Forskjell mellom versjoner av «Atlakviða»

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
 
(5 mellomliggende revisjoner av 2 brukere er ikke vist)
Linje 9: Linje 9:
 
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Første Kvad om Atle (F.W.Horn)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Atle (PAG)]] !!  
 
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Første Kvad om Atle (F.W.Horn)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Atle (PAG)]] !!  
 
|-
 
|-
!  !!  !!  !!  !! !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Gudruns hämnd (AAA)]] !!  
+
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Atla-Qvida (FM)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Gudruns hämnd (AAA)]] !!
 +
|-
 +
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Atlekvadet eller Gudruns Hævn (V.B.Hjort)]] !!  !!  
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
Linje 20: Linje 22:
  
  
<big>'''Atlakviða'''</big>'''Dauði Atla'''</center>
+
<big>'''Atlakviða'''</big>
 +
 
 +
'''Dauði Atla'''</center>
  
  
 
Guðrún Gjúkadóttir hefndi bræðra sinna, svá sem frægt er orðit. Hon drap fyrst sonu Atla, en eftir drap hon Atla ok brenndi höllina ok hirðina alla. Um þetta er sjá kviða ort:
 
Guðrún Gjúkadóttir hefndi bræðra sinna, svá sem frægt er orðit. Hon drap fyrst sonu Atla, en eftir drap hon Atla ok brenndi höllina ok hirðina alla. Um þetta er sjá kviða ort:
  
<blockquote>1.
 
<br>Atli sendi
 
<br>ár til Gunnars
 
<br>kunnan segg at ríða,
 
<br>Knéfröðr var sá heitinn;
 
<br>at görðum kom hann Gjúka
 
<br>ok at Gunnars Höllu,
 
<br>bekkjum aringreypum
 
<br>ok at bjóri svásum.
 
 
<br><br>2.
 
<br>Drukku þar dróttmegir,
 
<br>en dyljendr þögðu,
 
<br>vín í valhöllu,
 
<br>vreiði sásk þeir Húna;
 
<br>kallaði þá Knéfröðr
 
<br>kaldri röddu,
 
<br>seggr inn suðræni
 
<br>sat hann á bekk háum:
 
 
<br><br>3.
 
<br>"Atli mik hingat sendi
 
<br>ríða erendi
 
<br>mar inum mélgreypa
 
<br>myrkvið inn ókunna,
 
<br>at biðja yðr, Gunnarr,
 
<br>at it á bekk kæmið
 
<br>með hjalmum aringreypum
 
<br>at sækja heim Atla.
 
 
<br><br>4.
 
<br>Skjöldu kneguð þar velja
 
<br>ok skafna aska,
 
<br>hjalma gullroðna
 
<br>ok Húna mengi,
 
<br>silfrgyllt söðulklæði,
 
<br>serki valrauða,
 
<br>dafar darraðar,
 
<br>drösla mélgreypa.
 
 
<br><br>5.
 
<br>Völl lézk ykkr ok mundu gefa
 
<br>víðrar Gnitaheiðar,
 
<br>af geiri gjallanda
 
<br>ok af gylltum stöfnum,
 
<br>stórar meiðmar
 
<br>ok staði Danpar,
 
<br>hrís þat it mæra,
 
<br>er meðr Myrkvið kalla."
 
 
<br><br>6.
 
<br>Höfði vatt þá Gunnarr
 
<br>ok Högna til sagði:
 
<br>"Hvat ræðr þú okkr, seggr inn æri,
 
<br>alls vit slíkt heyrum?
 
<br>Gull vissa ek ekki
 
<br>á Gnitaheiði,
 
<br>þat er vit ættim-a
 
<br>annat slíkt.
 
 
<br><br>7.
 
<br>Sjau eigum vit salhús
 
<br>sverða full,
 
<br>hverju eru þeira
 
<br>hjölt ór gulli;
 
