ræidkl&#281;dum. þær stigu af<ref>ab ''Cd.''</ref> bake. allr ræidingr hestanna þa gloade uid gull. æin bar þar af ollum um uænlæik ok allar adrar þiona henni þessi hinni skoruligu konu. hestar þeirra gengu a gras. eftir þat settu þær nidr eitt fagurt tialld. uar þat stafat med ymsum litum ok vida gullskotit ok oll hofudin uoru uit gull buin er af upp gengu landtialldinu ok suo staungin er upp stod ok mikill gullknappr ofan aa. ok (er) þær h&#7887;fdu um buizst ræistu þer bord ok baru a margskonar krasir. þa toku þær handlaugar. uazkall ok munnlaugar geruar af silfri ok for(!) ok allt laugat j gulli. Helgi stod nærri tialldi þeirra ok horfde a. Su er firir þeim uar mællti. Helgi gak hingat ok þigg her mat ok drykk med oss. Hann gerir (sua). Helgi ser at þar er fridr drykkr ok &#7887;nnur fædzsla ok uæn ker. Þa uoru bord ofan tekin ok huilur bunar ok uoru þær myklu skrautligri en annarra manna sængr. Su kona spyr Helga er firir þeim uar huart hann uillda helldr liggia æinn saman edr hea henni. Helgi spyrr hana at nafni. Hon suarar. ek hæiti Jngibiorg dottir Gudmundar af Glæsisuollum. Hann mællti. hea þer uil ek liggia. Ok suo gerdu þau .iij. nætr j samt. uar þa biart uedr. standa þau þa upp ok klædazst. Jngibiorg mællti þa. nu munu vid her skilia. erv her kistlar .ij. annar er fullr af silfri en annar af gulli er ek uil gefua þer ok seg &#7887;ngum manni huadan þer kom. Eftir þat rida þær burtt sama ueg sem þangat. en hann for til skip(s) sins. fagnna þeir honum uel ok spyria huar hann (hafi) dualizst. en hann uill þar ekki fra segi(a). hallda þeir þa sudr med landi ok koma hæim til fodur sins ok hafua aflat mikils fiar. Fadir Helga ok brodir spyria huadan honum kom suo mikit fe sem hann hafde j kistlunum. en hann uill þat æigi segia. Nu lidr sua fram til jola. þat uar æina nott at kemr a bystna uedr. Þorstæinn mællti vid brodur sinn. uit skulum standa upp ok vita huat lidr um skip okkart. Þeir gera sua ok uar þat fast uel. Helgi hafde latit gera drekah&#7887;fut a skip þeirra upp a stafnnana ok bua uel firir ofan sio. for þat fe þar til er Jngibiorg gaf honum dottir Gudmundar konungs en sumt læsti hann j drekahalsinum. Þa heyra þeir brest mikinn. þar rida at þeim .ij. menn ok hofdu Helga j burt<ref>byrt ''Cd.''</ref> med ser. uæit Þorstæinn æigi huat af honum uerdr. fellr þa uedrit skiott. Þorstæinn kemr heim ok segir fodur sinum þenna atburd ok þikir þetta mikil tidende. ferr hann þegar a fund Olafs konungs ok segir honum huar komit uar ok bidr hann nu verda uissan um huar er sonr hans er nidrkominn. Konungr segizst þat gera mundu sem hann bæidde en quezst þo vuist hugr um segia huer nyt frændum hans mundi at honum verda. Sidan for Þorir heim. ok lidr sua þetta ár ok allt fram á iol annat ár ok sitr konungr a Alregsstodum vm uetrinn. þa kemr atti dagr jola. ok vm kuelldit ganga .iij. menn j hallina firir Olaf konung þa er hann sat yfir bordum. þeir kuedia hann uel. konungr hæilsar þeim uel j moti. er þar kominn Helgi en menn kenna æigi hina .ij. Konungr spurde þa at nafnni en huortueggi kuetzst Grimr heita. erum vit sendir af Gudmunde af Glasisuollum hingat til yduarr. hann sende ydr quediu sina ok þar med .ij. hornn. Konungr tok uit ok voru gullbuin. þetta voru allgodir gripir. Olafr konungr atti .ij. hornn er Hyrningar uoru kalladir. ok þo at þau uæri hardla god þa uoru þau þo betri er Gudmundr sende honum. þess beidde Gudmundr konungr ydr herra at þer uærit uinir hans ok þotti mestu uarda um ydra þykkiu mæirr en allra annarra konunga. Konungr surar þa &#7887;ngu en lætr uisa þeim til sætis fel&#7887;gum. Konungr lætr fylla hornnin Grima af godum dryk ok lætr byskup blezsa ok let færa þeim Grimum at þeir drykki fyst af. Þa quad konungr visu þessa.
  
'''314.''' En nu er fra þui at segia at Olafr konungr kristnade folkit j Noregi. En þo at alþyda væri skird af kennimonnum þeim er konungr sendi um allan Þrandheim eftir drap Yriarskeggia þa uoru þar sem annarsstadar j landinu þeir er tregir voru til at taka retta tru. einn af þeim uar Sueinn er fyrr var getit ok Sueinn son hans med sinum heimamonnum. En er Olafr konungr fretti at þeir fedgar uilldu æigi tru taka þa sende hann þeim bod at þeir kæmi a hans fund. ok er þeim kuomu konungs bod mællti hinn yngri Suæinn til fodur sins at þeir munde fara a konungs fund ok taka sidan þann sid er konungr bodade. hinn ellri Sueinn kuetz ekki fuss at breyta þeim atrunade er hans frændr ok forelldrar hofdu haft ok halldit. en þo red hinn yngri Sueinn at þeir foru ok fundu konung. tok hann uit þeim uel ok bodade þeim kristni. Sueinn hinn ellri suarar. ekki mun ek lata sid minn. Konungr suarar. þa mun her uerda skiot vmskifte at ek mun lata drepa þig. Sueinn suarar. þat mattu gera ef þu uill. ek er madr gamall ok þiki mer æigi mikit a liggia huort ek dey vti edr inne stundu fyrr |<ref>201</ref> eda sidarr. Þa mællti Sueinn hinn yngri til konungs. herra u&#281;git f&#7887;dr minum ok drepit hann æigi þuiat hann er ættstor ok frændmargr ok munu þer hafua mart stormenni j moti ydr ef hann er af lifui tekinn. Konungr fann at hinn yngri Sueinn uar allt linari j lynde ok mællti til hans. huat berr mest til at fader þinn er suo tregr til at taka truna. þikia honum fostur þungar edr meinl&#281;ti. Sueinn suarar. fiarri ferr þui. þuiat hann er hraustr dreingr ok gilldr kallmadr j alla stade þo at hann se alldradr. en hof Þors þikir honum mest at lata þuiat þat er mikit hus ok fritt ok gert fagrliga ok buit med myklum kostnade. ætla ek honum nærr ganga ef þat skal briota edr brenna. Konungr suarar. þat er þo likazst at þat annathuort hliote fram at fara. Sueinn mællti. þikir ydr ekki þat rad at hofit stande med sinum bunade. ok vinne þer þat til at vit fedgar takim þa tru er þu bodar at æigi se spillt suo agætu smide. en vid munum þat efnna sem vit heitum at æiga ekki vm vid Þor ok biargizst hann þa a sinar hendr. Konungr suarar. æigi uæit ek huort þat hlydir. en þo med þui at ek finn med þer goduilia ok aller menn kalla ykkr dræingi goda þa uil ek þui iata at hofit stande med þessu skilorde sem þu sagdir fram helldr en þit neitit kristni ok bidit suo bradan bana. Gek Sueinn þa at finna f&#7887;dr sinn ok sagde honum huar komit var þeirra male. Hann suarar. hui munde konungrinn þetta uilia saman hafua. Sueinn suarar. a þessu mattu marka fadir huersu mikit konungi þikir varda at vit takim þenna sid er ek ætla okkr hæfua at hafua ok j annan stad huersu uel hann truir okkr til dreingskapar. Sueinn hinn ellri suarar. þui mun ek heita ef konungr uill at blota æigi Þor ok æinge afskifte uæita hæidnum godum ef hann lætr vmeitt standa hofit. Toku þeir þa skirnn ok gerduzst vinir Olafs (konungs) þuiat þeir helldu uel &#7887;ll sin heit ok letu skira allt sitt heimafolk.
 
  
 +
::Gestir skulu hornnum
 +
::j gegnn taka
 +
::medan huilaz latum þenna
 +
::þegn Gudmundar.
 +
::ok af samnafnna
 +
::sinum drekki
 +
::suo skal Grimum
 +
::gott &#7887;l gefazat.
  
'''Finnr kom til konungs. capitulum.'''
 
  
'''315.''' En nu er þar til at taka at Finnr Sueinsson fretti til Danmerkr at sidaskipti uar ordit j (Noregi. for hann til Noregs ok kom nordr j) Þrandheim þann sama uetr er Olafr konungr hafde komit austan ór Vikinne um sumarit ok sat j Nidarose. En er Finnr kom til bæiarins gek hann þegar til þess herbergis er konungr drak inne. Finnr uar buinn fatækliga. bat hann ser inng&#7887;nguleyfis at tala vid konung. þeir kuodu þat &#7887;nguan hatt at okunnir menn gerde konungi vnadir þa er hann sat yfir bordum. ok latum uit þig ekki inn ganga ok &#7887;nguan annan stafkall þann er suo er herfiligr ok hæimsligr sem þu ert. Ek ætla þat ok mala sannazst sagde Finnr at ek þyrfta ykkr æinskis orlofs at bidia uonda þræla. Tok hann þa sinne hende huornn dyruordinn ok sl&#7887;ngde fra dyrunum en hann gek inn. ok þegar hann kom j stofuna þyrftuzst menn at honum ok þottuzst æigi vita huat vræsi uar. uilldu þeir keyra hann vt aftr. en þat uard ekki auduellt ok stod hann vid helldr fastara en þeir hugdu. for þa j hardlæiknni. sumir reyttu ok rifu af honum þa hina uonda leppa sem hann hafde en sumir bordu hann med hnefum. hann gerde ok mot sligt sem hann matti. Konungr uard uarr uit ok spurde hueriu sætti. Þeir sogdu at sa hinn hæimski haulldr uillde hann finna. Þa er rad sagde konungr af gera æigi illa vid hann. Hann var þa lauss latinn. Konungr spurde huerr hann væri. Finnr sagde til sligt er honum likade. Konungr mællti. huert er eyrendi þitt til min edr uilltu lata skirazst. Finnr suarar. æigi ætla ek mig uerr kristinn en þig. Konungr quaz æigi vita huat er hann sagde. Þa mællti Finnr. huat ætlar þu konungr huat manna ek se. Konungr suarar. þat uæit ek æigi en hitt se ek at þu ert madr gilligr ok eru menn stærri en þu en fair uænni ok mikit er þitt yfirbragd. Finnr suarar. þa skifti huersu gott væri mitt yfirbragd ef mikit er. Konungr suarar. (æigi) ertu illmannligr. Finnr suarar. gott er sligt at heyra af suo agætum manni. Konungr mællti enn. suo littz mer a þig at þu munt vera dræingr godr æinrænn ok undarligr ok nokkut bradr j skaplynnde. Allt er þetta satt er þu segir quad Finnr. ok gettu nu til konungr huerrar ættar ek er. Konungr suarar. þat þiki mer eigi vlikaz at þu ser son Sueins vinar mins. Þat er ok sagde Finnr at ek er Sueins son. en þu munt uita huort hann er þinn vin edr æigi. Hann er vist minn vin sagde konungr ok uel kristinn. en þo gerde okkr a æinn hlut j fyrstu. hof æitt er æignat Þor er stendr hea bæ hans ok hygg ek hann þo uæita þar til ekki afskifti. Finnr vard vit þetta odr ok mællti. heyr her a endime. huat ser þu godr konungr ef menn þinir ok vinir fara med launblot ok muntu raunar vera æinn uillumadr. Konungr quad hann vera helldr skafan. Stok Finnr vt ok for til fundar uit f&#7887;dr sinn ok brodur. En vm nottina adr Finnr kom þar dreymde Suein brodur hans at honum syndiast Þór koma at ser helldr ufrynligr ok daprligur. Hann mællti. her kemr nu at þui med okkr sem mællt er at fyrnnizst vinskapr sem fundir. en þo at þat se suo sem er þa uil ek |<ref>202</ref> bidea þig æins hlutar. at þu flyt mig burt af huse minu til skoger þuiat Finnr brodir þinn mun hæim koma ok hygg ek ekki gott til hans kuomu. Sueinn suarar. þui hefui ek heitit konungi af gera mer afskiftalaust vid þig ok þat man ek hallda. þike mer þu ok gudleyse ef þu hefr æigi matt til at forda þer ok flytia þig sealfr huert er þu uill. Huarf Þorr j brott harmsfullr ok hrygdar en Sueinn uaknade. Finnr kom þar um daginn eftir ok toku þeir fedgar alluel vid honum. en er Finnr hafda þar verit æina nott stod hann upp snemma ok fek ser æinn belg. sidan tok hann j hond ser æina kylfu stora ok gek til hofsins. þar var þa helldr foranligt um gætti. hurdaiarnn rydug ok allt helldr fornnfaguligt. Finnr gek inn ok skyfde godin af st&#7887;llunum en reytti ok ruplade af þeim allt þat er femætt uar ok bar j belginn. Finnr slo Þor þriu h&#7887;gg med kylfunni sem mest gat hann adr Þorr fell. sidan lagde hann band a hals Þór ok dro hann eftir ser til strandar ok let hann koma eftir þat a bat. for hann suo til fundar vid konung at hann hafde Þor l&#7887;ngum a kafui vtbyrdis. stundum barde hann Finnr hann. En er konungr sa þetta sagde hann Finn æigi fara uægiliga med Þor. Finnr suarar. þat lysir j þui ath mer hefir læingi likat illa vid Þor ok þui skal hann hafa enn verri ok verdugri vfarar. Klauf hann þa Þor j sundr j skidur æinar ok lagde sidan j elld ok brende þær at &#7887;sku. sidan fek hann ser<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> l&#7887;g nokkurnn. kastade þar a &#7887;skunne ok gerde af graut. þann graut gaf hann greyhundum ok mællti. þat er makligt at bikkiur eti Þor<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> en hann at sealfr sonu sina. Gerdizst Finnr þa madr Olafs konungs. Finnr var sidgodr ok trurækinn. fylgde hann uel tijdum iafnan. Einn morgun kom Finnr huorki til ottosaungs ne messu. spurde konungr hueriu gegnnde er Finnr kom æigi til tijda sem hann atti vanda til. Honum uar sagt at hann la j huilu sinne. Konungr gek þa til hans ok spurde ef hann være siukr. Finnr suarar. litit er bragd at þui. Konungi syndizst sott hans mikil ok let hann bua hann til framfarar ok fylgde honum elskuliga medan hann la. Finnr andadizst or þeirre sotth ok mælltizst adr uel firir. ok þotti Olafi konungi mikill skade at honum þuiat huar er konungr bodade retta tru þa var Finnr suo odr ok skafr at helllt vid uoda þeim er æigi uilldu skiott uid uikazst konungs eyrende.
+
Þa taka Grimar vid hornnunum |<ref>185</ref> ok þykiazst nu vita huat byskup hefir yfir lesit drykkinum. Þeir segia þa. æigi ferr nu fiarre þui sem Gudmundr konungr uor gat til. er þessi konungr prettottr ok kann illa gott at launa þuiat konungr uorr gerde til hans sæmiliga. stondum nu upp allir ok verdum j brottu hedan. Suo gera þeir. uerdr þa hark mikit j stofunni. þeir slogu nidr drykkinum or hornnunum ok sl&#7887;gtu login. þa heyrdu þeir bresti stora. Konungr bad gud til gæta ok bad menn upp standa ok stodua þetta hark. sidan uerda þeir Grimar vti ok Helgi med þeim. voru þa lios upp tendrut j konungs herbergi. sia þeir þa drepnna .iij. menn en þar liggia hornnin Grimar a golfinu hia hinum daudum. Þetta er undr mikit sagde konungr ok væri betr at slik yrde sialldan. ok þat hefui ek heyrt sagt af Gudmundi af Glasisuollum at hann se miog fiolkunnigr ok illu megi hellzst vid hann skifta. ok eru þeir menn illa komnir er undir hans ualldi eru ef ver m&#281;ttim nokkut at gera. Konungr let uarduæita hornin Grima ok af drekka ok dugir þeim uel. Þar er nu kallat Grimaskard ofan at Alrekstodum er þeir hafua austan farit ok er þat aungra manna at fara þar sidan. Nu lidr af uetrinn ok kemr annarr atti dagr iola ok er konungr j kirkiu ok hird hans at hlyda messu. þa koma þar .iij. menn til kirkiu dyra ok er æinn eftir en .ij. fara j brott ok mæla þetta adr. her færum uit þer Gretti konungr ok er æigi uist nærr þu færir af þer. Kenna menn þar Helga. sidan gengr konungr til borda. ok er menn tala vid Helga verda menn þess varir at hann er blindr. fretti konungr þa hueriu gegnde vm hans hag edr huar hann hefdi uerit þessa stund alla. Hann segir þa konungi fyst fra þui er hann fann konurnar j skoginum. þa fra þui er þeir Grimar gerdu uedrit at þeim brædrum er þeir uilldu b(i)arga skipinu. ok sidan h&#7887;fdu þeir Grimar hann med ser til Gudmundar a Glasisuollum ok færdu hann Jngibiorgu dottur Gudmundar. þa mællti konungr. huersu þotti þer þar at vera. Allgott segir hann ok huergi hefuir mer betra þott. Þa spurde konungr at um sidu Gudmundar konungs ok at fiolmenni edr athofnn. en Helgi let yfir ollu uel ok sagde at hans uar myklu fleire en hann fengi talit. Konungr mællti. hui foru þer suo skiotliga j brott j fyrra uetr. Gudmundr konungr sende þa til at suikia ydr segir hann. en firir bænir ydrar let hann mig lausan sua at þer mættit vita huat er af mer væri ordit. en þui foru uer suo skiott j brutt næstunni at þeir Grimar hofdu æigi natturu til at drekka þann dryk er þer letut signa. urdu þeir þessu ræidir at þeir sa sig yfirstignna ok þui drapu þeir menn ydra at sua sagde Gudmundr konungr firir ef þeir fengi ekki mein ydr geort. en hann synde tignn sina j þui at hann sendi ydr hornnin at þer mundit þa sidr eftir mer læita. Konungr spurde. hui fortu nu j brott &#7887;dru sinne. Helgi suarar. Jngibiorg olli þui. hon þottizst æigi mega liggia hea mer nema med mæinlætum ef hon kæmi vid mig beran ok þui for ek mest j brott. enda uillde Gudmundr konungr ekki þreyta vid ydr þegar hann visse at þer uilldut mig j brott hafua. en um tignn ok ristnu Gudmundar konungs ma ek æigi j fam ordum segia ok um fiolmenni þat er med honum er. Konungr spurde. hui ertu blindr. Helgi suarar. Jngibiorg Gudmundar dottir græip ór mer bæde &#7887;gun þa er uid skildum ok sagde at konur j Noregi mundu min skamma stund niota. Konungr sagde. makligr væri Gudmundr mæingerda af mer firir þau manndrap er hann gerde ef gud uillde þat vera lata. Sidan uar sent eftir Þori f&#7887;dur Helga ok þakkade hann honum uel er sonr hans uar aftr kominn or trolla hondum. Ferr hann sidan heim en Helgi er eftir med konungi ok lifir til annarar jafnnleingdar. en konungr hafir hornnin Grima med ser þa er hann for sidazsta sinn ór landi. en þat segia menn þa er Olafr konungr huarf af Orminum langa at hyrfui ok hornnin ok hafui æinge madr þau set sidan. ok lykr her fra Grimum at segia.
  
  
'''Sætt Olafs konungs ok Hareks'''
+
'''Olafr konungr gerde ord Sigmunde'''
  
'''316.''' Um uorit eftir aft&#7887;ku Eyuindar kinnrifu let Olafr konungr bua skip sin ok lid. þa hafde hann sealfr Tronuna er hann hafde gera latit. hann hafde lid mikit ok fritt. en er hann var buinn hellt hann vt ór firde nordr firir Byrdu ok suo nordr a Halogaland. en huar sem hann kom vid land þa atti hann þing ok baud ollu fólki at taka skirnn ok tru retta. bar þa æingi madr traust a at mæla i mot konungi ok kristnadizst land allt þar sem ham for. Olafr konungr tok ueitzslu j Þiottu at Hareks. uar Harekr þa skirdr ok allt lid hans. gaf Harekr konungi giafir godar ok gerdizst hans madr. tok Harekr af konungi ueitzslur storar ok lennz mannz rett. helldu þeir sidan kærleik ok vinattu med frendsemi sin a mille. Harekr j Þiottu uar son Eyuindar skalldaspillis. fodir Eyuindar uar Finnr skialge. modir Eyuindar uar Gunnhilldr dottir Halfdanar jalls ok Jngibiargar dottur Haralldz harfagra. Olafr konungr uar Trygguason Olafssonar Haralldzsonar harfagra.
+
'''294.''' Nv er þar til at taka er fyrr uar fra horfit at Olafr konungr hafde verit .ij. uetr j Noregi ok kristnat vm uetrinn allan Þrandhæim. þa gerde konungr ordsendingar vt til Færeyia til Sigmundar Brestissonar ok bodade honum a sinn fund. let hann ok þat fylgia ordsendingu at Sigmundr skyllde fa sæmdir ok uerda mestr madr j Færeyium ef hann uillde geraz hans madr. Þat sumar kom a fund konungs vtan af Jslande Stefnir Þorgilsson er konungr hafde sent vt þangat hit fyrra sumarit sem adr er getit. tok hann uit honum med hinne mestu blidu ok var Stefnir med hird konungs ok sagde honum allt hit sanna vm sinar ferdir ok huersu þungliga hans mali var tekit a Jslande. kuetzst þat ætla at sæigt munde væita at kristna Jsland.
  
  
===Þaattr Rauds hins ramma===
+
|<ref>186</ref> '''Þangbrandr prestr kom til Olafs konungs'''
  
 +
'''295.''' Olafr konungr hafde skipat Þangbrande presti kirkiu j Mostr som fyrr er sagt ok baud honum at skira folkit er tru hafde tekit um Hordaland ok æigi uar skirt adr. konungr for nordr j land. En firir þi at Þangbrandr prestr uar madr &#7887;rlyndr ok hafde mannmart med ser en hiellt sig uel ok menn sina en margir rikir menn ungir j trunne ok oolm&#7887;sugiarnnir<ref>''slik i originalteksten.''</ref> at stydia kennimenn ok klerka þa eydduzst skiott upp æignir kirkiunnar þær sem Olafr konungr hafde til hennar lagt. En er Þangbrandr sa at hann matti æigi hallda uppteknnum hætti um orlætit þa tekr hann at heria a hæidna menn ok flytr sig a þui fram ok lid sitt. ok af þui uard hann firir reide Olafs konungs. Konungr baud frid um allt riki sitt ok bannade monnum hernat jnnanlandz ok ran &#7887;ll vtan hann sealfr leti refsa monnum rangynnde sin. bodade konungr Þangbrandi presti firir þa skulld til sin. kom Þangbrandr a fund Olafs konungs nordr j Þrandheim þann tima sem Stefnir uar nykominn vtan af Jslande sem nu uar sagt. En er Þangbrandr kom a fund Olafs konungs talda hann allmiog a hann ok mællti suo. þu gerir illt vmskifte a rade þinu. legzst j hernat sem hæidnir uikingar ok fædir þig ok adra a rifsi ok ranum þar sem þu skylldir gude þiona ok hæita. nu uit þat firir vist at her firir skaltu missa af mer allra sæmda ok verda skiott brottu or minu riki. Þangbrandr suarar. miogh hefir ek misgert en þess uil ek bidia herra at þer miskunnit minu male ok leggit a mig nokkura yfirbot edr þraut helldr en þer vtlægit mik edr rekit mig fra ydr þuiat ek uil giarnna allt til þess vinna þat er ek ma at hafua æige ydra ræide. Konungr suarar. ef þer þikir uarda um mina vinattu þa skaltu fara vt til Jslandz ok geta þar med guds vilia snuit ollum lyd til rettrar truar. nu ef þu getr þessu a læid komit þa skaltu æiga uon af mer slikra sæmda sem fyrr edr meire. Þangbrandr suarar. fara skal ek huert at þer vilit senda mig ok kostgæfua at reka guds eyrende ok yduart. en æigi ma ek vita huat er af framkuæmdum verdr. Sidan fek Olafr konungr Þangbrandi skip gott ok menn til fylgdar bæde lærda ok vlærda ok uel truada ok alla hluti þa er hann þurfti til kristins domsins ok leth bua ferd hans at &#7887;llu sem bezst. Þangbrandr uar mikill madr uexsti sterkr at afli sniallr j male ok klerkr godr garpr mikill ok fullhugi at allri kallmenzsku þott hann uæri kennimadr. ekki alæitinn en hardr ok uuæginn bæde j ordum ok uerkum ef hann uard ræidr. Skildu þeir Olafr konungr j Nidarose ok let Þangbrandr þegar j haf er hann uar buinn ok byr gaf.
  
Raudr hinn rammi het madr æinn rikr bonde ok audigr. hann bio j firde þeim a Halogalandi er hæitir Skialfti<ref>''r.'' Salfti</ref> þar sem heitir Godeyiar. Raudr hafde med ser marga huskalla ok hellt hann rikmannliga sina menn þuiat hann var hofdinge mestr j firdinum ok suo uida nordr þar. fylgde honum fiolde Finna þegar hann þurfti nokkurs uid. Raudr uar blotmadr mikill ok allfiolkunnigr. hann var mikill vinr þess mannz er Þorir het ok uar kalladr hiortr. hann red firir nordr j Uogum. þeir Raudr ok Þorir voru hofdingiar myklir. En er þeir spurdu at Olafr konungr for med her nordr þangat þa s&#7887;fnnudu þeir at ser her ok budu<ref>baud ''Cd.''</ref> skipum vt ok fengu lid mikit. Raudr hafde dreka mikinn ok gullbuin hofut a. uar þat skip .xxx. at rumatale ok þo mikit at þui. Þorir hiortr hafde ok mikit skip. þeir helldu lide þui sudr med landi moti Olafi konungi. En er þeir hittazst l&#7887;gdu þeir þegar til bardaga vid konung uar þar orrosta haurd. sneri þa bratt mannfallinu j lid hæidingia ok hruduz skip þeirra. en þui næst kom a þa felmtr ok flotti. Raudr reri dreka sinum vt til hafs. þui næst let hann uinda a segl sitt. hann hafde iafnan byr huert er hann uillde sigla ok uar þat af fiolkynge hans ok golldrum. er þat skiotazst at segia af ferd Rauds at hann siglde þar til er hann kom heim til Godeyiar. Þorir hiortr siglde med sitt (lid) inn at lande ok hlupu þar af skipum. Olafr konungr for eftir þeim uid sina menn. hlupu þeir a land ok elltu hina |<ref>203</ref> ok drapu. uar Olafr konungr frastr ok fremstr sem oftar þa er sligt skyllde þreyta. Konungr sa huar Þorir hiortr hliop. hann uar allra manna fothuatazstr. konungr rann eftir Þori ok fylgde honum hundrinn Vige. þa mællti konungr. Vige taktu hiortinn. Hundrinn hliop fram eftir Þore ok þegar upp a hann. Þorir nam stadar vid. konungr skaut kesiu sinne þa at Þori suo at kom undir hondina ok oddrinn at um adra. ok j þui lagde Þorir til hundzins ok væitti honum mikit sar. Let Þorir þar lif sitt en Uige uar borinn saarr til skipa. fek konungr til hinn bezsta læknni at græda hundinn ok uard hann hæill. en sumir menn segia at hann sende rakkann til Finnz þess er hæitit hafde at læknna hann sem fyrr er ritat. Olafr konungr gaf ollum monnum frid þeim er badu ok retta tru uilldu taka.
+
===Sigmundr Brestisson tok vid tru===
  
  
'''Pindr ok drepinn Raudr hinn rammi'''
+
'''296.''' Olafr konungr for nordan ór Þrandheimi er a læid sumarit. en er hann kom a Sunnmæri ok þa þar uæitzslur med æinum rikum bonda þa kom vtan af Færeyium at ordsendingu konungs Sigmundr Brestisson ok Þorir frænde hans. En er Sigmundr fann konung þa tok konungr uid honum allblidliga ok attuzst þeir bratt tal uid. Konungr mællti þa. uel hefir þu gert Sigmundr at þu lagdizst æigi þessa ferd undir hofud. baud ek þer af þui mest a minn fund at mer er mikit sagt af fræklæik þinum ok atgerui. uil ek giarnna uera þinn vin fullkominn ef þu uill hlydnazst mer um þa hluti er mer þikir mestu varda. er þat ok mal sumra manna at okkarr felagsskapr se æigi uuidkæmiligr sakir þess at uit erum nu badir kalladir æigi ohræystiligir en þolat leingi adr uas ok vandrede en vid fengim okkrar æiginligar sæmdir. þuiat okkr hafua sumir hlutir æigi oligt at borizst j vtlegd ok anaud. þu uart barnn ok satt uppa er fadir þinn uar drepinn saklaus. en ek uar j modur kuide er minn fadir var suiksamliga drepinn vtan alla sok nema illzsku ok agirnnd sinna frænda. sua er mer ok sagt at þer væri þui sidr bodnar f&#7887;dur bætr at frændr þinir badu eigi sidr drepa þig en f&#7887;dur þinn ok uart sidan selldr mansali edr enn helldr gefit fe til at þu værir þiadr ok þrælkadr ok med þui moti fl&#281;mdr ok fluttr fra þinum eignum ok odaliordu ok hafdir ekki til hialpar j vkunnu landi langann tima utan þat er uandalausir menn uæittu þer miskun med þess fulltinge er alla hlute ma. en þessu æigi olikt er ek hefir tint af þer (hefir mer farit). þegar ek uar fæddr uar mer uæitt umsat ok ofsoknn hugat liflat af minum samlondum<ref>saml'dum ''Cd.''</ref> sua at modir min uard fatækliga at flyia med mik f&#7887;dr sinn ok frændr ok allar eignir. lidu suo fram .iij. uetr æfui minnar. þui næst uoru vid bæde hertekin af uikingum ok skilda ek þa vid modur mina sua at ek sa hana alldri sidan. var ek þrysuar selldr mansali. uar ek þa a Æistlande med &#7887;llum okunnum monnum til þess er ek var .ix. uetra. þa kom þar æinn frænde minn sa er uid kannadizst ætt mina. leysti |<ref>187</ref> hann mig or anaud ok flutti mig med ser austr j Gardariki. ok var ek þar adra .ix. uetr enn j vtlegd þo at ek væri þa kalladr frials madr. fek (ek) þa proska n&#7887;kkurnn ok þadan af mæire sæmdir ok virding af Ualldimar konungi en likligt mætti þikia um æinn vtlendan mann enn a þa mynd ok þu fekt af Hakoni jalli. nu er suo komit um sidir at huorrtueggi okkarr hefir &#7887;dlazst sina fodurlæifd ok fostrland eftir langann misse salu ok sæmdar. nu allra hellzst firir þa skylld er ek hefui spurt at þu hafir alldri blotat skurgod eftir hætti annarra heidinna manna þa hefir ek goda uon aa at hinn halæite himnakonungr skapari allra hluta mune þig læida til kynningar sins helga nafnns ok hæilagrar truar af minum fortolum ok gera þig mer samfelaga j rettum atrunade sua sem iafnan at afli ok allri atgerui ok odrum sinum miskunnargiofum er hann hefir þer ueitt sem mer longum tima fyrr en ek hafda nokkura vissu af dyrd hans. nu uæiti þat sa hinn same allzuallde gud at ek gæti þig læitt til sannrar truar ok undir hans þionostu suo at þadan af megir þu med hans miskun ok minu eftird&#281;mi ok aeggian læida til hans dyrdar alla þina undirmenn sem ek uænti at verda skal. skaltu ok. hlydnazst sua ef þu vill minum fortolum sem nu hefir ek sagt at þiona truliga gude med stadfesti. &#7887;dlazst af mer vinattu ok virding þo at þat se æinkis vert hia þeirre sæmd ok sælu er almattigr gud mun þer væita sem huerium annarra þeim er geyma hans bodorda (firir) ast hins helga anda at samrikia sinum sæta syni konungi allra konunga æilifliga j hinne hæstu himnarikis dyrd. En er konungr lauk sinne t&#7887;lu suarade Sigmundr. þat er ydr kunnigt herra sem þer kuomut vid adan j ydru male at ek var þionostubundinn Hakoni jalli. væitti hann mer gott yfirlæti ok unda ek þa alluel minu rade þuiat hann uar hollr ok hæilradr ok astudligr vinum sinum þoat hann væri grimmr ok suikall vvinum sinum. en langt er a mille ykkars atrunadar. en suo sem ek skil af ydrum fagrligum fort&#7887;lum at þessi atrunadr er þer hafit er i alla stade fegri ok fagurligri en hinn er heidnir menn hafua. þa er ek fvss at fylgia ydrum radum ok æignazst ydra vinattu. ok þui uillda ek æigi blota skurgod at ek sa l&#7887;ngu at sa sidr var &#7887;ngu nytr þo at ek kynna &#7887;nguan betra. Olafr konungr uard gladr uid ord Sigmundar er hann tok suo skynsamliga undir hans rædu. uar Sigmundr þa skirdr ok allt hans foruneyti ok let konungr þa kenna honum hæil&#7887;g fræde. var Sigmundr þa med konungi vm vetrinn j mikille virdingu.
  
