Maríu jartegnir - Einn mvnkr af klavstri Vincencii męllti i moti tiðahalldi varrar frv

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ►


Noen spesialtegn vises ikke på iPhone/iPad.


Maríu jartegnir


Einn mvnkr af klꜹstri Vincencii męllti i moti tiðahalldi varrar frv



St (Varianter fra E

Einn mvnkr af klꜹstri Vincencii męllti i moti tiðahalldi varrar frv[1]

Þa er liðit var fra higatbvrð vars herra Jesu Cristi [mille oc .viii. tigir oc .viii. ár[2], var agiøtr maðr Vrbanvs secundus takande almenniliga stiórn heilagrar gvðs kristni, hann var einarðr maðr ok ørvggr i kirkivnnar rettinde. A setta ári sins pavadoms kemr hann allt hingat i Galliam, halldande mikit þing ok breitt i þeim stað, er Claremons heitir. Þar styrkir hann allar gerðir sinna forverara Gregorij septimi ok Victoris tercij, þviat þann tima var mikit svndrþycki [millvm kennimanna[3] oc cvriam sakir þeirrar vpprásar, at Gregorivs septimvs toc aptr vndir kirkivna þat frelsi, er Adrianvs primvs hafði vt gefit i fyrsto Karvlo Magno, sem fyrr var greint i søgv Gregorij sexti. Þvi skipar Vrbanvs secvndvs[4] i Claremons, lø̨gtakande með vallde sø̨lla gvðs postola Petri et Pꜹli, at engi vm alldr skal nøckvra kirkivnnar virðing þiggia af veralldligvm høfðingivm keisørvm eða konvngvm. A þvi sama þingi skipar hann mø̨rg[5] nytsamlig decreta, millvm hverra hann byðr obrigðiliga, at hvern lꜹgardag geriz[6] virðing varri frv sancte Marie gvðs moþvr vm alla kristni með fvllri tiðagerð ok hatiðligri[7] messv, þegar eigi standa [storir messvdagar ꜳ[8].

Var hann i þessi skipan miøk nytsamligr ok kristninni hialpvø̨nligr, þviat sva sem lꜹgardagr er hvrð fyrir drottinsdegi, sva er gvðs moðir Maria paradisar port fyrir eilifvm fagnaði, oc sva sem engi nair drottinsdegi, vtan hann gangi þangat lꜹgardag, sva fęr engi eilifan fagnað, vtan himinrikis port ivngrv Maria leiði hann þagat. Þvi hefir heiløg kristni iafnan þroaz meirr ok meirr i hennar þionkan[9] með hversdagligvm tiðalesningi, lꜹgardaga halldi, með føstvm ok tiðagerð sømiligri, með messvsø̨ng ok ølmvsugiø̨ði. Ok til þess at ver heyrim, hversv miskvnn er þeim reiðubuin, sem gvðs moþvr vegsama, enn hinvm bardagi ok pina, sem hana vanvirða, skulu ver setia nøckut ø̨fintyr af skilningi þeira[10] fyrr sagðra greina, þott aðr se þat vitað fyrir otøluligan vitnisbvrð ritninganna[11].

J þann tima sem inn leiddizt [hversdagligr tiðalesningr[12] søllar gvðs moðvr Marie, var þat viða[13] i kristninni glaðliga tekit með hiartaligvm fagnaði, þviat goðvm mønnvm synduz þør ø̨mbunir miøk skemtiligar, sem drotningin [het þeim fyrir[14], er dagliga less hennar tiðir, hvat skrifat stendr in miraculis beate uirginis. Her með er lesit, at eitt klavstr heilags Vincencij tok með greindu tiðahalldi ok hellt vm þriv ár. Enn eptir þat liðit mø̨glaðe[15] moti tiðahalldinu einn broðir, hann het Gaðo[16], slior ok lastavðigr i sinu lifi, enn snarpr ok kyndvgr i klokvm[17] frambvrði, þottiz miøk vitr ok oðrvm framarr i grein ok smasmygle, hvar fyrir hann setr a mikinn flvtning fyrir brøðrvm, at þvilic nyivng se engis[18] hattar þolandi[19] vpp a þann reglvþnga, er þeir hafa aðr[20] bera, reiknande hvat fra øðrv, at þeim megi sem mest synaz, hvat þeir hafa vndir standa, at þvi helldr skuli [Mariv tiðirnar af leggiaz[21]. Ok sva [kemr hann[22] sinvm prettuisligvm fortølvm, at brø̨ðr samþyckia honvm. Enn litlvm tima siðarr reiddiz[23] gvðlig hefnd vpp a þetta klꜹstr með ymisligvm bardaga, sva at i sino[24] syndagiallde kemr þeim annarr ofagnaðr, þegar annarr er vti, stolit ok rø̨nt er þeira goz, brend ero þeira herbergi i dynianda loga, hvskarlar þeira ok heimamenn ero selldir vndir sverð eða ø̨xi sinna ovina. Sva þrøngviz[25] upp a þann lifnat mikil ogipta, at þeir þickiaz vm siðir eigi þola mega, ok gera brøðr nockura[26] af sinv kapitvlo til herra keiserens kveinande[27] af fyrr søgðvm ofriði, biðiande at hann leggi til nøckut hialprø̨ði með þeim. Herra konungrinn[28] svarar sva þeira mali: „Hvat kallzit þer eða kiø̨rit af yðvarri ohamingiv, biðeande oss dꜹðligan mann styrks eða vinattv, þar sem oss er senniliga flvtt, at þer hafit afrø̨kz ok brott rekit sealfa miskvnnar moðvrina, hennar þionostv hafnande. Þvi ero rett makliga komande, yfir yðr illir lvtir fallende, at þer sealfir þat uitande, miskunnar portið aptr strengiande.“ Fyrir þvilic orð keiserans falla brøðr til iarðar, iatande sina sekt við almatkan gvð ok hans sø̨tuztv moþvr, fyrir sic heitande ok sina brø̨ðr iatande, at heþan af skulo þeir støðuct hallda Mario tiðir, sva sem þeir vilia forðaz frvinner misþyct ok stvndligan bardaga. Oc eptir þetta heit serr til þeira bliðliga ivngfrv sancta Maria, tendrendi keiserens hvg [með miclvm[29] goðvilia, klꜹstrið i bezta pvnkt aptr skipande, innan litils tima þat gerande. Profvðu þat brøðr Vincencij, hvart betra var þiona fortolvm Gaðonis[30] eða lofsongvm beate uirginis.


