Forskjell mellom versjoner av «Kvædet um Helge Hjordvardsson»

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
 
(5 mellomliggende revisjoner av 4 brukere er ikke vist)
Linje 3: Linje 3:
 
!align="center" valign="top" width="40%" | '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" | Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"| Færøysk
 
!align="center" valign="top" width="40%" | '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" | Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"| Færøysk
 
|-
 
|-
! Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► !!  [[Fil:Original.gif|32px|link=Helgakviða Hjörvarðssonar]] !!  !! [[Fil:Norsk.gif|32px|link=Kvædet um Helge Hjordvardsson]] !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Sangen om Helge, Hjörvards Sön]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Helge Hjorvardsson]] !!  
+
! Denne teksten finnes på følgende språk ► !!  [[Fil:Original.gif|32px|link=Helgakviða Hjörvarðssonar]] !!  !! [[Fil:Norsk.gif|32px|link=Kvædet um Helge Hjordvardsson]] !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Sangen om Helge, Hjörvards Sön]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Helge Hjorvardsson]] !!  
 
|-
 
|-
!  !! !!  !! [[Fil:Norsk.gif|32px|link=Kvæde om Helge Hjorvardssøn (Helga kviþa Hjǫrvarþssonar]] !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Om Helge Hjørvardssøn (Olaf Hansen)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Helge Hjorvardsson (NFS)]] !!  
+
!  !! [[Fil:Original.gif|32px|link=Helgakviða Hjǫrvarðssonar]] !!  !! [[Fil:Norsk.gif|32px|link=Kvæde om Helge Hjorvardssøn (Helga kviþa Hjǫrvarþssonar]] !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Om Helge Hjørvardssøn (Olaf Hansen)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Helge Hjorvardsson (NFS)]] !!  
 
|-
 
|-
 
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Qvad om Helge Hjorvardssøn (FM)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Hälge Hjörvardsson (PAG)]] !!  
 
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Qvad om Helge Hjorvardssøn (FM)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Kvädet om Hälge Hjörvardsson (PAG)]] !!  
 
|-
 
|-
!  !!  !!  !!  !! !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Qvädet om Helge, Hatinga-skada (AAA)]] !!  
+
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Kvadet om Helge Hjørvardssøn (F.W.Horn)]] !! [[Fil:Svensk.gif|32px|link=Qvädet om Helge, Hatinga-skada (AAA)]] !!
 +
|-
 +
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Helge Hjørvardssøn (V.B.Hjort)]] !!  !!
 +
|-
 +
!  !!  !!  !!  !! [[Fil:Dansk.gif|32px|link=Hrimgerds ordstrid med Atle og Helge]] !!  !!  
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
Linje 32: Linje 36:
 
<br>Svåvnes dotter,
 
<br>Svåvnes dotter,
 
<br>møyi fagrast
 
<br>møyi fagrast
<br>I Munarheim?
+
<br>i Munarheim?
 
<br>Likevel hæve
 
<br>Likevel hæve
 
<br>tykkjest Hjorvards
 
<br>tykkjest Hjorvards
 
<br>kvende for gutom
 
<br>kvende for gutom
 
<br>ved Glases-lund."
 
<br>ved Glases-lund."
 
 
<br><br>2.
 
<br><br>2.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 44: Linje 47:
 
<br>meir mæle,
 
<br>meir mæle,
 
<br>mangvise fugl?
 
<br>mangvise fugl?
 
 
<br><br>''FUGLEN kvad:''
 
<br><br>''FUGLEN kvad:''
 
<br>"Det vil eg, um blót
 
<br>"Det vil eg, um blót
Linje 50: Linje 52:
 
<br>og fritt fær velja
 
<br>og fritt fær velja
 
<br>det eg vil på garden."
 
<br>det eg vil på garden."
 
 
<br><br>3.
 
<br><br>3.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>"Tak ikkje kongen
 
<br>"Tak ikkje kongen
<br>ellers kongs søner
+
<br>eller kongs søner
 
<br>og ikkje dei fagre
 
<br>og ikkje dei fagre
 
<br>hovdings frugur;
 
<br>hovdings frugur;
 
<br>tingast vil me,
 
<br>tingast vil me,
 
<br>som det vener høver."
 
<br>som det vener høver."
 
 
<br><br>4.
 
<br><br>4.
 