'''318.''' Olafr konungr hellt lide sinu nordr med landi ok kristnade allt folk þar sem hann for. en er hann kom nordr firir Skialfta<ref>''r.'' Salfta</ref> ætlade hann at fara inn a fiordinn ok finna Raud. en hregguidre ok staka stormr la inn a fiordinn. la konungr þar til viku fulla ok hellzst a hit sama sterkuidri inn eftir firdinum en vt hit ytra uar blasande byr at sigla nordr med lande. siglde konungr þa nordr j <font face"Old1NordicTimes" size"3">Q</font>nnd ok gek þar allt folk undir kristnne. Sidan sneri hann ferd sinne sudr aftr. en er hann kom nordan at Skialfta<ref>''r.'' Salfta</ref> þa var hrid ok siadrif inn a fiordinn. konungr la þar n&#7887;kkurar nætr ok uar uedr hit sama. þa talade konungr uit Sigurd byskup ok spurde ef hann kunni þar nokkut rad til at leggia. Byskup suarar at hann mun fræista til ef gud uill sinn styrk til gefa at sigra þenna fiannda. Sidan skryddizst byskup ollum messuskruda ok gek fram j stafnn a konungs skipinn. let hann þar setia upp rodukross ok tendra firir kerti ok bar reykelse. hann las þar firir gudspiall ok margar bænir adrar. sidan stokti hann uigdu uatnni um allt skipit. siden bad hann taka af tiolldin ok roa inn a fiordinn. hann let þa kalla til annarra skipa at aller skyllde roa inn eftir þeim. en er rodr uar greiddr a Tronunne þa gek hon inn a fiordinn. ok kendu þeir menn onguan uind a ser er a þui skipi voru ok suo stod su toft eftir j uarsimanum at þar uar loggn<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref>. en suo laust siorokan burt a huornntueggia ueg at huergi sa fiollin. reri þa huert skip eftir &#7887;dru þar j lognninu. foru þeir suo allan daginn ok vm nottina eftir komu þeir litlu firir dagan inn j Godeyiar. En er þeir kuomu til bæiar Rauds þa flaut þar firir lande dreki hans sa hinn mykli. Olafr konungr gek þegar upp til bæiar Rauds med lid sitt ok væitti atsoknn lofti þui er Raudr suaf j ok brutu upp. hliopu menn konungs þar inn ok uar Raudr handtekinn ok bundinn en menn hans uoru drepnir þeir er þar uoru inne en sumir handteknir. þa var gengit at skala þeim er huskallar Rauda suofu j. voru þeir sumir drepnir en sumir bardir edr bundnir. þui næst uar Raudr leiddr firir konung. Konungr baud honum at lata skirazst. mun ek þa ekki sagde konungr taka af þer æignir þinar ok vera helldr vin þinn ef þu kant til at gæta. Raudr &#281;pti j moti þui ok sagde at hann skyllde alldri a Krist trua ok gudlastade a marga uega. Konungr uard þa ræidr ok sagde at hann skyllde hafua hinn vesta dauda. let konungr þa taka hann ok binnda vid jarnnsla eina ok let setia kefli milli tanna honum ok luka suo upp munninum. þa let konungr taka lyngorm æinn ok bera at munni honum. en ormrinn uilldi æigi j munninn ok hroktizst fra j burt þuiat Raudr bles fast j mot honum. þa let konungr taka huannniola trumbu ok setia a munn honum. en sumir menn segia at konungr leti setia ludr sinn j huopta honum ok let þar j orminn. sidan let hann bera at vtan jarnnsla gloanda. hroktizst þa ormrinn vndan iarnninu j munn Rauds ok sidan j briostit til hiartans ok skar vt vm vinstre siduna. let Raudr sua lif sitt. Olafr konungr tok þar almikit fe j gulle ok silfre ok &#7887;dru lausafe j uopnum ok margskonar dyrgripum. en menn alla þa er fylgt hofdu Raud ok þa voru a lifue let hann skira ef tru uillde taka. en þa er þat uilldu æigi let hann drepa edr pina. Þar tok Olafr konungr drekann er Raudr hafde att ok styrde sialfr. þat skip uar myklu fridara en Tranan. uar fram a dreka h&#7887;fud en aftr krokr ok fram af suo sem spordr. uar huortueggi suirinn ok suo stafninn gulli lagdr. þat skip kallade konungr Orminn þuiat þa er segl var a lofti skyllde þat vera firir uængi drekans. uar þetta skip þa fridazst j ollum Noregi. Eyiar þær er Raudr bygde hæita Gilling ok Hæring en allar saman hæita þær Godeyiar ok Godeyia straumr firir nordan<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> a mille ok meginlandz.
+
 
 +
'''Sigmundr for at boda kristni i Færeyium'''
 +
 
 +
'''297.''' Sva sem uora tok kom konungr æinn dag at mali vid Sigmund ok sagde at hann uillde senda hann vt til Færeyia ok kristnna þat folk er þar bygde. Sigmundr mælltizst undan þi starfui en jattade þo um sidir konungs vilia. Skipade konungr hann þa ualldzmann yfir allar eyiar ok fek honum kennimenn at skira folkit ok kenna þeim skylld fræde. Siglde Sigmundr þegar hann var buinn ok greiddizst hans ferd uel. en er hann kom til Færeyia stefnnde hann þing j Straumsey uid bændr. kom þar fiolmennt. En er þing var sett stod Sigmundr (upp) ok skaut a l&#7887;ngu eyrende ok sagde fra þui er hann hafde verit austr til Noregs a fund Olafs konungs Trygguasonar. sagde ok at konungr halde skipat j hans ualld allar eyiarnar. ok toku flestir bændr þui uel. þa mællti Sigmundr. þat uil ek ydr ok kunnikt gera at ek hefir tekit sidaskifti er ek ordinn madr kristinn. hefir ek þat eyrende Olafs konungs ok bodskap at snua her &#7887;llu folki j eyiunum til rettrar truar. Þrandr suarar mali hans ok sagdi þat tilheyriligt at bændr talade med ser þetta uandamal. bændr sogdu at þat var uel mællt. Gæingu þeir þa annan ueg a uollinn. telr Þrandr þa um firir bændum at einsætt se at næita skiott þessom bodskap. ok lykr suo med hans fort&#7887;lum at þeir uerda allir a æitt sattir. En er Sigmundr sea at allt folkit er drifit til þeirra Þrandar suo at ekki uar eftir hea honum vtan hans menn þeir er kristnir uoru þa mællti hann. ofmikit ualld hefir ek nu fæingit Þrandi. þui næst drifu menn þangat er þeir Sigmundr sátu. h&#7887;fdu þegar uopnin a lofti ok letu ekki fridsamliga. Þeir Sigmundr spruttu upp j mote. þa mællti Þraandr. setizst menn nidr ok lati ekki suo odliga. en þer er þat at segia Sigmundr frænde at ver bændr uerdu allir a æitt sattir um þat eyrende er þu fluttir at ner uilium med &#7887;ngu moti. ok her munu uer uæita þer atgongu a þinginu ok drepa þig nema þu lettir af ok hæitir þui til fasta at flytia alldri sidan þenna bodskap her j eyium. En er Sigmundr ser at hann kemr &#7887;ngu til uegar at sinne vm truna en |<ref>188</ref> hafde onguann styrk til at dæila af kappe uid allt folk þat er þar var samankomit þa vard þat er hann het þessu uid uitnne ok handfestu ok slita vid þat þingit. Sigmundr sat hæima um uetrinn j Skufey ok likade allþungt er bændr hofdu kugat hann en let þat þo ekki a ser finna.
  
  
===Þaattr Hromundar hallta===
+
'''Þraandr kugadr'''
  
 +
'''298.''' Um uorit uar þat æinn tima þa er straumar voru sem mestir ok monnum þotti vfært a sia ok mille eyianna þa for Sigmundr hæiman or Skufey uit .xxx. manna a tuæim skipum. sagde hann at þa skyllde leggia a tuihættu at koma fram konungs eyrende edr deyia at odrum kosti. Þeir helldu til Austreyiar ok gatu tekit eyna komu þar at alidinne nott a vvart ok slogu hring vm bæinn j G&#7887;to. skulu sidan stokki a skemmuhurdina þar er Þrandr suaf j ok brutu upp ok toku Þrand hondum ok leiddu vt. Þa mællti Sigmundr. nu er enn sua. ymsir æiga. þu kugadir mig a hausti ok gerdir harda .ij. kosti. nu vil ek gera þer .ij. kosti miog viafnna. sa er godr at þu takir tru retta ok latir skirazst en at odrum kosti skaltu uera drepinn þegar j stad. ok er þer sa illr þuiat þu missir þa skiott aud&#281;fa ok ueralldar s&#281;lu þessa hæims en tekr j moti eymd ok æilifa heluitis pinu annars heims. Þrandr mællti. ekki mun ek bregdazst vinum minum hinum fornum. Sigmundr fek þa mann til at uega at Þrande ok fek þeim mykla &#7887;xi j hond. En er hann gek at Þrande med ræidda &#7887;xina læit Þrandr vid honum ok mællti. h&#7887;gg mig æi sua skiott ek vil mæla adr nokkut edr huar er Sigmundr frænde minn. Her er ek segir hann. Æinn skaltu rada okkar j milli segir Þrandr ok vil ek taka sid þann er þu uill. Þa mællti Þorir. h&#7887;gg þu madr. Sigmundr suarar. eigi skal hann h&#7887;ggua at sinne. Þorir mællti. þat er þinn bane ok þinna vina ef Þrandr gengr nu undan. Sigmundr sagde a þat hætta skylldu. Var Þrandr þa skirdr af presti ok hans hæimamenn. Sigmundr lot Þrand þa fara med ser er hann uar skirdr. for Sigmundr þa um allar Færeyiar ok letti eigi fyrr en þar uar kristit allt folk. Sidan byrr hann skip sitt um sumarit ok ætlar til Noregs at færa Olafi konungi skatta sina ok þar med Þrand or Gotu. En er Þrandr uerdr þessa uarr at Sigmundr ætlar at flytia hann a konungs fund þa badst hann undan þeirre ferd. Sigmundr let þat ekki tia ok slogu landtiolldum þegar byr gaf. en er þeir uoru æigi langt j haf komnir þa hittu þeir bæde j strauma ok storm mikinn. urdu vid þat aftrreka til Færeyia ok brutu skip sitt ok tyndu fe ollu en monnum uard borgit flestum. Sigmundr barg Þrande ok morgum &#7887;drum. Þrandr sagde at þeim munde æigi takazst ferdin slett ef þeir leti hann naudgan fara. Sigmundr kuat hann fara skylldu allt at æinu þo at honum þætti illt. Tok Sigmundr þa skip annat ok fe sitt at færa konungi firir skattinn þuiat hann skorti æigi lausafe. Lata þeir nu j haf j annat sinn ok komazst nu læingra alæidis en fyrr. fa þo enn motuidre stor ok rekr þa aftr til Færeyia ok lestu skipit. Sigmundr sagde at honum þotti mikit farbann a liggia. Þrandr quad suo fara mundu huersu oft sem þeir leitade til ef hann færi naudigr med þeim. Sigmundr lætr Þrand nu lausan med þui skilorde at hann sór trunadaræid at hann skal hafua ok hallda kristiliga tru. vera tryggr ok trur Olafi konungi ok Sigmundi. tefia æigi ne talma firir nokkurum manni þar j eyium at vid þa hallde trulæika ok hlydne. fremia ok fullgera þenna bodskap Olafs konungs ok suo huernn annarra þann er hann bydr til hans at gera j Færeyium. ok sua frekliga sór Þrandr sem Sigmundr kunna vandligazst firir at skilia. For Þrandr þa hæim j Gotu en (Sigmundr) sat j Skufey at bui sinu þann uetr þuiat þa var haustat miog er þeir urdu aftrreka j sidara sinne. Let Sigmundr þa bæta þat skipit er minnr uar brotit ok uar þann uetr kyrt ok allt tijdendalaust j Færeyium.
  
'''Capitulum'''
 
  
Eyuindr sorkuir het madr er vt kom med Jngimundi gamla. hann nam Bl&#7887;ndudal uestr fra Skagafirde ok uillde æigi lifa eftir Jngimund ok red ser sealfir bana. hann atti son vid ambatt sinne j elli er Hromundr het. hann atti Audbiorgu dottur Márs Jorunda(r)sonar hals. hon uar ambattar dottir. Hromundr uar l&#7887;ngum med Mafui a Marstodum er hann bardizst uid sonu Jngimundar um Deilldarhialla. þar vo Hromundr Haugna son Jngimundar ok vard firir þat heradssekr mille Jokulsár j Skagafirdi ok Hrutafiardarár. Hromundr uard sár a fæti ok uar iafnan halltr sidan af þui uar hann kalladr Hromundr hallti. Hann keyfti Fagrabrekku land firir uestan Hrutafiardaraa ok bio þar vm hrid. hann gerde virke mikit vm bæ sinn ok uar hinn uænsti madr ok mikill firir ser. Son hans het Þorbiornn þyna ok var Audbiorg modir hans. hann atti Gudrunu dottur Þorkels a Kerseyre er nam sunnan Hrutafiardarhals. þeirra son uar Þorllæifr er Hromundarfostri uar kalladr. Hallstæinn het son Hromundar. allir voru þeir frændr myklir menn ok sterkir. son Þorkels a Kerseyre het Þorir brodir Gudrunar konu Þorllæifs. hann bio at Melum hit næsta. Helga het dottir hans ok uar frid kona sionum ok skorungr mikill.
+
'''Þraandr villdi eigi fara til Olafs konungs'''
  
 +
'''299.''' Þa er Sigmundr Brestisson hafde kristnat allar Færeyiar eftir bode Olafs konungs Trygguasonar hugde hann at flytia med ser Þrand ór Gotu ok uard tysuar aftrreka sem adr er ritat. bio hann sidan ferd sina ok græiddizst uel. kom uid Noreg ok fann Olaf konung nordr j Nidarose ok færde honum fe þat er hann greidde firir skatta af Færeyium þa er tyndz hofdu hit fyrra sumar ok suo þann skatt er þa atti at lukazst. Konungr tok honum uel ok dualdizst Sigmundr med konungi læinge um uorit. Sigmundr sagde konungi gl&#7887;ggliga allt sem farit hafde um skipti þeirra Þrandar ok annarra eyiarskeggia. Konungr suarar. þat uar illa at Þrandr kom æigi a minn fund ok spillir þat miog bygd yduarre vt þar j eyiunum at hann uerdr æigi j brott flæmdr þuiat þat er min ætlan at þar siti æinn hinn uesti madr a ollum Nordrlondum er hann er. Olafr konungr uar mestr jþrottamadr |<ref>189</ref> j Noregi þeirra manna er menn hafa heyrt fra sagt um alla hluti. huerium manni var hann sterkari ok fimari ok eru þar margar frasagnir ritadar vm þat. æin su er hann gek a arum vtbyrdis þa er menn hans reru a langskipe ok lek a .iij. hands&#7887;xum j senn sua at iafnan uar æitt a lofti ok hende &#7887;ll at oddinum. hann uo jafnnt badum hondum ok skaut .ij. spiotum senn. manna fimazstr uid allzskonar bogaskot ok synndr huerium manni betr. hann uar allra manna skygnazstr. brattgeingri uar hann j biorg en huerr madr annarra. Olafr konungr uar allra manna gladazstr ok læikinn miog. blidr ok litilatr &#7887;rr ok storgiofull akafuamadr mikill um marga hluti skartsamr ok sundrgerdamadr mikill. firir ollum monnum um fræklæik j orrostum. allra manna grimmazstr þa er hann var reidr ok kualde miog uuine sina. suma brende hann j ellde. suma let hann olma hunda rifa j sundr. suma let hann lemia edr kasta firir biorg ofan. voru af slikum sokum vinir hans astudigir uid hann en ovinir hans hræddir. ok vard þi mikil framkuæmd hans um kristnebod ok adra hluti bæde innanlandz ok j odrum londum at sumir gerdu hans uilia med blidu ok vinattu en sumir firir hr&#281;zslu sakir. Þat var æinn dag at Olafr konungr talade vid Sigmund vm uorit. nu skulu uit skemta okkr j dag ok reyna fimlæika okkra. Þar er ek miog uanfærr til herra segir Sigmundr en þo skal þetta a ydru ualldi sem annat þat er ek ma rada. Sidan reyndu þeir sund ok skot ok adrar jþrottir ok er þat s&#7887;gnn manna at Sigmundr hafui næst gengit Olafi konungi um margar jþrottir ok hafui þo allar skort en þo minna (en) huernn þeirra manna er þa uoru j Noregi.
  
'''Vtkuoma Sleituhelga'''
 
 
'''328.''' &#208;at bar til tidenda æitt sumar at skip kom af hafui j Hrutafirde a Bordeyre. Slæituhelgi het styrimadr en J&#7887;rundr brodir hans. þeir uoru .xij. menn a skipe. þeir voru vsuifir menn ok illordir ok attu menn litt kaup uit þa ok foru helldr utan herads til kaupa til annara skipa. frettu menn at þeir uoru uikingar ok ransmenn en h&#7887;fdu ekki nema ransfe. ok er slæid sumarit komu menn ekki til þeirra. Þa mællti Helgi. þess uil ek nu fysa at þer set æigi illfæingir ok hafit hit betra skaplynde her uit suæitarmenn ok takit ydr uistir med bondum þuiat mer litzst folk þetta munu torsuæigt uerda ok kunna illa agang. hefui ek spurt at menn eru her sterkir ok afætur myklar. Ok er halfr manadr leid uoru þrir menn uistadir. |<ref>212</ref> Þa mællti Helgi. æigi eru menn her fusir at taka vid oss ok er þat uorkunn ok latum enn sueigiazst til vid þa. Ok suo gerdu þeir. en suo hafde lag alagzst at æigi toku menn vid þeim. Æitthuert sinn reid Þorir fra Melum til skips ok hitti Helga. Helgi tok allgladliga vid honum ok spurde hueriu hann villde kaupa. Þorir quad ser naudsyn a vera at kaupa vid. þuiat hus min liggia vid uelli. Helgi kuetzst mundu gera honum kost a þui at kaupa vid suo mikinn sem hann þyrfti. ok tak vid oss &#7887;llum til uetruistar. Hann kuetzst æigi til þess færr. en vauru skortir mig æigi firir at gefua. eru þer ok ekki uinsælir menn taldir. Hann taldizst undan at taka vid þeim. Helgi mællti. allmiog syna menn sig her j stygglæik vid oss ok er þat þo likazst at þu setir æigi undan bondi &#7887;llum auuisla vid oss ef þu tekr æigi vid oss. Þorir quad þat uallda er þeir hofdu fauingat. Helgi suarar at hann skyllde firir kostum rada ef hann tæki vid þeim. ella er vsynt hvort þa ferr tuiuegis. Ok er suo var komit mællti Þorir bondi. nu er þu skorar suo miog a mig vm þetta þa skaltu æida vinna at uorum landsl&#7887;gum firir ydr alla at þer skulut &#7887;ngan uiafnnat gera j vetr næinum manni edr þær sakir at logmætar eru huorki uit mik ne adra æigi vid hion min ne nabua. mun ek uæita ydr hus en þer skulut sealfir fæda ydr. Helgi mællti. þu skalt rada bondi. Sidan foru þeir þangat ok motuduzst æinir j huse ok su&#7887;fu þar. ekki uar þetta miog þokkat af suæitarmonnum firir Þori ok þotti honom þetta ofrad vera. Ok er þeir hofdu þar verit vm hrid þa bar oft saman fundi þeirra styrimannz ok bonda dottur ok ræittizst a vm tal ok kossa ok kneikingar med aluoru ok blidu ok fylgde framkuæmd byrgisskapar. Þorir mællti. þat uillda ek Helgi at þu efndir hæit þin vid mik ok gerdir mer &#7887;ngua skam ne uuirding ok lat af tali uid Helgu dottur mina ok hallt æida þina vid mik. Helgi quaz ætla at æigi munde skiott hrinda mega ast þeirra Helgu. ok er þer æingi uuirding j bonde ef ek bid konunnar med rettum landzl&#7887;gum þeim sem her ganga ok med sliku fe sem þer likar. En er bonda þotti vsynt til bota en menn vsuifir þa red hann þat af at hann gifti Helgu dottur sina Slæituhelga ok er gert brudhlaup þeirra snemma uetrar. ok þadan af voru þeir æigi storilla vid menn ef ekki var tilgert vit þa.
 
  
 +
'''Olafr konungr beidde hringinn af Sigmundi'''
  
'''Hromundr stefndi Austmonnum'''
+
'''300.''' Þat er sagt æitt sinn þa er Olafr konungr sat vid dryk ok væitti hird sinne ok hafde marga menn j bode sinu þa uar Sigmundr med konungi j myklum kærlæikum ok satu .ij. menn a milli konungs ok Sigmundar. Sigmundr lagde hendr sinar fram a bordit. konungr læit til ok sa at Sigmundr hafde digran gullhring a hende. Konungr mællti. lat sia hringinn Sigmundr. Hann tok hringinn af hende ser ok fek honum. Konungr mællti. uilltu gefa mer hring þenna. Sigmundr suarade. þat hafda ek ætlat herra at loga æigi hring þessum. Ek man fa þer annan j moti segir konungr ok skal sa huorki minne ne ufridare. Æigi mun ek þessum loga segir Sigmundr þui het ek Hakoni jalli þa er hann gaf mer hringinn med mikille &#7887;lut at ek munde honum æigi loga. ok þat skal ek efnna þuiat godr þotti mer nautrinn er jall uar ok uel gerde hann vid mik marga hluti. Þa mællti konungr. lat þer hann ok þikia suo godan sem þu uill bæde hringinn ok suo þann er þer gaf. en giftufaatt uerdr þer nu þuiat þessi hringr u(er)dr þinn bani. þetta uæit ek æigi ogiorr en þat huersu þu hefir hann fæingit edr huadan hann er at kominn. gek mer þat mæirr til þessarar bæidne at ek uillde firra vine mina uandrædum en mig fysti at æiga hring þenna. Uar konungr þa raudr sem dreyri j andliti. en þetta tal fell nidr ok uar konungr alldri iafnnblidr sem adr til Sigmunder. dvaldizst hann þo med konungi um hrid ok for eftir þat snemma vt til Færeyia vm sumarit. skildu þeir Olafr konungr þa med vinattu ok sa Sigmundr hann alldri sidan. Kom Sigmundr þa vt til Færeyia ok settizst j bu sitt j Skufey. en þat kom fram sem Olafr konungr sagde at sa madr er het Þorgrimr illi med sonum sinum .ij. myrde Sigmund til hringsins Hakonar nautz þa er Sigmundr uar adr sundmodr j Sudrey þar er j Sanduik hæitir. suo sem segir j Færeyinga s&#7887;gu.
  
'''329.''' Þat bar til vm uetrinn at Hromundi hurfu stodross fim saman ok voru þau aull stormiog fæit. Um þat voru margar getur huat af hrossunum mundi ordit. synir Hromundar kuoduzst ætla at menn munde etit hafa er huergi spurdizst til en hrossin sp&#7887;k u&#7887;n at vera. Hromundr sagdi. þat er mer sagt vm Austmenn þessa at þeir hafi stærri slatr a bordum (en) adrir menn viti vonir til kaupa þeirra. er ok illt ord a þeim vm hotuettna. nu eru .ij. kostir til at lata ongua umrædu a koma ok mun þa ekki illt af hliotazst edr hætta a huat eftir kemr ok ganga at sinu. Þeir kuodu þat vist betra ok þat æitt til liggia at læita eftir. Hromundr fann þa Midfiardarskeggia er þa bio a Skeggiastodum j Midfirde ok h&#7887;fdinge uar yfir þeim sueitum ok redst um uid hann huersu med skyllde fara. Skeggi suarar. suo spyrst mer til at Austmenn þessir se hardir j hornn at taka ok uil ek hæita ydr minni forsia huat sem j gerizst. Sidan for hann. ok foru þeir fedgar Hromundr ok synir hans litlu eftir þetta til Mela ok voru saman tiu. Austmenn voru sumir vti en sumir gengu vt j þui er þeir ridu at. þeir h&#7887;fdu litlar kuadningar huorirtueggiu. Þa mællti Hromundr. suo er hattat Helgi sagde hann at mer hafa hross horfit ok er þat ahugi minn at her se nidr komin. (Helgi mællti). ekki hafa menn slikt uit oss mællt fyrre ok skal her fiandskapr j moti koma sua mikill sem uer megum mestan ydr giallda. Hromundr mællti. þat er uikinga hattr at afla fear med ranum edr suorfum en þat er þiofa hattr at leyna eftir. Hromundr læitade vid Þori huat satt væri edr huat hann uisse af. Þorir letz huorke uita þa sanna ne osanna at þessu. Hromundr kuat honum litilmannliga fara. Sidan bidr Hromundr menn sina stefna þeim ok uar radinn madr til at stefna huerium þeirra. sidan foru stefnnur (fram) ok voru Austmenn malodir ok hlaupodir ok kuoduzst þessa hefna skylldu. &#7887;ngir urdu auerkar med monnum a þeim funde. skilia vit sua buit.
 
  
 +
'''Olafr konungr hof bonord vid Sigridi'''
  
'''Ferd Austmanna'''
+
[[Bilde:Da sagde Sigrid Dette kunde vel blive din bane.jpg|thumb|350px|right|<center>Erik Werenskiold:<br>'''Sigridr drottning j Suiþiod er kollud uar hin storrada.'''</center>]]'''301.''' Nu er fyst at segia huat er fram for j Noregi medan Sigmundr kristnade folk j Færeyium. Olafr konungr for sudr med landi þa er þeir Sigmundr skildu. for konungr at uæitzslum um haustit ok allt helldr tomliga. ok þegar er hann kom sudr um Stade baud hann til sin bondum ok bætti tru þeirra ok samde sidu þeirra þar sem honum þotti þurfua. kom Olafr konungr a &#7887;nduerdum uetri austr j Uikina. Sigridr drottning j Suiþiod er kollud uar hin storrada sat at buum sinum. en litlu sidarr en Olafr konungr kom austr j Uikina sem nu uar sagt foru menn a mille þeirra Olafs konungs ok Sigridar drottningar med þeim eyrendum at konungr hof bonord sitt vid hana. en hon tok þui likliga ok var þat fest med æinkamalum at stefnulag skyllde vera med þeim til þessa mala um uetrinn eftir jol j Elfinne uit landamæri. Þa sende konungr Sigride hring þann hinn mykla er hann tok ór hofshurdunne a Hl&#7887;dum. þotti þat &#7887;llum er sa hin mesta gessime. Sigridr drottning tok gladliga vid hringinum ok lofade miog orlæik ok storlynde Olafs konungs. let hon þegar fara til synis um hollina ok sogdu allir menn æitt at æingi þottizst set hafua jafnngodann hring. |<ref>190</ref> Þar voru med drottningu gullsmidir hennar .ij. en er hringrinn kom til þeirra þa handuogu þeir hringinn ok logdu ekki til utan þæir toluduzst uit æinmæli. ok er drottning sa þat kallade hon þa til sin ok spurde huort (þeir) spottade at hringinum. þeir duldu þess. hon sagde at þeir skyllde firir vist segia henni huat þeir hefde at fundit. þeir s&#7887;gdu at fals uæri j hringinum. Drottning mællti. huadan af viti þer þat. Þeir sogdu at hann væri myklu lettari en annat gull þat er iafnamikit er asyndar. Drottning segir. þetta skulu þit skiott profua. Let hon þa briota hringinn ok fannzst þar innan j mikill eirbaugr. hon vard þa ræid miog ok sagde at Olafr konungr munde sua falsa hana at flæira.
  
'''330.''' Hromundr ok hans menn ridu nu hæim. ok er þeir h&#7887;fdu litla hrid heima uerit talade Hromundr. uer skulum auka þremr monnum ok lata bæta virke uort er miog er hr&#7887;rnat ok lutum sem þeir muni efna þat er þeir hetu æigi godu ok þann fiandskap allan er þeir hetu munn þeir æigi lata undan ganga. Sidan sendu þeir malin &#7887;ll til medferdar Skeggia |<ref>213</ref> j Midfiord ok foru mal þessi til alþingis ok urdu Austmennirnir allir sekir vm hrossastuld. en Hromundr ok synir hans satu hæima vm þingit. En Austmenn biugguz j burt fra Melum ok mælltu uel til Þoris. þeir ætludu at bua skip sitt ok la læid þeirra um Fagrabrekku ok voru þeir Hromundr vti fedgar. Helgi mællti. þat skyllde uerda at ydr stæde gott ekki af virki þessu ok þa skyllde ydr sizst lid at þui verda er ydr lægi mest vid ok uel mætta ek sea þik blodgan Hromundr ok sonu þina. Hromundr mællti. ekki grunum uer illuilia yduarn en þat ætlu uer at n&#7887;kkurir æigi raudu at snyta adr uer sem uid uelli lagdir. Nu skildu þeir at sinne.
 