D2

Her segir af vorrar frv tidum

Swo segir Petrvs, at i þui munklifi, sem heitir Petra Pertusa skamt fra munklifi heilags Uincencij, var skipad af brædrum ok halldit vm þria vetr, at eptir þær tidir, sem brædrunum var skylldugt at syngia, skylldi þeir lesa tidir vorrar frv. Einn munkr er Gazo het, ranglatr ok illz lifnadar enn miok ordigr ok margtaladr, kærdi sik fast um þat ok sagdi eigi rettliga mega leggia suo mikinn þunga ꜳ brædrna vm þat fram, sem bodit war i þeira reglu, ok sagdi þeim vel mega nægiazt, þo at þeir legdi engar nyiungar inn i sinn sid. Hann feck her til margar greinir ok skynsemdir at sanna sitt mal, ok med sinni þrætu feck hann þui vid komit, at brædrnir letu af at segia tidir iungfrv Marie. Þegar risu upp margir uolldugir menn ok gerdu otalligar meingerdir ok skada þui sama klaustri, var gripit godz munkanna ok ræntir þeira menn, brendir þeira bæir ok særdir ok drepnir þeira þionustumenn. Þeir senda ok fara sialfir til Saxlandz keisara, ok at þarflausu, þuiat þeir fa enga retting sinna mala. „Þa kuomu þeir til min, sagdi fyrr sagdr byskup Petrvs, kærandi fyrir mer sina vesold. Sagdi ek sakir þess þeim þetta hafa til borit, at þeir hofdu fra ser rekit modur hins sanna fridar?“ Þeira sendimenn falla þegar til iardar, segiandi sik alldri hedan af skulu uppgefa at segia lof sællar iungfrv Marie, feingu suo þegar frid ok nadir, ok helldu vel sitt heit. Morgum ꜳrum sidar sem lidit var fra hingatburd vors herra Jesu Kristz þusund niutigir ok fim ꜳr, skipadi Vrbanus pafi ꜳ kennimanna þingi vid Claromontem i Gallia, at lesa skylldi tidir af iungfrv Marie ok henni skylldi syngia hatidliga huern laugardag.



Fotnoter:

  1. ↑ Af Vrbano pafa Overskrift i E.
  2. ↑ [þvsund ára ok atta tigir E.
  3. ↑ [kirkiunnar E.
  4. ↑ qvartus E.
  5. ↑ ok tilf. E.
  6. ↑ einkannlig tilf. E.
  7. ↑ sæmiligri E.
  8. ↑ [fyrir storir messudagar E.
  9. ↑ þionustu E.
  10. ↑ mgl. E.
  11. ↑ eiginligra ritninga E.
  12. ↑ [tidalesningrinn E.
  13. ↑ sidann E.
  14. ↑ [hefir þeim fyrir heitid E.
  15. ↑ mauglar þar E.
  16. ↑ Gazo E.
  17. ↑ klokligum E.
  18. ↑ einskis E.
  19. ↑ saal. E; þolanda St.
  20. ↑ at tilf. E.
  21. ↑ [þeir tidirnar af leggia E.
  22. ↑ [saal. E; sem hann kemr St.
  23. ↑ reidizt E.
  24. ↑ mgl. E.
  25. ↑ þraungdizt E.
  26. ↑ tilf. E.
  27. ↑ kueinkandi E.
  28. ↑ keisarinn E.
  29. ↑ [til mikils E.
  30. ↑ Gazonis E.
Hentet fra «https://heimskringla.no/index.php?title=Maríu_jartegnir_-_Einn_mvnkr_af_klavstri_Vincencii_męllti_i_moti_tiðahalldi_varrar_frv&oldid=71833»