<br>minn veit ek mar beztan,
 
<br>en mæki hvassastan,
 
<br>boga bekksæma,
 
<br>en brynjur ór gulli,
 
<br>hjalm ok skjöld hvítastan
 
<br>kominn ór höll Kíars,
 
<br>einn er minn betri
 
<br>en sé allra Húna."</blockquote>
 
  
 +
::1.
 +
::Atli sendi
 +
::ár til Gunnars
 +
::kunnan segg at ríða,
 +
::Knéfröðr var sá heitinn;
 +
::at görðum kom hann Gjúka
 +
::ok at Gunnars Höllu,
 +
::bekkjum aringreypum
 +
::ok at bjóri svásum.
 +
::&nbsp;
 +
::2.
 +
::Drukku þar dróttmegir,
 +
::en dyljendr þögðu,
 +
::vín í valhöllu,
 +
::vreiði sásk þeir Húna;
 +
::kallaði þá Knéfröðr
 +
::kaldri röddu,
 +
::seggr inn suðræni
 +
::sat hann á bekk háum:
 +
::&nbsp;
 +
::3.
 +
::"Atli mik hingat sendi
 +
::ríða erendi
 +
::mar inum mélgreypa
 +
::myrkvið inn ókunna,
 +
::at biðja yðr, Gunnarr,
 +
::at it á bekk kæmið
 +
::með hjalmum aringreypum
 +
::at sækja heim Atla.
 +
::&nbsp;
 +
::4.
 +
::Skjöldu kneguð þar velja
 +
::ok skafna aska,
 +
::hjalma gullroðna
 +
::ok Húna mengi,
 +
::silfrgyllt söðulklæði,
 +
::serki valrauða,
 +
::dafar darraðar,
 +
::drösla mélgreypa.
 +
::&nbsp;
 +
::5.
 +
::Völl lézk ykkr ok mundu gefa
 +
::víðrar Gnitaheiðar,
 +
::af geiri gjallanda
 +
::ok af gylltum stöfnum,
 +
::stórar meiðmar
 +
::ok staði Danpar,
 +
::hrís þat it mæra,
 +
::er meðr Myrkvið kalla."
 +
::&nbsp;
 +
::6.
 +
::Höfði vatt þá Gunnarr
 +
::ok Högna til sagði:
 +
::"Hvat ræðr þú okkr, seggr inn æri,
 +
::alls vit slíkt heyrum?
 +
::Gull vissa ek ekki
 +
::á Gnitaheiði,
 +
::þat er vit ættim-a
 +
::annat slíkt.
 +
::&nbsp;
 +
::7.
 +
::Sjau eigum vit salhús
 +
::sverða full,
 +
::hverju eru þeira
 +
::hjölt ór gulli;
 +
::minn veit ek mar beztan,
 +
::en mæki hvassastan,
 +
::boga bekksæma,
 +
::en brynjur ór gulli,
 +
::hjalm ok skjöld hvítastan
 +
::kominn ór höll Kíars,
 +
::einn er minn betri
 +
::en sé allra Húna."
 +
::&nbsp;
 
Högni kvað:
 
Högni kvað:
  
<blockquote>8.
+
::8.
<br>"Hvat hyggr þú brúði bendu,
+
::"Hvat hyggr þú brúði bendu,
<br>þá er hon okkr baug sendi,
+
::þá er hon okkr baug sendi,
<br>varinn váðum heiðingja?
+
::varinn váðum heiðingja?
<br>Hygg ek, at hon vörnuð byði.
+
::Hygg ek, at hon vörnuð byði.
<br>Hár fann ek heiðingja
+
::Hár fann ek heiðingja
<br>riðit í hring rauðum,
+
::riðit í hring rauðum,
<br>ylfskr er vegr okkarr
+
::ylfskr er vegr okkarr
<br>at ríða erendi."
+
::at ríða erendi."
 
+
::&nbsp;
<br><br>9.
+
::9.
<br>Niðjar hvöttu Gunnar
+
::Niðjar hvöttu Gunnar
<br>né náungr annarr,
+
::né náungr annarr,
<br>rýnendr né ráðendr
+
::rýnendr né ráðendr
<br>né þeir er ríkir váru;
+
::né þeir er ríkir váru;
<br>kvaddi þá Gunnarr,
+
::kvaddi þá Gunnarr,
<br>sem konungr skyldi,
+
::sem konungr skyldi,
<br>mærr í mjöðranni
+
::mærr í mjöðranni
<br>af móði stórum:
+
::af móði stórum:
 
+
::&nbsp;
<br><br>10.
+
::10.
<br>"Rístu nú, Fjörnir,
+
::"Rístu nú, Fjörnir,
<br>láttu á flet vaða
+
::láttu á flet vaða
<br>greppa gullskálir
+
::greppa gullskálir
<br>með gumna höndum.
+
::með gumna höndum.
 
+
::&nbsp;
<br><br>11.
+
::11.
<br>Ulfr mun ráða
+
::Ulfr mun ráða
<br>arfi Niflunga,
+
::arfi Niflunga,
<br>gamlir, gránvarðir,
+
::gamlir, gránvarðir,
<br>ef Gunnars missir,
+
::ef Gunnars missir,
<br>birnir blakkfjallir
+
::birnir blakkfjallir
<br>bíta þreftönnum,
+
::bíta þreftönnum,
<br>gamna greystóði,
+
::gamna greystóði,
<br>ef Gunnarr né kemr-at."
+
::ef Gunnarr né kemr-at."
 
+
::&nbsp;
<br><br>12.
+
::12.
<br>Leiddu landrögni
+
::Leiddu landrögni
<br>lýðar óneisir,
+
::lýðar óneisir,
<br>grátendr gunnhvata
+
::grátendr gunnhvata
<br>ór garði húna.
+
::ór garði húna.
<br>Þá kvað þat inn æri
+
::Þá kvað þat inn æri
<br>erfivörþr Högna:
+
::erfivörþr Högna:
<br>"Heilir farið nú ok horskir,
+
::"Heilir farið nú ok horskir,
<br>hvars ykkr hugr teygir!"
+
::hvars ykkr hugr teygir!"
 
+
::&nbsp;
<br><br>13.
+
::13.
<br>Fetum létu fræknir
+
::Fetum létu fræknir
<br>um fjöll at þyrja
+
::um fjöll at þyrja
<br>mari ina mélgreypu
+
::mari ina mélgreypu
<br>Myrkvið inn ókunna;
+
::Myrkvið inn ókunna;
<br>hristisk öll Húnmörk
+
::hristisk öll Húnmörk
<br>þar er harðmóðgir fóru,
+
::þar er harðmóðgir fóru,
<br>ráku þeir vandstyggva
+
::ráku þeir vandstyggva
<br>völlu algræna.
+
::völlu algræna.
 
