Þiðreks saga af Bern - Dráp Sigurðar sveins
| Velg språk | Norrønt | Islandsk | Norsk | Dansk | Svensk | Færøysk |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Denne teksten finnes på følgende språk ► |  |
|||||
|
GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunarDráp Sigurðar sveins
342. Frá Niflungum ok Sigurði sveini.
(387) Á þessum tíma í Niflungalandi í þeiri borg, er heitir Vernisa, þar ræðr fyrir Gunnarr konungr ok með honum hans bróðir Högni ok inn þriði þeira mágr, sá er ágætastr hefir verit fyrir öllum köppum ok höfðingjum hvártveggja í Suðrlöndum ok Norðrlöndum, en til þess bar hans afl ok alls konar atgervi, hugprýði ok speki ok framvísi, en þetta var Sigurðr sveinn, er átti Grímhildi, dóttur Aldrians konungs ok systur þeira Gunnars ok Högna, er þá átti Brynhildi ina ríku ok ina fögru. Ok þaðan í frá, er Sigurðr hafði fengk Grímhildar, stóð þetta ríki með mikilli prýði á alla lund, fyrst at því, at jafnmargir höfðingjar, sem þar stýrðu, fengust eigi jafnkappsamir ok máttkir ok fyrir þeim váru hræddir allir þeira óvinir, ok þar næst með því, at meira áttu þeir lausafé, gull ok silfr, en allir konungar aðrir. Þeir váru ærit grimmir sínum óvinum, en hverr þeira var öðrum svá góðr vinr sem allir væri þeir bræðr. Sigurðr sveinn var ok fyrir þeim of alla hluti. Hans hörund var svá hart sem sigg villigaltar eða horn, ok engis konar vápn mátti á festa nema milli herðanna. Þar var hans hörund sem annarra manna.
343. Brigzlyrði Brynhildar ok Grímhildar.
(388) Nú er þat eitt sinn, at drottningin Brynhildr gengr í sína höll ok þar sitr fyrir henni Grímhildr, systir Gunnars konungs. Ok þá er Brynhildr kemr til síns sætis, þá mælti hún til Grímhildar: "Hví ertu svá stolz, at þú stendr eigi upp í gegn mér, drottningu þinni?"
Þá svarar Grímhildr: "Ek kann þat segja þér, hvat til berr, er eigi stend ek upp þér í gegn, þat it fyrsta, at þú sitr í því hásæti, er mín móðir átti, ok em ek eigi verr til komin en þú þar at sitja."
Þá mælti Brynhildr: "Þótt þín móðir ætti þetta sæti ok þinn faðir ætti þessa borg ok þetta land, þá skal ek nú þat eiga, en eigi þú, heldr máttu nú fara of skóga at kanna hindarstíga eftir Sigurði, þínum bónda. Þar til ertu nú komin betr en vera drottning í Niflungalandi."
Þá mælti Grímhlidr: "Því bregðr þú nú mér ok færir mér þat nú í brigzli ok til svívirðingar, er ek hugði, at mér skyldi at vera vegr ok sómi, at minn bóndi sé Sigurðr sveinn. Nú hefr þú upp þenna leik, er þú munt vílja, at vit talim fleira okkar á milli, hvat þér er til sæmdar eða ósæmdar. Seg nú mér fyrstu spurning, er ek spyr þik: Hverr tók þinn meydóm, eða hverr er þinn frumverr?"
Þá svarar Brynhildr: "Þar hefir þú mik spurt þess, er ek kann vel at segja ok mér er engi ósæmd í. Ríki konungr Gunnarr kom til minnar borgar ok með honum margir dýrligir höfðingjar, ok með ráði minna vina tók ek hann til manns, ok var ek honum gift með margs konar prýði ok ger til in dýrligsta veizla með mannfjölda, ok með honum fór ek heim hingat í Niflungaland. Ok þessu vil ek eigi þik leyna og engi annan, ef eftir spyrr, at hann er minn frumverr."
Nú svarar Grímhildr: "Nú lýgr þú þat, er ek spurða þik, sem mér var ván. Sá maðr, er þinn meydóm tók fyrsta sinn, heitir Sigurðr sveinn."
Nú svarar Brynhildr: "Ek varð aldrigi Sigurðar kona ok aldri hann minn maðr."