<br>''FUGLEN kvad:''
 
<br>''FUGLEN kvad:''
Linje 72: Linje 72:
 
</blockquote>
 
</blockquote>
  
Dette var fyrr Atle fór; men då han kom heim att, og kongen spurde um tident; kvad han:
+
Dette var fyrr Atle fór; men då han kom heim att, og kongen spurde um tidend; kvad han:
  
 
<blockquote>
 
<blockquote>
 
5.
 
5.
 
<br>"Me hev ikkje heppa
 
<br>"Me hev ikkje heppa
<br>havt me ærend,
+
<br>havt med ærend,
 
<br>hestane trøytna
 
<br>hestane trøytna
 
<br>paa høge fjelli,
 
<br>paa høge fjelli,
Linje 88: Linje 88:
 
</blockquote>
 
</blockquote>
  
Kongen baud at dei skulde fara ein gong til, og sjølv fór han med. Men då dei kom upp på fjellet og såg utyver Svåvaland, såg dei brand i landet og store dumbe-ròk etter hestar. Kongen reid ned av fjellet og fram i landet og tok natt-lege ved ei å. Atle heldt vakt og fór yver åi. Han fann eitt hus. Ein stor fugl sat på huset og skulde vakte det, men var sovna. Atle baneskaut fuglen med spjotet sitt; men i huset fann han kongsdotteri Sigrlinn og Ålov, dotter til jarlen, og førde dei båe burt med seg. Frånmar jarl hadde skapt seg i ørnehâm og vàrt dei for hèren med rolldom. Rodmar heit ein konge, bele til Sigrlinn; hann hadde drepi kongen til svåvane og rant og brent landet. Hjorvard konge fikk Sigrlinn og Atle Ålov.
+
Kongen baud at dei skulde fara ein gong til, og sjølv fór han med. Men då dei kom upp på fjellet og såg utyver Svåvaland, såg dei brand i landet og store dumbe-ròk etter hestar. Kongen reid ned av fjellet og fram i landet og tok natt-lege ved ei å. Atle heldt vakt og fór yver åi. Han fann eitt hus. Ein stor fugl sat på huset og skulde vakte det, men var sovna. Atle baneskaut fuglen med spjotet sitt; men i huset fann han kongsdotteri Sigrlinn og Ålov, dotter til jarlen, og førde dei båe burt med seg. Frånmar jarl hadde skapt seg i ørnehâm og vàrt dei for hèren med trolldom. Rodmar het ein konge, bele til Sigrlinn; hann hadde drepi kongen til svåvane og rant og brent landet. Hjorvard konge fikk Sigrlinn og Atle Ålov.
  
  
Linje 104: Linje 104:
 
<br>endå hardan hug
 
<br>endå hardan hug
 
<br>du, hovding, syner."
 
<br>du, hovding, syner."
 
 
<br><br>7.
 
<br><br>7.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 115: Linje 114:
 
<br>inkje gåve tek eg
 
<br>inkje gåve tek eg
 
<br>utan gjevaren fylgjer."
 
<br>utan gjevaren fylgjer."
 
 
<br><br>8.
 
<br><br>8.
 
<br>''VALKYRJA kvad:''
 
<br>''VALKYRJA kvad:''
Linje 121: Linje 119:
 
<br>i Sigarsholmen,
 
<br>i Sigarsholmen,
 
<br>fire færre
 
<br>fire færre
<br>en femti er der:
+
<br>enn femti er der:
 
<br>eitt er av desse
 
<br>eitt er av desse
 
<br>alle det beste,
 
<br>alle det beste,
 
<br>skjolde-kløyvar,
 
<br>skjolde-kløyvar,
 
<br>slegi med gull.
 
<br>slegi med gull.
 
 
<br><br>9.
 
<br><br>9.
 
<br>Ring er i handtak,
 
<br>Ring er i handtak,
Linje 146: Linje 143:
 
<br>heppen i råder,
 
<br>heppen i råder,
 
<br>um førar elles
 
<br>um førar elles
<br>frøæg du stend;
+
<br>fræg du stend;
 
<br>eld lét du herja
 
<br>eld lét du herja
 
<br>hovdings bygder,
 
<br>hovdings bygder,
 
<br>endå dei ikkje
 
<br>endå dei ikkje
 
<br>deg utferd gjorde.
 
<br>deg utferd gjorde.
 
 
<br><br>11.
 
<br><br>11.
 