+
::&nbsp;
<br><br>14.
+
::14.
<br>Land sáu þeir Atla
+
::Land sáu þeir Atla
<br>ok liðskjalfar djúpa,
+
::ok liðskjalfar djúpa,
<br>Bikka greppar standa
+
::Bikka greppar standa
<br>á borg inni háu,
+
::á borg inni háu,
<br>sal of suðrþjóðum
+
::sal of suðrþjóðum
<br>sleginn sessmeiðum,
+
::sleginn sessmeiðum,
<br>bundnum röndum,
+
::bundnum röndum,
<br>bleikum skjöldum,
+
::bleikum skjöldum,
<br>dafar darraðar;
+
::dafar darraðar;
<br>en þar drakk Atli
+
::en þar drakk Atli
<br>vín í valhöllu,
+
::vín í valhöllu,
<br>verðir sátu úti
+
::verðir sátu úti
<br>at varða þeim Gunnari,
+
::at varða þeim Gunnari,
<br>af þeir hér vitja kvæmi
+
::af þeir hér vitja kvæmi
<br>með geiri gjallanda
+
::með geiri gjallanda
<br>at vekja gram hildi.
+
::at vekja gram hildi.
 
+
::&nbsp;
<br><br>15.
+
::15.
<br>Systir fann þeira snemst,
+
::Systir fann þeira snemst,
<br>at þeir í sal kómu
+
::at þeir í sal kómu
<br>bræðr hennar báðir, -
+
::bræðr hennar báðir, -
<br>bjóri var hon lítt drukkin:
+
::bjóri var hon lítt drukkin:
<br>"Ráðinn ertu nú, Gunnarr.
+
::"Ráðinn ertu nú, Gunnarr.
<br>Hvat muntu, ríkr, vinna
+
::Hvat muntu, ríkr, vinna
<br>við Húna harmbrögðum?
+
::við Húna harmbrögðum?
<br>Höll gakk þú ór snemma.
+
::Höll gakk þú ór snemma.
 
+
::&nbsp;
<br><br>16.
+
::16.
<br>Betr hefðir þú, bróðir,
+
::Betr hefðir þú, bróðir,
<br>at þú í brynju færir,
+
::at þú í brynju færir,
<br>sem hjalmum aringreypum
+
::sem hjalmum aringreypum
<br>at séa heim Atla,
+
::at séa heim Atla,
<br>sætir þú í söðlum
+
::sætir þú í söðlum
<br>sólheiða daga,
+
::sólheiða daga,
<br>nái nauðfölva
+
::nái nauðfölva
<br>létir nornir gráta,
+
::létir nornir gráta,
<br>Húna skjaldmeyjar
+
::Húna skjaldmeyjar
<br>herfi kanna,
+
::herfi kanna,
<br>en Atla sjalfan
+
::en Atla sjalfan
<br>létir þú í ormgarð koma,
+
::létir þú í ormgarð koma,
<br>nú er sá ormgarðr
+
::nú er sá ormgarðr
<br>ykkr of folginn."</blockquote>
+
::ykkr of folginn."
 
+
::&nbsp;
 
Gunnarr kvað:
 
Gunnarr kvað:
  
<blockquote>17.
+
::17.
<br>"Seinat er nú, systir,
+
::"Seinat er nú, systir,
<br>at samna Niflungum;
+
::at samna Niflungum;
<br>langt er at leita
+
::langt er at leita
<br>lýða sinnis til,
+
::lýða sinnis til,
<br>ef rosmufjöll Rínar
+
::ef rosmufjöll Rínar
<br>rekka óneissa."
+
::rekka óneissa."
 
+
::&nbsp;
<br><br>18.
+
::18.
<br>Fengu þeir Gunnar
+
::Fengu þeir Gunnar
<br>ok í fjötur settu
+
::ok í fjötur settu
<br>vin Borgunda
+
::vin Borgunda
<br>ok bundu fastla.
+
::ok bundu fastla.
 
+
::&nbsp;
<br><br>19.
+
::19.
<br>Sjau hjó Högni
+
::Sjau hjó Högni
<br>sverði hvössu,
+
::sverði hvössu,
<br>en inum átta
+
::en inum átta
<br>hratt hann í eld heitan;
+
::hratt hann í eld heitan;
<br>svá skal frækn
+
::svá skal frækn
<br>fjándum verjask
+
::fjándum verjask
<br>[sem] Högni varði
+
::[sem] Högni varði
<br>hendr [sínar].
+
::hendr [sínar].
 
+
::&nbsp;
<br><br>20.
+
::20.
<br>-- -- Gunnars;
+
::-- -- Gunnars;
<br>frágu fræknan,
+
::frágu fræknan,
<br>ef fjör vildi,
+
::ef fjör vildi,
<br>gotna þjóðann,
+
::gotna þjóðann,
<br>gulli kaupa.</blockquote>
+
::gulli kaupa.
 