  
 +
'''Capitulum'''
  
'''Bardagi þeirra Hromundar ok Austmanna'''
+
'''302.''' Asta dottir Gudbrannz kulu er ath hafde Haralldr grænski giftiz bratt eftir dauda hans Sigurde syr. hann uar konungr a Hringariki. Sigurdr konungr syrr uar son Halfdanar Sigurdarsonar hrisa Haralldz sonar harfagra. Olafr het son Haralldz konungs grænska ok Astu Gudbranz dottur ok fæddizst upp j bernnzsku sinne a Hringariki med Sigurdi konungi stiupfodur sinum ok Astu modur sinne. Þenna sama uetr er þau Olafr konungr ok Sigridr hofdu fundizst um sumarit for Olafr Trygguason or Uikinne upp a Hringariki ok bodade þar kristnne. let þa Sigurdr konungr syrr ok Asta kona hans skirazst ok Olafr son hennar. hann uar þa þreuetr ok uæitti Olafr konungr sealfr gudsifiar nafnn sinum Olafi Haralldssyni. ok eftir skirnn Olafs segia sumir menn at Olafr konungr Trygguason hafui talat langt ok fagrt eyrinde ok þat firirspat sem sidar kom fram suo mælande. Þessi suæinn Olafr er nu er nyskirdr ok æinkanliga gude gefinn synizst mer sem uera muni mikillar hamingiu. ok þat hygg ek at hinn hæsti himnagud hafui hann ualit ok skipat bæde konung ok kennanda hæilagrar truar þuiat suo segir mer hugr at hann man uerda æinualldzkonungr æzstr eftir mig yfir ollum Noregi. ok sua sem uit hofum æitt nafnn suo munu uit hafua æinn konungdom yfir þessu riki. ok su guds kristuni sem ek grundualla her j Noregi ok a þeim londum ollum sem þessum konungdome til heyra man fram ganga med uallde ok vilia uors drottins. þuiat þessi hans þionustumadr ok hinn agæti konungr Olafr man kristna stydia ok styrkia ok stadfesta med blezsadum bodordum sins lauardz ok lausnara. þat er ok mitt hugbod at þessi konungr þoli margar ok myklar motgerdir af sinum vvinum ok undirmonnum suo þo at þat snuizst honum til sigrs ok sæmdar þessa hæims en annars hæims til æilifs fagnadar med almatkum gude. Ollum monnum þeim er heyrdu þessi ord Olafs konungs þottu þau suo mikils uerd at þar firir græiddizst hugr þeirra til guds truar. uar þa kristnat allt folk a Hringariki ok vida um Upplond. Eftir þat for Olafr konungr vt j Uikina ok dualdizst þar til þess er hann for austr til Konungahellu til stefnu vid Sigride drottningu sem mællt uar um uetrinn at þau mundu þar gera samgang sinn. Kom þar Sigridr drottning. toku þau konungr tal sitt. for þat allt j fystu likliga til samþykkis ok þess er rætt hafde verit. Þa mællti Olafr konungr at Sigridr skyllde taka skirnn ok tru retta. Hon suaradi. ekki mun ek ganga af tru þeirri er ek hefui haft ok halldit her til ok frændr minir firir mer. man ek ok ekki at telia þoat þu truir a þat god er þer likar. Olafr konungr uard miog ræidr su&#7887;rum hennar. hann laust med glofa sinum j andlit henni helldr bradliga ok mællti. hyggr þu hrokkinskinnan at ek uile eiga þig nu sua hundhæidna ok afgamla. hygg af þui ok ger þig æigi suo diarfa at þu gudlastir oftar mins drottins nafn med þinu hæidingligu ordtæki at mer aheyranda suo at þu kallir god hinn hæzsta konung er ek trui a. Þa mællti Sigridr. þessi oll saman sman ok suiuirding er þu gerir mer Olafr mætti uerda þinn bani. Olafr konungr suarar. æigi mantu þat vita er nu segir (þu) þuiat ek uænti at uorr herra Jesus Cristr hafui fullkomliga forsio yfir mer nærr fram skal koma minn daude edr med huerium hætti hann skal uerda edr hueria hluti minn drottinn uile med sinni dyrd draga til lykta lifs mins. en likara þiki mer at þu hafir æigi framkuæmd til þess at fa mer bana þuiat þu bannsett blotgydia matt æigi rada nærr þer kemr daligr daude ok man þer þat þo fyrr at berazst en lokit se lifstundum minum. þuiat ek man suo leingi lifa sem gud uill. hefui ek traust a þui ef ek þiona honum retliga at hann kalle mig þa til sin er honum þikir ek bezst vidbuinn. |<ref>191</ref> en mer þikir vis uon ef þu helldr fram þinne uillu ok uondskap ok endir med þui þitt lif stundligt at þa deyrr þu at þer geguir uest. en gud man rada ef betr uerdr. Skildu þau suo tal sitt ok voru bæde miog ræid. for Olafr konungr þa austr j Vikina en drottning til Suiþiodar til bua sinna. Litlu sidarr giftizst Sigridr drottning Suæini Danakonungi Saumæsusyni þuiat þa var daut Gunnhilldr dottir Burizlafs Uindakonungs er hann hafde adr att. gerdizst þa ker vinatta med tæingdum mille Sueins Danakonungs ok Olafs suænska sonar Sigridar drottningar.
  
'''331.''' Þat bar at æinn morgin at hrafnn settizst a liora ok skrækti hatt. Hromundr uar j rekkiu sinne ok uakti ok kuad visu.
 
  
 +
'''Olafr konungr feck Þyri drottningar'''
  
::Vt heyri ek suan suæita
+
'''303.''' Burizlafr Vindakonungr kærde þat mal oftliga firir Siguallda jalli magi sinum at sættargerd su uar rofin er Siguallde hafde gert mille Suæins konungs ok Burizlafs konungs. at Burizlafr konungr skyllde fa Þyri drottningar dottur Haralldz konungs Gormssonar systur Suæins konungs. en þat rad hafde ekki fram gæingit suo sem ætlat var þuiat Þyri setti þuert nei firir at hon munde giftazst gomlum konungi ok heidnum. For nu suo fram um hrid at Þyri var med Sueini konungi j Danmork. En er Burizlafi konungi þotti firir uon um komit at Sueinn konungr munde senda honum systur sina þa sagde konungr Siguallda jarle at hann uill hafua maldaga þann allan er honum var skilinn ok bad hann fara til Danmerkr ok færa ser Þyri drottningu hæitkonu sina. Jall lagdizst þa ferd æigi undir hofut ok for a fund Sueins konungs ok bar þetta mal upp firir hann. sagde at hann atti uissa (von) hernadar ok vfridar af Uindlandi ef æigi helldizst gert sattmal af hans hendi uit Burizlaf konung. kom jall suo sinum fortaulum ath Suæinn konungr fek honum j hendr systur sina naudga ok fylgde henni or Danmork n&#7887;kkurar konur ok fostri hennar er nefnndr er &#7886;zsurr Akason rikr madr ok enn fleiri menn. uar þat j einkamalum med þeim Sueini konungi ok jalli at æignir þær j Uindlandi er att hafde Gunnhilldr drottning skyllde þa hafua Þyri j sina hæimanferd ok þar med adrar æignir storar j tilgiof sina. Þyri gret sarliga ok for miog naudig. En er þau komu j Uindland þa gerde Burizlafr konungr brudhlaup sitt ok fek Þyri drottningar. En medan hon uar þar uillde hon huorki þiggia fædu ne dryk ok for suo .vij. daga. Sidan hurfu þau Ozs&#7887;rr fostri hennar j brott um nott til skogar. er þat skiotazst fra þeirra ferd at segia at þau komu fram j Danmork ok þordi Þyri firir ongan mun þar at uera þuiat hon þottizst vita at Sueinn konungr munde þegar fretta hennar þarkuomu (ok) senda hana aftr til Uindlandz. foru þau þadan ok allt huldu hofde þar til sem þau kuomu nordr j Noreg a fund Olafs konungs Trygguasonar. tok hann uid þeim uel ok voru þau þar j fagnade. sagde Þyri drottning Olafi konungi allt um sin uandræde ok bad hann hialprada ok at hon hefde fridland j hans riki. Þyri uar kona ordsnioll ok virdizst konungi vel rædur hennar. hon uar ok frid kona synum ok kurtæislig. kom konungi þa j hug at þat munde uera gott kuonfang at fa hennar. uikr hann sidan sinne rædu til hennar ok spurde huort hon uillde giftazst honum. En sua sem hennar rade uar þa komit ok þat annat at hon sa huersu þat giaford uar farsæligt at giftazst sua agætum konungi þa syndizst henni uant at næita þessu bode ok bad hon konung sia rad firir ser ok sinum kosti. En er þetta mal uar talat þa fek Olafr konungr Þyri drottningar ok fastnade hon sig sialf at rade Ozsorar fostra sins. efnnade Olafr konungr þa til agætra(r) uæitzslu ok gerde brudhlaup sitt j Tunsbergi. þat uar hinn þridia uetr er hann uar konungr at Noregi litlu sidar en þau Sigridr drottning funduzst j Elfinne. þuiat Þyri drottning fann konung j Uikinne þa er hann var nykominn austan fra stefnunne. Stefnnde konungr þa til sin ollu stormenne ok g&#7887;fgum bændum um Uikina ok uida annarsstadar. kom þar saman allmikit fiolmenni ok uar su uæitzsla hin stormannligzsta. Ok fysta dag ueitzslunnar sua sem agætr drykkr gladdi menn uar konungr allkatr ok allir þeir er inni uoru. kallade konungr þa til sin æinn hæuerskan skutilsuein ok bad hann ganga til drottningar med sitt eyrende. Þionustumadr gek firir drottningu ok mællti. minn herra sendi mig til yduar fru eftir at spyria huort hann skal uelia yduarri tignn bekkiargiafir eftir þi sem til heyrir mey edr þeirri konu er manni hefde gift verit. Hon suarar. gak ok seg þinum herra at hann hugse sialfr um sig huart helldr munde til heyra ef ek hefde bygt med honum æina sæng .vij. n&#281;tr sem nu hefir ek med odrum konungi. gera hann sidan sem honum synizst mæira sæmd ser ok mer. Sueinninn for ok sagde konungi su&#7887;r hennar. konungi likade uel hennar ord ok sendi henni þegar æina kuennskikkiu med allfridum skinnum ok agætum bunade. At þessi somu ueitzslu talade konungr marga hluti til sidbotar monnum þeim er þar uoru samankomnir ok gerde þat opinbert firir alþydu at þeir menn |<ref>192</ref> allir suo kallar sem konur ef sannir yrde at þui at færi med galldr ok gernningar æinkanliga sæidmenn skylldu allir fara af landi burt. sidan leth konungr læita at þesshattar monnum um Vikina vm &#7887;ll nalæg herut ok bygdir ok baud þeim ollum a sinn fund. Ok er þeir komu til konungs uar þar fioldi manna. en æinn uar allra þeirra foringe sa uar Eyuindr kellda hann uar sæidmadr ok allmiog fiolkunnigr. Eyuindr uar audigr ok ættstorr. hann uar sonarson Raugnnualldz rettilbæina sonar Haralldz konungs harfagra. Konungr talade til þeirra blidliga ok bad þa taka skirnn ok retta tru ok letta af forneskiu ok fiolkyngi. en ad odrum kosti sagde hann skulu þer fara vtlægir af minu riki edr firirlata yduart fostrland. En er þeir uilldu ekki uit skipaz ord konungs þa skipade hann þeim &#7887;llum j æina mykla stofu. þar uar buit um uel ok gert þeim ollum hin bezsta uæitzsla ok gefinn hinn sterkazsti drykkr ok borinn kapsamliga. en er a læid daginn ok hæidingiar gerduzst &#7887;lodir. þuiat þeir sp&#7887;rduzst ekki uit at drekka ok sem lysti. þa kom konungr til þeirra ok mællti. þat man lysazst at mer þikir mikit firir at lata ydr þuiat mikinn skada gera þer oss edr audn riki voru ef suo mart ok herligt folk er her er samankomit skal burt fara. en ek mun þo æigi hafa ydr her j landi ef þer latit æigi af yduarre uillu. nu uil ek giarnna ef þess er kostr at þer letit af minum fort&#7887;lum ok legdit nidr fornan atrunat en takit j moti kristnni ok sanna tru almattigs guds. skulu þer þa hallda eignnum ydrum ok attiordum ok þar med hafa hia oss samfagnat ok sæmd ualld ok virding nærr sem þer kunnit at bidia ok mer se heyriligt at uæita. Þa suarar Eyuindr kellda firir hond allra ok segir suo. þess þarf æigi at læita konungr er æigi man fazst huorki firir glæsilig ord ne afarkosti at ver firirlatim uornn atrunat. Gek konungr þa j burt en bad sina menn uæita þeim æigi okapsamligar en adr. Uar þat folk suo miog drukkit at huerr madr la þar drukkinn ok sofinn er setit hafdi. Konungr let um kuelldit leggia elld j stofuna. u&#7887;knudu heidingiar eigi fyrr en elldrinn lek um þa. brann þar stofan ok allt þat er inne uar nema Eyuindr kellda. komzst hann vt um laundyrr med fiolkynge ok fiandans krafti. leitadi hann suo j burt ok firdizst sem mest Olaf konung. En er Eyuindr uar langt a ueg kominn fann hann æinn dag a læid sinne nokkura menn saman. þeir toluduzst vid ok spurde Eyuindr huert þeir ferdadizst. en þeir sogdu at þeir ætlade a fund Olafs konungs. Eyuindr mællti. þat berr alluel til ok georit suo uel at þer berit eyrendi mitt til konungs ok segit honum sua at Eyuindr kellda er burt kominn ór elldinum ok þat uænna at hann komi alldri sidan a ualld Olafs konungs. ok allt a s&#7887;mu leid sem fyrr mun hann fara med seid ok alla sina fiolkynge utan nokkut megi uit auka. For Eyuindr þa leid sina. en þessir menn kuomu a konungs fund ok sogdu honum eyrende Eyuindar. konungr let illa yfir er Eyuindr uar æigi daudr ok segir hann æigi skylldu suo hælazst ef hann fengi nad honum odru sinne.
::saraþornns er mornnar
 
::brad uekr borginmodar
 
::blafialladan gialla.
 
::suo gol fyrr þa er fæigir
 
::folknarungar uoru
 
::gunnar gaukr er gautar
 
::gautz bragda spa s&#7887;gdu.  
 
  
  
Ok enn quad hann.
+
'''Olafr konungr var a Auguallznesi'''
  
 +
'''304.''' Olafr konungr sendi bod um Uikina at hann uill hafua lid uti vm sumarit at fara nordr j land. for konungr sialfr ok hirdin þegar uorade ut eftir Uikinne ok tok ueitzslor at storbuum sinum. sotti<ref>setti ''Cd.''</ref> hann nordr a Agdir ok Rogaland er a leid langafostu. Hann kom paskaaptaninn j K&#7887;rmt a Augualldznes. uar þar buin firir paskaueitzsla. þar uar med konungi Þyri drottning Sigurdr byskup ok mart annat stormenni. hafde hann nærr .ccc. manna. En sua sem margheyrt (er) ok sannprofat at sidan er allzualldanda gud hafde ser skipat til þionostu haleita hird himneskra krafta suo steydi &#7887;fund ok ofmetnnadr þeim einglinum er einna uar ag&#281;tazstr skipadr or hæstu sæmd ok sælu er honum uar gefin af gude ok suo ollum þeim er honum uoru samhuga j ofbellde mot skaparanum. ok sua sem hann uar adr fegri ok fridari ollum einglum j hinne hæstu dyrd suo uard hann þa ok æ sidan liotari ok leidiligri ollum dioflum j hinu nedsta heluite suo illzskufullr ok &#7887;fundar med sinum arum ok eyrendrekum at hann kostgæfir allra mest firir at koma hueriu godu rade ok byrlar oftliga æitr sinna sl&#281;gda mannkyninu med ymisligri asynd edr yfirbragde. þuiat ef hann serr nokkut sinn æydazst flok sinna þionustumanna en fiolgaz saude gudligrar hiardar af fortolum ok fagrligri aeggian eyrendreka Jesu Cristz þa læitar hann uit a alla uega at tæla med nokkurum suikum þa er hann þykiz skom edr skada af hafua hlotit ok ætlar sidan aftr at leida j myrkr vtoluligrar uillu þat sama folk er hann þykizst adr hafa |<ref>193</ref> tynt ok tapat. sem synazst ma j þui sem eftir ferr.
  
::Hlakkar hagli stokkinn.
 
::hræs er kemr at sæfui
 
::modr krefr morginbradar
 
::márr ualkastar baru.
 
::suo gol endr þa er unda
 
::æids af fornnum meide
 
::hræfa gaukr er haukar
 
::hilldinga miod uilldu.
 
  
 +
'''Fra vidtali konungs ok gestz'''
  
Ok nokkuru sidarr risu upp huskallar bonda ok gadu æigi at lata aftr uirkisdyrnar eftir ser. ok þann sama morgin komu Austmenn ok voru saman .xij. þeir komu litlu sidar en huskallar uoru farnir fra uirkinu. Þa mællti Helgi. nu uerdr uel. gongum nu j uirkit ok minnumzst haduligra orda ok suo giorda. ok uil ek at uirkit uerde þeim at gagni allz &#7887;ngu ef ek ma rada. Þorbiornn þyna uaknnade uid mælgi þeirra ok hliop upp þegar ok til hurdar þeirrar er uar firir skalanum ok sa vt vm glugg æinn er a uar skorinn hurdunne at fornnum sid ok kende Austmennina at þeir uoru komnir j virkit ok gek inn aftr. Ok þa mællti Hromundr. huat er tijdenda frænde. Þorbiornn suarade. þat hygg ek at Austmenn se komnir j virkit med ofride ok ætli at hefnna orda þeirra er uer hofum talat vid þa. en þat uæit ek æigi huersu at þeir hafa j virkit komizst. Hromundr spratt upp ok mællti. upp ver þa ok rekum uanmenni þessi af hendi ok kaupum a oss gott ord ok dugum dreingiliga. Hann eggiade þa sonu sina ok suo Þorllæif fostra sinn ok uar hann .xv. uetra gamall bæde mikill ok r&#7887;skligr at sia. hann biozst ok til utgongu en konur s&#7887;gdu hann of ungan ok kuodu hann mundu fæigan en Hromund of gamlan u&#7887;rnn at uæita. Hromundr quad þa visu.
+
'''305.''' Sva er sagt at þat sama kuelld er Olafr konungr þa paskaueitzslu a Augnalldznesi kom þar madr gamall miog ordspakr æinsynn ok augdapr ok hafde hatt sidan. hann kom ser j tal vid konung ok þotti konungi mikit gaman at rædum hans þuiat hann kunne af ollum londum tidendi at segia æigi sijdr j fyrnd en nu. spurde konungr hann margra hluta en gestrinn fek ór aullu leyst. Sat konungrinn læingi vm kuelldit. ok vm sidir spurde konungr huat manna Augualldr hefde verit er bærrinn ok nesit var vid kent. Gestr sagdi. Augualldr uar konungr ok hermadr mikill hann blotade mest ku æina ok hafde hana med ser huort sem hann for a sio edr landi. þotti heilsamligt at drekka iafnan miolk hennar. ok er sa ordzkuidr þadan at margir menn hafua at allt skal fara saman karll ok kyr. Augualldr konungr bardizst uid þann konung er Dixin het ok j þeirre orrostu fell Augualldr konungr. uar hann þa heygdr skamt fra b&#281;num a nesinu en j annan haug þadan skamt fra uar l&#7887;gd kyrin ok þar settir upp bautastæinar þeir er enn standa. Slika hluti sagde hann ok marga hluti adra (af) hinum fyrrum tidendum ok fornnkonungum. En er leingi var setit a nott fram þa minti byskup konung a at mal væri at ganga at sofua. georde konungr ok suo. En er konungr uar afklæddr ok hafde lagizst j sængina þa kom þar gestr hinn gamli ok settizst a fotskorina ok talade hann leinge uit konung þuiat konungi þotti ordz uant er annat uar talat. Sigurdr byskup la j næstu huilu konungs sænginne. ok er konungr hafde leingi uakat mællti byskup at mal uæri at sofa. hneigdizst konungr þa at hægindinu ok þotti þo mikit firir at letta talinu. en gestr gek vt. Konungr sofnade skiott ok fast ok hraut miog. hann uaknnade litlu sidar ok spurde þegar at gesti ok bat hann kalla til sin. var hans þa leita farit ok fanzst hann huergi. þa stod byskup upp ok kl&#281;ddizst. Konungr spurde ef þegar væri mal til tijda. byskup sagde at sua var. Klæddizst konungr þa ok bat kalla til sin matgerdarmann ok stæikara ok spurde þa ef nokkurr madr hefdi komit til þeirra firir skommu sa er þeir bæri æigi kennzsl a. Þeir su&#7887;rudu. at visu herra kom til uor madr alldradr sa er uer kendum æigi þa er ver biuggum uæitzslu þessa. hann sagde at uer sydim furdu illt slatr ok quad ekki hæfa at bera sligt a konungs bord a iafnnmikille hatid sein j hond ferr. fek hann oss þa nautsidur .ij. fæitar ok digrar ok sudu ver þær med odru ki&#7887;ti. Konungr mællti. georlla skil ek at sa er allr æinn ok gestr er talade vid oss j kuelld. farit nu sem skiotazst ok brennit þa vist alla sem skiotazst ok berit a s&#281; vt þuiat æigi skal fiandinn sua suikia oss at nokkurr minna manna eti hans æitrfulla fædu. hefir þetta reyndar verit æingi madr þo at sua hafui synnzst helldr hefir ouin allz mannkyns sealfr feandinn brugdit a sig like hins uesta Odins þess er hæidnir menn hafa langan tima truat a ok ser firir gud haft. en nu synir hann sig æigi mega þola heitan bruna sinnar boluadrar ofundar er hann serr eydazst sueit sinna manna sua sem folkit gefr sig j ualld ok undir uilianliga þionustu allzualldanda guds. ok firir þa skylld læitar hann oss at nætia j neti sinna boluadra sl&#281;gda þeirra er hann egnndi med sua braduisligum prettum at hann talmade firir oss huilldina vm hæfuiligan suefnsins tima. ætlade sidan at ver þar firir þyngdir af suefni skylldim lata or lagi ganga edr med ollu vrækia skipada tima gudligrar þionustu. letliga at enn birtizst sidar sumar hans sl&#281;gdir þo at ek tina þær æigi. huat enn med þessu sem nu uar talt hefir uorum sonnum (u)nin fiandanum tilgengit at hann dualdi suefnninn firir oss j gærkuelldi. kemr mer ekki a uuart at fylliz med nokkuru moti a þessum deghi sem ek hefui nu auisat. Gek konungr þa til tijda ok var sungit.
  
  
::Varat mer j dag daude
+
'''Tekinn Eyuindr'''
::draugr flatuallar bauga
 
::buumzst uit ilmar ialmi
 
::adr ne gorr of radinn.
 
::ræki ek litt þo at leiki
 
::lituandr Hedins uitiar
 
::adr uar oss of markadr
 
::alldr uid rauda skiolldu.
 
  
 +
'''306.''' Nv er þar til at taka at a þessi somu paschanott kom þar vid eyna Eyuindr kellda. hann hafdi mikit langskip alskipat. voru þat allt sæidmenn ok fiolkunnigt folk. Eyuindr gek upp af skipinu sinu ok oll suæit hans ok toku þa at magna fiolkyngi sina. gerde Eyuindr þeim hulizhialma ok þokumyrkr sua mikit at konungr ok lid hans skyllde æigi mega sia þa. En er þeir komu nær bænum a Augualldznesi þa uard miog annann ueg en Eyuindr hafdi ætlat. þokumyrkrit þat er hann hafde gert med fiolkyngi stod yfir honum ok hans foruneyti. urdu þeir allir senn suo blindir at þeir sa æigi helldr augum en hnakka ok gengu allir j hring ok j kring. En er uardmenn konungs sa huar þeir foru ok uissu æigi huat flokki þat var þa var |<ref>194</ref> sagt konungi þann tima er vti uar ottusaungr. Konungr gek vt ok er hann sa huar þeir Eyuindr foru bad hann menn sina uopnna sig ok vita huat monnum þat væri er sua foru undarliga. Þeir gerdu sua. kendu konungs menn þar Eyuind kelldu. þeir toku þar þessa alla menn ok leiddu a konungs fund er hann gek fra messu. sagde Eyuindr þa allan atburd um sinar ferdir ok suo þat at hann hafde þa ætlat at koma at konungi ou&#7887;rum ok drepa hann sofanda edr brenna inne med alla sina suæit ef æiga hefde blindleikr sea meinat er fell a hann ok hans menn. Konungr mællti. huart er þat nu fyllt at su hin sama gilldra edr snara hefir fallit a ydr sealfa er þer egnndut &#7887;drum. uar ok þess uon at mæira munde mega styrkr almattigs guds ok hans agætazstu eingla er hann skipar til uardueitzslu ok uernndar sinu folki helldr en fiolkynge þin edr sa hinn boluade sendebode Odinn sealfs fiandans er til þess dualdi firir oss suefnninn a tækiligum tima med sinum skemtiligum skroks&#7887;gum at hann mætti þui auduelligar oss suikia ok suæfa þa er uer skylldum uaka ok gude þiona sem þessum tima er tilheyriligt. ferr þetta ok makliga eftir uallde ok uilia hins hæsta himnakonungs at hann sealfr med sinum sæla syne uorum herra Jesu Cristo er a þessum sama degi lifgade sinn likam ok reis af dauda med sinum helga anda einn gud j þrenningu hefir hann af þessu sem ollu &#7887;dru sigr ok sæmd en ouinrinn skaup ok skemd. en medr þui Eyuindr at þu hefir nu fullkomliga reynt at þin fiolkynge ok fornneskia uinnr þer ok &#7887;drum ekki utan illt þa muntu nu ok þinir sueitungar uilia aflata allri uillu ok trua um sidir a sannan gud. En med þui at Eyuindr ok hans kumpanar neittudu þui þuerliga þa let konungr byrgia þa alla j æinu huse. en annan dag eftir uoru þeir fluttir allir at konungs rade j eitt siofarsker skamt fra eyiunne. letu þeir Eyuindr þar allir lif sitt ok er þat sidan kallat skrattasker. Olafr konungr sat a Augualldznesi fram um paskauiku. ok er af lidu hinir hæstu dagar þa let konungr briota huorntueggia hauginn er þar voru a nesinu ok funduzst manzbæin j hinum meira hauginum mikil ok fornlig en nautzbein j hinum minna. Sidan for konungr nordr med landi um uorit ok onduert sumar ok þo helldr tomliga. dualdizst hann longum uida at storbuum sinum ok hafde med ser mikit lid ok fritt.
  
Sidan toku þeir frændr uopnn sin allir fiorir. Hromundr hallti ok Þorlleifr Þorbiornn þyna ok Hallsteinn ok gengu vt þær dyrr er a uoru enda hussins ok foru firir ofan þuertre en læstu hinar dyrnar er a uoru hliduegginum. Austmenn hlupu upp j uegginn ok skutu at þeim miog hardfeingiliga þuiat Helgi uar manna bezst uigr mikill ok sterkr ok uaskligr. uar hann nu æfr miog ok allir voru þeir illir vidreignar ok hardir. kuodu þa Hromund minne skylldu æiga til at reka ok þeir skyllde þa muna þiofsnafnnit. Hromundr kuat þa nogt mundu til vinna ef þeir sækti j virkit. Uorduzst þeir þa eigi sijdr med hlifum ok tream en uopnnum. en Austmenn b&#7887;rdu grioti ok skotum ok sottu at hit hardazsta. en hinir uorduzst alluel ok voru æigi fleiri firir en fiorir. þeir sendu ok ofan stort griot ok þott Hromundr uæri alldradr gek hann uel fram ok uar storh&#7887;ggr ok med fulltinge sona sinna ok Þorlleifs fostra sins fellu .vj. Austmenn. ok j þeirri hrid fell ok Hromundr ok Þorlleifr fostri hans. Austmenn þeir er eftir lifdu hrukku ór uirkinu aller en Þorbiornn þyna hliop eftir þeim ok ellti or virkinu alla þa er eftir lifdu. en er Þorbiornn uillde aftr luka hurdina þa skaut Helgi spioti til hans ok kom a hann midian. hann tok sialfr spiotit ór sarinu ok sende aftr til Austmanna ok kom a Jorund midian brodur Helga. Helgi þreif hann upp þegar hann fell til iardar ok kastade a bak ser ok hliop ór uirkinu ok med honum allir hans felagar þeir fim er eftir lifdu. Hallsteinn hlio(p) eftir þeim en þeir undan þar til er þeir komu at læk æinum þeim er vt er. fra Fagrabrekku. þar uillde Helgi yfir hlaupa med J&#7887;rund brodur sinn. en hafuir bakkar uoru at tueim megin ok vard honum aflfátt ok skridnade Jorundr aftr af herdum honum ok uar þa daudr. Helgi snaradizst þa vid ok j þui kom Hallstæinn at honum ok hio af honum hondina ok þa helldu Austmenn vndan. en Hallstæinn starfade at Jorunde ok fann at hann uar daudr ok þui bar þa undan. ok |<ref>214</ref> sa Hallsteinn þat ok sneri þa aftr. vard hann þess uiss at fadir hans uar daudr ok Þorbiornn þyna. Þorleifr uar æigi eyrendr. hann bar hann inn. konur spurdu huersu farizst hefde. hann sagdi sem uar. Þeir Helgi letu vt hinn sama dag ok tynduzst allir firir Skridinsenni. Þorleifr uar greddr ok bio at Fagrabrekku ok þotti godr bonde. en Hallsteinn for utan ok kom a fund Olafs Trygguasonar. konungr bodade honum tru ok uar þat audsott. gerdizst Hallsteinn þa konungsmadr ok uar med honum sidan ok uar hinn fræknnazsti dreingr ok &#7887;ruggr j framgongu ok uel uirdr af Olafi konungi. ok suo er sagt at hann hafui fallit a Orminum langa ok synt þar adr hreystiliga u&#7887;rnn ok aflat ser suo godan ordzstir. ok lykr her fra honum at segia.
 