<br>Men Rodmar råder
 
<br>Men Rodmar råder
Linje 163: Linje 159:
 
</blockquote>
 
</blockquote>
  
Hjorvard svarar at han vil gjeva Helge hèrfolk, um han vil hemne morfar sin. Då leita Helge upp sverdet som Svåva hade vist han til. So fór han og Atle og felte Rodmar og gjorde mange storverk.
+
Hjorvard svarar at han vil gjeva Helge hèrfolk, um han vil hemne morfar sin. Då leita Helge upp sverdet som Svåva hadde vist han til. So fór han og Atle og felte Rodmar og gjorde mange storverk.
  
  
Linje 179: Linje 175:
 
<br>og briskar dykk trygge,
 
<br>og briskar dykk trygge,
 
<br>kanne meg namnet til kongen!"
 
<br>kanne meg namnet til kongen!"
 
 
<br><br>13.
 
<br><br>13.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 187: Linje 182:
 
<br>freke jarnborger
 
<br>freke jarnborger
 
<br>um floten hans ligg,
 
<br>um floten hans ligg,
<br>ikje troll oss tyner."
+
<br>ikkje troll oss tyner."
 
 
 
<br><br>14.
 
<br><br>14.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 197: Linje 191:
 
<br>av fylkjer du er,
 
<br>av fylkjer du er,
 
<br>med du stamnbu stend."
 
<br>med du stamnbu stend."
 
 
<br><br>15.
 
<br><br>15.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 206: Linje 199:
 
<br>stod eg ofte
 
<br>stod eg ofte
 
<br>og kjøvde kveldsridur.
 
<br>og kjøvde kveldsridur.
 
 
<br><br>16.
 
<br><br>16.
 
<br>Kva heiter du tru,
 
<br>Kva heiter du tru,
<br>like-svoltne troll,
+
<br>lik-svoltne troll,
 
<br>nemn far din, føle tøkja.
 
<br>nemn far din, føle tøkja.
 
<br>Gjev nede i jordi
 
<br>Gjev nede i jordi
 
<br>ni raster du låg,
 
<br>ni raster du låg,
 
<br>og bar voks deg på barmen!"
 
<br>og bar voks deg på barmen!"
 
 
<br><br>17.
 
<br><br>17.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 223: Linje 214:
 
<br>han frå bøndene tok,
 
<br>han frå bøndene tok,
 
<br>fyrr banehogg Helge gav honom."
 
<br>fyrr banehogg Helge gav honom."
 
 
<br><br>18.
 
<br><br>18.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 232: Linje 222:
 
<br>rauste drengjer,
 
<br>rauste drengjer,
 
<br>um staken ikkje der stod."
 
<br>um staken ikkje der stod."
 
 
<br><br>19.
 
<br><br>19.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 241: Linje 230:
 
<br>på lur etter skip
 
<br>på lur etter skip
 
<br>og drog Lodvars karar i kav.
 
<br>og drog Lodvars karar i kav.
 
 
<br><br>20.
 
<br><br>20.
 
<br>Kneggje du gjorde,
 
<br>Kneggje du gjorde,
<br>gjekk du 'kje skoren
+
<br>gjekk du 'kje skoren,
<br>no svinger Rimgjerd sin svans;
+
<br>no svingar Rimgjerd sin svans;
 
<br>langt atti du visst
 
<br>langt atti du visst
 
<br>hev, Atle, ditt hjarta,
 
<br>hev, Atle, ditt hjarta,
 
<br>um so du heste-mål hev."
 
<br>um so du heste-mål hev."
 
 
<br><br>21.
 
<br><br>21.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 258: Linje 245:
 
<br>hugast meg so,
 
<br>hugast meg so,
 
<br>og set ikkje halen so høgt."
 
<br>og set ikkje halen so høgt."
 
 
<br><br>22.
 
<br><br>22.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 266: Linje 252:
 
<br>side-beini
 
<br>side-beini
 
<br>skal eg deg fli,
 
<br>skal eg deg fli,
<br>kjem di i mine klypar."
+
<br>kjem du i mine klypar."
 
 
 
<br><br>23.
 
<br><br>23.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 276: Linje 261:
 
<br>ditt u-fryske,
 
<br>ditt u-fryske,
 
<br>um du upp under kjølen kom."
 
<br>um du upp under kjølen kom."
 
 
<br><br>24.
 