+
::&nbsp;
 
Gunnarr kvað:
 
Gunnarr kvað:
  
<blockquote>21.
+
::21.
<br>"Hjarta skal mér Högna
+
::"Hjarta skal mér Högna
<br>í hendi liggja
+
::í hendi liggja
<br>blóðugt, ór brjósti
+
::blóðugt, ór brjósti
<br>skorit baldriða
+
::skorit baldriða
<br>saxi slíðrbeitu,
+
::saxi slíðrbeitu,
<br>syni þjóðans."
+
::syni þjóðans."
 
+
::&nbsp;
<br><br>22.
+
::22.
<br>Skáru þeir hjarta
+
::Skáru þeir hjarta
<br>Hjalla ór brjósti
+
::Hjalla ór brjósti
<br>blóðugt ok á bjóð lögðu
+
::blóðugt ok á bjóð lögðu
<br>ok báru þat fyr Gunnar.
+
::ok báru þat fyr Gunnar.
 
+
::&nbsp;
<br><br>23.
+
::23.
<br>Þá kvað þat Gunnarr,
+
::Þá kvað þat Gunnarr,
<br>gumna dróttinn:
+
::gumna dróttinn:
<br>"Hér hefi ek hjarta
+
::"Hér hefi ek hjarta
<br>Hjalla ins blauða,
+
::Hjalla ins blauða,
<br>ólíkt hjarta
+
::ólíkt hjarta
<br>Högna ins frækna,
+
::Högna ins frækna,
<br>er mjök bifask,
+
::er mjök bifask,
<br>er á bjóði liggr,
+
::er á bjóði liggr,
<br>bifðisk halfu meir,
+
::bifðisk halfu meir,
<br>er í brjósti lá."
+
::er í brjósti lá."
 
+
::&nbsp;
<br><br>24.
+
::24.
<br>Hló þá Högni,
+
::Hló þá Högni,
<br>er til hjarta skáru
+
::er til hjarta skáru
<br>kvikvan kumblasmið,
+
::kvikvan kumblasmið,
<br>klökkva hann sízt hugði;
+
::klökkva hann sízt hugði;
<br>blóðugt þat á bjóð lögðu
+
::blóðugt þat á bjóð lögðu
<br>ok báru fyr Gunnar.
+
::ok báru fyr Gunnar.
 
+
::&nbsp;
<br><br>25.
+
::25.
<br>Mærr kvað þat Gunnarr
+
::Mærr kvað þat Gunnarr
<br>geirniflungr:
+
::geirniflungr:
<br>"Hér hefi ek hjarta
+
::"Hér hefi ek hjarta
<br>Högna ins frækna,
+
::Högna ins frækna,
<br>ólíkt hjarta
+
::ólíkt hjarta
<br>Hjalla ins blauða,
+
::Hjalla ins blauða,
<br>er lítt bifask,
+
::er lítt bifask,
<br>er á bjóði liggr,
+
::er á bjóði liggr,
<br>bifðisk svági mjök,
+
::bifðisk svági mjök,
<br>þá er í brjósti lá.
+
::þá er í brjósti lá.
 
+
::&nbsp;
<br><br>26.
+
::26.
<br>Svá skaltu, Atli,
+
::Svá skaltu, Atli,
<br>augum fjarri,
+
::augum fjarri,
<br>sem munt
+
::sem munt
<br>menjum verða;
+
::menjum verða;
<br>er und einum mér
+
::er und einum mér
<br>öll of folgin
+
::öll of folgin
<br>hodd Niflunga,
+
::hodd Niflunga,
<br>lifir-a nú Högni.
+
::lifir-a nú Högni.
 
+
::&nbsp;
<br><br>27.
+
::27.
<br>Ey var mér týja,
+
::Ey var mér týja,
<br>meðan vit tveir lifðum,
+
::meðan vit tveir lifðum,
<br>nú er mér engi,
+
::nú er mér engi,
<br>er ek einn lifik.
+
::er ek einn lifik.
<br>Rín skal ráða
+
::Rín skal ráða
<br>rógmalmi skatna,
+
::rógmalmi skatna,
<br>svinn, áskunna
+
::svinn, áskunna
<br>arfi Niflunga,
+
::arfi Niflunga,
<br>- í veltanda vatni
+
::- í veltanda vatni
<br>lýsask valbaugar, -
+
::lýsask valbaugar, -
<br>heldr en á höndum gull
+
::heldr en á höndum gull
<br>skíni Húna börnum."</blockquote>
+
::skíni Húna börnum."
 
+
::&nbsp;
 
Atli kvað:
 
Atli kvað:
  
<blockquote>28.
+
::28.
<br>"Ýkvið ér hvélvögnum,
+
::"Ýkvið ér hvélvögnum,
<br>haftr er nú í böndum."
+
::haftr er nú í böndum."
 
+
::&nbsp;
<br><br>29.
+
::29.
<br>Atli inn ríki
+
::Atli inn ríki
<br>reið Glaum mönum,
+
::reið Glaum mönum,
<br>sleginn rógþornum,
+
::sleginn rógþornum,
<br>sifjungr þeira.
+
::sifjungr þeira.
<br>-- -- --
+
::-- -- --
<br>Guðrún sigtífa,
+
::Guðrún sigtífa,
<br>varnaði við tárum,
+
::varnaði við tárum,
<br>vaðin í þyshöllu.</blockquote>
+
::vaðin í þyshöllu.
 