  
 +
[[Bilde: Seidmændene paa Skratteskjær.jpg|thumb|center|700px|<center>Halvdan Egedius:<br>'''Letu þeir Eyuindr þar allir lif sitt ok er þat sidan kallat skrattasker'''</center>]]
  
|<ref>216</ref>
+
===Her hefr vpp þaatt Þorvalldz tasallda===
  
===Þaattr Þidranda ok Þorhallz===
 
  
 +
'''Capitulum'''
  
Sva er sagt þa er Haralldr hinn harfagri uar ordinn æinualldzkonungr yfir Noregi tok hann laug ok let Rognnualld Mæra jall skera hár sitt ok þa gaf jall honum kenningarnafnn ok kallade hann Haralld hinn harfagra. þat þotti uera sannefni. Suo segia ok sumir menn at konungr gaf jalli j harskurdar laun Hialltland ok Orknneyiar. En er jall talade uit sonu sina budu þeir honum Hrolfr ok Hrollaugr at fara til Orknneyia. en jalli var ekki um þat. þui sagde hann Hrollaugi suo. ekki mattu jall vera þuiat þu hefir ekki styrialldar skaplynde ok þat hygg ek at uegar þinir liggi vt til Jslandz. Þat kom fram sem jall sagde at Hrollaugr for til Jslandz. hann uar h&#7887;fdinge mikill ok hellt vel vingan vid Haralld konung en for alldri sidan til Noregs. Haralldr konungr sende Hrollaugi suerd gott ok hornn buit ok gullhring er vo fim aura. Suerdit bar sidan Kolr son Siduhallz. Hrollaugr þikir uerit hafa g&#7887;fgazstr allra landnamsmanna j Austfirdinga fiordunge. Hrollaugr var fadir Gizsorar<ref>''r.'' Ozorar</ref> kælisuelgs er atti Gro dottur Þordar Jllugasonar<ref>''r.'' illuga</ref>. þeirra dottir uar Þordis modir Hallz a Sidu. Hallr a Sidu atti Joræide Þidrandadottur. þeirra son uar Þorsteinn fadir Magnus fodur Æinars fodur Magnus byskups. Annar son Siduhallz uar Egill fadir Þorgerdar modur Jons byskups hins helga. Þoruardr Hallzson uar fadir Þorgerdar modur J&#7887;rundar<ref>''r.'' Jorunnar</ref> modur Hallz prestz fodur Gizsorar fodur Magnus byskups. Jnguelldr dottir Hallz a Sidu uar modir Þoreyiar modur Sæmundar prestz hins froda. Þordis<ref>''r.'' Þorgerdr</ref> dottir Hallz uar modir Jnguelldar modur Liotz fodur Jarnngerdar modur Ualgerdar modur Bauduars fodur Gudnyiar modur Stullusona.
+
Nv þo at margar rædur ok frasagnnir se ritadar j þessu male þær at æigi þikia miog tilheyra sogu Olafs Trygguasonar þa þarf þat æigi at undrazst. þuiat suo sem rennande u&#7887;tnn fliota af ymissum uppsprettum ok koma oll j æinn stad nidr til þeirrar somu likingar hafua þessar frasagnir af ymissligu upphafui æitt endimark at rydia til atburda sem Olafr konungr Trygguason uerdr uit staddr edr menn hans.
  
  
'''Fra Þidranda'''
+
'''Rægdr Þorvalldr'''
  
'''335.''' &#208;orhallr het madr norrænn hann kom til Jslandz a d&#7887;gum Hakonar jalls. hann tok land j Syrlækiarosi ok bio a H&#7887;rgslande. Þorhallr uar madr frodr ok miog framsynn ok var kalladr Þorhallr spamadr. Þorhallr bio þa a H&#7887;rgslande en Siduhallr bio at Hofui j Alftafirde ok var med þeim hin mesta uinatta. gisti Hallr a H&#7887;rgslande huert sumar er hann kom til þings. Þorhallr for oft til hæimboda austr þangat ok uar l&#7887;ngum þar. Sonr Hallz hinn ellzsti het Þidrande. hann uar manna uænstr ok efniligazstr. unni Hallr honum mest allra sona sinna. Þidrande for landa a medal þegar hann hafde alldr til. hann uar hinn uinsælsti huar sem hann kom þuiat hann uar hinn mesti atgioruimadr litilatr ok blidr vit alþydu ok huert barnn. Þat uar æitt sumar at Hallr baud Þorhalli vin sinum austr þangat þa er hann ræid af þinge. Þorhallr for austr litlu sidar ok tok Hallr uel uid honum sem hann uar uanr med hinum mesta blidskap. dualdizst Þorhallr þar um sumarit ok sagde Hallr at hann skyllde æigi fyrre hæim fara en lokit uære haustbode. Þat sumar kom Þidrande vt j Berufirde þa uar hann atian uetra. for hann heim til fodur sins ok daduzst menn þa enn miog at honum sem oft adr ok lofudu atgerui hans. en Þorhallr spamadr þagde iafnan þa er menn lofudu hann mest. Þa fretti Hallr hui þat sætti þuiat mer þikir þat merkiligt er þu mælir. Þorhallr suarar. ekki gengr mer þat til þess at mer mislike nokkurr hlutr vid hann edr þig eda ek siai sidr en adrir menn hans uænlæik ok atgerui helldr berr hitt til at margir lofa hann. hefir hann ok marga hluti til þess þoat hann uirde sig litils sialfr. kann uera at hans nioti æigi leingi ok mun þer<ref>þat ''Cd.''</ref> þa ærin eftirsia at vm son þinn suo uel mannadan þoat æigi lofui firir þer<ref>þat ''Cd.''</ref> allir menn hans atgerui. En er aleid sumarit tok Þorhallr at oglediazst. Hallr spurde hui þat sætti. Hann segir. illt hygg ek til haustbods þessa. þuiat mer bydr suo firir at spamadr mune vera drepinn at þeirre ueitzslu. Þar kann ek at gera græin a sagde bonde. ek a uxa æinn .xij. uetra gamlan þann er ek kalla spamann þuiat hann er spakare en huert naut annat en hann skal drepa at haustbodinu. ok þarf þig þetta æigi at ugledia þuiat ek ætla at þessi min uæitzsla sem adrar skal þer ok &#7887;llum minum monnum uerda til sæmdar. Þorhallr suaradi. ek fann ok æigi þetta til af þui at ek uæri hræddr um mitt lif. ok bodar mer firir mæiri tidende ok undarligri þau er ek mun æigi at sinne upp kueda. Hallr mællti. þa er ok ekki firir at bregda ueitzslunne. Þorhallr suarar. ekki mun þat gera at mæla þuiat þat mun fram ganga sem ætlat er. Ueitzslan uar buin at uetrnattum. kom þar fatt bodsmanna þuiat uedrit uar huast ok uitgerdarmikit. En er menn settuzst til borda um kuelldit þa mællti Þorhallr. bidia uillda ek at menn hofde mitt rad um þat at æingi madr kæmi vt a þessi nott þuiat mikil mein |<ref>217</ref> munu a liggia ef af þessu er brugdit. ok huarir hlutir sem verda j bendingum gefui menn æigi gaum at þuiat illu mun furda (ef n&#7887;kkurr) annzsar til. Hallr bad menn hafa ok hallda ord Þorhallz þuiat þau riufazst ekki segir hann ok er vm heillt bezst at bua. Þidrandi gek vm bæina. uar hann j þui sem odru miukr ok litilatr. En er menn gengu at sofa þa skipade Þidrande gestum sæng sina en hann slo ser nidr j seti vzst vid þile. En er flestir menn voru sofnadir þa var kuatt dyra ok let æinge madr sem visse ok for suo þrysuar. þa spratt Þidrandi upp ok mællti. þetta er skam mikil at menn lata her allir sem sofui ok munu bodsmenn komnir. Hann tok suerd j hond ser ok gek vt. hann sa &#7887;ngan mann. kom honum þa þat j hug at n&#7887;kkurir bodsmenn munde hafa ridit firir heim til bæiarins ok ridit sidan aftr j moti þeim er seinna ridu. hann gek þa undir uidarkostinn ok heyrde at ridit uar nordan a uollinn. hann sa at þar uoru konar .ix. ok voru allar j su&#7887;rtum klædum ok h&#7887;fdu brugdin suerd j hondum. hann heyrde ok at ridit uar sunnan a uollinn þar voru ok .ix. konur allar j liosum klædum ok a huitum hestum. Þa uillde Þidrande snua inn aftr ok segia monnum synina. þa bar þar at fyrr konurnar þær hinar suartklæddu ok sottu at honum en hann uardizst uel ok dreingiliga. Langri stundu sidarr uaknade Þorhallr ok spurde huort Þidrandi uekti. ok uar honum æigi suarat. Þorhallr quad sa mundu ofsofit. uar þa vt gengit. uar a tunglskin ok frostuidri. þeir fundu Þidranda liggia særdan ok uar hann borinn jnn. ok er menn hofdu ord uit hann segir hann þetta allt sem firir hann hafdi borit. Hann andadizst þann sama morgin j lysing ok uar lagdr j haug at fornum sid heidinna manna. sidan uar halldit frettum um manna ferdir ok uissu menn ekki uonir vvina Þidranda. Hallr spurde Þorhall hueriu gegnna munde þessi hinn undarligi hlutr. Þorhallr suarar. þat væit ek æigi. en geta ma ek til at þetta hafui &#7887;nger konur uerit adrar en fylgiur ydrar frænda. get ek at her komi sidaskipti ok mun þessu næst koma sidr betri hingat til landz. ætla ek þær diser ydrar er fylgt hafua þessum atrunade nu hafua vitat firir sidaskipte ok þat at þær munu verda afhendar þeim frændum. nu munu þær æigi una þui at hafa &#7887;nguan skatt af ydr adr þær skiliazst vid ok munu þær hafua þetta j sinn hlut. en hinar betri diser mundu uilia healpa honum ok kuomuzst æigi uit at suo bunu. Nu bodade þessi athburdr firir sem Þorhallr sagde ok margir hlutir þuilikir þenna fagnadartima sem eftir kom at allzualldanda gud læit miskunnar augum a þenna lyd er Jsland by(g)de ok leysti þat folk firir sina eyrendreka af longu fiandans þræld&#281;mi ok læiddi sidan til samlags eilifrar erfdar sina elskuliga sonu. sem hann hefir hæitit ollum þeim er honum vilia þiona med stadfestu godra verka. suo ok æi sijdr synde vvinr allz mannkyns opinberliga j slikum hlutum ok morgum &#7887;drum þeim er j frasagnir eru færdir huersu naudigr hann let laust sitt ranfæinge þat er ath skilia þann lyd er hann hafdi adr allan tima halldit hertekinn j uillub&#7887;ndum sinna boluadra skurgoda. þa er hann hneykti med slikum ahlaupum sinnar grimdarfallrar ræide a þeim sem hann hafde u&#7887;lld yfir sem hann uisse nalgazst sina skam ok makligan skada sins herfangs. En Halli þotti suo mikit laat Þidranda sonar sins at hann unde æigi læingr at bua at Hofui. færde hann bygd sina til Þuottár. Þat uar einn tima at Þuotta þa er Þorhallr spamadr uar þar at hæimbode med Halli. Hallr la j huilugolfui en Þorhallr j annare rekkiu en gluggr uar a huilugolfinu. ok æinn morgin er þeir uoktu badir þa brosti Þorhallr. Hallr mællte. hui broser þu nu. Þorhallr suarar. af þui brosi ek at margr holl opnaz ok huert kuikuendi byrr sinn bagga bæde sma ok stor ok gera fardaga. Ok litlu sidar urdu þau tidende sem nu skal fra segia.
+
'''308.''' Sigurdr er madr nefnndr en annarr Haukr þeir uoru haleyskir menn at ætt ungir at alldri en myklir ok sterkir ok hofduzst miog j kaupferdum. Þetta sama sumar er Olafr konungr for austan or Uikinne sigldu þeir Sigurdr ok Haukr uestr til Einglandz. en er þeir komu aftr til Noregs at alidnu sumre þa sigldu þeir nordr med landi. þeir mættu lide Olafs konungs nordr a Mære. En er konungi uar sagt at þar uoru kaupmenn haleyskir komnir af Æinglande ok voru heidnir þa let hann kalla styrimann til sin ok spurde ef þeir uillde taka tru ok lata skirazst. en þeir neitodu þui skiott. Konungr talade firir þeim fagrliga ok fek ekki af þeim þat er hann uillde. het hann þeim þa afarkostum liflati edr lima. ok gerde þat ekki. þa let konungr setia þa j jarnn ok hafde þa med ser nordr til Þrandheims. uoru þeir um hrid halldnir j hoftum ok fiotrum. Konungr kom oft til þeirra ok het þeim sæmdum ok sinne vinattu en stundum h&#7887;rdum pijslum. ok stodade ekki þuiat þeir gengu huorki firir blidu ne stridu. En a æinne nott hurfu þeir brott or uardhalldinu suo at æinge madr spurde til þeirra ok æinge madr uisse huersu þeir h&#7887;fdu brott komizst þuiat fiotrarnir lagu þar obrotnir ok læst husinu er þeir hofdu inne uerit. toludu menn þar mart til en konungr sealfr uar um þetta far&#281;dinn ok talde þo nokkut a uardhalldzmennina er gætt þeirra skyllde hafua. uirde þeim þat bæde til uangeymslu ok vskynsamligrar fauitzsku er þeir urdu æigi uarir uit brotferd þeirra. en þo uard ekki at gert þuiat þeirra var leita farit ok funduzst þeir æigi. Sid um haustit komu þeir fram brædr |<ref>195</ref> Sigurdr ok Haukr nordr a Halogalande med Hareki j Þiottu. tok hann alluel uit þeim ok uoru þeir med honum um uetrinn med godu yfirlæti.
  
  
===Þaattr Eireks rauda===
+
'''Konungr sendi Þorualld til Vpplanda'''
  
 +
'''309.''' A þui sama sumri sem nu var fra sagt kom til Noregs vtan af Jslande Þorualldr tasallde systurson Uigaglums. hann var fridr madr synum mikill ok sterkr ok &#7887;rr af peningum. Þorualldr kom af hafui vtan at Þrandheimi lagde hann inn til Nidaross. Olafr konungr uar þar firir j bænum. ok þegar at konungr visse at þar voru komnir kaupmenn hæidnir utan af Jslande þa bodade hann Þoruallde a sinn fund ok bad hann lata skirazst. hann jattade at vinna þat til uinganar konungs at taka vid kristnne. konungr sagde at hann skyllde þui aluarligre fa hans vinattu sem hann leti auduelligar at hans ordum ok bodskap. var Þorualldr þa skirdr ok hans foruneyti. Þorualldr uar med Olafi konungi vm uetrinn j godu yfirlæti. Sigurdr het hirdmadr konungs en annar Helgi. badir voru þeir gilldir menn firir ser ok kærir konungi en þo vskaplikir. Sigurdr uar uinsæll af alþydu en Helgi uþydr ok undirf&#7887;rull. Þoruallde tasallda uar skipat at sitia mille þeirra um uetrinn. Helgi ofundade Þorualld ok afþokkade allt firir honum. en Sigurdr uar uel til hans ok flyde Helgi þadan af bekkinum ok uillde æigi sitia hea þeim Þorualldi. tok hann þa at rægia Þorualld sem mest vid konung ok allt þar til er konungr bad hann hetta. þarftu huorki sagde konungr at rægi Þorualld vid mig ne adra menn þa er med mer eru þuiat ek uil sealfr reyna mina menn. Helgi leitade þa ef Sigurdr uillde j fazst vid Þorualld ok rægde hann firir honum. Sigurdr mællti. æigi mun ek oþokkazst vid Þorualld firir þin ord þuiat hann er dugande dreingr en þu ert hit mesta illmenni. Nu med þui at Helgi letti enn æigi af helldr var hann kostg&#281;fr a rogit þa kom suo um sidir at konungr gerdisst<ref>''slik i originalteksten.''</ref> farr uit Þorualld. Eitt sinn mællti Helgi til Þorualldz. spyr þu konunginn eftir hui hann er suo falatr. Þorualldr suarar. ekki geri ek firir þin ord ne eggian ok suo uænti ek at konungr trui ekki rogi þinu þo at honum mislike nokkut uit mig. Helgi mællti. digrliga lætr m&#7887;rlande enn. Nokkuru sidarr einn dag mællti Þorualldr er hann kom firir konung. herra diarfligt er min at spyria eftir uglede yduarre. ef sott uelldr þa er uon at skiott bætizst en ef uelldr annar ahugi edr nokkur &#7887;nnur tilfelli af manna uolldum þa ma enn vera at letti med yduarre gift ok hamingiu. Konungr mællti. æigi er ek siukr. Þorualldr mællti. þa er þegar nærr ok af hinn hardazsti. eru menn þa sakbitnir uit ydr. Konungr sagdi at suo uar. en þu ert skylldr til Þorualldr at leysa þetta uandræde er þu hefir fystr eftir læitat. Þorualldr suarar. allir ydrir menn eru skylldir til at gera yduarnn uilia. en vita uerd ek huar til þetta heyrir þo at ek se uanfærr til at leysa. Konungr mællti. Bardr heitir madr ok kalladr digri upplenzskr madr af ætt audigr madr at peningum. dottur æina a hann barnna er Þora heitir. Bardr er hniginn a efra alldr. hann byrr a Upplondum þar sem hæitir j Ulfsdolum. hann a mikinn bæ ok uegligan. Þora dottir hans er med honum en ekki uerda menn þar uid fiolmenni varir. nu likar mer þat litt at Bardr uill æigi uit tru taka ok æigi koma a minn fund. ek hefui sent til hans tysuar .xij. menn ok hafua &#7887;ngir aftr komit. Þorualldr mællti. er Bardr blotmadr mikill. Konungr mællti. ekki uita menn til þess þuiat ekki er hof a bæ hans ok þikir Bardr miog kynligr ok ouisir eru monnum hættir hans. Þorualldr mællti. giarnna uillda ek gledia ydr herra. nu mun ek fara at hitta Bard ef þer uilit huat sem fleira gerizst at. Konungr kuetzst þat uilia. Helgi uard vit þetta gladr þuiat hann uænti at Þorualldr munde æigi aftr koma helldr en adrir þeir sem þessa ferd hefde farit. Sidan biozst Þorualldr ok bad konungr hann hafua med ser suo marga menn sem hann uillde. Þorualldr suarar. Sigurd sessunaut minn hefui ek reynt at dyggum manni ok godum. hann uil ek at fari med mer en ekki fleira manna þuiat gifta ydr ok hamingia ma oss meira en nokkurir menn. Konungr suarar. uist skal ek minn goduilia til leggia med ykkr. en senda uil ek ykkr til þess bonda er Biornn heitir hann byr skamt fra Barde. hann þiki mer uænstr til at kunna nokkut segia ykkr af hattum Bardar ok uisa ykkr þangat leid. Sidan foru þeir ok komu til Biarnar ok tok hann uel vid þeim þegar hann uisse at þeir uoru sendimenn Olafs konungs. spurdu þeir hann at hybylum Bardar. en Beornn sagde med audrum hans hag fram flytiazst. þuiat þar verdr ekki vart uit menn þa er þangat er komit en þo fara þar allar syslur skipuliga fram. Vm nottina er þeir uoru sofnadir þa dreymdi Þorualld at honum þotti Olafr konungr koma at ser ok mællti. þu munt finna at h&#7887;fde þer duk æinn er þu uaknar ok þar er knytt j bref æitt er a er ritat nafnn guds. þat bref skaltu lata koma a morgin firir briost þer ok uefia duknum at vtan ok vm buk þer sem hann |<ref>196</ref> tekr. þa man þer duga at ganga diar(f)liga at Barde.
  
'''Capitulum'''
 
  
&#208;orualldr het madr son Osualldz Ulfssonar &#7886;xnaþorissonar. Þorualldr ok Æirekr |<ref>222</ref> hinn raude son hans foru af Jadri til Jslandz firir viga sakir. þa var vijda bygt Jsland. þeir biuggu fyst at Draungum a Hornnstrondum. þar andadizst Þorualldr. Æirekr fek þa Þorhilldar dottur Jorundar ok Þorbiargar knarrarbringu er þa atti Þorbiornn hinn haukdælski. redzst Æirekr þa nordan ok bio a Æirekstodum hia Uatzhornne. son Æireks ok Þorhilldar het Leifr. En eftir uig Eyiulfs saurs ok Holmgaungu-Hrafns uar Æirekr gerr brot or Haukadal. for hann uestr til Breidafiardar ok bio j &#7886;xney a Æirekstodum. hann ledi Þorgesti setzstokka ok nadi æigi (er) hann kallade til. þadan af gerduzst deilur ok bardagar med þeim Þorgesti sem segir j sogu Æireks. Styrr Þorgrimsson ueitti Æireki at malum ok Eyiulfr or Suiney ok synir (Þor)branz ór Alftafirde ok Þorbiornn Uifilsson. En Þorgestlingum uæitti synir Þordar gellis ok Þorgæir or Hijtardal. Æirekr uard sekr a Þornesþinge. bio Æirekr þa skip sitt (til) hafs j Æiraksuoge. en er hann uar buinn fylgdu þeir Styrr honum vt vm eyiar. Æirekr sagde þeim at hann ætlade at leita lanz þess er Gunnbiornn son Ulfs kraku sa er (hann) rak uestr um haf þa er hann fann Gunnbiarnarsker. kuetz hann aftr mundu leita til vina sinna ef hann fynde landit. Æirekr siglde undan Sn&#281;fellziokli. hann fann landit ok kom utan at þui þar sem hann kallade Midiokul. sa hæitir nu Blaserkr. hann for þa þadan sudr med landinu at leita ef þadan væri byggiada landit. Hann uar hinn fysta uetr j Æireksey nærr midre<ref>undir ''Cd.'' </ref> hinne eystri bygd. um uorit eftir for hann til Æireksfiardar ok tok ser þar bustad. hann for þat sumar j hina uestri ubygd ok gaf uijda &#7887;rnefni. hann uar annan uetr j Holmum uit Hrafnsgnipu. en hit þridia sumarit for hann (nordr til Snæfellz ok allt inn j Hrafnsfiord. þa kuadzst hann kominn firir botn Æireksfiardar. huarf hann þa aftr ok var hinn þridia uetr j Æireksey firir mynne Æireksfiardar. eftir um sumarit for hann) til Jslandz ok kom skipe sinu j Breidafiord. Hann kallade landit þat er hann hafde fundit Grænland þuiat hann kuat þat mundu fysa menn þangat er landit heti uel. Æirekr uar a Jslande um uetrinn. en vm sumarit eftir for hann at byggia landit. hann bio j Brattahlid j Æireksfirde. Suo segia frodir menn at a þui sama sumre er Æirekr raude for at byggia Grænland þa for halfr fiorde<ref>''r.'' þride</ref> t&#7887;gr skipa ór Breidafirde ok Borgarfirde en fiortan kuomuzst vt þangat. sum rak aftr en sum tynduzst. Þat uar .xv. uetrum fyr en kristni uar l&#7887;gtekin a Jslande. a þui sama sumre foru vtan Fridrekr byskup ok Þorualldr Kodransson. Þessir menn namu land a Grænlandi er þa foru vt med Æireki. Heriulfr Heriulfsfiord hann bio a Heriulfsnese. Ketill Ketilsfiord Hrafnn Hrafnnsfiord S&#7887;lui S&#7887;luadal Helgi<ref>''r.'' Snorri</ref> Þorbranzson Alftafiord Þorbiornn glora Siglufiord. Æinarr Æinarsfiord Hafgrimr Hafgrimsfiord ok Uatnnahuerfui Arnnlaugr Arrnnlaugsfiord. en sumer foru til uestri bygdar.
+
'''Videign Þorvalldz ok Bardar'''
  
 +
'''310.''' Þorualldr uaknade ok fann dukinn ok bio suo um sem honum var kent. Um morgininn leidde Beornn bonde hann or garde ok visade honum leid til bæiar Bardar. uar þar at fara um skog n&#7887;kkurnn. En er þeir komu fram af skoginum sa þeir bæ mikinn ok var skidgardr haarr um. gengu þeir til bæiarins. grindarhlid uar opit a gardinum ok suo dyrr a husunum. þeir sa ekki manna vti. þeir gengu j andyrit ok lituduzst um. uoru þar hus stor ok þili nyskafin. skali uar a adra hond tialldadr allr ok buinn uel. Bardr sat j onduegi hann uar sk&#7887;llottr j skallatz klædum ok hellt a hiartskinnz glofum en kona mikil ok uæn sat uit borda. ekki sa þeir þar fleira manna. Bardr mællti. huat er komit j andyrit. Þeir nefnndu sig ok sogduzst vera konungs menn. Bardr mællti. huert eyrendi hafui þit hingat .ij. saman. Þorualldr suarar. lid okkart er suo mart firir dyrum at þig mun mega færa a fund Olafs konungs naudgan ef þu uill æigi fara lostigr. Bardr suarade þa glofana sundr mille handa ser ok quat þetta vit.
  
'''Leifr hepni var skirdr'''
 
  
'''341.''' Þa er sexstan uetr uoru lidnir fra þui er Æirekr raude for at byggia Grænland þa for Leifr son Æireks utan af Grænlande til Noregs. kom hann til Þrandheims um haustit þa er Olafr konungr Trygguason uar kominn nordan af Halogalande. Leifr lagde skipi sinu inn til Nidaróss ok for þegar a fund Olafs konungs. bodade konungr tru honum sem odrum heidnum monnum er a hans fund komu. gek konungi þat auduelliga uit Leif. uar hann þa skirdr ok aller skipueriar hans. var Leifr med konungi um uetrinn uel halldinn.
+
::Hugda ek hitt at ek hefda
 +
::hardhendr uerit stundum
 +
::at ek skalfgrana skelkinn
 +
::skylldag æinn of hallda.
 +
 
  
 +
Þorualldr mællti. reynum nu þa ok tokumzst til. Red Þorualldr þa a Bard ok suiptuzst þeir fast. þa uar dagr miog alidinn. þeir attuzst vid stund þa ok uard Þorualldr miog afluana. bad hann þa gud hliodliga uæita ser styrk j moti honum. en Bardr gek þa at sem fastaz. en er briostin þeirra mættuzst þa uar þui likt sem madr gengi at ok kipti fotum undan Bardi sua at hann fell at þreskilldinum. uoru þeir Þorualldr þa badir suo modir at þeir mattu ekki athafaz. Þa mællti Bardr. dugi þu nu Þora. Hon suarar. ekki ma ek þer duga fadir þuiat uit Sigurdr suiftumzst ok er her alluel a komit þuiat uit erum iafnnsterk. Bardr mællti. þa uerdr nu til þess at taka er ek hefui æigi fyrr þurft at bidia mer lids j moti einum. gangi nu fram þeir sem undir skalanum byggia ok ueiti mer. Hlupu þar þa fram .lx. manna ok voru þeir Þorualldr þa handteknir. Bardr mællti. uel hafa undirskalans buar uæitt mer Þora ok suo man enn ef ek þarf nokkurs uid ok þui þiki mer rad at þeir (Sigurdr) se æigi j b&#7887;ndum. en þo uil ek æigi at þu rennir oftar a mig trollit þitt þoat þu heitir Þorualldr þuiat æigi skortir þig dirfd ne ar&#281;de. en þo ma uera at þu skulir madr heita ok muntu uera helldr fiolkunnigr þuiat ekki uard mer aflskortr uid þig fyrri. en ek hygg at þu hafir ragnat at mer suo uondar uættir at ek uard at falla firir þuiat þat uard alldri fyr at ek fella firir einum. en her uerdi þit at uera j nott þo at þit set hreddir huersu at uit ykkr mun buit. Uar þeim þa sett bord ok buit uel. skorti þar huorke uist ne dryk godann. En er þeir voru mettir mællti Bardr. ekki tel (ek) mat eftir. en uel diar(f)liga þotti mer þit snæda þoat þit verit med ollu uhræddir ok med uinum komnir. Uar þeim þa fylgt til s&#281;ngr ok þotti þeim Þorualldi ok Sigurdi þar uel umbuit. suofu þeir af um nottina. ok um morguninn er þeir uoru brott bunir bad Bardr menn sina at fylgia þeim af garde. En er þeir uoru ut komnir litazst Þorualldr um ok sa &#7887;ngua menn hea þeim. hann mællti. þat uillde Bardr at uit færim brott ok ættimzst uær ekki fleira uid en þat skal nu þo ekki uera. finna skulu vid hann enn adr. Gengu þeir þa inn. Bardr mællti. þit erut allundarligir menn. gangit vt en farit æigi burt edr hui kunni þit æigi at hrædazst sem adrir edr er ykkr allant til at deyia. Þorualldr suarar. þui hurfu vit aftr at ek uillda æigi drepa nidr godr&#281;de minu en sæmd þinne. erum vid uist ekki suo hr&#281;ddir at uit þorim æigi til fullnadar at flytia konungs eyrende. nu uil ek þess beida at þu ridir sealfuiliande med mer a konungs fund. Bardr mællti. hui spyr þu æigi fyst huernn atrunat at ek hefui. Þar er mer æingi foruitni a segir Þorualldr. Bardr sagde. þat uil ek þer þo kunnigt gera at ek trui ekki a skurgod edr fiandr. ek hefui farit land af landi ok mætt bæde risum ok blamonnum ok firirkuomu þeir mer ekki. ok firir þui hefui ek truat a matt minn ok megin. en nu er mer ordinn ualiugr j fyrsta sinn at þeim atrunade ok se ek þat at ekki hefdir þu mig sigrat ef þu nytir eingis at nema |<ref>197</ref> sealfs þins. edr huat uar firir briosti þer er uit kuomum saman. þat er mer grunr at sa mun mikit mega er sa afspringr er af kominn. Þorualldr suarar. rett getr þu at sa er mattugr þuiat þat uoru n&#7887;fnn guds er ver kristnir menn truum a. Bardr mællti. ek kann æigi þat at hugsa at sa muni æigi ollu mega orka ef hann kemr sealfr til er mer uann nu at fullu n&#7887;fnn hans. ok firir þui mun ek fara med þer a konungs fund at ek skil at gott mun a þann gud at trua er suo er mattugr ef a nokkurnn skal trua. en þui let ek gera undirskalann ok setta ek þar mina menn at ef fiolmenni væri dregit at mer ætlade ek til þeirra at taka ok niota lidsmunar. en ef k&#281;mi at mer .ij. edr .iij. þa gaf ek mer ekki um þuiat ek þottumzst firir þeim ekki uppnæmr. her eru ok menn Olafs konungs fiorir ok .xx. er hann hefir sent til min. eru þeir her uel halldnir en æigi drepnir sem konungr munde hyggia. Sidan biotzst Bardr ok for med Þorualldi med alla sina menn a konungs fund. en er þeir komu ner bænum j Nidarose þa mællti Bardr. far þu nu Þorualldr til konungs ok seg honum at ver uilium her skirdir uera sem nu eru uer komnir. þuiat uær uilium æigi at fiolmenni hlei at oss at uer sem afkl&#281;ddir suo gamlir. Þorualldr for til konungs ok sagde honum allt um sinar ferdir ok huar þa uar komit. Olafr konungr uard uit þetta gladr ok fór þegar med kennimonnum til fundar vid Bard. Hann fagnade uel konungi ok mællti. mattugr er gud þinn konungr ok hefui ek nu þat reynt ok þui uil ek a hann trua ok lata skirazst. Konungr suarar. uel talar þu Bardr eftir þinne skilningu. en þat er satt atkuedit at sa er gud (er) mer styrir ok ollum hlutum syniligum ok vsyniligum ok kallar til sin med ymissum hattum alla þa menn er hans þionustu eru makligir. Uar Bardr þa skirdr ok allir hans menn. þa mællti Bardr. er ek nu godr herra. Konungr quad suo uera. Bardr mællti. ek hefi þotz mer miog einhlitr her til ok þionat ekki konungum en nu uil ek gerazst þer handgenginn konungr ok þiona ydr medan ek lifui. þiki mer þat uænazst at (ek) tyna þa æigi þeim godleik sem nu hefui ek fæingit. en ek uil at þu siair rad firir Þoru dottur minne ok ollu hennar fe ok giftir hana Þorualldi þessum hinum islenzska manni þuiat vid eigum honum gott at launa. Þorualldr suarar. æigi ma suo vera þuiat ek er adr kuæntr a Jslande. Konungr mællti. þa skaltu gefua þessa konu Sigurde vin hinum þar er uel a komit med þeim er þau (eru) iafnnsterk. Þorualldr suarar. þat uil ek giarnna gera. en þess uil ek bidia ydr herra at þer segit Helga ór yduarri þionustu ok er þo oflitill mun(r) gerr þeirra Sigurdar. en ek mun þo firir ydra skylld gera ekki a hlut Helga ef þer uæitit mer þetta. Konungr sagde at suo skylldi uera. Sidan fek Sigurdr Þoru ok settizst j bu a Upplondum er att hafde Bardr digri. Bardr tok sott litlu sidarr en hann uar skirdr ok andadizst j huitauodum. en Þorualldr for til Jslandz med mikille sæmd af Olafi konungi ok þotti uera mikilmenni.
  