Þá mælti Grímhildr: "Þat skýt ek hér til þessa fingrgulls, er hann tók af þér, þá er hann hafði tekit þinn meydóm. Þetta sama gull tók hann af þinni hendi ok gaf mér."
Ok nú er Brynhildr sér þetta gull, þá kennir hún, at hún hefir átt, ok nú kemr henni í hug, hversu farit hefir, ok iðrast nú heldr sárliga, hversu þær skulu þreytt hafa með sér of þetta mál, svá at jafnmargir skulu heyrt hafa, ok þessir hlutir eru nú upp komnir fyrir alþýðu, er fyrr hafa fáir menn vitat. Ok svá mikils þykkir Brynhildi þetta vert, at hennar líkami er nú svá rauðr sem nýdreyrt blóð, ok nú þegir hún ok mælir ekki orð, stendr upp ok gengr í brott ok út af borginni.
344. Brynhildr kærir mál sitt við Gunnar ok bræðr hans.
Hún sér reið þriggja manna til borgarinnar. Þeira er inn fyrsti maðr Gunnarr konungr ok hans bróðir Högni ok inn þriði Gernoz. Hún gengr í móti þeim ok veinar ok grætr allsárliga ok rífr sín klæði. Gunnarr konungr ok hans bróðir Högni hafa riðit þenna dag á skóg at veiða dýr, ok er þeir sjá Brynhildi drottning, hversu hún lætr, ok þat vitu þeir eigi, hvat hana mun harma, ok stöðva nú hesta sína.
Þá mælti drottningin: "Ríki Gunnarr konungr, ek gaf mik upp í þitt vald, ok fyrirlét ek mitt ríki ok mína vini ok mína frændr. Þetta allt gerða ek fyrir þínar sakar. Hvárt skaltu eða annarr maðr hefna minnar svívirðingar? Ok ef þú vill eigi hefna mín, þá máttu þó hefna sjálfs þín. Sigurðr sveinn hefir rofit ykkur trúnaðarmál ok sagt sinni konu Grímhildi allt, hversu þú lagðir þinn trúnað undir hann, ok þá er þú fekkt eigí sjálfr mitt lag ok lézt Sigurð svein taka minn meydóm. Þat sama færði Grímhildr mér í brigzli í dag fyrir öllum mönnum."
Þá svarar Högni: "Þú ríka drottning Brynhildr, grát eigi lengr ok haf engi orð um ok lát sem þetta hafi eigi verit."
Þá svarar Brynhildr: "Vel má ek svá láta," sagði hún. "Sigurðr sveinn kom hingat til yðar sem einn vallari, en nú er hann svá stolz ok svá ríkr, at eigi mun langt heðan líða, áðr en þér munuð allir honum þjóna. Ok svá kom hann til mín fyrsta sinni, at eigi vissi hann sinn föður eða sína móður ok enga sína ætt."
Þá mælti Gunnarr konungr: "Frú, eigi skaltu gráta, ok þegi þú þegar í stað. Sigurðr sveinn mun eigi lengi vera várr herra ok mín systir Grímhildr mun eigi vera þín drottning."
(389) Nú gerir Brynhildr eftir því, sem konungrinn bað. Gunnarr konungr ok hans bróðir Högni ríða nú í borgina ok til hallarinnar, ok honum fagna hans menn, ok svá lætr nú Gunnarr konungr ok Högni ok Gernoz sem þeir hafi ekki vættanna spurt ok slíkt it sama Brynhildr. Sigurðr sveinn hefir ríðit á skóg at veiða dýr at skemmta sér með sínum mönnum, ok er hann nú ekki heima þessar hríðir.
345. Ráð Högna.
(390) Fám dögum síðar at kveldi kemr heim Sigurðr sveinn með sínum mönnum. Ok er hann kemr í höllina, þar er inni sitr Gunnarr konungr, stendr konungr upp ok fagnar vel mági sínum, Sigurði svein, ok slíkt sama Högni, hans bróðir, ok Gernoz ok allir þeir, er inni eru, ok þetta kveld drekka þeir ok eru allkátir. Brynhildr drottning er nú allóglöð.
Fám dögum síðar mælti Högni til síns bróður, Gunnars konungs: "Herra, nær villtu ríða út á skóg ok veiða dýr ok vér allir saman?"