+
::&nbsp;
 
Guðrún kvað:
 
Guðrún kvað:
  
<blockquote>30.
+
::30.
<br>"Svá gangi þér, Atli,
+
::"Svá gangi þér, Atli,
<br>sem þú við Gunnar áttir
+
::sem þú við Gunnar áttir
<br>eiða oft of svarða
+
::eiða oft of svarða
<br>ok ár of nefnda,
+
::ok ár of nefnda,
<br>at sól inni suðrhöllu
+
::at sól inni suðrhöllu
<br>ok at Sigtýs bergi,
+
::ok at Sigtýs bergi,
<br>hölkvi hvílbeðjar
+
::hölkvi hvílbeðjar
<br>ok at hringi Ullar."
+
::ok at hringi Ullar."
<br><br>Ok meir þaðan
+
::Ok meir þaðan
<br>menvörð bituls
+
::menvörð bituls
<br>dolgrögni dró
+
::dolgrögni dró
<br>til dauðs skokkr.
+
::til dauðs skokkr.
 
+
::&nbsp;
<br><br>31.
+
::31.
<br>Lifanda gram
+
::Lifanda gram
<br>lagði í garð,
+
::lagði í garð,
<br>þan er skriðinn var,
+
::þan er skriðinn var,
<br>skatna mengi,
+
::skatna mengi,
<br>innan ormum,
+
::innan ormum,
<br>en einn Gunnarr
+
::en einn Gunnarr
<br>heiftmóðr hörpu
+
::heiftmóðr hörpu
<br>hendi kníði,
+
::hendi kníði,
<br>glumðu strengir;
+
::glumðu strengir;
<br>svá skal gulli
+
::svá skal gulli
<br>frækn hringdrifi
+
::frækn hringdrifi
<br>við fira halda.
+
::við fira halda.
 
+
::&nbsp;
<br><br>32.
+
::32.
<br>Atli lét
+
::Atli lét
<br>lands síns á vit
+
::lands síns á vit
<br>jó eyrskáan
+
::jó eyrskáan
<br>aftr frá morði;
+
::aftr frá morði;
<br>dynr var í garði,
+
::dynr var í garði,
<br>dröslum of þrungit,
+
::dröslum of þrungit,
<br>vápnsöngr virða,
+
::vápnsöngr virða,
<br>váru af heiði komnir.
+
::váru af heiði komnir.
 
+
::&nbsp;
<br><br>33.
+
::33.
<br>Út gekk þá Guðrún
+
::Út gekk þá Guðrún
<br>Atla í gögn
+
::Atla í gögn
<br>með gylltum kálki
+
::með gylltum kálki
<br>at reifa gjöld rögnis:
+
::at reifa gjöld rögnis:
<br>"Þiggja knáttu, þengill,
+
::"Þiggja knáttu, þengill,
<br>í þinni höllu
+
::í þinni höllu
<br>glaðr at Guðrúnu
+
::glaðr at Guðrúnu
<br>gnadda niflfarna."
+
::gnadda niflfarna."
 
+
::&nbsp;
<br><br>34.
+
::34.
<br>Umðu ölskálir
+
::Umðu ölskálir
<br>Atla vínhöfgar,
+
::Atla vínhöfgar,
<br>þá er í höll saman
+
::þá er í höll saman
<br>Húnar tölðusk,
+
::Húnar tölðusk,
<br>gumar gransíðir,
+
::gumar gransíðir,
<br>gengu inn hvatir.
+
::gengu inn hvatir.
 
+
::&nbsp;
<br><br>35.
+
::35.
<br>Skævaði þá in skírleita
+
::Skævaði þá in skírleita
<br>-- -- --
+
::-- -- --
<br>veigar þeim at bera,
+
::veigar þeim at bera,
<br>afkár dís jöfrum
+
::afkár dís jöfrum
<br>ok ölkrásir valði
+
::ok ölkrásir valði
<br>nauðug neffölum,
+
::nauðug neffölum,
<br>en níð sagði Atla:
+
::en níð sagði Atla:
 
+
::&nbsp;
<br><br>36.
+
::36.
<br>"Sona hefir þinna,
+
::"Sona hefir þinna,
<br>sverða deilir,
+
::sverða deilir,
<br>hjörtu hrædreyrug
+
::hjörtu hrædreyrug
<br>við hunang of tuggin;
+
::við hunang of tuggin;
<br>melta knáttu, móðugr,
+
::melta knáttu, móðugr,
<br>manna valbráðir,
+
::manna valbráðir,
<br>eta at ölkrásum
+
::eta at ölkrásum
<br>ok í öndugi at senda.
+
::ok í öndugi at senda.
 
+
::&nbsp;
<br><br>37.
+
::37.
<br>Kallar-a þú síðan
+
::Kallar-a þú síðan
<br>til knéa þinna
+
::til knéa þinna
<br>Erp né Eitil,
+
::Erp né Eitil,
<br>ölreifa tvá;
+
::ölreifa tvá;
<br>sér-a-ðu síðan
+
::sér-a-ðu síðan
<br>í seti miðju
+
::í seti miðju
<br>gulls miðlendr
+
::gulls miðlendr
<br>geira skefta,
+
::geira skefta,
<br>manar meita
+
::manar meita
<br>né mara keyra."
+
::né mara keyra."
 