<br><br>24.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>"Vakna du Helge
 
<br>"Vakna du Helge
 
<br>og viljug gjev bót
 
<br>og viljug gjev bót
<br>for du Hate hogg med;
+
<br>for du Hate hogg ned;
 
<br>ei natt i kleven
 
<br>ei natt i kleven
<br>med kulteneg sove,
+
<br>med kulten eg sov,
 
<br>då fær eg beigen bøtt."
 
<br>då fær eg beigen bøtt."
 
 
<br><br>25.
 
<br><br>25.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 294: Linje 277:
 
<br>haugtroll det verste,
 
<br>haugtroll det verste,
 
<br>hendigt høve for deg."
 
<br>hendigt høve for deg."
 
 
<br><br>26.
 
<br><br>26.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 305: Linje 287:
 
<br>at eg ikkje kann
 
<br>at eg ikkje kann
 
<br>dykk bane-beigen gjeva."
 
<br>dykk bane-beigen gjeva."
 
 
<br><br>27.
 
<br><br>27.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 313: Linje 294:
 
<br>var ho for seg sjølv
 
<br>var ho for seg sjølv
 
<br>med skipi å berge
 
<br>med skipi å berge
<br>eller fór det fleiri saman?"
+
<br>eller fór det fleire saman?"
 
 
 
<br><br>28.
 
<br><br>28.
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
 
<br>''RIMGJERD kvad:''
Linje 321: Linje 301:
 
<br>mjøllkvite hjelmprydde møy;
 
<br>mjøllkvite hjelmprydde møy;
 
<br>folar riste seg,
 
<br>folar riste seg,
<br>av fakstet det dreiv
+
<br>av fakset det dreiv
 
<br>dogg i djupe dalar,
 
<br>dogg i djupe dalar,
 
<br>hagl i høge skogar,
 
<br>hagl i høge skogar,
 
<br>derfrå kjem vokster og vår.
 
<br>derfrå kjem vokster og vår.
 
<br>skamlegt var alt som eg såg."
 
<br>skamlegt var alt som eg såg."
 
 
<br><br>29.
 
<br><br>29.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 335: Linje 314:
 
<br>skip er berga
 
<br>skip er berga
 
<br>og siklings menn alle saman."
 
<br>og siklings menn alle saman."
 
 
<br><br>30.
 
<br><br>30.
 
<br>''ATLE kvad:''
 
<br>''ATLE kvad:''
Linje 343: Linje 321:
 
<br>eit sjømerke likt
 
<br>eit sjømerke likt
 
<br>til låt du vert,
 
<br>til låt du vert,
<br>der du i steini er støytt."
+
<br>der du i stein er støytt."
 
</blockquote>
 
</blockquote>
  
Linje 349: Linje 327:
 
'''IV.'''
 
'''IV.'''
  
Kong Helge var ein framifrå herman. Han fór til kong Øylime og bela til Svåva, dotter hans. Helge og Svåva lovast, og heldt ovleg mykje av einannan. Svåva var heime hjå far sin, men Helge i hernad; Svåva var valkyrje som fyrr. Hedin var heime hjå far sin, kong Hjorvard, i Noreg. Hedin fór einsleg heim og skogen jol-aftan og råka eit trollkvende; ho reid på ein varg og hadde ormar til taumar og baud Hedin fylgje. "Nei", sagde han. Ho sae: "Dette skal du bøte for ved brage-staupet." Um kvelden var det lovnadgjeving: blótgalten vart framleidd; mennene lagde hendene sine på han og gjorde brage-lovnaden. Hedin lova å vinne Svåva, dotter til Øylime, kjærasten til Helge, bror hans; men han trega dette so hardt, at han gjekk og fór villstigar sud yver land til han fann Helge, bror sin.
+
Kong Helge var ein framifrå hermann. Han fór til kong Øylime og bela til Svåva, dotter hans. Helge og Svåva lovast, og heldt ovleg mykje av einannan. Svåva var heime hjå far sin, men Helge i hernad; Svåva var valkyrje som fyrr. Hedin var heime hjå far sin, kong Hjorvard, i Noreg. Hedin fór einsleg heim or skogen jol-aftan og råka eit trollkvende; ho reid på ein varg og hadde ormar til taumar og baud Hedin fylgje. "Nei", sagde han. Ho sae: "Dette skal du bøte for ved brage-staupet." Um kvelden var det lovnadgjeving: blótgalten vart framleidd; mennene lagde hendene sine på han og gjorde brage-lovnaden. Hedin lova å vinne Svåva, dotter til Øylime, kjærasten til Helge, bror hans; men han trega dette so hardt, at han gjekk og fór villstigar sud yver land til han fann Helge, bror sin.
  