'''Biarni leitadi Grænlandz'''
 
  
'''342.''' Heriulfr uar Bardarson Heriulfssonar. hann uar frændi Jngolfs landnamamannz. þeim Heriulfui gaf Jngolfr land a mille Uogs ok Reykianes. Heriulfr bio fyst a Drepstokki. Þorgerdr het kona hans en Biarnne son þeirra ok var hinn efniligzsti madr. hann fystizst utan þegar a unga alldri. uard honum gott bæde til fiar ok mannuirdingar ok uar sinn uetr huort vtanlandz edr med fedr sinum. Bratt atti Biarnne skip j f&#7887;rum ok hinn sidazsta uetr er hann var j Noregi þa bra Heriulfr til Grænlandzferdar med Æireki ok bra bui sinu. Med Heriulfui var a skipe sudreyskr madr kristinn sa er orti Hafgerdingar drapu. Þar er þetta stef j.
+
'''Harekr fluttr til konungs'''
  
 +
[[Bilde: Kong Olav søger at overtale Haarek.jpg|thumb|right|500px|<center>Halvdan Egedius:<br>'''Konungr let Harek kalla til motz vit sig ok baud honum at lata skirazst.'''</center>]]'''311.''' Nu er þar til at taka er fyrr uar fra horfit at þeir brædr hinir haleysku Sigurdr ok Haukr hofdu komizst ór b&#7887;ndum ok vardhallde Olafs konungs. satu þeir um uetrinn uel halldnir med Hareki j Þiottu. Þat uar um uorit æinn uedrdag godan at Harekr uar hæima ok fatt manna a bænum þotti honum daufligt. þeir brædr fylgdu honum iafnan. Þa spurde Sigurdr ef bonde uillde at þeir reri nokkur at skemta ser. þat likade Hareki uel. gengu sidan til strandar ok settu fram sexæring. tok Sigurdr ór nausti segl ok reida er fylgde skipinu sem þeir voru adr uanir at hafa med ser þoat þeir færi skamt at skemta ser. Harekr gek vt a skipit ok lagde styri til lags. þeir brædr hofdu alu&#281;puni sitt sem þeir voru uanir at ganga heima med bonda. badir uoru þeir manna sterkazstir. en adr þeir gengi vt a skipit þa kostudu þeir vt smiorlaupum nokkurum ok braudkass ok baru vt j mille sin mungatztunnu a skipit. Harekr biozst vm aftr j skipit ok geymde ekki um huat þeir brædr hofduzst at. Sidan reru þeir fra landi. uindr litill uar a nordan ok uedrit blijtt. en er þeir uoru skamt komnir fra eyiunne þa færdu þeir brædr segl upp en Harekr styrde. bar þa bratt fra eyiunne. Þui næst gengu þeir brædr aftr þar til er Harekr sat ok spurdu huert hann ætlade at þeir skyllde fara. Hann sagde at þeir munde sigla til næstu eyiar at skemta ser. Sigurdr mællti. suo er nu komit bondi at þu skalt uelia um .ij. kosti edr .iij. sa er hinn fysti at lata okkr brædr rada firir ferd uorri ok stefnu ok skal þa gera uel vit þig sem makligt er. hinn er annar at uit bindum þig. sa er hinn þride at vit munum drepa þig. Harekr suarar. þit munut nu rada. þuiat Harekr sa huar ko(mit nar). |<ref>198</ref> Batt hann þat þa suardogum ok sellde þeim tru sina þar til. gek Sigurdr þa til stiornnar ok stefnnde sudr med lande. Gættu þeir brædr þess at þeir skyllde huergi menn finna. en byri gaf sem bezst ok blidazst. lettu þeir ferdinne æigi fyrr en þeir kuomu sudr vid Þrandheim ok inn til Nidaross a fund Olafs konungs. Konungr let Harek kalla til motz vit sig ok baud honum at lata skirazst. Harekr mællti j moti. þetta toludu þeir konungr ok Harekr marga daga med ser stundum firir fiolmenni en stundum a æinmæli. kom þar ekki asamt med þeim. ok at lyktum sagde konungr Hareki. nu skaltu fara heim ok skal ek ekki gera a hluta þinn. fyrst firir þat at frændsemi er mikil millum okkar. þat annat at þu munt kalla at ek hafui þig med suikum fæingit. en vit þat til sannz at ek æthla j sumar nordr at vitea yduarr Haleygianna. skulu þer þa profua huort ek kann at refsa þeim at neitta kristninne. Harekr let (uel) yfir þij at hann kæmizst sem fyst þadan j brott. Olafr konungr fek Hareki skutu goda. reru a bordit .x. menn edr .xij. let konungr bua skip þat sem bezst at &#7887;llum f&#7887;ngum. þar med fek hann Hareki til fylgdar .xxx. uaskra manna ok alla uel buna. For Harekr þegar brott er hann var buinn. en Sigurdr og Haukr uoru eftir med Olafi konungi ok letu skirazst badir. Harekr for leid sina þar til er hann kom heim j Þiottu. hann sende þegar ord Eyuinde kinnrifu uin sinum ok bat suo segia at Harekr or Þiottu hafde fundit Olaf konung ok hafde æigi kugazst latit at taka vid kristnne. hitt annat bat hann segia Eyuinde at Olafr konungr ætlar um sumarit at fara med her a hendr þeim. sagde Harekr at þeir munde þar uarhuga uerda uit at giallda. bat Eyuind koma sem fyst a sinn fund. En er þessi eyrende uoru borin Eyuinde þa sa hann at ærin naudsyn mundi til vera at gera þat rad firir at þeir uæri æigi uppnæmir firir Olafi konungi. for Eyuindr þegar sem skyndiligazst med hleypiskutu ok fa menn a. en er hann kom til Þiottu fagnnade Harekr honum uel. gæingu þeir þegar a æintal tueir samt annan ueg fra b&#281;num. En er þeir hofdu litla hrid talat þa komu þar konungs menn þeir er Hareki hofdu nordr fylgt. gripu þeir Eyuind ok h&#7887;fdu til skips med ser. foru þegar brott med Eyuind ok lettu sinne ferd eigi fyrr en þeir komu sudr til Þrandheims ok a fund Olafs konungs j Nidarose. Uar Eyuinde þa fylgt a konungs fund. baud konungr honum sem odrum monnum at taka skirnn. Eyuindr kuat þar nei vid. Konungr bat hann blidum ordinn at taka tru retta ok sagde honum marga skynsemi ok suo byskup af dyrd ok iartæignum almattigs guds. ok skipadizat Eyuindr ekki vit þat. þa baud konungr honum uirduligar giafir ok ueitzslur storar ok het honum þar med sinne fullkominne vinattu ef hann uillde lata af heidni ok taka skirnn. en Eyuindr neitade þui ollu þuerliga. þa het konungr honum meitzslum edr dauda. ekki skipadizst Eyuindr vid þat. Sidan let konungr bera inn munnlaug fulla af glodum ok setia a kuid Eyuinde ok bratt brast kuidrinn j sund. Þa mællti Eyuindr. taki af mer munnlaugina ek uil mæla n&#7887;kkur ord adr en ek dey. Þa uar sua gert. Konungr mællti. uilltu nu trua a Krist. Nei sagde hann ek ma &#7887;ngun skirnn faa þoat ek uillde þuiat fadir minn ok modir mattu ekki barnn sitt upp fæda adr þau foru til Finna fiolkunnigra ok gafu þeim mikit fe til at gefa þeim getnat med sinne kunnostu. þeir sogduzst þat ekki mega gera. en þat ma vera s&#7887;gdu þeir at uer megim þiggia at þat barnn er þit eigit næst likamliga lifi ef þit heitit þui med suardaga ef sa madr lifir at hann þioni Þor ok Odni til daudadags. sidan gatu þau mig ok gafu Odni. fæddumzst ek upp ok þegar ek matti mer nokkut enndrnyada ek þeirra heit. hefir ek sidan Odni þionat med allri elsku ok ordit rikr hofdinge. nu er ek sua margfalliga gefinn Odni at ek ma þui med &#7887;ngu moti brigda ok æigi uil ek. Eftir þat do Eyuindr. hafde hann verit hinn fiolkunnigazsti madr.
  
::Minar bidr ek munka reyni
 
::mæinalausan fara(r) bæina
 
::hæidis hallda hattar folldar
 
::hallar drottinn yfir mer stalli.
 
  
 +
'''Sigurdr pindr til dauda. capitulum.'''
  
Heriulfr bio a Heriulfsnese. hann var hinn gofgazsti madr. Æirekr raude bio j Brattahlid. hann uar þar med mestri uirdingu ok lutu allir til hans. Þessi voru bornn Æireks Leifr Þorualldr ok Þorstæinn en Freydis het dottir hans. hon uar gift þeim manni er Þoruardr bet ok biuggu þau j G&#7887;rdum þar sem nu er byskupstoll. hon (uar) |<ref>223</ref> suarre mikill en Þoruardr uar litilmenni. uar hon miog gefin til fear. Hæidit uar folk a Grænlandi j þann tima. Þat sama sumar kom Bearnne skipi sinu a Eyrar er fadir hans hafde brott siglt vm vorit. þau tidende þottu Biarnna mikil ok villde æigi bera af skipe sinu. þa spurdu hasetar hans huat er hann bærizst firir. en hann suarar at hann ætlade at hallda sidueniu sinne ok þiggia at f&#7887;dr sinum uetrvist. ok vil ek hallda skipinu til Grænlandz ef þer vilit mer fylgd væita. Allir quoduzst hans radum fylgia vilia. Þa mællti Biarnne. vvitrlig mun þikia uor ferd þar sem æinge uorr hefir komit j Grænlandz haf. En þo hallda þeir nu j haf þegar þeir voru buner ok sigldu þria daga þar til er landit uar uattnnat. en þa tok af byrina ok lagde aa norrænur ok þokur ok uissu þeir æigi huert at þeir foru ok skipti þat m&#7887;rgum dægrum. Eftir þat sa þeir sol<ref>sia ''tilf. Cd.''</ref> ok maattu þa deila ættir. uinda nu segl ok sigla þetta dægr adr þeir sa land ok ræddu um med ser huat landi þetta mun uera. en Biarni kuetzst hyggia at þat mundi æigi Grænland. Þeir spyria huort hann uill sigla at þessu landi edr æigi. (Hann suarar). þat er mitt raad at sigla j nand uit landit. Ok suo gera þeir ok sa þat bratt at landit uar ofiaullott ok skogi uaxit ok smar bædir a landinu ok letu landit a bakborda ok letu skaut horfa a land. Sidan sigla þeir tu&#7887; dægr adr þeir sa land annat. þeir spyria huort Biarni &#281;tlade þat en(n) Grænland. hann kuaz æigi helldr ætla þetta Grænland en hit fyrra. þui at ioklar eru miog myklir sagdir a Grænlandi. þeir nalguduzst bratt þetta land ok sa þat vera slett land ok vide uaxit. þa tok af byr firir þeim. þa ræddu hasetar þat at þeim þotti þat rad at taka þat land. en Biarnni uill þat æigi. þeir þottuzst bæde þurfua vid ok vattn. At &#7887;ngu eru þer þui obirgir segir Biarnni. en þo fek hann af þui n&#7887;kkut amæli af hasetum sinum. Hann bat þa vinda segl ok suo var gert ok settu framstafnn fra lande ok sigla j haf vtsynnings byr þriu dægr ok sa þa land it þridea. en þat land uar hatt ok fiollott ok iokull a. þeir spyria þa ef Biarne villde at lande lata þar. en hann quaz æigi þat vilia þuiat mer litzst þetta land ogagnnuænligt. Nu logdu þeir æigi segl sitt. hallda med landinu fram ok sa at þat var eyland. settu enn stafnn vid þui landi ok helldu j haf hinn sama byr. en vedr óx j hond ok bad Biarni þa suipta ok æigi sigla mæira en bæde dygde uel skipi þeirra ok ræida. sigldu nu fiogur d&#281;gr. þa sa þeir land hit fiorda. þa spurdu þeir Biarna huort hann ætlade þetta vera Grænland edr æigi. Biarni suarar. þetta er likazst þui er mer er sagt fra Grænlandi ok her munu ver at landi hallda. Suo gera þeir ok taka land undir æinhueriu nese at kuellde dags. ok uar þar baatr a nesinu en þar bio Heriulfr fadir Biarna a þui nesi. ok af þui hefir nesit nafnn tekit ok er sidan kallet Heriulfsnes. For Biarni nu til faudur sins ok hættir nu siglingu ok er med f&#7887;dur sinum medan Heriulfr lifde ok sidan bio hann þar eftir fodur sinn.
+
'''312.''' A æinu sumre kom sa madr til Jslandz er Grimr het hann var islenzskr af ætt ok hafde læingi utan verit. hann uar hirdmadr Olafs konungs ok hafde uerit stafnnbui hans vm hrid. Grimr uar mikill madr ok uar a Jslande um uetrinn ok ræid til þings um sumarit eftir. Þa bio Þorkell Raudabiarnnarson uestr j Borgarfirde j Suignaskarde. Þorkell uar a alþinge. en þat uard med atburd j l&#7887;gbergsgongu at Þorkell trefill fell ok uar trodinn undir fotum er mannþraung uar mikil. Þorkell kemzst a fætr ok uard vid þetta miog ræidr. kende hann Grime er adr uar nefnndr. at hann hefde mest fottrodit hann. Sa madr uar a þinge med Þorkeli er Sigurdr het. hann uar sterkr ok atgeruimadr mikill. Þorkell bad Sigurd hefnna Grima sinnar suiuirdingar. ok um kuelldit er Grimr uar buinn til huilu ok afkl&#281;ddr hliop Sigurdr inn j budina at Grime ouaurum ok sotti hann med uopnum. Grimr uard vid hraustr |<ref>199</ref> en fek litla uornn ueitta þuiat hann uar uopnnlaus firir ok fell hann þar. Firir þetta vig gengu frændr Grims at eftirmali ok gerdu Sigurd sekian skogarmann a þui sama þinge. en Þorkell trefill kom þeim vtan vm sumarit. hann kom til Noregs um haustit ok gaf ser nafnn annat en hann atti. En Olafr konungr spurde af kaupmonnum þeim er vtan komu af Jslande at Grimr er verit hafde stafnnbui hans uar ueginn ok þat med at uegandinn munde þar kominn. þa uard konungr miog ræidr ok for þegar med sueit manna til kaupskipsins at leita eftir manninum ok kendi braatt huerr ualldr mundi uera uerks þessa þo at hann dyldizst. uar Sigurdr þa gripinn ok settr j fiotur. Sidan setti konungr fiolment þing. uar Sigurdr þa leiddr fram a þingit. konungr bad afkl&#281;da hann ok sagde at hann skyllde bæita hundum til hana. Þa gek firir konung einn hirdmadr hans ok mællti. herra helldr synizst oss þessum manni hardr daude skipadr. nu er þat bæn ok tillaga þinna manna at þu latir þenna mann koma botum firir sig ok takit j ydra þionustu sua uaskligan mann j stad hins uegnna þuiat æigi er þessi uhermannligri en Grimr uar. Konungr suarade. þenna skal hann nu dauda hafua sem honum uar ætladr at adrir hrædizst helldr at drepa menn mina saklausa. En er hirdmadrinn sa at konungr uillde ekki firir hans ord gera her um þa for hann til motz vid Sigurd byskup ok sagde honum til þessa. byskup sende hann þegar aftr til konungs ok bad hann gefa upp manninn. Konungr suarar. æigi kann byskup gerr at sea menn a uelli en ek. afklæde manninn skiott. Ok var þa sua gert. Sidan uar gerr mannhringr um Sigurd ok slegit lausum hundunum en hann berr ok bundinn firir. en suo segizst at hann hefde suo snart augnnabragd at allir hundar hurfu fra honum. ok var æinge suo grimmr at þyrde a hann at rada er hann huesti &#7887;gun j mot þeim. Þa kallade konungr til hinn snarpazsta hund Uiga ok klappade um hann ok visade at hinum kl&#281;dlausa manni. hann uar helldr tregr til. stod þo upp ok bysti sig ok hliop sidan at Sigurde ok greip til hans vm sinn ok ræif kuidinn. rann sidan aftr til konungs ok lagdizst nidr firir fætr honum. En er Sigurdr kende sarsaukans spratt hann upp hart þuiat fætr hans voru lausir en hendr bundnar. stok hann upp yfir mannhringinn ok fell þegar daudr nidr. En er byskup fretti þetta asakade hann konung fast þar til er hann fell til fota byskupi. ok bad hann litilatliga miskunnar med sannre idran ok jattade sig med tarum miog hafa misgert j guds auglite þetta grimma uerk. byskup uar buinn til satta af guds halfu þegar hann sa idran konungs ok setti honum þo opinberliga skrift firir þenna hlut.
  
 +
===Þaattr Sveins ok Finz===
  
'''Hallfredr kom til Jslandz ok hitti Kolfinnu'''
 
  
'''353.''' Litlu sidar um uorit en Olafr konungr hafde sent Læif Æireksson til Grænlandz gek Hallfredr Uandrædaskalld firir konung æinn dag ok bad ser orlofs til Jslandz um sumarit. Konungr suarar. þat skal uera sem þu uill hefui ek þig reyndan dreing. en at þui skaplynde er þu hefir þa þikir mer æigi litil uon at enn komi þær stundir at þu uilldir helldr uera med mer en a Jslandi edr j odrum stodum. en þuiat vvist er vm fundi okkra hedan af ef uit skilium nu þa skaltu þiggia af mer pellz skikkiu healm ok hring er stendr .vj. aura. þessa gripe skalltu æiga at menium at þu hefir mer þionat ok loga þeim æigi þuiat þeir skulu fara med like þinu til kirkiu en leggia j kistu med liki þinu ef þu andaz j hafui. Sidu bio Hallfredr skip sitt til Jslandz. hann sende Audgisl son sinn austr j Suiþiod ok fæddizst hann þar upp med Þorarnni modurf&#7887;dur sinum. en Hallfrede syne sinum fek hann fostr gott þar (j) Þrandheimi. En er Hallfredr uar buinn gek hann firir konung ok kuaddi hann. uar þat auts&#281;tt a Hallfredi at honum þotti mikit firir at skilia vit Olaf konung. sidan let Hallfredr j haf ok kom skipi sinu j Skagafiord j Kolbæinsáróss eftir alþinge. baru þeir þar farm af skipinu ok settu upp. sidan fek Hallfredr menn til at uarduæita uarnnat sinn ok selia vm uetrinn. En er hann hafdi þetta gort mællti hann til skipueria sinna. ferd liggr firir hende sudr um hæida at finna f&#7887;dr minn ok skulu uær rida .xij. sama(n). Ridu þeir nu .xij. saman ok sneru uestr til Langadals ok uoru allir j litklædum. þeir stefnndu til selia Grijs. Kolfinna var þar ok konur nokkurar hea henni. þar voru ok fleiri sel ok stodu selin j Laxárdal mille Skagafiardar ok Langadals. saudamadr Kolfinnu segir at .xij. menn rida ath selinu ok aller j litklædum. Hon suarar. þeir munu æigi kunna leidina. Hann segir. kunnliga rida þeir þo. Nu koma þeir til selianna. Kolfinna fagnar uel Hallfredi ok spurde tidenda. Hann suarar. tidende eru fa en j tomi munu s&#7887;gd uera. nu uilium uer her uera j nott. Hon suarar. þat uillda ek at þu ridir til uetrhusa ok mun ek fa þer leids&#7887;gumann. Hann quez þar vera uilia. Gefa mun ek ydr þa mat segir hon ef þer uilit þetta æitt. Nu stiga þeir af hestum sinum. Ok er hattat uar vm kuelldit sagde Hallfredr. at hann kuezst mundu hlutazst til reknna skipanar. ætla ek mer at huila j nott hia Kolfinnu en ek mun lofa felogum minum at breyta sem þeir uilia. Þar voru ok fleire sel j dalnum. er ok sua sagt at huerr þeirra fek ser konu felaga Hallfredar vm nattina. Ok er þau kuomu j rekkiu Hallfredr ok Kolfinna vm kuelldit spurde hann huersu mart at uæri um astir þeirra Griss. en hon sagde at uel uær(i). Hallfredr sagdi at sua mætti uera en þo þikir annat finnazst j visum þeim er þu hefir kuedit til Griss. Hon sagdizst &#7887;ngar kuedit hafua. (Hann segir). ek hefui skamma stund her verit ok hefui ek þo heyrt visurnar. Hon mællti. lat mik heyra huernn ueg uerki sa er at mer er kendr. Hallfredr quad þa visu.
+
'''Capitulum'''
 +
 +
Þess er getit ok suo er ritat a fornnum bokum at a doghum Hakonar jalls Sigurdarsonar var nefnndr<ref>''r.'' nordr</ref> j Þrandheimi sa madr er Suæinn het. hann uar audigr madr ok ættstorr falatr ok hoglyndr huersdagsliga en stridr ok storhugadr vid mæire menn ef honum mislikade. hann blotade heidin gud at sid frænda sinna ok forelldra sem j þann tima gerde allt folk j Noregi. hafde Sueinn hof mikit a bæ sinum ok buit virduliga. voru þar j morg skurgod en þo tignade Sueinn Þor æinna mest. hann var j vingan vid Hakon jall sem adrir blotmenn. Sueinn uar kuongadr. hann atti .ij. syne. het annar Sueinn en annar Finnr. Sueinn var likr f&#7887;dr sinum en Finnr var helldr ud&#281;ll æinrænn ok annmalugr laun(gum) hlutsamr ok hafadamikill en stundum þ&#7887;gull ok þriotlyndr ok &#7887;llu skapi hinn kynligzsti. þui syndizst sumum monnum hann uitlitill. ok ekki miog var hann truadr at sid þeirra þuiat þa sialldan er hann kom j hofit f&#7887;dr sins lofade hann ekki godin helldr hæddi hann þau j hueriu orde ok kallade þau rangeyg ok riuka duzst af. sagde þau æigi mega odrum healpa er þau hofdu æigi afl til ath hræinsa saur af ser. oftliga greip hann til þeirra ok suipti þeim af stollunum. en fadir hans sagde honum þat firir þrifum standa er hann uar suo illa vit þau. suo morg ok mikil þrekuirke sem Þor hafde unnit farit j gegnum biorg ok hamra en Odin rædr sigri manna. Finnr suarar. Þat er hardla litill mattr at briota steinn edr gnipur edr starfua j sliku edr gefua sigr sem Odin gaf med uelum en &#7887;ngu uallde. en mer þikir sa mattugr er sett hefir j fystunni biorgin ok hæiminn allann ok sioinn. edr huat kunne þer fra þeim at segia. En þar uar far&#281;tt vm af f&#7887;dr hans. Einn uetr at jolum mællti Finnr er menn voru til drykkiu komnir. margstadar munu hæitstreingingar fram fara a þessu kuellde þar sem æigi man betra at vera en her. nu stræingi ek þess heit at ek skal þiona þeim konungi er æzstr er ok at &#7887;llu umfram adra. Þessa heitstreinging virdu menn misiafnnt firir Finni. sogdu sumir at Hakon jall væri æzstr hofdingi a Nordrlondum ok Finnr munde honum þiona vilia. Finnr sagde at hann visse huort var jall edr konungr. Toku þa annat sumir menn þeir er suiuirdu firir honum at hann synde fauitzsku sina j þessum |<ref>200</ref> su&#7887;rum ok suo j hæitstreing(ing)inne. Eftir jolin biozst Finnr til brottferdar. fadir hans spurde huert hann ætlade. Finnr suarar. þat uæit ek æigi huert ek skal fara. en læita ætla ek konungs þess er ek uil þiona ok þo suo at æinn at (ek) skal efnna j alla stade heitstræingin(g) mina. Spurde hann þa ef Suæinn brodir hans uillde fara med honum. hann quaz æigi þat uilia. Þat er ok uel sagde Finnr. þu munt ætla at uarduæita fe uort med f&#7887;dr þinum þar til at ek kem aftr. Fadir hans spurde. uilltu at ek fai þer menn til fylgdar. Finnr suarar. þat ferr fiarre. þuiat ekki mun ek uel sia firir fleirum monnum ef ek hefui æigi uit til at sea firir mer sem margir mæla ok ek dyl æigi at suo se. Eftir þetta for Finnr brott ok sudr hit efra a Upplond. kom hann fram austr j Uik. Finnr fek ser þar far med byrdingsmonnum sudr til Danmerkr. en þegar hann kom fotum undir sig j Danmork þa gek hann æinn saman fra skipi til skogar ok bad ekki uel lifa sina forunauta ok &#7887;ngan mann bad hann ser ueg uisa til bygda. uilltizst hann læinge a morkum vti ok um sidir kom hann ór skogi fram þar sem hann fann firir ser æinn hiardsuein. En er þeir funduzst settuzst þeir nidr ok toluduzst vid. spurde Finnr ef skamt væri til bygda. suæinn kuat suo vera. Finnr spurde ef hann uillde skifta klædum uit hann. hann kuetzst þat vilia giarnna. ok suo gerdu þeir. Finnr mællti. huat er her bundit j klædunum. Hann suarar. þat k&#7887;llum ver kross kristnir menn. Þikizst þu vera kristinn sagde Finnr edr huernn ueg er þat at vera kristinn. Sueinninn sagde honum þar af sligt er hann kunne. en Finnr sagdizst ekki af skilia ok sagde honum j mot fra heimsku æinne ok hegoma Þor ok Odni ok þeirra þrekuirkium. Sueinninn mællti. bratt ætla ek at þu fair uafit firir mer. en þat er uænna ef þu finnr byskup uornn er hedan er skamt a brott at þu munir æigi hæimsku æinne uid hann koma þuiat hann mun segia þer merkiligar vm truna en ek. Finnr mællti. huat er þat byskupinn yduarr. huort er þat madr edr annat kuikuende. Sueinninn suarar. æigi þuerr enn hæimskan þin ok ætla ek at þu ser fifl edr afglapi ella ertu ekki iafnnhæimskr sem þu lætr. en byskup kollum uer stiornnarmann ok foringia hæilagrar kristnne. Finnr kuatzst at visu uilia hann hitta. Þui næst fann hann byskup ok kuadde hann. byskup spurde huat manna hann uæri. en (hann) quaz vera Nordmadr. Byskup mællti. a huerna truir þu. Finnr suarar. a Þor ok Odin sem adrir Nordmenn. Byskup mællti. þat er ill trua ok skal ek lata kenna þer adra tru betri. Finnr suarar. þa ueit ek þat at ek heyre huort mer þikir su truan betri. edr hui skaltu lata kenna mer þa tru helldr en syna mer hana sealfr. Byskup sellde hann j hendr presti æinum ok bad hann kenna honum truna. en Finnr uafde allt firir presti sua at hann gat ekki at gert. ok sagde prestr byskupi at madr þessi var suo toruelldr ok hæimskr at ekki matti vid æiga. Byskup mællti. suo litz mer a mann þenna at hann muni uera ekki sua hæimskr sem hann er kynligr. Tok byskup þa at tea ok telia firir honum stormerki almattigs guds. ok sidan mællti Finnr. (Þetta er allt annan ueg en ek heyrdi fyrr at engir gudar uoru jafnmattugir sem Þorr ok Odinn. en nu skilst mer þat hellzt af ordum þinum um) Krist þann er þu bodar ok þer hafit nafnn af tekit er a hann truit ok miog suo huerr madr matti gera uit hann sem uillde medan hann var j þessum hæime en eftir daudann gerdizst hann suo halæitr at hann heriade j heluite ok batt Þor hofdingia allra goda ok sidan stod ekki uætta vid honum. þui synizst mer sem hann se sa konungr sem ek hefir heitstreingt at þiona eftir þui sem þer kennit mer. Byskup mællti. þetta er allt rett eftir þui sem þu hefir fæingit af gude skilning vm. ok kemr nu þat fram sem ek sagda at þu ert myklu vitrari en þu lætr. Uar Finnr þa skirdr ok hellt uel tru sina ok dualdizst þar vm hrid j Danmork.
  
  
::Leggr af lysibrekku
+
'''Sueinn ok Finnr toku tru af ordum konungs'''
::leggiadis af Grise
 
::kuol þoler hlin hia hanum
 
::hæitr ofremdar suæiti.
 
::en dreypilig drupir
 
::dynu rán hia honum
 
::|<ref>234</ref> læyfui ek liosra uifa
 
::lund sem allt a sunde.
 