+
::&nbsp;
<br><br>38.
+
::38.
<br>Ymr varð á bekkjum,
+
::Ymr varð á bekkjum,
<br>afkárr söngr virða,
+
::afkárr söngr virða,
<br>gnýr und guðvefjum,
+
::gnýr und guðvefjum,
<br>grétu börn Húna;
+
::grétu börn Húna;
<br>nema ein Guðrún,
+
::nema ein Guðrún,
<br>er hon æva grét
+
::er hon æva grét
<br>bræðr sína berharða
+
::bræðr sína berharða
<br>ok buri svása,
+
::ok buri svása,
<br>unga, ófróða,
+
::unga, ófróða,
<br>þá er hon við Atla gat.
+
::þá er hon við Atla gat.
 
+
::&nbsp;
<br><br>39.
+
::39.
<br>Gulli söri
+
::Gulli söri
<br>in gaglbjarta,
+
::in gaglbjarta,
<br>hringum rauðum
+
::hringum rauðum
<br>reifði hon húskarla;
+
::reifði hon húskarla;
<br>sköp lét hon vaxa,
+
::sköp lét hon vaxa,
<br>en skíran malm vaða,
+
::en skíran malm vaða,
<br>æva fljóð ekki
+
::æva fljóð ekki
<br>gáði fjarghúsa.
+
::gáði fjarghúsa.
 
+
::&nbsp;
<br><br>40.
+
::40.
<br>Óvarr Atli
+
::Óvarr Atli
<br>óðan hafði hann sik drukkit,
+
::óðan hafði hann sik drukkit,
<br>vápn hafði hann ekki,
+
::vápn hafði hann ekki,
<br>varnaði-t hann við Gudrúnu,
+
::varnaði-t hann við Gudrúnu,
<br>oft var sá leikr betri,
+
::oft var sá leikr betri,
<br>þá er þau lint skyldu
+
::þá er þau lint skyldu
<br>oftar um faðmask
+
::oftar um faðmask
<br>fyr öðlingum.
+
::fyr öðlingum.
 
+
::&nbsp;
<br><br>41.
+
::41.
<br>Hon beð broddi
+
::Hon beð broddi
<br>gaf blóð at drekka
+
::gaf blóð at drekka
<br>hendi helfússi
+
::hendi helfússi
<br>ok hvelpa leysti,
+
::ok hvelpa leysti,
<br>hratt fyr hallar dyrr
+
::hratt fyr hallar dyrr
<br>ok húskarla vakði
+
::ok húskarla vakði
<br>brandi brúðr heitum,
+
::brandi brúðr heitum,
<br>þau lét hon gjöld bræðra.
+
::þau lét hon gjöld bræðra.
 
+
::&nbsp;
<br><br>42.
+
::42.
<br>Eldi gaf hon þá alla,
+
::Eldi gaf hon þá alla,
<br>er inni váru
+
::er inni váru
<br>ok frá morði þeira Gunnars
+
::ok frá morði þeira Gunnars
<br>komnir váru ór Myrkheimi;
+
::komnir váru ór Myrkheimi;
<br>forn timbr fellu,
+
::forn timbr fellu,
<br>fjarghús ruku,
+
::fjarghús ruku,
<br>bær Buðlunga,
+
::bær Buðlunga,
<br>brunnu ok skjaldmeyjar
+
::brunnu ok skjaldmeyjar
<br>inni aldrstamar,
+
::inni aldrstamar,
<br>hnigu í eld heitan.
+
::hnigu í eld heitan.
 +
::&nbsp;
 +
::43.
 +
::Fullrætt er um þetta,
 +
::ferr engi svá síðan
 +
::brúðr í brynju
 +
::bræðra at hefna;
 +
::hon hefir þriggja
 +
::þjóðkonunga
 +
::banorð borit,
 +
::björt, áðr sylti.
  
<br><br>43.
 
<br>Fullrætt er um þetta,
 
<br>ferr engi svá síðan
 
<br>brúðr í brynju
 
<br>bræðra at hefna;
 
<br>hon hefir þriggja
 
<br>þjóðkonunga
 
<br>banorð borit,
 
<br>björt, áðr sylti.</blockquote>
 
  
 
Enn segir gleggra í [[Atlamál in grænlenzku|Atlamálum inum grænlenzkum]].
 
Enn segir gleggra í [[Atlamál in grænlenzku|Atlamálum inum grænlenzkum]].

Nåværende revisjon fra 1. jun. 2020 kl. 10:45

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif


Eddukvæði
Sæmundar-Edda


GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar


Atlakviða

Dauði Atla


Guðrún Gjúkadóttir hefndi bræðra sinna, svá sem frægt er orðit. Hon drap fyrst sonu Atla, en eftir drap hon Atla ok brenndi höllina ok hirðina alla. Um þetta er sjá kviða ort:


1.
Atli sendi
ár til Gunnars
kunnan segg at ríða,
Knéfröðr var sá heitinn;
at görðum kom hann Gjúka
ok at Gunnars Höllu,
bekkjum aringreypum
ok at bjóri svásum.
 