 
<blockquote>
 
<blockquote>
Linje 362: Linje 340:
 
<br>med eine du kjem
 
<br>med eine du kjem
 
<br>oss å finne?"
 
<br>oss å finne?"
 
 
<br><br>32.
 
<br><br>32.
 
<br>''HEDIN kvad:''
 
<br>''HEDIN kvad:''
Linje 373: Linje 350:
 
<br>bruri di eigi,
 
<br>bruri di eigi,
 
<br>ved brage-staupet."
 
<br>ved brage-staupet."
 
 
<br><br>33.
 
<br><br>33.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 388: Linje 364:
 
<br>men eg likevel liter
 
<br>men eg likevel liter
 
<br>på ein lagnad god."
 
<br>på ein lagnad god."
 
 
<br><br>34.
 
<br><br>34.
 
<br>''HEDIN kvad:''
 
<br>''HEDIN kvad:''
<br>"DU sae Helge
+
<br>"Du sae Helge
 
<br>at Hedin var verd
 
<br>at Hedin var verd
 
<br>godt av deg
 
<br>godt av deg
Linje 414: Linje 389:
 
<br>Sigrlinn-sonen
 
<br>Sigrlinn-sonen
 
<br>på Sigars-vollom."
 
<br>på Sigars-vollom."
 
 
<br><br>36.
 
<br><br>36.
 
<br>Helge sende
 
<br>Helge sende
Linje 424: Linje 398:
 
<br>um fylkjeren ho
 
<br>um fylkjeren ho
 
<br>vil finne i live."
 
<br>vil finne i live."
 
 
<br><br>37.
 
<br><br>37.
 
<br>''SIGAR kvad:''
 
<br>''SIGAR kvad:''
Linje 435: Linje 408:
 
<br>fyrr den gjævborne
 
<br>fyrr den gjævborne
 
<br>gjeng or heimen."
 
<br>gjeng or heimen."
 
 
<br><br>38.
 
<br><br>38.
 +
<br>''SVÅVA kvad:''
 +
<br>"Kva vart Helge,
 +
<br>Hjorvard-sonen?
 +
<br>Såre sorgi
 +
<br>set åt meg no,
 +
<br>um sjø honom sveik;
 +
<br>men um sverd honom beit,
 +
<br>skade og skam
 +
<br>skuld mannen have!"
 +
<br><br>39.
 
<br>''SIGAR kvad:''
 
<br>''SIGAR kvad:''
 
<br>"Det fall her i dag
 
<br>"Det fall her i dag
Linje 446: Linje 428:
 
<br>um det denne venda
 
<br>um det denne venda
 
<br>vandt turvtest."
 
<br>vandt turvtest."
 
 
<br><br>40.
 
<br><br>40.
 
<br>''HELGE kvad:''
 
<br>''HELGE kvad:''
Linje 457: Linje 438:
 
<br>odden vann alt
 
<br>odden vann alt
 
<br>inn åt hjarta.
 
<br>inn åt hjarta.
 
 
<br><br>41.
 
<br><br>41.
 
<br>Eg bed deg Svåva
 
<br>Eg bed deg Svåva
Linje 467: Linje 447:
 
<br>og unge kjempa
 
<br>og unge kjempa
 
<br>din elskhug gjeve!"
 
<br>din elskhug gjeve!"
 
 
<br><br>42.
 
<br><br>42.
 
<br>''SVÅVA kvad:''
 
<br>''SVÅVA kvad:''
 
<br>"Mælt eg hadde
 
<br>"Mælt eg hadde
 
<br>i Munarheim,
 
<br>i Munarheim,
<br>då Helge meg traust
+
<br>då Helge meg raust
 
<br>ringar gav,
 
<br>ringar gav,
 
<br>at aldri godviljug,
 
<br>at aldri godviljug,
Linje 478: Linje 457:
 
<br>ei u-kjend kjempe
 
<br>ei u-kjend kjempe
 
<br>i armen eg tok."
 
<br>i armen eg tok."
 
 
<br><br>43.
 
<br><br>43.
 
<br>''HEDIN kvad:''
 
<br>''HEDIN kvad:''

Nåværende revisjon fra 26. feb. 2021 kl. 12:49

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif


Edda-Kvæde
Norrøne fornsongar
(Andre utgåve, 1928)


På nynorsk ved
Ivar Mortensson-Egnund


Kvædet um Helge Hjordvardsson


I.