  
 +
'''314.''' En nu er fra þui at segia at Olafr konungr kristnade folkit j Noregi. En þo at alþyda væri skird af kennimonnum þeim er konungr sendi um allan Þrandheim eftir drap Yriarskeggia þa uoru þar sem annarsstadar j landinu þeir er tregir voru til at taka retta tru. einn af þeim uar Sueinn er fyrr var getit ok Sueinn son hans med sinum heimamonnum. En er Olafr konungr fretti at þeir fedgar uilldu æigi tru taka þa sende hann þeim bod at þeir kæmi a hans fund. ok er þeim kuomu konungs bod mællti hinn yngri Suæinn til fodur sins at þeir munde fara a konungs fund ok taka sidan þann sid er konungr bodade. hinn ellri Sueinn kuetz ekki fuss at breyta þeim atrunade er hans frændr ok forelldrar hofdu haft ok halldit. en þo red hinn yngri Sueinn at þeir foru ok fundu konung. tok hann uit þeim uel ok bodade þeim kristni. Sueinn hinn ellri suarar. ekki mun ek lata sid minn. Konungr suarar. þa mun her uerda skiot vmskifte at ek mun lata drepa þig. Sueinn suarar. þat mattu gera ef þu uill. ek er madr gamall ok þiki mer æigi mikit a liggia huort ek dey vti edr inne stundu fyrr |<ref>201</ref> eda sidarr. Þa mællti Sueinn hinn yngri til konungs. herra u&#281;git f&#7887;dr minum ok drepit hann æigi þuiat hann er ættstor ok frændmargr ok munu þer hafua mart stormenni j moti ydr ef hann er af lifui tekinn. Konungr fann at hinn yngri Sueinn uar allt linari j lynde ok mællti til hans. huat berr mest til at fader þinn er suo tregr til at taka truna. þikia honum fostur þungar edr meinl&#281;ti. Sueinn suarar. fiarri ferr þui. þuiat hann er hraustr dreingr ok gilldr kallmadr j alla stade þo at hann se alldradr. en hof Þors þikir honum mest at lata þuiat þat er mikit hus ok fritt ok gert fagrliga ok buit med myklum kostnade. ætla ek honum nærr ganga ef þat skal briota edr brenna. Konungr suarar. þat er þo likazst at þat annathuort hliote fram at fara. Sueinn mællti. þikir ydr ekki þat rad at hofit stande med sinum bunade. ok vinne þer þat til at vit fedgar takim þa tru er þu bodar at æigi se spillt suo agætu smide. en vid munum þat efnna sem vit heitum at æiga ekki vm vid Þor ok biargizst hann þa a sinar hendr. Konungr suarar. æigi uæit ek huort þat hlydir. en þo med þui at ek finn med þer goduilia ok aller menn kalla ykkr dræingi goda þa uil ek þui iata at hofit stande med þessu skilorde sem þu sagdir fram helldr en þit neitit kristni ok bidit suo bradan bana. Gek Sueinn þa at finna f&#7887;dr sinn ok sagde honum huar komit var þeirra male. Hann suarar. hui munde konungrinn þetta uilia saman hafua. Sueinn suarar. a þessu mattu marka fadir huersu mikit konungi þikir varda at vit takim þenna sid er ek ætla okkr hæfua at hafua ok j annan stad huersu uel hann truir okkr til dreingskapar. Sueinn hinn ellri suarar. þui mun ek heita ef konungr uill at blota æigi Þor ok æinge afskifte uæita hæidnum godum ef hann lætr vmeitt standa hofit. Toku þeir þa skirnn ok gerduzst vinir Olafs (konungs) þuiat þeir helldu uel &#7887;ll sin heit ok letu skira allt sitt heimafolk.
  
Hon suarar. ekki er þetta bot annars ok er undarligt at hraustr madr uill sligt kueda. Enn hefi ek heyrde adra segir Hallfredr.
 
  
 +
'''Finnr kom til konungs. capitulum.'''
  
::Þrammar suo sem suimmi
+
'''315.''' En nu er þar til at taka at Finnr Sueinsson fretti til Danmerkr at sidaskipti uar ordit j (Noregi. for hann til Noregs ok kom nordr j) Þrandheim þann sama uetr er Olafr konungr hafde komit austan ór Vikinne um sumarit ok sat j Nidarose. En er Finnr kom til bæiarins gek hann þegar til þess herbergis er konungr drak inne. Finnr uar buinn fatækliga. bat hann ser inng&#7887;nguleyfis at tala vid konung. þeir kuodu þat &#7887;nguan hatt at okunnir menn gerde konungi vnadir þa er hann sat yfir bordum. ok latum uit þig ekki inn ganga ok &#7887;nguan annan stafkall þann er suo er herfiligr ok hæimsligr sem þu ert. Ek ætla þat ok mala sannazst sagde Finnr at ek þyrfta ykkr æinskis orlofs at bidia uonda þræla. Tok hann þa sinne hende huornn dyruordinn ok sl&#7887;ngde fra dyrunum en hann gek inn. ok þegar hann kom j stofuna þyrftuzst menn at honum ok þottuzst æigi vita huat vræsi uar. uilldu þeir keyra hann vt aftr. en þat uard ekki auduellt ok stod hann vid helldr fastara en þeir hugdu. for þa j hardlæiknni. sumir reyttu ok rifu af honum þa hina uonda leppa sem hann hafde en sumir bordu hann med hnefum. hann gerde ok mot sligt sem hann matti. Konungr uard uarr uit ok spurde hueriu sætti. Þeir sogdu at sa hinn hæimski haulldr uillde hann finna. Þa er rad sagde konungr af gera æigi illa vid hann. Hann var þa lauss latinn. Konungr spurde huerr hann væri. Finnr sagde til sligt er honum likade. Konungr mællti. huert er eyrendi þitt til min edr uilltu lata skirazst. Finnr suarar. æigi ætla ek mig uerr kristinn en þig. Konungr quaz æigi vita huat er hann sagde. Þa mællti Finnr. huat ætlar þu konungr huat manna ek se. Konungr suarar. þat uæit ek æigi en hitt se ek at þu ert madr gilligr ok eru menn stærri en þu en fair uænni ok mikit er þitt yfirbragd. Finnr suarar. þa skifti huersu gott væri mitt yfirbragd ef mikit er. Konungr suarar. (æigi) ertu illmannligr. Finnr suarar. gott er sligt at heyra af suo agætum manni. Konungr mællti enn. suo littz mer a þig at þu munt vera dræingr godr æinrænn ok undarligr ok nokkut bradr j skaplynnde. Allt er þetta satt er þu segir quad Finnr. ok gettu nu til konungr huerrar ættar ek er. Konungr suarar. þat þiki mer eigi vlikaz at þu ser son Sueins vinar mins. Þat er ok sagde Finnr at ek er Sueins son. en þu munt uita huort hann er þinn vin edr æigi. Hann er vist minn vin sagde konungr ok uel kristinn. en þo gerde okkr a æinn hlut j fyrstu. hof æitt er æignat Þor er stendr hea bæ hans ok hygg ek hann þo uæita þar til ekki afskifti. Finnr vard vit þetta odr ok mællti. heyr her a endime. huat ser þu godr konungr ef menn þinir ok vinir fara med launblot ok muntu raunar vera æinn uillumadr. Konungr quad hann vera helldr skafan. Stok Finnr vt ok for til fundar uit f&#7887;dr sinn ok brodur. En vm nottina adr Finnr kom þar dreymde Suein brodur hans at honum syndiast Þór koma at ser helldr ufrynligr ok daprligur. Hann mællti. her kemr nu at þui med okkr sem mællt er at fyrnnizst vinskapr sem fundir. en þo at þat se suo sem er þa uil ek |<ref>202</ref> bidea þig æins hlutar. at þu flyt mig burt af huse minu til skoger þuiat Finnr brodir þinn mun hæim koma ok hygg ek ekki gott til hans kuomu. Sueinn suarar. þui hefui ek heitit konungi af gera mer afskiftalaust vid þig ok þat man ek hallda. þike mer þu ok gudleyse ef þu hefr æigi matt til at forda þer ok flytia þig sealfr huert er þu uill. Huarf Þorr j brott harmsfullr ok hrygdar en Sueinn uaknade. Finnr kom þar um daginn eftir ok toku þeir fedgar alluel vid honum. en er Finnr hafda þar verit æina nott stod hann upp snemma ok fek ser æinn belg. sidan tok hann j hond ser æina kylfu stora ok gek til hofsins. þar var þa helldr foranligt um gætti. hurdaiarnn rydug ok allt helldr fornnfaguligt. Finnr gek inn ok skyfde godin af st&#7887;llunum en reytti ok ruplade af þeim allt þat er femætt uar ok bar j belginn. Finnr slo Þor þriu h&#7887;gg med kylfunni sem mest gat hann adr Þorr fell. sidan lagde hann band a hals Þór ok dro hann eftir ser til strandar ok let hann koma eftir þat a bat. for hann suo til fundar vid konung at hann hafde Þor l&#7887;ngum a kafui vtbyrdis. stundum barde hann Finnr hann. En er konungr sa þetta sagde hann Finn æigi fara uægiliga med Þor. Finnr suarar. þat lysir j þui ath mer hefir læingi likat illa vid Þor ok þui skal hann hafa enn verri ok verdugri vfarar. Klauf hann þa Þor j sundr j skidur æinar ok lagde sidan j elld ok brende þær at &#7887;sku. sidan fek hann ser<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> l&#7887;g nokkurnn. kastade þar a &#7887;skunne ok gerde af graut. þann graut gaf hann greyhundum ok mællti. þat er makligt at bikkiur eti Þor<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> en hann at sealfr sonu sina. Gerdizst Finnr þa madr Olafs konungs. Finnr var sidgodr ok trurækinn. fylgde hann uel tijdum iafnan. Einn morgun kom Finnr huorki til ottosaungs ne messu. spurde konungr hueriu gegnnde er Finnr kom æigi til tijda sem hann atti vanda til. Honum uar sagt at hann la j huilu sinne. Konungr gek þa til hans ok spurde ef hann være siukr. Finnr suarar. litit er bragd at þui. Konungi syndizst sott hans mikil ok let hann bua hann til framfarar ok fylgde honum elskuliga medan hann la. Finnr andadizst or þeirre sotth ok mælltizst adr uel firir. ok þotti Olafi konungi mikill skade at honum þuiat huar er konungr bodade retta tru þa var Finnr suo odr ok skafr at helllt vid uoda þeim er æigi uilldu skiott uid uikazst konungs eyrende.
::sila fullr til huilu
 
::fuss skerdande fiardar
 
::fulmárr a traud baru.
 
::adr en orua stride(r)
 
::ofridr þorir skrida
 
::hann ero hlads vit gunne
 
::huijlu bradr und uadir.
 
  
  
Kolfinna mællti. ekki uill Griss yrkia vm þig ok þat semde þer ok betr at vvingazst æigi suo miog uit hann. þuiat æigi veit huar manni mætir. Hallfredr quad visu.
+
'''Sætt Olafs konungs ok Hareks'''
 +
 
 +
'''316.''' Um uorit eftir aft&#7887;ku Eyuindar kinnrifu let Olafr konungr bua skip sin ok lid. þa hafde hann sealfr Tronuna er hann hafde gera latit. hann hafde lid mikit ok fritt. en er hann var buinn hellt hann vt ór firde nordr firir Byrdu ok suo nordr a Halogaland. en huar sem hann kom vid land þa atti hann þing ok baud ollu fólki at taka skirnn ok tru retta. bar þa æingi madr traust a at mæla i mot konungi ok kristnadizst land allt þar sem ham for. Olafr konungr tok ueitzslu j Þiottu at Hareks. uar Harekr þa skirdr ok allt lid hans. gaf Harekr konungi giafir godar ok gerdizst hans madr. tok Harekr af konungi ueitzslur storar ok lennz mannz rett. helldu þeir sidan kærleik ok vinattu med frendsemi sin a mille. Harekr j Þiottu uar son Eyuindar skalldaspillis. fodir Eyuindar uar Finnr skialge. modir Eyuindar uar Gunnhilldr dottir Halfdanar jalls ok Jngibiargar dottur Haralldz harfagra. Olafr konungr uar Trygguason Olafssonar Haralldzsonar harfagra.
  
  
::Litth mun haulldr inn huiti
+
===Þaattr Rauds hins ramma===
::hialmgrannz firir bur ganga
 
::hann muna aura æyrar
 
::an ok strutrinn grani.
 
::þott orbþægir æigi
 
::vfridr stodul uijdan
 
::hirdande nytr hiardar
 
::hiorfangs ok kui langa.
 
  
  
Kolfinna styggizst nu n&#7887;kkut suo. Hallfredr quad þa visu.
+
Raudr hinn rammi het madr æinn rikr bonde ok audigr. hann bio j firde þeim a Halogalandi er hæitir Skialfti<ref>''r.'' Salfti</ref> þar sem heitir Godeyiar. Raudr hafde med ser marga huskalla ok hellt hann rikmannliga sina menn þuiat hann var hofdinge mestr j firdinum ok suo uida nordr þar. fylgde honum fiolde Finna þegar hann þurfti nokkurs uid. Raudr uar blotmadr mikill ok allfiolkunnigr. hann var mikill vinr þess mannz er Þorir het ok uar kalladr hiortr. hann red firir nordr j Uogum. þeir Raudr ok Þorir voru hofdingiar myklir. En er þeir spurdu at Olafr konungr for med her nordr þangat þa s&#7887;fnnudu þeir at ser her ok budu<ref>baud ''Cd.''</ref> skipum vt ok fengu lid mikit. Raudr hafde dreka mikinn ok gullbuin hofut a. uar þat skip .xxx. at rumatale ok þo mikit at þui. Þorir hiortr hafde ok mikit skip. þeir helldu lide þui sudr med landi moti Olafi konungi. En er þeir hittazst l&#7887;gdu þeir þegar til bardaga vid konung uar þar orrosta haurd. sneri þa bratt mannfallinu j lid hæidingia ok hruduz skip þeirra. en þui næst kom a þa felmtr ok flotti. Raudr reri dreka sinum vt til hafs. þui næst let hann uinda a segl sitt. hann hafde iafnan byr huert er hann uillde sigla ok uar þat af fiolkynge hans ok golldrum. er þat skiotazst at segia af ferd Rauds at hann siglde þar til er hann kom heim til Godeyiar. Þorir hiortr siglde med sitt (lid) inn at lande ok hlupu þar af skipum. Olafr konungr for eftir þeim uid sina menn. hlupu þeir a land ok elltu hina |<ref>203</ref> ok drapu. uar Olafr konungr frastr ok fremstr sem oftar þa er sligt skyllde þreyta. Konungr sa huar Þorir hiortr hliop. hann uar allra manna fothuatazstr. konungr rann eftir Þori ok fylgde honum hundrinn Vige. þa mællti konungr. Vige taktu hiortinn. Hundrinn hliop fram eftir Þore ok þegar upp a hann. Þorir nam stadar vid. konungr skaut kesiu sinne þa at Þori suo at kom undir hondina ok oddrinn at um adra. ok j þui lagde Þorir til hundzins ok væitti honum mikit sar. Let Þorir þar lif sitt en Uige uar borinn saarr til skipa. fek konungr til hinn bezsta læknni at græda hundinn ok uard hann hæill. en sumir menn segia at hann sende rakkann til Finnz þess er hæitit hafde at læknna hann sem fyrr er ritat. Olafr konungr gaf ollum monnum frid þeim er badu ok retta tru uilldu taka.
  
  
::Kolfinna let kennazst
+
'''Pindr ok drepinn Raudr hinn rammi'''
::kuedr ek enn of hlut þenna
 
::huat kued ek uitre uife
 
::uallda fullt af skallde.
 
::en af ungum suanna
 
::audhnykkianda þikker
 
::od skal ek giarnna (greida)
 
::ganga dyrdligr augi.
 
  
 +
'''318.''' Olafr konungr hellt lide sinu nordr med landi ok kristnade allt folk þar sem hann for. en er hann kom nordr firir Skialfta<ref>''r.'' Salfta</ref> ætlade hann at fara inn a fiordinn ok finna Raud. en hregguidre ok staka stormr la inn a fiordinn. la konungr þar til viku fulla ok hellzst a hit sama sterkuidri inn eftir firdinum en vt hit ytra uar blasande byr at sigla nordr med lande. siglde konungr þa nordr j <font face"Old1NordicTimes" size"3">Q</font>nnd ok gek þar allt folk undir kristnne. Sidan sneri hann ferd sinne sudr aftr. en er hann kom nordan at Skialfta<ref>''r.'' Salfta</ref> þa var hrid ok siadrif inn a fiordinn. konungr la þar n&#7887;kkurar nætr ok uar uedr hit sama. þa talade konungr uit Sigurd byskup ok spurde ef hann kunni þar nokkut rad til at leggia. Byskup suarar at hann mun fræista til ef gud uill sinn styrk til gefa at sigra þenna fiannda. Sidan skryddizst byskup ollum messuskruda ok gek fram j stafnn a konungs skipinn. let hann þar setia upp rodukross ok tendra firir kerti ok bar reykelse. hann las þar firir gudspiall ok margar bænir adrar. sidan stokti hann uigdu uatnni um allt skipit. siden bad hann taka af tiolldin ok roa inn a fiordinn. hann let þa kalla til annarra skipa at aller skyllde roa inn eftir þeim. en er rodr uar greiddr a Tronunne þa gek hon inn a fiordinn. ok kendu þeir menn onguan uind a ser er a þui skipi voru ok suo stod su toft eftir j uarsimanum at þar uar loggn<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref>. en suo laust siorokan burt a huornntueggia ueg at huergi sa fiollin. reri þa huert skip eftir &#7887;dru þar j lognninu. foru þeir suo allan daginn ok vm nottina eftir komu þeir litlu firir dagan inn j Godeyiar. En er þeir kuomu til bæiar Rauds þa flaut þar firir lande dreki hans sa hinn mykli. Olafr konungr gek þegar upp til bæiar Rauds med lid sitt ok væitti atsoknn lofti þui er Raudr suaf j ok brutu upp. hliopu menn konungs þar inn ok uar Raudr handtekinn ok bundinn en menn hans uoru drepnir þeir er þar uoru inne en sumir handteknir. þa var gengit at skala þeim er huskallar Rauda suofu j. voru þeir sumir drepnir en sumir bardir edr bundnir. þui næst uar Raudr leiddr firir konung. Konungr baud honum at lata skirazst. mun ek þa ekki sagde konungr taka af þer æignir þinar ok vera helldr vin þinn ef þu kant til at gæta. Raudr &#281;pti j moti þui ok sagde at hann skyllde alldri a Krist trua ok gudlastade a marga uega. Konungr uard þa ræidr ok sagde at hann skyllde hafua hinn vesta dauda. let konungr þa taka hann ok binnda vid jarnnsla eina ok let setia kefli milli tanna honum ok luka suo upp munninum. þa let konungr taka lyngorm æinn ok bera at munni honum. en ormrinn uilldi æigi j munninn ok hroktizst fra j burt þuiat Raudr bles fast j mot honum. þa let konungr taka huannniola trumbu ok setia a munn honum. en sumir menn segia at konungr leti setia ludr sinn j huopta honum ok let þar j orminn. sidan let hann bera at vtan jarnnsla gloanda. hroktizst þa ormrinn vndan iarnninu j munn Rauds ok sidan j briostit til hiartans ok skar vt vm vinstre siduna. let Raudr sua lif sitt. Olafr konungr tok þar almikit fe j gulle ok silfre ok &#7887;dru lausafe j uopnum ok margskonar dyrgripum. en menn alla þa er fylgt hofdu Raud ok þa voru a lifue let hann skira ef tru uillde taka. en þa er þat uilldu æigi let hann drepa edr pina. Þar tok Olafr konungr drekann er Raudr hafde att ok styrde sialfr. þat skip uar myklu fridara en Tranan. uar fram a dreka h&#7887;fud en aftr krokr ok fram af suo sem spordr. uar huortueggi suirinn ok suo stafninn gulli lagdr. þat skip kallade konungr Orminn þuiat þa er segl var a lofti skyllde þat vera firir uængi drekans. uar þetta skip þa fridazst j ollum Noregi. Eyiar þær er Raudr bygde hæita Gilling ok Hæring en allar saman hæita þær Godeyiar ok Godeyia straumr firir nordan<ref>ok ''tilf. Cd.''</ref> a mille ok meginlandz.
  
Smalamadr hlio(p) hæim um nottina ok sagde Grise. ok er hann visse þat ræid hann vit .xv. mann. Um morgininn biozst Hallfredr j brott ok adr hann hliop a hest sinn quad hann visu.
 
  
 +
'''Her rær Olafr konungr eftir einum kyniamanni'''
 +
 +
'''319.''' |<ref>204</ref> Olafr konungr kristnade fiord þann allan. for hann sidan læid sina sudr med lande. ok uard j Þrandheimi mart til tijdenda þat er enn er j frasagnir fært er troll ok illar uættir glettuzst vid konungs menn ok stundum vid sealfan hann. Þat var æinn dag er þeir foru læid sina at þeir sa mann æinn roa fra hafui vtan a æinum nokkua ok stefnde at biorgum nokkurum. þesse madr uar bæde haarr a þoftunne ok herdemikill ok sueigde fast árar. Konungr mællti til manna sinna. takit nu uel a rodrinum þuiat ek uil finna mann þenna hinn mykla er her rærr firir oss ok uita huat dræing hann se. En er hinn mykli madr sa at konungs menn auka rodrinn þa gerir hann ok suo. dregr hardliga arar ok lætr siga herdar. ok dregr ekki saman med þeim. Þa bad konungr sina menn auka enn rodrinn ok bera arar sem flestar voru a Orminum. taki ok .ij. edr .iij. hueria arina segir hann ok mun þo þurfa allz vit at uær getim þenna karll tekit. þeir gerdu nu sem konungr bæiddi ok dro Orminn þa eftir. En er nokkuamadr ser þat þa þotti konungi sem huadanæfua væri augu a honum. skyggnnizst hann nu vm fast ok hyggr at huersu langt hann a til biarganna. neytir hann þa afls ok kostgæfir med kappi undanrodrinn. stendr upp vid ararnar ok letr fallazst j kiol nidr. dregr þa þo saman ok helldr seint. En er konungi þotti sem nema mætti mal j mille þeirra kallade konungr a hann ok mællti. bid þu nu hinn mykli madr ok ro æigi undan læingr þuiat uer uilium finna þig. N&#7887;kkuamadrinn suarar. sua at æins er gert uid flesta uine uora at mer er æinge fyst a at finna þig. þui uil ek ok æigi bida þin at margir eru vm æinn ef uer finnumzst ok þa quad (hann) visu.
 +
 +
 +
::Of fiarre stendr errinn
 +
::ormr brunar daukkr at n&#7887;kkui
 +
::hárr med hygginn stiora
 +
::hlyri minn ok vinnir.
 +
::ef værim her harrar
 +
::hardrads synir bader
 +
::snakr skridr þar er brum blæikir
 +
::brædr tuæir ne uit þa flædim.
  
::Litt hirdi ek lautar
 
::lundr hefir hætt til sprunda
 
::uiggs þo ek verda hogginn
 
::uarr j hondum suarra.
 
::ef ek næda sif slædu
 
::soma karms medal arma
 
::makat ek lass um liosa
 
::lind of ræktar bindazst.
 
  
 +
Þa segir konungr. allt at æinu mundi þit flyia þo at þit værit tueir edr huerr ertu. (Hann suarar). þat skiftir þig &#7887;ngu ok quad.
  
Sidan hliop hann a bak ok brosti. Kollinna mællti. hui broser þu nu. Hallfredr quad þa visu.
 
  
 +
::Læika bardz a borde
 +
::byrhræins firir þer æinum
 +
::gramr mun a folldu fremri
 +
::faarr sex tigir ára.
 +
::mer læikr æinn ok annarr
 +
::olldu sueipr j greipum
 +
::þui verd ek bordz a barda
 +
::bæginn firir uægia.
  
::Væittkat ek hitt huat verda
 
::uerglodar skal modu
 
::rennig ast til ilmar
 
::unnar dags af munne.
 
::þa fliodgegnir fregna
 
::fagnendr iotuns sagnna
 
::flo ek af gylltar grise
 
::gæitbelg huat er mik tæitir.
 
  
 +
Ok þu skalt nu ok vægia sagde konungr. Æigi er ek amælis uerdr segir hann þo at ek uægia at sinne sem verda ma suo gamall madr firir suo morgum dreingium ungum ok hraustum. en alldri at helldr skal ek koma a yduarnn fund. Spratt hann þa upp hart ok tijtt. kastade arunum ok huelfdi n&#7887;kkuanum undir ser sua at þeir sa hann alldri sidan.
  
Hallfredr uillde gefua henni skikkiuna konungsnaut en hon uillde æigi hafa. Ok adr þeir ridu j (brott kuad Hallfredr.)
 
  
 +
'''Olafr konungr hitti Þor'''
  
::Heim koma hirdenaumur
+
'''320.''' Þat uar æinn tima er Olafr konungr siglde sudr med lande litinn byr ok h&#281;gan at madr stod a hamre æinum ok kallade a þa. bat þa hafua til litilæti at uæita ser far sudr j land. Olafr konungr styrde Orminum at berginu þar sem madrinn stod ok stæig hann vt a skipit. Þessi madr uar mikill uexsti ok ungligr fridr synum ok raudskeggiadr. ok er hann kom a drekann slo hann a glenz ok glimur uit konungs menn. hann uard þeim hardleikinn ef þeir skylldu nokkut afl reyna. gerde hann af ser glede mykla. þotti þeim gaman at æiga uid hann. uæittu huorir &#7887;drum j glenzse hadulig ord ok athlatr. sagde hann at honum þætti konungs menn ueslingar ok littilmegnar. ok væri þer uuerdugir at fylgia suo agætum konungi segir hann edr skipa suo fritt skip. ok var hardskipadri dreki þessi þa er Raudr hinn rammi atti hann er hann nytti uarlla til lidsemdar med ser slika sem ek er firir krafta saker nema helldr til skemtanar ok raduneytis. en nu eru þer þo aulmusur hea mer. Konungr spurde ef hann kynne nokkur tijdende at segia fornn edr ny. hann kuetz ætla at hann munde þess fars spurdr at hann kynne æigi or ath leysa. konungi þotti gaman at rædum hans ok þotti hann helldr uera margfrodr. Konungr mællte. segdu enn nokkura fornna fræde ef þu kant. Hann suarar. þar tek ek þa til herra at land þetta uar bygt fordum daga af risum nokkurum. en risar þeir fengu med atburd bradan bana sua at þeir do naliga allir senn suo at æigi uard mæirr eftir en .ij. konur. sidan toku menn [af at byggia austrlondin<ref>[''r.'' af austrl&#7887;ndum at byggia</ref> æinkanliga land þetta. en þær hinar myklu konur uæittu þui folki mikinn yfirgang ok umakan ok þr&#7887;ngdu þeirra manna rade er bygdu landit allt þar til er landzmenn toku þat rad at hæita til healpar ser a þetta hit rauda skegg. en ek greip þegar hamar minn ok slo ek þær badar til bana. ok hefir þetta landzfolk halldit þui at kalla a mig til fulltings ef þeir hafua n&#7887;kkurs vit þurft allt her til. en þu konungr hefir miog sua eytt ollum vinum minum sem hefnnda uæri firir uert. J þessu læit hann aftr j moti konungi ok glotti vid j þui |<ref>205</ref> er hann bikti ser vt af bordina suo skiott sem kolfui skyti a siainn. ok sa þeir hann alldri sidan. Þa mællti konungr til manna sinna. se þar nu huersu fiandinn var diarfr at hann gek opinberliga j augsyn oss vm liosann dag ok birtizst j sliku huersu kristnum monnum hæfir at vera iafnan uarir um sig vid suikum hins vhreina anda er iafnan sitr um þat at suikia mannkynit<ref>ok firirkoma ''tilf. Cd.''</ref> bæde opinberliga ok leyniliga ok firirkoma med sinne illzsku ollu godu mannzsins athæfui en læidir sidan þann er vikr eftir hans fort&#7887;lum ok teygingum ok sig gefr fullkomliga undir hans ualld med illum verkum med ser hertekinn til æilifra kuala. þui skulum uer jafnliga merkia oss gude med sigrmarke hins helga kross þuiat ef krossmarkit er gert med traustri tru suo sem til guds er hin &#7887;ruggazsta uernnd ok hlifd andar ok likama moti ollum syniligum vvinum ok usyniligum. suo sem oss gaf skilia fullkomliga adr uer merktum oss þui sama marki j Danmork l&#7887;ngum tima fyrr en uer tækim helga skirnn. en þo at dioflar freisti uor opinberliga þa eru þeir allt at æinu hardla hræddir uit kristnna menn er sitt traust hafa a gude ok hans helga krosse. sem nu birtizst at þessir fiandr forduduzst fund uornn sem mest þegar uer mattum skilia huerir þeir voru er oss syndizst bæde nu ok fyrra dag. firir þui æigum ver margfalliga at lofa Jesum Cristum ok hans hinn helga kross utan enda.
::hams erat (godr) a fliodum
 
::siafar bals ór selium
 
::slettfialladar allar.
 
::nu sel ek af þo at yfizst
 
::olbekkiar syn nokkut
 
::huerr taki seggr uit suarra
 
::sinum abyrgd mina.  
 
  
 +
 +
'''Frasagnir trolla vm prettu vid Olaf konung. capitulum.'''
  
