XIX. Kong Olavs likferd

Fra heimskringla.no
Revisjon per 11. jan. 2016 kl. 18:24 av Jesper (diskusjon | bidrag) (Kong Olavs likferd)
(diff) ← Eldre revisjon | Nåværende revisjon (diff) | Nyere revisjon → (diff)
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Norsk.gif


Oldnorsk lesebok for begynnere


XIX. Kong Olavs likferd


Þorgils Hálmuson ok Grímr hǫfðu í sinni varðveizlu[1] lík Ólafs konungs ok váru um þat mjǫk hugsjúkir,[2] hvernug þeir fengi til gætt[3] at eigi næði[4] úvinir konungs at misfara[5] með líkinu; því at þeir heyrðu þær rœður bónda, at þat ráð mundi til liggja,[6] ef lík konungs fynnist,[7] at brenna þat eða flytja út á sæ ok søkkva niðr. Þeir feðgar[8] hǫfðu sét um nóttina svá sem kertislog[9] brynni[10] þar yfir er lík Ólafs konungs var í valnum, ok svá síðan, er þeir hǫfðu fólgit[11] líkit, þá sá þeir jafnan um nætr ljós þannug[12] til er konungrinn hvíldi. Þeir hræddust at úvinir konungs mundu leita líksins þar er var, ef þeir sæi[13] þessi merki; var þeim Þorgilsi[14] títt[15] at flytja líkit í brott til þess staðar nǫkkurs[16] er þat væri vel komit. Þeir þorgils gerðu kistu ok vǫnduðu[17] sem mest ok lǫgðu þar í lík konungs. En síðan gerðu þeir aðra[18] líkkistu ok báru þar í halm ok grjót, svá at þat skyldi vera mannshǫfgi,[19] luktu þá kistu vandliga.[20] Ok er brottu var af Stiklastǫðum alt lið bónda, þá bjoggu[21] þeir Þorgils ferð sína; fekk hann róðrarferju[22] nǫkkura; váru þeir saman menn sjau eða átta, ok allir frændr eða vinir Þorgils. Þeir fluttu lík konungs til skips leyniliga ok settu kistuna undir piljur niðr. Kistu þá hǫfðu þeir ok með sér er grjótit var í, settu hana í skip, svá at allir menn máttu sjá; fara síðan út eptir firði;[23] fengu gott leiði,[24] kómu at kveldi, er myrkva tók, út til Niðaróss, lǫgðu at við konungsbryggju. Síðan sendi Þorgils menn upp í bœinn ok lét segja Sigurði byskupi at þeir fóru þar með lík Ólafs konungs. En er byskup spyrr þessi tíðindi, sendi hann þegar menn sína ofan[25] á bryggjur; þeir tóku þar róðrarskútu ok lǫgðu at skipi Þorgils, báðu[26] fá sér lík konungsins. Þeir Þorgils tóku þá kistu er uppi stóð á þiljunum ok báru í skútuna. Síðan reru[27] þeir menn út á fjǫrð, ok søktu þeir þar niðr kistunni. Þá var myrkt af nótt. Þeir Þorgils reru þá upp eptir ánni, til þess er þraut[28] bœinn, ok lǫgðu þar at landi er Saurhlíð heitir; þat var fyrir ofan bœinn. Þá báru þeir upp líkit ok inn í eyðiskemmu nǫkkura, er þar stóð upp frá ǫðrum[29] húsum; vǫktu[30] þeir þar um nóttina yfir líkinu. Þorgils gekk ofan í bœinn; fann hann þá menn at máli[31] er helzt hǫfðu verit vinir Ólafs konungs; spurði hann þá ef þeir vildi taka við líki konungs. Þat þorði engi maðr at gera. Síðan fluttu þeir Þorgils líkit upp með ánni ok grófu þar niðr á sandmel þeir er þar verðr; bjoggu þar um[32] eptir, svá at ekki skyldi[33] þar nývirki[34] á sjá. Hǫfðu þeir þessu lokit[35] ǫllu, áðr dagaði; fóru þá til skips síns, lǫgðu þegar út ór ánni, fóru síðan ferdar sinnar, til þess er þeir kómu heim á Stiklastaði.


____


Adjektivenes komparativ dannes i alm. ved til stammen å føie -ari, superlativ ved -astr; f. eks. spakr - spakari - spakastr; sjelden komparativ ved -ri (og i-omlyd), superlativ ved -str (og i-omlyd); f. eks. stórr - stœrri - stœrstr; langr - lengri - lengstr.

Komparativ bøies i hankj. og intkj. ent. som adjektiver i bestemt form; hunkj. ent. har overalt -i, likeså fl. overalt undtagen i dativ, som har -um.


    Hankj. Hunkj. Intkj. Hankj. Hunkj. Intkj.
Ent. nom. spakari spakari spakara stœrri stœrri stœrra
  gen. dat. akk.       spakara       spakari       spakara       stœrra       stœrri       stœrra

Fl. spakari, stœrri;      dat. spǫkurum, stœrrum.


Superlativ bøies som positiv.


Neste tekst


Fotnoter

  1. forvaring.
  2. bekymret.
  3. hvorledes (hvernug) de kunde få (fengi imperf. konj.) passet på.
  4. imperf. konj. av ná.
  5. fare ille.
  6. at det var deres akt.
  7. fantes (imperfektum konjunktiv).
  8. feðgar, far og sønn.
  9. kjertelys.
  10. imperf. konj. av brenna.
  11. skjult (fela).
  12. þann veg, den vei; i den retning.
  13. imperf. konj. av sjá.
  14. dem Torgils d. e. ham (Grim) og T.
  15. mér er títt, det er mig maktpåliggende.
  16. til et eller annet (eg. noget) sådant sted.
  17. vanda, anvende omhu på.
  18. en annen.
  19. mannstyngde.
  20. omhyggelig (adv.).
  21. imperf. ind. fl. av búa: «gjorde sig rede til å dra avsted».
  22. roferge.
  23. fjorden (dat. ent. av fjǫrðr).
  24. bør.
  25. ned (eg. ovenfra).
  26. bad (imperf. ind. av biðja).
  27. rodde (róa).
  28. hørte op (þrjóta).
  29. andre.
  30. våket (vaka).
  31. fann at máli eg. fant til tale; fikk i tale.
  32. ordnet.
  33. upers.
  34. nyvirke; nylig utført arbeide.
  35. endt (luka).