Hjorvard het ein konge. Han hadde fire konur; ei het Alvhild, son deira het Hedin; den andre het Særeid, deira son het Humlung; den tridje het Sinrjod og deira son het Hymling. Kong Hjorvard hadde gjord ein lovnad, at han vilde vinne det kvendet han visste vera det venaste. Han spurde at kong Svåvne åtte ei ovleg ven dotter som het Sigrlinn. Idmund het jarlen til Hjorvard; han fór på beleferd for kongen til Sigrlinn. Hann var hjå kong Svåvne heile vetteren. Frånmar het jarlen der, fostre til Sigrlinn; dotter hans het Ålov. Jarlen gjorde at møyi vart nekta; og Atle fór heim. - Atle, son åt jarlen, stod ein dag ved ein lund; men ein fugl sat i greinom uppyver han og hadde høyrt, at mennene hans hadde kalla dei kvendi venast som kong Hjorvard åtte. Fuglen kvitra; Atle lydde etter kva han sagde; han kvad:

1.
"Såg du Sigrlinn
Svåvnes dotter,
møyi fagrast
i Munarheim?
Likevel hæve
tykkjest Hjorvards
kvende for gutom
ved Glases-lund."

2.
ATLE kvad:
"Vil du med Atle,
Idmundssonen,
meir mæle,
mangvise fugl?

FUGLEN kvad:
"Det vil eg, um blót
du ber meg, gjæving,
og fritt fær velja
det eg vil på garden."

3.
ATLE kvad:
"Tak ikkje kongen
eller kongs søner
og ikkje dei fagre
hovdings frugur;
tingast vil me,
som det vener høver."

4.
FUGLEN kvad:
"Hov vil eg hava
og horger mange,
gullhyrnde kyr
frå konge-gården,
um honom Sigrlinn
søv på armen
og u-nøydd den høge
herren fylgjer."

Dette var fyrr Atle fór; men då han kom heim att, og kongen spurde um tidend; kvad han:

5.
"Me hev ikkje heppa
havt med ærend,
hestane trøytna
paa høge fjelli,
Sæmorn laut me
sidan vada,
då vart oss nekta
dotter til Svåne,
den herleg prydde
me heim vilde føre."

Kongen baud at dei skulde fara ein gong til, og sjølv fór han med. Men då dei kom upp på fjellet og såg utyver Svåvaland, såg dei brand i landet og store dumbe-ròk etter hestar. Kongen reid ned av fjellet og fram i landet og tok natt-lege ved ei å. Atle heldt vakt og fór yver åi. Han fann eitt hus. Ein stor fugl sat på huset og skulde vakte det, men var sovna. Atle baneskaut fuglen med spjotet sitt; men i huset fann han kongsdotteri Sigrlinn og Ålov, dotter til jarlen, og førde dei båe burt med seg. Frånmar jarl hadde skapt seg i ørnehâm og vàrt dei for hèren med trolldom. Rodmar het ein konge, bele til Sigrlinn; hann hadde drepi kongen til svåvane og rant og brent landet. Hjorvard konge fikk Sigrlinn og Atle Ålov.


II.

Hjorvard og Sigrlinn fekk ein son, stor og vén; han var tagal; inkje namn feste seg ved han. Han sat på ein haug; han såg nie valkyrjur ride, og ei av dei var sjålegast: ho kvad:

6.
"Seint vil du råde
for ringar, Helge,
rike Rodulsvollar
- ørn gol årle -
um alltid du tegjer,
endå hardan hug
du, hovding, syner."

7.
HELGE kvad:
"Kva lét du meg njote
i namne-gåve,
du bjarte bruri
som byd meg namn?
Vel dine ord
vega må du,
inkje gåve tek eg
utan gjevaren fylgjer."

8.
VALKYRJA kvad:
"Sverd veit eg liggje
i Sigarsholmen,
fire færre
enn femti er der:
eitt er av desse
alle det beste,
skjolde-kløyvar,
slegi med gull.

9.
Ring er i handtak,
hug i midja,
otte i odden
for den som eig det,
frametter eggi
ligg orm blodut,
um sverdrygg sveiver
sleva si rove."

Øylime het ein konge, dotter hans var Svåva; ho var valkyrje og reid sky og sjoø. Det var ho som gav Helge dette namnet og berga han ofte sidan i slag.