Nu kemr Griss til selianna. Kollinnu uar skapþungt. Griss sa þat ok quad visu.
+
'''321.''' Nokkurnn tima er konungr siglde sudr med lande kom hann j Naumd&#281;la fylki ok la þar med lid sitt<ref>ok la þar ''tilf. Cd.''</ref> vm hrid þui at honum gaf æigi at sigla sudr læingra. En konungs menn h&#7887;fdu heyrt ord a þui at j Naumudal uære meire trollagangr ok vuætta en annarstadar j Noregi. ok þat for miog uaxanda suo at menn mattu uarlla hallda þar bygdum sinum firir trollagangi sidan Hakon jall var daudr. En Olafr konungr kristnade landit ok sat l&#7887;ngum a uetrum j Þrandheimi. var þa morgum konungs monnum foruitnni a huort slikt væri skrok edr sannynde. Þat er sagt at .ij. hirdmenn Olafs konungs gengi af skipum leyniliga eina nott. en er þeir h&#7887;fdu gengit um stund j nattmyrkrinu sa þeir huar elldr brann j helli ok skund&#7887;du þangat til. sa þeir þar m&#7887;rg troll sitia vid elld ok t&#7887;ludu sin a mille. þeir namu stadar firir hellismunnanum ok syndist þeim sem æinn munde uera h&#7887;fdinge þeirra vvina. sa tok til orda. huort uiti þer at her uit land er kominn Olafr konungr med lid sitt ok er þat likara ef hann duelst her nokkura hrid at hann geri oss n&#7887;kkurnn umaka. Þeir fianndr snara. þat vitum uer h&#7887;llzsti giorlla huersu myklar vnadir ok illæiknni hann hefir oss gert huernn tima sidan hann kom j þetta (land) er hann lætr oss huergi huilld hafa. hefir hann drepit suma vine uora edr annan ueg uerr undan oss spauit med sinum illzskufullum ordkrokum en ellt oss burt af uorum æiginbygdum ok enn uvist at ver megim her j nadum uera firir honum j þessi vtlegd. ok uæi uerda uoru uanmegni at ver fam huorki hefnnt honum uorrar suiuirdingar ne uorra vina. en at skulum ver þat gera sem ver megum at æyda bygdirnar. Þa mællti hofdinge þeirra. seg mer huat þer hafit vid atzst. Þa tok til orda æinn af þeim vhræinum ondum ok sagde sua. bygd min uar j Gaulardal skamt fra Hl&#7887;dum ok atta ek vinattu vid Hakon jall ok gaf hann mer godar giafir. ok þa er hann uar umakliga ræntr life ok riki kom þessi hinn grimme konungr j hans stad. ok æinn dag er hirdmenn hans h&#7887;fdu læik suo n&#281;rr bygd minne at ek þottumzst varlla mega þola hark þeirra ok hareysti þa slogumz ek j læikinn med þeim leyniliga ok tok ek æinn þeirra hondum ok lek ek suo uit þann at ek braut hond hans. en a &#7887;drum degi braut ek fot annars. ok gengu suo mæiddir fra leiknum. ok hinn þridia dag kom konungr sialfr ok gek j læikinn med þeim. ek redumzst þa enn til med þeim ok ætlade ek at gera nokkurum mein. mer uoru þa enn menn okunnir ok kenda ek &#7887;ngan fra &#7887;drum. greip ek þa til æins helldr hardliga. en sa tok j moti ok setti suo fast hendr at sidum mer at mer mætti eigi uerra vid verda þoat þær hendr hefde uerit geruar ór gloanda iarnne. ok sua tok hann mig at þr&#7887;ngua med myklu afli at vit sealft hellt at ek munde æigi uæpande þola. en þo kuomumzst ek or hondum honum med mikille naud ok miog brunninn. vard ek þa at flyia þadan bygd mina þoat naudig ok vuiliande til þessa stadar. Þa sagde annarr fiannde. þat er fra mer at segia at ek tok a mik fagrar konu asionu. gek ek inn sid um kuelld þa er Olafr konungr hellt æina mykla ueitzslu ok var allt folk miog drukkit. ek hellt a æinu hornne f&#7887;gru. þat var fullt af þeim dryk er ek hafde blandat med æitri ok m&#7887;rgum illum hlutum er ek ætlade ath |<ref>206</ref> skæinkia konungi. ek stod vid trapizsuna tiguliga buin. þa retti konungr hond sina til min ok tæiknade mer at ek skyllda byrlla honum. en ek vard suo fegin sem ek hefde þa þegar allt hans rad j hende mer. gek ek þa firir hann ok bar ek honum þat hit fagra hornn. en hann tok vid ok steyfti ofan yfir mig þeirri illzsku ok æitri er ek ætlade at hann skyllde drekka. sidan setti hann hornnit j h&#7887;fut mer sua fast at þeirra meitzsla bid ek alldri bætr sidan er hann uæitti mer þar af. Þa mællti hinn þride uhreinn ande. æigi for mer þessu uligt. ek bra a mig fagri mynd kurtæissar konu ok kom ek hæueskliga kl&#281;dd j herbergi Olafs konungs sid kuelldz er hann sat berfættr ok knytte linbrok at bæine. byskup sat a adra hond honum. en er ek uar innkomin tok ek at uekia klada a fæti konungs nidr vid ilina. konungr sa huar kona stod uæn. þar uar ek ok kallade a mig ok bad kla fot sinn. en ek gerde suo þar til sem hann gek at sofa. en er konungr kom til huilunnar þa tok enn af æinum u&#7887;lldum at uaxa kládinn a fæti hans. ek settumzst a fotsk&#7887;rina ok klo ek fotinn þar til er bæde sofnade konungr ok byskup. þa rettumz ek upp yfir konung ok ætlade ek at firirfara honum ok uæita honum bana med minum illzskukrafti. en konungr uaknade skiott ok laust j hofut mer suo mikit h&#7887;gg med bok at haussinn lamdizst miog. flyda ek þadan sem skiotazst. ber ek æ sidan hallt h&#7887;fut ok uerdr alldri uerklaust. En er konungs menn h&#7887;fdu þessa hluti set ok heyrt þa hurfu þeir aftr ok foru til skipa sua hliodliga at menn u&#7887;knudu ekki vid. en um morguninn sogdu þeir konungi ok ollum hans monnum þenna atburd. Konungr mællti. allt er þetta satt er þit segit ok þat til marks at þa er fotr minn hafde kleginn verit uakta ek þegar upp byskup ok bad ek hana sia huart fotrinn væri heill af tilkuomu þess fianda er suo syniliga ok þo med sinne slægd hafde gengit j uor herberge med sionhuerfing natturuligs likama. en er byskup kom til ok læit a fotinn þa fannz þar a blarr flekkr ok blasinn af eitri. let byskup þann flek skera &#7887;r med holldi ok blode. sidan var þat sar grælt at hæilu ok mun &#7887;ur þat sia a fæti mer medan ek lifui. en þo firirbyd ek ollum minum monnum at ganga af skipum a land upp vm nætr firir æina þarfleysu foruitnne utan alla naudsyn. Eftir þat for Olafr konungr a land med allt hit bezsta lid sitt ok vm allar nalægar bygdir med krossum ok helgum domum ok dreifdu uigda uatnne um biorg ok hamra dali ok hola ok hreinsade med helgum bænum ok guds fulltinge allt þar er þeir foru af &#7887;llum u&#281;ttum ok uhræinum &#7887;ndum ok frelsti suo allt folk af vvina anaud ok uppgangi. foru eftir þat vt til skipa sinna ok helldu sidan sudr med landi. kom Olafr konungr lide sinu um haustit sudr til Þrandheims. hellt hann inn til Nidaross ok bio þar til vetrsetu.
  
  
::Nu þikir mer nokkurr
+
'''Olafr konungr braut god Þrænda'''
::namskord uera ordinn
+
 
::litt ek sumt vm sættir
+
'''322.''' Nu er Olafr konungi hafde skamma stund verit j Þrandheimi kom sa kuittr firir hann at n&#7887;kkurir Þrændir munde þa enn hallda hæidnum domi ok þar j Þrandheimi munde standa Freys god vbrotit ok þeir Þrændir sem at þui vrede uoru mynde þar fremia skurgoda blot. En er konungr spurde þetta likade honum storilla. ok sua er sagt at þa er hann frette þessi vtijdende uar hann staddr a æinne uæitzslu. þar voru ok þa Þrændir nokkurir med honum. konungr berr a bryn þeim at þeir blotade Frey eftir þui sem þeir menn hefde sagt honum er baru þa vitnne vm. ok sua sem Þrændir kendu sig vm þetta sanna saka duldu þeir æigi diarfliga en villdu þo æigi vid ganga. Konungr mællti. þa mun raun a uerda huat satt er af þui er þer segit. ok þui skal þetta mal profa med þeim hætti at ek byd ydr at briota skurgod þat er gert er eftir Frey þat er mer er sagt at þer blotit. en ef þer vilit æigi sua gera þa trui ek þui at þessi sok se sonn er ek ber nu at ydr. Þeir suorudu þa. æigi munu ver briota likneski Freyss<ref>''slik i originalteksten.''</ref> þuiat ver hofum leingi honum þionat ok hefir oss þat vel dugat. Konungr mællti. ek mun briota ok minir menn skurgodit þo at þer bannit. Þeir s&#7887;gdu. ver munum uist banna ok firir standa at Freyrr se brotinn. uæntande þo at hann sialfr veri sig uaskliga ok uæite oss fullting ef ver fylgium honum &#7887;rugliga þui at hann mun mega orka meira en þu hyggr. Konungr suarar. þetta skal nu reyna. þer skulut standa firir Frey en ek skal sækia hann med guds miskunn ok godra manna fulltinge. veri hann sig þa ef hann ma. a morgin skulu ver þing hafa þar sem ek geri akuedit. skal ek þangat hafua Frey ok dæma hann þar diarfliga ok drepa hann sidan en gera þat gott rad firir ollum ydr sem gud kennir mer ef þer vilit af ganga yduarre uillu. Þrændum þotti þetta æigi miog radligt en sa þo at sua vard at vera sem konungr villde. gengu þeir þa til skipa sinna ok reru inn eftir firdinum. keptu huorir at sigla ok roa sem mest. for þa sem oftar at gifta konungs matte meira en fiolkynge Freys ok illr atrunadr |<ref>207</ref> þeirra er honum þionudu. ok þui bar suo til sem hinn bezsti villde at skip konungsins gek myklu mæira ok þui kom hann fyrr til hofsins. En er hann kom a land þa sa hans menn stodhross nokkur vid ueginn er þeir s&#7887;gdu at Freyr &#281;tti. konungr stæig a bak hestinum ok let taka rossin ok ridu þeir nu fram til hofsins. konungr stæig af hestinum ok gek inn j hofit ok hio nidr godin af st&#7887;llunum. sidan tok hann Frey undir hond ser ok bar hann vt til hestz en byrgde sidan hofit. konungr ræid med Frey fram til stefnnunnar ok kom hann fyr en þeir at stefndir voru. var þa slegit upp landtialldi konungs ok beid hann þar.
::suæimr medan ek var hæiman.
 
::her hafua gestir gerua
 
::gengr vt kona þrutin
 
::þerrir sialigr suarri
 
::slaug fiandliga augu.
 
  
 +
 +
'''Kristnibod Olafs konungs'''
  
Þar uar j f&#7887;r med Grise Æinarr son Þoris Þrandarsonar. Griss uill rida eftir en Kolfinna latti ok kuetzst æigi þikia synt huat batnade hans hlutr. Griss uill þo eftir rida ok ræid fram hia Audolfsst&#7887;dum til Bl&#7887;ndu. þa voru þeir Hallfredr komnir a midea ana. þa skaut Griss spioti til Hallfredar en hann tok a lofti ok skaut aftr til Griss. en Æinarr bra vid &#7887;xi ok kom spiotit firir briost Æinare ok fek hann bana. Griss kuat Hallfred renna. Hallfredr quaz æigi læingra fara mundu en af ánne ok bat þa at s&#281;kia. Griss ræid æigi at. þa l&#7887;gdu menn ord til at Hallfredr skyllde bæta yfir osoma þann allan. Hallfredr spurde huers hann bæiddizst. Griss mællti. þui munda ek vna ef ek hefda hringa bada konungsnaut ok iallznaut. Hallfredr suarar. fyrr mun annat at berazst. Ok skildu uit þat. Hallfredr ræid sudr til Ottarstada til Gallta brodur (sins) en fadir hans uar andadr. Hallfredr uar þar vm uetrinn.
+
'''323.''' Nv er þar til at taka at Þrændir kuomu til hofsins ok luku þui upp ok gengu inn. þeir sa at Freyr var j brottu en &#7887;nnur godin meidd ok þottuzst þeir vist vita at konungr munde þessu uallda. þeir foru sidan til stefnnunnar. Ok er menn voru þar komnir talade konungr firir folkinu mest vm þa hluti er til heyrde landzstiornn ok lagahallde. en eftir þat sendi konungr menn j tialldit ok bad þa bera Frey vt. ok er Freyrr kom a þingit tok konungr hann ok setti nidr ok mællti. kenni þer mann þenna. Þeir suorudu. kennum ver hann. Huerr er hann þa sagde konungr. Sa er hann er þu kennir æigi. þessi er Freyrr gud uorr. Konungr mællti. hueriu ma Freyr orka suo myklu godu at ydr syniz þess þ&#7887;rf edr nokkur mikil naudsyn at trua a hann. Þeir suorudu. oss þotti hann til farra ara myklu mega orka. Hui orkar hann nu minna sagde konungr. Þui s&#7887;gdu þeir at hann er oss nu ræidr ok uelldr þu þui. þuiat sidan er þu bodadir os annan gud a at trua ok ver gengum nokkut eftir þinum fort&#7887;lum þikir honum ver ser hafua brugdizst ok þui uill hann nu einge afskifte væita oss. Konungr mællti þa suo sem af n&#7887;kkurum(!) glenzse edr gabbi til þeirra. þat er illa segir hann er Freyr (er) ydr reidr. edr (j) hueriu syndi hann ydr matt sinn fyrr mæirr j þui er þer missit nu. Þeir suorudu. j þui er hann talade oft vid oss ok sagde firir ouordna hluti ok uæitti oss ar ok frid. Þess get ek sagde konungr at Freyr hafui ek(ki) talat vid ydr helldr diofullinn sealfr. en hann mun þat æitt hafua gefit ydr er hann hefir adr fra odrum tekit ok gert þat til þess at þer skylldit þa helldr trua a hann. en diofullinn med þui at hann er illgiarnn þa mun hann þui launa ydr er þer (truit) a tremann þenna er hann magnar ok hleypr j at hann mun ydr alla hafua j heluiti eftir yduarnn dauda. Hann tok þa &#7887;xi mykla ok gek at Frey ok mællti þetta. nu skal ek profa þig Freyrr huart þu matt mæla ok suara mer. En Freyr þagde. Ef þu Freyr segir konungr matt æigi edr uillt æigi. suari sa er j þer er ok þig hefir læingi magnnat. en ef huorgi ykkarr ma nu nokkut at hafazst þu ne fiandinn þa skilst mer at sannr gud sa sem ver truum a kristnir menn hafui fordrifit ykkr bada ok þui skal ek med guds miskunn ok minu magni eyda ok af ma ok at naudgum ydr nidr briota kraft ok illzsku allra yduarra. Freyr þagde þa enn. Konungr mællti. enn er til þin tala(t) Freyr. ef þu hefir matt at gefa monnum afl edr orku hlif þu þer (æigi) nu ok hafz at huat er nu mattu. ok ef þu sefr uaki þu ok ver þig þuiat ek mun nu at þer ganga. Konungr hof þa upp exina<ref>''slik i originalteksten.''</ref> ok hio hond af Frey. en Freyr bra ekki vid. konungr hio þa huert h&#7887;gg at &#7887;dru þar til er hann hafde liknneskiu þessa alla limat j sundr. Konungr sneri þa til folksins ok mællti. nu munu þer eftir hafa hugsad huat vid Freyr hofum saman att ok þer hugsat hafua hans uanmegnn. þa megi þer ok alita ok firir hugskotz augum hafua matt ok miskunn ualld ok virding vars drottins Jesu Cristi. þui at hueria hluti er ek hefir moti Frey edr &#7887;drum fiandum fram farit þa hefui ek eftir þui gert sem mer gefr at skilia at gud hefir mig til skipat. ok þui bidr ek ydr at þer leggit nu af fyrnsku ok fiandans uillu en takit aftr atrunat vid allzvalldanda gud ok þa s&#7887;mu elsku er þer hefit honum adr hæitit. eru þat mikil suik ok ogurlig at menn trui a þat er myklu er minna en þer sealfir. þuiat su æin er skepnan at manninum skal þiona ok hlyda en hann skal yfir bioda. ek kann ydr þat gl&#7887;gt at segia at Freyr þessi er þer hafit blotat uar æigi kuikr madr helldr æinn tremadr manna hondum gerr sa er her liggr nu sundr h&#7887;g(g)inn j smar skidur ok suo buinn til elldz matar. þat skulu þer ok vita at madr sa er Freyr het hefir uerit mikils hattar konungr j Suiariki. en þa er hann var daudr uar gerr æinn haugr hardla mikill ok uar þar lagdr j likamr Freys. en er hann var haugsettr þa var talat at nokkurir menn munde fara j haug hea honum til hugganar vid hann þuiat monnum hafde hann verit miog harmdaude. en þo |<ref>208</ref> at hann væri uinsæll medan hann lifde þa uillde þo æinge vera hea honum daudum. þui toku Suiar þat rad at þeir letu gera dyrr a hauginum ok .iij. glugga. helltu þeir j æinn glugginn gulli annan silfri en æirpeningum j hinn þridea ok fluttu suo þangat þann skatt er Suiar gulldu. þuiat Freyr hafde adr alla skatta tekit firir þa sok at þeir kendu honom ár ok frid. en þo leyndu þeir dauda hans ok sogdu hann lifua ok þui trude folkit ok for suo fram .iij. uetr ok hellzst þa ár ok fridr. en er Suiar vissu at Freyr var daudr þa villdu þeir æigi brenna hann sem sidr uar til þa at hann hefde heygdr verit. þuiat þeir hugda hann þa enn uallda huiuettna godu. þeir k&#7887;lludu hann veralldar gud ok blotudu hann langa æfui. en nu tek ek þar til er adan huarf ek fra at j fystu þa er Freyr var heygdr uillde æingi lifande madr vera hea (honum) ok þui gerdu Suiar tremenn .ij. ok settu þa j haug hea honum þuiat þeir hugdu at honom mundi gaman þikia at læika ser at þeim. en er langar stundir lidu þadan kom n&#7887;kkurum Suium j hug at briota hauginn þuiat þa uoru aftr byrgdar dyr hans ok gluggar en menn vissu at mikit fe var j hauginum. ok er hann uar raufadr foru nokkurir menn j festum ofan a golfit ok sa þar gull mikit ok gersimar margar. ok er þeir hugduzst fet mundu brott bera urdu þeir suo hræddir at þeir þordu &#7887;ngan hlut med ser at hafa utan þa .ij. tremenn er Frey hofdu fyrr feingnir verit til læikna ok med þui voru þeir uppdregnir til sinna lagsmanna. var þa aftr byrgdr haugrinn. en tremennina toku Suiar til sin ok blotudu annan sealfir en annan sendu þeir hingat j Þrandheim ok hefir sa her verit blotadr ok hefir þessi tremadr huortueggi verit Freyrr kalladr. en gud sa er ek bodar ydr (ok skapat hefir) himin ok jord ok alla adra skepnu hann sende mig hingat til þessa landz at kenna ydr tru retta. ok ef þer (truit) a sannan gud mun hann gefa ydr goda árferd frid ok farsælu ok huetuetna gott huat er þer þurfit at hafa. þuiat med s&#7887;nnu at segia hefir hann alla hluti j sinu uallde ok gefr alla goda hluti. ek sagde edr fyr at Frey var kendr fridr sa hinn mykle er j Suiþiod uar vm hans daga en Danir kendu þann frid Froda konungi er red firir Danm&#7887;rk ok k&#7887;lludu þeir þat Froda frid. en myklu sannara at segia þa red firir þeim fride allzualldanda gud himnarikis herra ok hofdinge sa er allt gott ma ok æinn styrir ollum hlutum. ok a þeim tima er fyrr sagdir konungar satu at sinum rikium þa red med hæd ok herradomi Augustus kæisari sa er frid ok frelsi gaf ollu folki. ok a þeim sama tima sende sealfr hinn sanne gud sinn sætazsta son til healpar ok heilsu ollu mannkyne ok þa uar hann eftir þui sem bækr segia borinn blezsadr gud ok madr fra hreinne ok hæilagri Mariu mey j heim þenna. sidan uar hann her j heimi gud j guddomi en syniligr ok lifande madr j manndomi eftir þui sem ritningar uotta. ok a sidazstum arum sinnar heruistar predikade hann firir sinum lærisuæinum kennande þeim þau healparrad sem huerr kristinn madr er skylldr at hafa ok hallda ok þa s&#7887;mu tru sem hann kende hafui þer vid tekit ok iattat at hallda ok hafa þo sumir (hafi) illa ok vmannliga af gengit. ok firir uist er betra ok abyrgdarminna at taka æigi hæilaga skirnn helldr enn tyna tekinne sem nu birtizst med ydrum suikum er tynt hafuit ydrum atrunade ok gerst þar firir greypiligir gudnidingar. ok ef þer vilit enn framlæidis hafua med ollu yduarre healp ok hæilsamligum radum huerium(!) ek hefui ydr oftliga kent skal ek makliga med myklum ok margf&#7887;lldum kuolum knosa ydra likama ok sidan drepa ydr firir ydra diofuliga dirfd ok þann bannsettan blotskap er þer hafit framit ok fullgert æigi at æins at mer fraveranda helldr j namunda ok næstum gordum hea mer hafi þer berlliga blotat. gerit nu annattueggia at þer takit aftr ydra tru retta ast ok elsku allzualldanda guds ok hæilagt himnariki er huerium er firirbuit er honum þionar retliga allt til enda lifs sins. en ef þer vilit æigi þydazst þetta mitt rad skulu þer þegar j stad daliga deyia allir þeir er fylgt hafua fornnum atrunade en firirlatit healp ok hæilsu. þuiat ek ma æigi rettr konungr hæita ef ek læt n&#7887;kkurnn gudniding ganga leinge lifanda j minu riki ef ek ma rettliga refsa honum sinn gl&#281;p. Ok er Olafr konungr lauk sinu male gerdu margir godan rom at ok s&#7887;gdu at suo ætti allt at uera sem hann hafde talat. en þeir er blotat h&#7887;fdu badu konung dæma sith mal ok l&#7887;gdu allt a hans ualld þuiat þeir sa þa sinn kost aunguan annan likara. En medan konungr hafde sitt eyrende fram flutt þa dreif at mikit fiolmenni þuiat konungr hafde leyniliga bod sent fra ser sidan hann uard |<ref>209</ref> uarr vid blotin ok var þar þa suo mikill herr saman kominn at blotmenn fengu &#7887;ngua vidstodu til uarnar ok þui gengu þeir allir a guds ualld ok l&#7887;gdu allt sitt mal a konungs dom. En er þeir foru heim af þinginu ok inn eftir firdinum var kuelldath miog. þa fengu þeir suo stort uedr at huerr bode ræis at &#7887;drum. konungr uar þa hardla gladr ok styrde sealfr skipi þui er hann var a.
  
  
'''Reiknat manntal a Orminum'''
+
'''Af gamanrædum konungs'''
  
'''355.''' Olafr konungr let bua skip sin vm uorit er alæid ór Nidaróse. skyllde hann sealfr styra Orminum langa er hann hafde adr gera latit vm uetrinn. þuiat hann var þa mest langskip ok fridazst j Noregi. ok þa er menn voru radnir til skipanar þa uar þar suo miog uandat ok ualit lid a at æinge madr skyllde |<ref>235</ref> uera a Orminum yngri en .xx. en einge ellri en sext&#7887;gr en valit miog at afli ok hreysti. þar uoru fyrst til ualdir hirdmenn Olafs konungs þuiat hirdin uar ualin af innlendum ok vtlenzkum allir þeir er sterkazstir voru ok fræknazstir. Vlfr raude het madr er bar merki Olafs konungs ok var j stafni a Orminum. hann uar af Heidmork. annarr Kolbeornn stallare af Raumarike ok Eindride ilbræidr. Vikarr austan af Tiundalandi brodir Arnnliotz gellina. Þorsteinn vxafotr. en þessir uoru a (rausn j) s&#7887;xunum. Þorgeirr ok Hyr(n)ingr magar konungs. Juarr liomi Vakr elfski Raumason. Bessi hinn sterke. Aan skyti af Jamtalandi. Þrandr hinn ramma af Þelamork ok Oþyrmir brodir hans. þeir Haleygir Þrandr skialgi Augmundr sande Hloduerr lange ór Salltvik ok Harekr huassi. þessir voru j krapparumi. Æinar þambarskelfir hann þotti þeim æigi hlutgengr þuiat hann var .xviij. vetra gamall. Hallsteinn Hlifarson. Þorolfr. Juarr smetta. Þorsteinn skelkr ok Ormr skogarnef. en j firirrumi uoru þessir. Ketill hinn hafui innan ór Þrandheimi ok Þorfinnr eisli Hauardr ór Orkadal. þeir Bárdr ok Beornn af Studlu ok Borkr ór Fiordum Þorgrimr ór Huini Þiodulfsson. Asgrimr ok Grimr. Þordr ór Mardarlaug<ref>''r.'' Niardarlaug</ref> Þorstæinn huite af Offrustodum Arnnorr mærski. Hallsteinn son Hromundar hallta Eyuindr snakkr Berþorr bestill ok Hallkell af Fiolum. en þessir voru midskipa. Olafr dreingr Arnnfinnr sygnnski Sigurd(r) billdr Æinarr h&#7887;rdzski ok Finnr sygnnski ok Griotgardr raumski. Asbiornn ór Mostr. Þorkell dyrdill af Augdum. Beornn hinn mykli af Uestfolld. Bryniulfr ok Haukr brodir hans. Arnnor orski ok Ketill ryzske. Margir adrir miog agætir (menn) uoru a Orminum ok þo at ek kunni æigi at nefna þa alla. atta menn uoru ualdir j halfrymi a Orminum. einn madr ok .xxx. j firirrumi. þat var mal manna at þat mannual er a Orminum uar bar æigi minnr af &#7887;drum monnum um afl ok fræklæik en Ormrinn langi af odrum skipum. Þorkell nefia brodir konungs styrde Orminum skamma. Þorkell dyrdill ok Jostæinn modurbrodir konungs hofdu Tronuna ok var huortueggia skipit alluel skipat. Niu storskip bio Olafr konungr ór Þrandheimi ok umfram tuitogsessor ok smærri skip. En er konungr hafde miog buit lid sitt ór Nidarose þa skipade hann menn j syslur ok armenningar um oll Þrændalog. dualdi hann mart ok leid a sumarit fram sua at skip gengu til Noregs af Jslande ok &#7887;drum londum.
+
'''324.''' Sa islenzskr madr var med konungi er Þorarinn het ok var skalld. enn er konungr uillde æigi læingr styra kuaddi hann Þorarin til stiornar. hann sagdizst ekki miog kænn vid þat. konungr bad hann þa yrkia nokkut til gamans monnum. Þorarinn mællti. um h(u)at skal ek yrkia. Konungr suarade. huernn fær þu til stiornarmann medan þu yrkir visuna. Þorarinn suarar. þat hygg ek at hundr yduar Uige styri allitlu uerr en ek. Freista ma sligs sagde konungr. en þo skaltu skiott til lata visuna. þuiat stiornarinn er æigi &#7887;ruggr ef Uiga ferr til en uedrit er huast. Konungr tok þa fætr rakkans ok lagde at styrinu en hellt þo sealfr a styrinu iafnnfram. Þorarinn quad þa visu.
  
 
'''Vtkoma Kiartans Olaafssunar'''
 
  
'''356.''' Þa spurde Olafr konungr þau tidende at honum þottu god vera at kristnne uar logtekin a Jslande ok skirt allt folk. vard hann uit þat gladr ok lofade gud firir. let hann þa skiota a husþinge. Þa stod konungr upp ok sagde suo. þau fagnnadar tidende h&#7887;fum uær spurt af Jslande at þar er folk allt kristit. þar firir gerum uær gude þakkir ok gefum orlof ollum þeim monnum er her hafa setit af þeirra halfu at fara til Jslandz. Kiartan Olafsson suarade fystr manna mali konungs. hafui þer mykla þ&#7887;kk firir þat orlof herra segir hann. munu ver þann kost þiggia at fara til Jslandz j sumar. Konungr suarar. æigi munu uær nu þessi ord aftr taka en þo toludu uer firir onguan mun minnr til annara manna en til þin Kiartan þuiat uer uirdum suo at þu hafir setit her med oss meirr j vingan en j gisling. uillda ek at þu fystizst æigi vt til Jslandz þo at þu æigir þar g&#7887;fga frænndr þuiat þu munt fa her ef þu uillt med oss vera mykla sæmd ok þann radahag at uer munum kalla at þu æigir æigi kost a Jslande. Þa suarar Kiartan. Gud &#7887;mbuni ydr herra allan þann somu er þer hafit til min gert sidan ek kom a yduart ualld ok enn uænti ek at þer munit æigi sidr gefa mer orlof en &#7887;drum monnum er þer hafit her halldit j uetr. Konungr suarar. suo skal uera Kiartan. en torugætr þiki mer slikr utiginn madr som þu ert. Kalfr Asgæirsson hafde þann uetr verit j Noregi en komit adr um sumarit uestan af Æinglandi med skip þeirra Kiartans ok kaupæyre. En nu þegar at Kiartan hafde fæingit orlof af Olafi konungi til Jslandz ferdar þa helldu þeir Kalfr a bunade sinum. ok er skapiz uar albuit þa gek Kiartan a fund Jngibiargar konungs systur. hon fagnade honum uel ok gaf honum rum at sitia hia ser. ok er þau toku tal sagde Kiartan at þa hafde hann buit ferd sina til Jslandz. Jngibiorg segir. mæirr ætlum ver Kiartan |<ref>236</ref> at þu hafir þetta gert med æinræde þinu ok fyst en menn hafui þig þess eggiat miog. Ekki vard þeim þa mart at ordum. Jngibiorg tok þa ór æinu eski guduefiar posa. þar uar j motr sniohuitr ok miog gullofinn. þat uar hinn agætazste gripr. hon gaf Kiartane motrinn. þenna motr muntu gefa Gudrunu Osuifursdottur j bekkiargiof. hellzsti godr er henni at uefia at hofde ser. uil ek at Jslendinga konur siai at su er æigi þræla ættar er þu hefir tal vid att her j Noregi. huergi mun ek leida þig sagde hon ok far nu hæill. Kiartan stod þa upp ok minntizst vid Jngibiorgu ok hofdu menn þat firir satt at þeim þætti firir at skilia. gek Kiartan þa a konungs fund ok sagde honum at hann uar þa buinn. Olafr konungr læidde hann til skips ok fiolde manz or bænum. En er þeir komu þar er skipit flaut þa mællti konungr. her er suerd Kiartan at ek vil gefa þer at skilnade. lattu þetta uopn þer fylgiusamt vera þuiat ek uæntir at þu verdir æigi uopnndaudr ef þu berr þetta suerd. Þat var hit bezsta vopn ok buit miog. Kiartan þakkade konungi giofina med fogrum ordum ok alla þa sæmd ok virding er hann hafde honum væitt medan hann var j Noregi. Konungr mællti. far þu nu uel Kiartan ok hallt uel tru þina. Skildu þeir Olafr konungr (ok) Kiartan med hinum mestum kærleikum. gek Kiartan þa bryggiuna vt a skipit. Konungr læit eftir honum ok mællti. mikit er kuedit at Kiartani ok at hans kynsmonnum. er þat oft mikill harmr at æigi ma gera vid forl&#7887;gum mannzsins. Sneri Olafr konungr þa aftr j bæinn.
+
::Sitr vid ár en etlum
 +
::allualldr a sia kalldan
 +
::vel rær drottar dæilir
 +
::dyrr en hundr vid styri.
 +
::skelfir a gnapi mar gylfa
 +
::gædings skafuit ræde
 +
::ialmar hlumr vid hilmis
 +
::hendr sem skilldi uendir.
  
  
'''Drap Kiartans'''
+
Sua segir Þorarinn at konungr hafui setz til rodrar er hann letti af at styra. en er visan var kuedin ok suo var latit sem Vige hefde styrt skipinu toku menn miog at glediazst. En er konungr ok hans menn komu væstir til b&#281;iar s&#7887;gdu þeir hæimamonnum þau tidende er a þinginu hofdu gerzst. en þeir allir at þau tidende heyrdu lofudu sannan gud ok þa giftu er hann hafde þa enn gefit Olafi konungi æinkanliga at leida þa hina ueslu menn er uillzst h&#7887;fdu af rettum ueg fra sinum skapara a sannlæiks g&#7887;tu med sinne frægd ok fortolum.
  