2.
Drukku þar dróttmegir,
en dyljendr þögðu,
vín í valhöllu,
vreiði sásk þeir Húna;
kallaði þá Knéfröðr
kaldri röddu,
seggr inn suðræni
sat hann á bekk háum:
 
3.
"Atli mik hingat sendi
ríða erendi
mar inum mélgreypa
myrkvið inn ókunna,
at biðja yðr, Gunnarr,
at it á bekk kæmið
með hjalmum aringreypum
at sækja heim Atla.
 
4.
Skjöldu kneguð þar velja
ok skafna aska,
hjalma gullroðna
ok Húna mengi,
silfrgyllt söðulklæði,
serki valrauða,
dafar darraðar,
drösla mélgreypa.
 
5.
Völl lézk ykkr ok mundu gefa
víðrar Gnitaheiðar,
af geiri gjallanda
ok af gylltum stöfnum,
stórar meiðmar
ok staði Danpar,
hrís þat it mæra,
er meðr Myrkvið kalla."
 
6.
Höfði vatt þá Gunnarr
ok Högna til sagði:
"Hvat ræðr þú okkr, seggr inn æri,
alls vit slíkt heyrum?
Gull vissa ek ekki
á Gnitaheiði,
þat er vit ættim-a
annat slíkt.
 
7.
Sjau eigum vit salhús
sverða full,
hverju eru þeira
hjölt ór gulli;
minn veit ek mar beztan,
en mæki hvassastan,
boga bekksæma,
en brynjur ór gulli,
hjalm ok skjöld hvítastan
kominn ór höll Kíars,
einn er minn betri
en sé allra Húna."
 

Högni kvað:

8.
"Hvat hyggr þú brúði bendu,
þá er hon okkr baug sendi,
varinn váðum heiðingja?
Hygg ek, at hon vörnuð byði.
Hár fann ek heiðingja
riðit í hring rauðum,
ylfskr er vegr okkarr
at ríða erendi."
 
9.
Niðjar hvöttu Gunnar
né náungr annarr,
rýnendr né ráðendr
né þeir er ríkir váru;
kvaddi þá Gunnarr,
sem konungr skyldi,
mærr í mjöðranni
af móði stórum:
 
10.
"Rístu nú, Fjörnir,
láttu á flet vaða
greppa gullskálir
með gumna höndum.
 
11.
Ulfr mun ráða
arfi Niflunga,
gamlir, gránvarðir,
ef Gunnars missir,
birnir blakkfjallir
bíta þreftönnum,
gamna greystóði,
ef Gunnarr né kemr-at."
 
12.
Leiddu landrögni
lýðar óneisir,
grátendr gunnhvata
ór garði húna.
Þá kvað þat inn æri
erfivörþr Högna:
"Heilir farið nú ok horskir,
hvars ykkr hugr teygir!"
 
13.
Fetum létu fræknir
um fjöll at þyrja
mari ina mélgreypu
Myrkvið inn ókunna;
hristisk öll Húnmörk
þar er harðmóðgir fóru,
ráku þeir vandstyggva
völlu algræna.
 
14.
Land sáu þeir Atla
ok liðskjalfar djúpa,
Bikka greppar standa
á borg inni háu,
sal of suðrþjóðum
sleginn sessmeiðum,
bundnum röndum,
bleikum skjöldum,
dafar darraðar;
en þar drakk Atli
vín í valhöllu,
verðir sátu úti
at varða þeim Gunnari,
af þeir hér vitja kvæmi
með geiri gjallanda
at vekja gram hildi.
 
15.
Systir fann þeira snemst,
at þeir í sal kómu
bræðr hennar báðir, -
bjóri var hon lítt drukkin:
"Ráðinn ertu nú, Gunnarr.
Hvat muntu, ríkr, vinna
við Húna harmbrögðum?
Höll gakk þú ór snemma.
 
16.
Betr hefðir þú, bróðir,
at þú í brynju færir,
sem hjalmum aringreypum
at séa heim Atla,
sætir þú í söðlum
sólheiða daga,
nái nauðfölva
létir nornir gráta,
Húna skjaldmeyjar
herfi kanna,
en Atla sjalfan
létir þú í ormgarð koma,
nú er sá ormgarðr
ykkr of folginn."
 

Gunnarr kvað:

17.
"Seinat er nú, systir,
at samna Niflungum;
langt er at leita
lýða sinnis til,
ef rosmufjöll Rínar
rekka óneissa."
 
18.
Fengu þeir Gunnar
ok í fjötur settu
vin Borgunda
ok bundu fastla.
 
19.
Sjau hjó Högni
sverði hvössu,
en inum átta
hratt hann í eld heitan;
svá skal frækn
fjándum verjask
[sem] Högni varði
hendr [sínar].
 
20.
-- -- Gunnars;
frágu fræknan,
ef fjör vildi,
gotna þjóðann,
gulli kaupa.
 

Gunnarr kvað:

21.
"Hjarta skal mér Högna
í hendi liggja
blóðugt, ór brjósti
skorit baldriða
saxi slíðrbeitu,
syni þjóðans."
 