10.
HELGE kvad:
"Du er ikkje, Hjorvard,
heppen i råder,
um førar elles
fræg du stend;
eld lét du herja
hovdings bygder,
endå dei ikkje
deg utferd gjorde.

11.
Men Rodmar råder
for ringane dei,
som ættingar våre
til eige hadde,
lite mun han
livredd vera,
trur alle er daude
som arv kann taka."

Hjorvard svarar at han vil gjeva Helge hèrfolk, um han vil hemne morfar sin. Då leita Helge upp sverdet som Svåva hadde vist han til. So fór han og Atle og felte Rodmar og gjorde mange storverk.


III.

Helge drap Hate jotun, der han sat på eit berg. Helge og Atle låg med skip i Hatafjord; Atle heldt vakt fyrste luten av natti.

12.
RIMGJERD, dotter til Hate, kvad:
"Kven er dei holdar
i Hatafjorden
som ligg med skjoldtekte skip?
Byrgt lèt de
og briskar dykk trygge,
kanne meg namnet til kongen!"

13.
ATLE kvad:
"Helge han heiter,
den hovdingen kann
ikkje du mein taka;
freke jarnborger
um floten hans ligg,
ikkje troll oss tyner."

14.
RIMGJERD kvad:
"Og kva heiter du,
ovstore kult,
korleis kallar deg karar?
Framifrå trudd
av fylkjer du er,
med du stamnbu stend."

15.
ATLE kvad:
"Atle eg heiter,
eg atal deg røynest,
gyrom er eg gram;
våt i stamni
stod eg ofte
og kjøvde kveldsridur.

16.
Kva heiter du tru,
lik-svoltne troll,
nemn far din, føle tøkja.
Gjev nede i jordi
ni raster du låg,
og bar voks deg på barmen!"

17.
RIMGJERD kvad:
"Rimgjerd eg heiter,
og Hate far min,
ovsterk jotun er han;
mange brurer
han frå bøndene tok,
fyrr banehogg Helge gav honom."

18.
ATLE kvad:
"Du heldt deg troll-ty
kring hovding-skipet
og låg i fjordmynnet fyre;
til Rån du rak
rauste drengjer,
um staken ikkje der stod."

19.
RIMGJERD kvad:
"Dåra er du,
i draume gjeng du,
svevn hev sigi på deg;
det var mor mi som låg
på lur etter skip
og drog Lodvars karar i kav.

20.
Kneggje du gjorde,
gjekk du 'kje skoren,
no svingar Rimgjerd sin svans;
langt atti du visst
hev, Atle, ditt hjarta,
um so du heste-mål hev."

21.
ATLE kvad:
"Heste-makti mi
du mun vel røyne,
stigg eg av skip på land;
hard-banka vert du,
hugast meg so,
og set ikkje halen so høgt."

22.
RIMGJERD kvad:
"Stig du i land,
um du liter på styrken,
me hittest i Varins-vik;
side-beini
skal eg deg fli,
kjem du i mine klypar."

23.
ATLE kvad:
"Eg flytjer meg ikkje,
fyrr folk vaknar,
um hovding vakt eg held;
ikkje eg undrast,
ditt u-fryske,
um du upp under kjølen kom."

24.
RIMGJERD kvad:
"Vakna du Helge
og viljug gjev bót
for du Hate hogg ned;
ei natt i kleven
med kulten eg sov,
då fær eg beigen bøtt."

25.
HELGE kvad:
"Lodin deg eige,
ditt leide manntjon,
tussen i Tolløy bur,
hundvise jotun,
haugtroll det verste,
hendigt høve for deg."

26.
RIMGJERD kvad:
"Ho vil du hava,
som hamn såg ut
fyrre natti åt folket;
drosi gullprydde
drog frå meg makti;
ho eine veld
at eg ikkje kann
dykk bane-beigen gjeva."

27.
HELGE kvad:
"Høyr no Rimgjerd:
um eg harmen din bøter,
seg då gramen greidt:
var ho for seg sjølv
med skipi å berge
eller fór det fleire saman?"

28.
RIMGJERD kvad:
"Tri gong nie,
men ei tande fyre,
mjøllkvite hjelmprydde møy;
folar riste seg,
av fakset det dreiv
dogg i djupe dalar,
hagl i høge skogar,
derfrå kjem vokster og vår.
skamlegt var alt som eg såg."

29.
HELGE kvad:
"Sjå imot aust,
slegi deg hev
Helge med helruner rame;
på strand og på sjø
skip er berga
og siklings menn alle saman."