'''357.''' Nv er at segia fra Kiartani at hann siglir a haf þegar byr gaf. hafa þeir vtivist skamma ok toku land a Huitaru&#7887;llum j Borgarfirde. fretti Kiartan þa at Bolli frænde hans ok fostbrodir hafde feingit Gudrunu Osuifursdottur ok bra hann ser ekki vid þat. Var Kiartan þa vm uetrinn uestr j Hiardarhollti med Olafi fodr sinum. hann fastade þurt vm langafostu fystr allra manna a Jslande ok vard þat allagætt. marga hafde hann adra goda hattu ok trubr&#7887;gd umfram flesta menn j þann tima a Jslandi. Eftir um uorit kuæntiz Kiartan ok gek at æiga Hrefnnu Asgæirsdottur gaf hann henni at linfe motrinn. en vm haustit halfum manade firir uetr at uæitzslu j Hiardarhollti tok Þorlleifr Osuifursson suerdit konungsnaut fra Kiartani ok skaut þui nidr j fen æitt. en er eftir var læitat fannzst suerdit en vmgeordin alldri ok bar Kiartan þat alldri sidan. en litlu sidar at haustbode at Laugum huarf motrinn fra Hrefnu sua at alldri fannzst þadan af. gerdizst þa vvinatta med Kiartani ok Laugamonnum ok sidan fullr fiandskapr. for suo fram þann uetr. En vm uorit fimtadaginn j paskaviku satu þeir Vsuifurssynir ok Bolli firir Kiartani vid .ix. mann at aeggian Gudrunar vid Hafrsgil j Suinadal. en Kiartan reid vid þridia mann vesten ór Saurbæ. þeir baurduzst ok sottu þrir at Kiartani en fallinn uar forunautr hans annar en odrum helldu .ij. menn. Kiartan hafde suerd þat er ekki dugde ok bra hann þui iafnnan undir fot ser en þo drap hann æinn þeirra en særde annann. Bolli stod hia ok gerde ekki at. En er Vsuifurs synir sa at þeir mundu æigi bera af honum þa eggiade Ospakr alla uega Bolla ok sagdi. æigi muntu Bolle vilia vita þa skam a þig at hafa farit heiman med oss ok heitit lidsinne en gera oss nu ekki gagnn at ver þurfum þin. var Kiartan oss þa þungr j skip(t)um er ver h&#7887;fdum minne sakir til. ok ef hann kemzst nu undan þa man þer sem oss skamt til afarkosta. Þa bra Bolli suerde sinu Fotbit ok sneri at Kiartani. Þa mællti Kiartan til Bolla. vist ætlar þu nu nidingsuerk at gera. en myklu betra þiki mer frænde at þiggia af þer bana en uæita þer bana. ok þui man ek þer æigi uopnum ueriazst. Kastade hann þa fra ser uopnunum. var hann þa enn litt saar en miok<ref>ekki ''Cd.''</ref> modr. Bolli suarade &#7887;ngu en snarade at Kiartano ok væitti honum banasaar. Bolli idradizst þegar þessa verks ok settizst undir hofut honum<ref>honnm ''i originaltekst.''</ref> en Kiartan andadizst j kniam Bolla. Foru oll skifti Laugarmanna ok Hiardhylltinga b&#281;de adr ok sidan sem segir j Laxsd&#281;la s&#7887;gu þo at her se litit brefat af. Lik Kiartans stod uppi viku. þo hafde Þorsteinn Egilsson modurbrodir Kiartans latit gera kirkiu a bæ sinum uar Kiartan þangat færdr ok segizst suo at kirkian væri þa nyuigd ok j huitauodum er Kiartan uar þar grafinn. Firir uig Kiartans urdu Osuifurs synir allir sekir ok getit fe til vtanferdar þeim ok kom æinge þeirra vt sidan. ok kom þat þo fram er firir sagde Stefnir Þorgilsson frænde þeirra þa er þeir sektu hann aa alþinge firir kristnibod sem fyrr er sagt ok æigi sijdr fylldizst þat er Olafr |<ref>237</ref> konungr mællti at skilnade þeirre Kiartans at Bolla uar uandkuæde ok vhamingia j verki þessu.
 
  
 +
'''Þorkell fann hiortinn'''
  
'''Her segir af skapan ok atgerfi konungs'''
+
'''325.''' Þorkell dyrdill modurbrodir hans var med honum er æinna var mest astfolginn honum allra sinna vina. hann sa þa konunginn miog gladan ok þui fagnande gek hann burt af herberginu ok eftir litinn tima aftr komande leidande med ser æinn hafr firir konunginn ok mællti. minn herra. ef ydr likar h&#7887;ggi þer hafrinn. Konungr brosti þa ok bra suerde ok hio sidan a hals hafrinum. en hafrinn stod sem adr ok bra ekki vid. konungr undrade þetta miog hui hafrinum bl&#281;ddi ekki. hann gek þa til hans ok sa at hann uar gerr af tre en hafrstaka þ&#7887;nd yfir vtan. Þorkell tok þa af stokuna en lauk upp hafrinum ok var hann fullr af silfre. Konungr suarar. huat(!) skal breytnni þessi Þorkell frænde. Hann suarar. þessi var ein fehirdzsla Hakonar jalls hueria ek hefir firir skommu fundit. Konungr spurde. huat uilltu nu sea firir þessu fe. Þorkell suarade. þat hygg ek at nu hafua ek æigi ol&#7887;gliga vid skilit þetta fe ok huat annat þat er til eiganda er komit. Konungr mællti. huernn kallar þu æigandann. Þorkell mællti. ydr herra kalla ek æiga fe þetta ok allt annat þat er suo er komit sem ek fann þetta. Haf þu þ&#7887;k frændi firir þina dygd ok dreingsksap huernn er þu hefir mer synt j þessu þinu tiltæki. ok ef þer þikir ek æiga sem ek væit at satt er þenna hafr ok þat er j er þigg hann af mer ok niot manna bezst. en þat legg ek til med þer at þu varduæitir vandliga hafrinn suo buinn at &#7887;llu sem þu læiddir hann firir mig þuiat hann er þer af astum gefinn ok þat hefir hugr minn at æitthuert sinn þa er þer þikir mestu varda verde þer hann at gagnni. Þorkell þakkede konungi þessa giof ok leiddi sidan burt hafrinn ok aftr komande kuaddi hann konung. konungr tok honum blijdliga ok talade. gude uelkominn frende ok sit her hia mer. Þorkell gerde suo. konungr bad þa byrlarann skeinkia honum ok sagde hann vel hafua til þess vnnit. ok er byrlarinn bar kerit retti konungr hondina sem hann uillde med taka. Byrlarinn mællti til konungs. minn herra. met orlofui a Þorkell æigi þetta. Konungr suarar brosande. honum gaf ek en þo skulum vid nu badir saman drekka. ok ef hann vill at suo se skal ek nu fyrr drekka. Þa suarar Þorkell. þer kennit oss herra hæuersku j slikum hlutum ok morgum &#7887;drum. Menn drukku þa ok uoru miog gladir. Konungr mællti þa til Þorkels. þikizst þu nu frænde mikils hafua aflat. Þorkell suarar. suo mart hafui þer mer gefit at æigi mun ek ok æigi ma ek meta huersu mikils vert er. en þo er su æin ydr giof at yfir berr allar adrar mer gefnnar en þat er ydr vinatta ok þa þottumz ek mest afla er ek fek hana. (Konungr mællti). ef godr madr skilr at honum er gott gefit þa er honum naudsyn a at ombuna godu ok lata giafarann æigi læinge launa bida. Þorkell suarar. herra konungr. kenna ma ek mitt mark a þui at mikit stendr a minu reipi uid ydr um alla hluti. Þat er vel frænde sagde konungr af þu skilr ath þetta er til þin talat þuiat þat skaltu vita at þa giof er ek gaf þer nu |<ref>210</ref> næst þiki mer þu godu æiga at launa. Þorkell suarar. minn herra. þat viti þer at allir minir hlutir eru j ydru ualldi ok þui kiosit nu þegar j stad af minne æignn ydr til handa huat er þer vilit. Konungr mællti. þat uil ek at þu segir mer ef þu ueizst nokkurar fehirdzslur Hakonar jalls suo tilkomnar sem hafrinn sa er ek gaf þer. Þorkell suarar. skyllt væri at ek segda ydr huat er ek vissa. en æigi mun ydr mæire foruitne a þui er þer spurdut nu en mer er a þui nærr mer skal hafrinn at gagnni koma. Skil ek nu sagde konungr af þu uill at iafnnmæli se med okkr ok þi munu vid þetta mal morgins bida lata. drekki menn uel ok geri sig glada ok gongum sidan at sofa. Ok suo var gert sem konungr sagde firir.
  
'''358.''' Olafr konungr uar mikill madr uexsti ok allra manna kurtæisazstr vllhuitr a hár ok retthærdr ok huitr a brun ok lioss j yfirlitum ok eygdr agæta uel. ok þat hafa menn mællt at æigi hafui verit .ij. menn likari<ref>uerit ''tilf. Cd.''</ref> j allri atgerui en Hakon Adalstæinsfostri ok Olafr konungr Trygguason. Olafr konungr hellt fystr retta tru allra Noregs konunga. honum gek þa uel rad sitt en myklu betr sidarr ok hafde hann þa marga hluti med ser at þat uar audset at hann uar af guds krafti til kiorinn. ok huar sem þing voru stefnnd ok malsniallir menn uoru til fæingnir at suara honum þa brazst þo of allt yfir konungs mal. enda hafde konungr sannynde ath mæla ok uæitti monnum morg gæde til þess at styrkia truna. Olafr konungr var allra manna sterkazstr ok huerium manne betr sunnfærr. hann suam j bryniu j kafui en tok huert spiot a lofti j orrostu ok skaut iafnnt badum hondum ok alltorfæingr mun slikr madr uera j hæiminum vm alla atgerui. hann uar byrsælli en adrir menn ok siglde þat a æinum d&#281;gi er adrir sigldu a þremr. en suo sem Olafr konungr Trygguason var mæire ok sterkare ok betr at jþrottum buinn en huerr madr annarra a Nordrlondum j þann tima suo var ok stormenzska hans j ollum hlutum ok orr vid sina menn umfram flesta konunga. Sua segir Markus logsogumadr.
 
  
 +
'''Capitulum'''
  
::Hafglod hilmir sade
+
'''326.''' Þegar a næsta dag eftir morgindrykkiu mællti Þorkell til konungs. nu er uedr blijtt. ef ydr likar herra þa er nu gott at fara a skog ok skemta ser. Konungr mællti. sea þu firir frænde huort uit skulum rida edr ganga. Þorkell sagde til ræidu uera suo marga hesta sem þurfti. Ok er menn voru ferdar bunir red Þorkell firir ueginum. ok er þeir komu j skoginn steig konungr af baki j einu riodri. ok er Þorkell sa þat gerde hann ok suo ok ueik at konungi ok leiddi hann med ser ok nokkurir menn gengu med þeim um skoginn þar til sem þeir komu j æitt riodr. þar sa þeir æitt hus. Þorkell lauk þui upp ok bad konung þar inn ganga ef hann uillde. konungr gerde suo. ok er hann uar inn kominn hugde hann at uandliga at husinu ok sa þat suo sæmiliga innan buit at hann þottizst uarla set hafa sæmiligra husbunat. þar uar ok buit æitt sætt hardla fagurt ok j þui sæti sat æin kona klædd hardla uel. Konungr spurde huer kona su uæri. Þorkell suarar. ef þer hefdit set Þorgerde H&#7887;lgabrude er Hakon jall atti mest vinfæingi vid þa m&#281;tti uera at þer þ&#281;ttizst n&#7887;kkut marka mega af aliti þessarar konu hennar vidbragd ok yfirlit. Konungr þottizst þa skilia at þessi var Þorgerdar likneskia. hann tok þa gull ok silfr ok god klæde af likneskiunne. sidan kallade konungr a forunauta sina þa er vti stodu ok bat þa fa ser hest. ok er þeir komu aftr tok konungr likneskiu Þorgerdar ok batt j tegl hestsins. sidan steig hann a bak ok reid suo til sinna manna. Þeir kuoddu hann. hann suarar þeim brosande. hæilir dræingir. huat segi þer. huerr yduar uill ser her konu kaupa. En er þeir fundu at konungr gerdi ser kallz suarade æinn þeirra sua talende. huerr a firir kuenkosti at rada þeim er til kaups er bodinn. Konungr suarar. þat hygg ek at vid Þorkell frændr hafim nu forsio þessarrar konu med þui at henni hefir suo til borit at hon hefir mist bonda sins þess er henni uar hardla kærr. sa hefir ok hattr verit vm hrid at h&#7887;fdingiar þessa landz huerr eftir annan hafa hana hollzsti miog prisat en nu er suo komit hennar h&#7887;gum at hon mun hlita verda uorre forsio. Þa sa huerr til annars ok hugsade med ser til huerrar konu konungr munde þetta tala. konungr þottizst þat skilia ok sagde suo til þeirra. ef ydr foruitnar at uita atferd ok asionu þessarar konu gangit nu til ok kennit hana ef þer megit þuiat mig uarir at nokkurir þeir menn er her eru nu hafui set hana fyrr. Konungr synde þeim þa likneskiuna en þeir hugdu at henni vandliga ok kendu hana gerla. ok æinn þeirra talade suo til hennar. hui ertu her Þorgerdr sua herfuiliga hneist ok vuirduliga af flett þinum biarta bunade þeim er Hakon jall leth þig hafua þa er hann elskade þig. Þorgerdr þagde. Konungr mællti þa vid þann mann er til likneskiunnar talade. skil ek madr at þu þikizst kenna likneskiu þessa þuiat þu merkir hana med nafnne ok sagdir fra bunade hennar ok suo fra þui huerr hana hafde elskat. en med þui at þu uissir þetta huortueggia bid ek þig at þu segir mer huort þu unnir þeir(ri) konu nokkut at þu nefndir firir likneskiunne. Þessi madr suarar konungi. at sidr unna ek henni at huert sinn h&#281;dda ek hana þa er ek sa hana ok alldri uillda ek hana tignna ok nu allra sitzst sidan þu bodadir mer sannan gud ok ek hefui vid tekit hæilagri skirnn ok þeirri tru at þar a at fylgia. ok nu uil ek uotta firir ydr ok ollum þeim er heyra mega mitt mal at ek er sannliga kristinn ok at þeim atrunade er þer hafit mer kent hafnada ek alldri ok honum skal ek æ hallda medan gud gefr mer (at) lifa. ok þui talada ek til likneskiu Þorgerdar meirr af gralæika ok gabbi en til g&#7887;fgunar uit hana. Konungr mællti. haf þu guds þ&#7887;k firir þin ord ok giarnna uillda ek heyra marga mina menn suo tala. Konungr bad þa kl&#281;da likneskiuna ok suo uar gert. sidan uar hon sett a æinn hafan stall ok þar gullkisturnar hea henni þær er þeir konungr ok Þorkell h&#7887;fdu brott borit ór husinu. þær s&#7887;mu kistur hafde Hakon jall badar gefit Þorgerde fullar af gulli ok silfri. konungr bad þa sina menn til ganga at sia likneskiu þessa en hann sialfr stod nærr uerande at profa |<ref>211</ref> huersu þeim brygde vid þessa syn. en er hann gat at lita at æingi þeirra væitti henni lotning ne litilæti helldr sa þeir eller hermiliga til hennar ok er konungr hafde þetta profat lofade hann gud firir at æingi þeirra hafde suiuirduliga saurgat sina tru hæilaga a þessi liotu likneskiu. sidan bat hann afklæda hana ok eftir þat slo hann hana sealfr med sinne kylfu suo fast at hon brotnade &#7887;ll j sundr. ok sidan let konungr gera bal mikit ok voru þa brend bæde likneskin Þorgerdar ok Freys er fyrr var getit. þuiat konngr uillde æigi at kristnir menn varduæitti n&#7887;kkut af þeim ser til uondskapar edr uilluefnnis. Ok eftir þetta unnit segir konungr suo. lof se þer allzualldanda gud halæitr herra ok h&#7887;fdinge þu ert einn yfirkonungr allrar skepnu. þig lofa ek ok þik dyrka ek ok þer þakka ek allar astgiafir er þu hefir mer gefit þo at vverdugum. heyr þu nu himirikis konungr ok blezsadr gud b&#281;n mina. þess bid ek þig dyrdarfullr drottinn at þu gef þessu þinu folki er þer æinkannliga a hende (er) folgit healp ok hæilsu frid ok farsæld ár ok ynde ok alla goda hluti ok yfir allt fram þa ast at uer unnim þer alla æfi medan uer lifum sua at þar firir þiggim uer af þer sigr ok sælu sæmd ok salubot þessa hæims en æilifan fagnnat annars hæims. Allir þ&#7887;kkudu konungi sin ord ok s&#7887;gdu at þeir skyllde þa tru hallda sem hann hafda þeim kent medan hann (ok) þeir lifde. Konungr suarar. sua trui ek at þer gerit sem nu heiti þer medan ver erum aller samt. en eftir uornn skilnat er skiott man at hende bera þiki mer hardla hrædilig ydr vstyrkt sua vngir sem þer erut j trunne at þer uelltit aftr j uilluna. þuiat þer vitit firir vist at ek hefi æigi megnn til at g&#281;ta med ydr sua at þer hafit allir halldit hæilaga tru. en ef h&#7887;fdingia skipti verdr þa ma vera at þeir er næstir koma eftir mik leggi æigi iafnnmikit kapp a kristnibodit uid ydr sem ek þo at þer set kristnir at kalla huersu sem þer uilit þa vikia ydru mali. en iafnan skal ek vaflatliga bidia firir ydr ollum þeim er af minum ordum hafa retta tru tekit at uorr herra Jesus Cristus miskunne ydr ok sannr gud sende ydr sinn eyrendreka at endrbæta ydra tru ef þer hafit hana æigi hræinliga halldit. ok ma uera at þui læingr sem hann hefir yfir ydr af rikia at þui rettari ok r&#7887;ksamligri verde hans refsing sem hann mun betr lika gude ok godum monnum en ek. ok ef þer uilit honum æigi hlydnazst hygg ek at vm sidir spari hann huorki sealfan sig ne sina hluti at leida ydr a rettan ueg ef þer hafit adr illa ok vheyriliga af honum gengit.
::hialldrikr ok gaf skiolldu
 
::stett hrings st&#7887;fnnum uæitte
 
::stikka uopn ok skikkiur.
 
::storradur stæinda knorru
 
::stillir fek en ekki
 
::hilldings harre millde
 
::þann er rikstr konungmanna.
 
  
 +
===Þaattr Hromundar hallta===
  
Olafr konungr sat læingstum vm kyrt a uetrum med myklu fiolmenni ok uæitti hird sinne ok vinum. skorti þo huorki drykkiur storar ne glede. Þess getr Markus.
 
  
 +
'''Capitulum'''
  
::Huns nott hueria knattu
+
Eyuindr sorkuir het madr er vt kom med Jngimundi gamla. hann nam Bl&#7887;ndudal uestr fra Skagafirde ok uillde æigi lifa eftir Jngimund ok red ser sealfir bana. hann atti son vid ambatt sinne j elli er Hromundr het. hann atti Audbiorgu dottur Márs Jorunda(r)sonar hals. hon uar ambattar dottir. Hromundr uar l&#7887;ngum med Mafui a Marstodum er hann bardizst uid sonu Jngimundar um Deilldarhialla. þar vo Hromundr Haugna son Jngimundar ok vard firir þat heradssekr mille Jokulsár j Skagafirdi ok Hrutafiardarár. Hromundr uard sár a fæti ok uar iafnan halltr sidan af þui uar hann kalladr Hromundr hallti. Hann keyfti Fagrabrekku land firir uestan Hrutafiardaraa ok bio þar vm hrid. hann gerde virke mikit vm bæ sinn ok uar hinn uænsti madr ok mikill firir ser. Son hans het Þorbiornn þyna ok var Audbiorg modir hans. hann atti Gudrunu dottur Þorkels a Kerseyre er nam sunnan Hrutafiardarhals. þeirra son uar Þorllæifr er Hromundarfostri uar kalladr. Hallstæinn het son Hromundar. allir voru þeir frændr myklir menn ok sterkir. son Þorkels a Kerseyre het Þorir brodir Gudrunar konu Þorllæifs. hann bio at Melum hit næsta. Helga het dottir hans ok uar frid kona sionum ok skorungr mikill.
::hirdmenn konungs spenna
 
::gylld hornn grædis melldrar
 
::gladr uisir drak þadra.
 
::uijdfrægr uelia tede
 
::vin hirdmonnum sinum
 
::allualldr æinkar milldum
 
::Olafr und ueg solar.
 
  
  
Vm sumrum la Olafr a herskipum ok for firir land fram med lide sinu. Sua segir Markus.
+
'''Vtkuoma Sleituhelga'''
 +
 +
'''328.''' &#208;at bar til tidenda æitt sumar at skip kom af hafui j Hrutafirde a Bordeyre. Slæituhelgi het styrimadr en J&#7887;rundr brodir hans. þeir uoru .xij. menn a skipe. þeir voru vsuifir menn ok illordir ok attu menn litt kaup uit þa ok foru helldr utan herads til kaupa til annara skipa. frettu menn at þeir uoru uikingar ok ransmenn en h&#7887;fdu ekki nema ransfe. ok er slæid sumarit komu menn ekki til þeirra. Þa mællti Helgi. þess uil ek nu fysa at þer set æigi illfæingir ok hafit hit betra skaplynde her uit suæitarmenn ok takit ydr uistir med bondum þuiat mer litzst folk þetta munu torsuæigt uerda ok kunna illa agang. hefui ek spurt at menn eru her sterkir ok afætur myklar. Ok er halfr manadr leid uoru þrir menn uistadir. |<ref>212</ref> Þa mællti Helgi. æigi eru menn her fusir at taka vid oss ok er þat uorkunn ok latum enn sueigiazst til vid þa. Ok suo gerdu þeir. en suo hafde lag alagzst at æigi toku menn vid þeim. Æitthuert sinn reid Þorir fra Melum til skips ok hitti Helga. Helgi tok allgladliga vid honum ok spurde hueriu hann villde kaupa. Þorir quad ser naudsyn a vera at kaupa vid. þuiat hus min liggia vid uelli. Helgi kuetzst mundu gera honum kost a þui at kaupa vid suo mikinn sem hann þyrfti. ok tak vid oss &#7887;llum til uetruistar. Hann kuetzst æigi til þess færr. en vauru skortir mig æigi firir at gefua. eru þer ok ekki uinsælir menn taldir. Hann taldizst undan at taka vid þeim. Helgi mællti. allmiog syna menn sig her j stygglæik vid oss ok er þat þo likazst at þu setir æigi undan bondi &#7887;llum auuisla vid oss ef þu tekr æigi vid oss. Þorir quad þat uallda er þeir hofdu fauingat. Helgi suarar at hann skyllde firir kostum rada ef hann tæki vid þeim. ella er vsynt hvort þa ferr tuiuegis. Ok er suo var komit mællti Þorir bondi. nu er þu skorar suo miog a mig vm þetta þa skaltu æida vinna at uorum landsl&#7887;gum firir ydr alla at þer skulut &#7887;ngan uiafnnat gera j vetr næinum manni edr þær sakir at logmætar eru huorki uit mik ne adra æigi vid hion min ne nabua. mun ek uæita ydr hus en þer skulut sealfir fæda ydr. Helgi mællti. þu skalt rada bondi. Sidan foru þeir þangat ok motuduzst æinir j huse ok su&#7887;fu þar. ekki uar þetta miog þokkat af suæitarmonnum firir Þori ok þotti honom þetta ofrad vera. Ok er þeir hofdu þar verit vm hrid þa bar oft saman fundi þeirra styrimannz ok bonda dottur ok ræittizst a vm tal ok kossa ok kneikingar med aluoru ok blidu ok fylgde framkuæmd byrgisskapar. Þorir mællti. þat uillda ek Helgi at þu efndir hæit þin vid mik ok gerdir mer &#7887;ngua skam ne uuirding ok lat af tali uid Helgu dottur mina ok hallt æida þina vid mik. Helgi quaz ætla at æigi munde skiott hrinda mega ast þeirra Helgu. ok er þer æingi uuirding j bonde ef ek bid konunnar med rettum landzl&#7887;gum þeim sem her ganga ok med sliku fe sem þer likar. En er bonda þotti vsynt til bota en menn vsuifir þa red hann þat af at hann gifti Helgu dottur sina Slæituhelga ok er gert brudhlaup þeirra snemma uetrar. ok þadan af voru þeir æigi storilla vid menn ef ekki var tilgert vit þa.
  
  
::Mordlinnz morgu sinne
+
'''Hromundr stefndi Austmonnum'''
::módþrutinn suall vti
 
::hufr suall hrannir fellu
 
::huessimeidr a skeidum.
 
::gyllt hlyr gn&#7887;ptu skolltar
 
::gunnfikinn let blikia
 
::herrudr h&#7887;fnum fiarre
 
::haull ok fremstr at ollu.
 
  
 +
'''329.''' Þat bar til vm uetrinn at Hromundi hurfu stodross fim saman ok voru þau aull stormiog fæit. Um þat voru margar getur huat af hrossunum mundi ordit. synir Hromundar kuoduzst ætla at menn munde etit hafa er huergi spurdizst til en hrossin sp&#7887;k u&#7887;n at vera. Hromundr sagdi. þat er mer sagt vm Austmenn þessa at þeir hafi stærri slatr a bordum (en) adrir menn viti vonir til kaupa þeirra. er ok illt ord a þeim vm hotuettna. nu eru .ij. kostir til at lata ongua umrædu a koma ok mun þa ekki illt af hliotazst edr hætta a huat eftir kemr ok ganga at sinu. Þeir kuodu þat vist betra ok þat æitt til liggia at læita eftir. Hromundr fann þa Midfiardarskeggia er þa bio a Skeggiastodum j Midfirde ok h&#7887;fdinge uar yfir þeim sueitum ok redst um uid hann huersu med skyllde fara. Skeggi suarar. suo spyrst mer til at Austmenn þessir se hardir j hornn at taka ok uil ek hæita ydr minni forsia huat sem j gerizst. Sidan for hann. ok foru þeir fedgar Hromundr ok synir hans litlu eftir þetta til Mela ok voru saman tiu. Austmenn voru sumir vti en sumir gengu vt j þui er þeir ridu at. þeir h&#7887;fdu litlar kuadningar huorirtueggiu. Þa mællti Hromundr. suo er hattat Helgi sagde hann at mer hafa hross horfit ok er þat ahugi minn at her se nidr komin. (Helgi mællti). ekki hafa menn slikt uit oss mællt fyrre ok skal her fiandskapr j moti koma sua mikill sem uer megum mestan ydr giallda. Hromundr mællti. þat er uikinga hattr at afla fear med ranum edr suorfum en þat er þiofa hattr at leyna eftir. Hromundr læitade vid Þori huat satt væri edr huat hann uisse af. Þorir letz huorke uita þa sanna ne osanna at þessu. Hromundr kuat honum litilmannliga fara. Sidan bidr Hromundr menn sina stefna þeim ok uar radinn madr til at stefna huerium þeirra. sidan foru stefnnur (fram) ok voru Austmenn malodir ok hlaupodir ok kuoduzst þessa hefna skylldu. &#7887;ngir urdu auerkar med monnum a þeim funde. skilia vit sua buit.
  
===Her hefr þaatt Eindrida Jlbreids ok Olafs konungs===
 
  
 +
'''Ferd Austmanna'''
  
A nokkurum tima þa er Olafr konungr hafde miog albuit skip sin ór Nidarose a æinn dag uæitte hann lide sinu ok læidangursmonnum. var þa drukkit fast. konungr uar hinn gladazste ok allt folk. Þar uar mart mællt vid drykkinn sem uerda kann. t&#7887;ludu menn þa um huart þa munde kristit allt folk j Noregi ok skirdir menn allir. Þa sagde Vlfr merkismadr konungs. þui sijdr ætla ek allt folk skirt her j lande sagde hann ath mer þikir vera at her innan fiardar æigi langt fra oss se nokkurir menn vskirder. Konungi uar sagt skiott huat Ulfr hafde talat. let hann þegar kalla Ulf til sin ok mællti til hans. segir þu Ulfr at hæidnir menn muni her byggia nærr oss. Ulfr suarar. fregt eru þa tekin min ord herra en þo skal ek ganga uit þui at ek hefir þann ueg helldr a drepit. Konungr mællti. huart getr þu þessa edr uæitzstu þetta med sannyndum. Þat æitt segir Ulfr skal ek upp bera firir ydr med alu&#7887;ru at ek skal hafa nokkut til mins mals. Konungr sagde. þa skalltu greina þetta med sannyndum huar þetta heyrir til. Ulfr segir at suo skal vera. Sa madr er inn j Þrandheimi ok hæitir Endride ilbreidr Asbiarnnarson Hræidarssonar. en þeir voru brædr Asbeorn ok Endride fadir Styrkars a Gimsum. Endride er a ungum alldri okuongadr ok hefir tekit firir skommu vid f&#7887;drleifd sinne. hann er rikr at peningum mikill madr uexsti ok fridr synum. ogeorlla vitu menn afl hans ok jþrottir. hann er &#7887;rr af fe ok manna uins&#281;lstr en suo er mer sagt herra at Endride mune vskirdr. (Konungr suarar). þat er skade suo uel sem þu segir fra manni þessum at hann skal æigi kunna skapara sinn. nu hefir þu Ulfr þetta suo upp kuedit at þu skallt fara vit suo marga menn sem þu uillt a fund Endrida ok læita at koma honum til min. Ulfr suarar. fara mun ek sem þer uilit ok ekki med mannfiolda þui at Endride er ekki þess hattar madr at ek muna naudga honum til nokkurra hluta þeirra er hann uill æigi. skulu ver uera saman fiorir menn ok .xx. Fek Ulfr ser æinn rodrarskutu. |<ref>238</ref> for hann med sina menn þar til er hann kom nærr bygd Endrida. gek Ulfr upp til bæiar uit .xij. menn en adrir tolf skylldu gæta skips. Endride uar vti ok fagnade uel Ulfi ok baud honum þar at uera suo leinge sem hann uillde med alle sinn menn þuiat Ulfr var honum malkunnigr. Ulfr tok þui uel ok gengu þeir inn. uar þar bærr skrautligr ok hus stor. en er þeir kuomu j stofu ok toku samsæti þa mællti Endride. sua er hattat at ek uæit at þer hafit tekit sid annan en ek hefui ok minir menn. en ek uil uæita ydr hallkuæman bæina ok ufalsadan þui skalltu kiosa huort uer drekkum allir samt edr j sinu herbergi huorir. Ulfr suarar. þat þiki mer huorumtueggium skemtiligra at ver drekkim allir samt. a ek uit þig eyrende þau er ek uil j tomi fram bera. en ver æigum konung suo agætan at hann hræinsar þat skiott med sinum goduilia þo at nokkut hafui a oss dregit af samneyti annarligs sidferdis. Endride mællti. þat er mer ok gæfazst. en huersu margmennr ertu. Ulfr suarar at adrir tolf hans menn voru nidri at skipe. Þa skal ek segir Endride fa menn til at gæta yduars godz en þinir menn skulu fara til huss ok skulu þeir allir uera her uelkomnir. Uar þa sua gert. Sidan uar &#7887;l inn borit. hafde Endride mart manna ok var þar uæitzsla hin bezsta. Ulfr sat a adra hond Endrida ok menn hans vt j fra. En er menn voru katir þa spurde Endride um eyrende Ulfs edr huort hann ætlade nokkut leingra at fara. Ulfr suarar. Olafr konungr sende mig hingat þess eyrendis at hann bydr þer til uæitzslu med sæmd ok uirdingu sem morgum &#7887;drum vt til Nidaross. lagde hann þar til m&#7887;rg ord at þu mundir þessa ferd æigi undir hofut leggiazst þuiat hann hefir goda spurnn af þer. Endride suarar. hafui konungr þ&#7887;kk firir bod sitt ok sæmilig ord til min en ek mun a morgin væita andsuor eyrennde þinu þa er uær erum allir odruknnir ok med fullri skynsemd. Uar þar oltæiti mikil vm kuelldit ok suofu menn uel vm nottina. en um morguninn er menn kuomu j sæti mællti Endride til Ulfs. þat er at segia vm þitt eyrende at þu skallt þiggia her uæitzslu suo læinge sem þu uill. en ferd min mun dueliazst til konungs at sinne. en ek mun þegar fara a hans fund at mer þikir naudsyn bera. mun ek ok hæima bijda ok huergi vndan læita ef konungr uill mig hitta. muntu suo segia konungi at ek uil uera uinr hans ef hann gerir uel uid mig. Skildu þeir