22.
Skáru þeir hjarta
Hjalla ór brjósti
blóðugt ok á bjóð lögðu
ok báru þat fyr Gunnar.
 
23.
Þá kvað þat Gunnarr,
gumna dróttinn:
"Hér hefi ek hjarta
Hjalla ins blauða,
ólíkt hjarta
Högna ins frækna,
er mjök bifask,
er á bjóði liggr,
bifðisk halfu meir,
er í brjósti lá."
 
24.
Hló þá Högni,
er til hjarta skáru
kvikvan kumblasmið,
klökkva hann sízt hugði;
blóðugt þat á bjóð lögðu
ok báru fyr Gunnar.
 
25.
Mærr kvað þat Gunnarr
geirniflungr:
"Hér hefi ek hjarta
Högna ins frækna,
ólíkt hjarta
Hjalla ins blauða,
er lítt bifask,
er á bjóði liggr,
bifðisk svági mjök,
þá er í brjósti lá.
 
26.
Svá skaltu, Atli,
augum fjarri,
sem munt
menjum verða;
er und einum mér
öll of folgin
hodd Niflunga,
lifir-a nú Högni.
 
27.
Ey var mér týja,
meðan vit tveir lifðum,
nú er mér engi,
er ek einn lifik.
Rín skal ráða
rógmalmi skatna,
svinn, áskunna
arfi Niflunga,
- í veltanda vatni
lýsask valbaugar, -
heldr en á höndum gull
skíni Húna börnum."
 

Atli kvað:

28.
"Ýkvið ér hvélvögnum,
haftr er nú í böndum."
 
29.
Atli inn ríki
reið Glaum mönum,
sleginn rógþornum,
sifjungr þeira.
-- -- --
Guðrún sigtífa,
varnaði við tárum,
vaðin í þyshöllu.
 

Guðrún kvað:

30.
"Svá gangi þér, Atli,
sem þú við Gunnar áttir
eiða oft of svarða
ok ár of nefnda,
at sól inni suðrhöllu
ok at Sigtýs bergi,
hölkvi hvílbeðjar
ok at hringi Ullar."
Ok meir þaðan
menvörð bituls
dolgrögni dró
til dauðs skokkr.
 
31.
Lifanda gram
lagði í garð,
þan er skriðinn var,
skatna mengi,
innan ormum,
en einn Gunnarr
heiftmóðr hörpu
hendi kníði,
glumðu strengir;
svá skal gulli
frækn hringdrifi
við fira halda.
 
32.
Atli lét
lands síns á vit
jó eyrskáan
aftr frá morði;
dynr var í garði,
dröslum of þrungit,
vápnsöngr virða,
váru af heiði komnir.
 
33.
Út gekk þá Guðrún
Atla í gögn
með gylltum kálki
at reifa gjöld rögnis:
"Þiggja knáttu, þengill,
í þinni höllu
glaðr at Guðrúnu
gnadda niflfarna."
 
34.
Umðu ölskálir
Atla vínhöfgar,
þá er í höll saman
Húnar tölðusk,
gumar gransíðir,
gengu inn hvatir.
 
35.
Skævaði þá in skírleita
-- -- --
veigar þeim at bera,
afkár dís jöfrum
ok ölkrásir valði
nauðug neffölum,
en níð sagði Atla:
 
36.
"Sona hefir þinna,
sverða deilir,
hjörtu hrædreyrug
við hunang of tuggin;
melta knáttu, móðugr,
manna valbráðir,
eta at ölkrásum
ok í öndugi at senda.
 
37.
Kallar-a þú síðan
til knéa þinna
Erp né Eitil,
ölreifa tvá;
sér-a-ðu síðan
í seti miðju
gulls miðlendr
geira skefta,
manar meita
né mara keyra."
 
38.
Ymr varð á bekkjum,
afkárr söngr virða,
gnýr und guðvefjum,
grétu börn Húna;
nema ein Guðrún,
er hon æva grét
bræðr sína berharða
ok buri svása,
unga, ófróða,
þá er hon við Atla gat.
 
39.
Gulli söri
in gaglbjarta,
hringum rauðum
reifði hon húskarla;
sköp lét hon vaxa,
en skíran malm vaða,
æva fljóð ekki
gáði fjarghúsa.
 
40.
Óvarr Atli
óðan hafði hann sik drukkit,
vápn hafði hann ekki,
varnaði-t hann við Gudrúnu,
oft var sá leikr betri,
þá er þau lint skyldu
oftar um faðmask
fyr öðlingum.
 
41.
Hon beð broddi
gaf blóð at drekka
hendi helfússi
ok hvelpa leysti,
hratt fyr hallar dyrr
ok húskarla vakði
brandi brúðr heitum,
þau lét hon gjöld bræðra.
 
42.
Eldi gaf hon þá alla,
er inni váru
ok frá morði þeira Gunnars
komnir váru ór Myrkheimi;
forn timbr fellu,
fjarghús ruku,
bær Buðlunga,
brunnu ok skjaldmeyjar
inni aldrstamar,
hnigu í eld heitan.
 
43.
Fullrætt er um þetta,
ferr engi svá síðan
brúðr í brynju
bræðra at hefna;
hon hefir þriggja
þjóðkonunga
banorð borit,
björt, áðr sylti.


Enn segir gleggra í Atlamálum inum grænlenzkum.