30.
ATLE kvad:
"Dag er det, Rimgjerd,
du drygde med Atle,
til æva di vart all;
eit sjømerke likt
til låt du vert,
der du i stein er støytt."


IV.

Kong Helge var ein framifrå hermann. Han fór til kong Øylime og bela til Svåva, dotter hans. Helge og Svåva lovast, og heldt ovleg mykje av einannan. Svåva var heime hjå far sin, men Helge i hernad; Svåva var valkyrje som fyrr. Hedin var heime hjå far sin, kong Hjorvard, i Noreg. Hedin fór einsleg heim or skogen jol-aftan og råka eit trollkvende; ho reid på ein varg og hadde ormar til taumar og baud Hedin fylgje. "Nei", sagde han. Ho sae: "Dette skal du bøte for ved brage-staupet." Um kvelden var det lovnadgjeving: blótgalten vart framleidd; mennene lagde hendene sine på han og gjorde brage-lovnaden. Hedin lova å vinne Svåva, dotter til Øylime, kjærasten til Helge, bror hans; men han trega dette so hardt, at han gjekk og fór villstigar sud yver land til han fann Helge, bror sin.

31.
HELGE kvad:
"Heil vere koma di!
Kva mun du segja
av ny-tidender
frå Noregs land?
Kva er det som det
hev drivi heiman,
med eine du kjem
oss å finne?"

32.
HEDIN kvad:
"Verre våde
vart meg funnen,
[enn eg bror min
bøte kunde];
eg hev kora
den kongeborne,
bruri di eigi,
ved brage-staupet."

33.
HELGE kvad:
"Syt ikkje du,
sannast kann dei
lovnads-ordi
åt oss båe;
meg hovdingen hev
til holmgang stemmt;
um tri næter skal
den striden stande;
uvisst det er
um attende eg kjem,
men eg likevel liter
på ein lagnad god."

34.
HEDIN kvad:
"Du sae Helge
at Hedin var verd
godt av deg
og gåvur store;
deg sømer det betre
sverd å blodge
enn fred å gjeva
fiendom dine."

Dette sa Helge av di han hadde fyresviv um feigdi si og um at fylgjune hans hadde vitja Hedin, då denne såg kvendet ride vargen. Alv, son til Rodmar, het den kongen som hadde hasla Helge voll på Sigarsvoll på tri næter. Det vart ein hard strid, og der fekk Helge banesår.

35.
Då kvad HELGE:
"Ei møy reid vargen
myrke natti,
av Hedin kravde ho
honom å fylgje;
visste ho vel
at vegast skulde
Sigrlinn-sonen
på Sigars-vollom."

36.
Helge sende
Sigar å ride
til Øylime etter
eine-dotter hans:
"Bed ho bu seg
og brått koma,
um fylkjeren ho
vil finne i live."

37.
SIGAR kvad:
"Meg hev Helge
hit no sendt
med deg Svåva
sjølv å mæle;
deg vil hovdingen
hitte gjerne,
fyrr den gjævborne
gjeng or heimen."

38.
SVÅVA kvad:
"Kva vart Helge,
Hjorvard-sonen?
Såre sorgi
set åt meg no,
um sjø honom sveik;
men um sverd honom beit,
skade og skam
skuld mannen have!"

39.
SIGAR kvad:
"Det fall her i dag
ved Frekasteinen
hovding den beste
som beid under soli.
Alv for sigren
eine rådde,
um det denne venda
vandt turvtest."

40.
HELGE kvad:
"Sæl deg, Svåva,
du sterk deg halde,
me finst ikkje her
i heimen meir;
av såri stride
strøymer blodet,
odden vann alt
inn åt hjarta.

41.
Eg bed deg Svåva
- mi brur skal'kje gråte -
at du no vil
min vilje lyde:
du breide for bror min
blæja kvite
og unge kjempa
din elskhug gjeve!"

42.
SVÅVA kvad:
"Mælt eg hadde
i Munarheim,
då Helge meg raust
ringar gav,
at aldri godviljug,
um eine eg vart,
ei u-kjend kjempe
i armen eg tok."

43.
HEDIN kvad:
"Kyss meg, Svåva,
eg kjem ikkje att
til Rogheim eller
til Rodulsfjelli,
fyrr hemnt eg heve
Hjorvards-sonen,
den beste hovding,
som beid under soli."

Helge og Svåva er det sagt vart uppattfødde.