Konungr svarar, at hann vill nú út ríða, þá er gott er veðr einn hvern dag. Ok nú líða nokkurir dagar. Þá gengr Högni til steikarahúss ok mælti við steikarann leyniliga: "Þann dag, er á morgin er, skaltu hafa búit snemnia várn mat, ok allar krásir skaltu vera láta saltar, svá sem þú fær föng á, ok ber þat fyrir Sigurð svein, allt er saltast fær þú."
Ok hér eftir gengr hann í brott ok kallar sinn skenkjara ok mælti: "At morgni, er vér mötumst snemma, þá skaltu skenkja oss seint."
Ok nú gengr Högni aftr.
346. Niflungar ok Sigurðr fara á veiðar.
(391) Næsta morgin eftir árdegis kallar Gunnarr konungr ok Högni, at þeir vilja búast at ríða út at veiða dýr. Þar eftir ganga þeir til borða ok snæða.
Ok þá kemr Sigurðr sveinn þar ok mælti til Gunnars konungs: "Herra, hvert villtu ríða? Hví snæðir þú svá snemma?"
Þá svarar konungr: "Vér viljum út ríða at veiða dýr ok skemmta oss. Hvárt villtu fara með oss eða villtu heima vera?"
Þá svarar Sigurðr sveinn: "Herra, villtu ríða út, þá vil ek víst fylgja þér."
Þá mælti konungr: "Gakk þá til borðs ok snæð."
Ok svá gerir hann. Ok þessi steikari ok skenkjari hafa allt svá gert sem Högni bað þá. Þá er þeir hafa snætt, eru búnir þeira hestar ok ríða þeir út á skóginn ok hleypa at dýrum ok slá sínum hundum. Ok þegar er Sigurðr sveinn er út riðinn af borginni, gengr Grímhildr til sinnar rekkju ok leggst niðr at sofa, fyrir þá sök at svá illa er henni við Brynhildi, at eigi vill hún með henni sitja ok enga skemmtan við hana eiga.
Högni hefir riðit nokkuru síðar af borginni en aðrir þeir ok hefir talat við drottningu Brynhildi langa hríð, ok í þeira einmæli er þetta, at Brynhildr biðr Högna, at svá skal hann til haga, at Sigurðr sveinn skal eigi heim koma þat kveld ok at hann megi þann dag deyja. En þar til vill hún gefa honum gull ok silfr ok aðrar gersimar, slíkt allt er hann beiðist. En hann segir, at Sigurðr sveinn er svá mikil kempa, at eigi má hann víst segja þat, hvárt hann getr ráðit hans bana, en við kveðst hann leita munu, at svá megi verða. Ok hér eftir ríðr Högni út á skóginn, en drottning bað hann vel fara ok efna orð sín.
347. Högni myrðir Sigurð svein.
Nú hleypa þeir eftir dýrum ok fara allmæðiliga, ok stundum renna þeir, ok Sigurðr sveinn er þeira fremstr nú sem hvert sinn. Ok nú hafa þeir drepit einn villigölt mikinn, ok hér eftir hafa þeir áðr lengi sótt. Ok þá er hundarnir hafa við festst svínit, skaut Högni sínu spjóti þenna villigölt tíl bana, ok hér yfir standa þeir nú allir ok skera svínit ok taka allt innan ór ok gefa hundum sínum. Ok nú er öllum þeim svá varmt ok nú eru þeir svá móðir, at náliga hyggja þeir, at þeir munu springa. Ok þá koma þeir þar, sem flýtr einn bekkr, ok Gunnarr konungr slær sér niðr ok drekkr ok óðrum megum hans bróðir Högni. Ok þá kemr at Sigurðr sveinn ok slæst þegar niðr at bekkinum sem aðrir þeir. Ok þá stendr upp Högni, er hann hefir drukkit, ok tekr sitt spjót báðum höndum ok leggr milli herða Sigurði svein, svá at stendr í gegnum hans hjarta ok út um brjóstit.
Ok þá mælti Sigurðr sveinn, er hann fekk lagit: "Þess mátti mik eigi vara af mínum mági, er nú gerðir þú, ok ef þetta vissa ek, þá er ek stóð upp á mína fætr, áðr þú ynnir þetta verk at fá mér banasár, þá væri minn skjöldr brotinn ok hjálmr spilltr ok mitt sverð skörðótt ok meiri ván, áðr þetta væri gert, at allir þér fjórir væri dauðir."
Ok hér eftir deyr nú Sigurðr sveinn.
Nú mælti Högni: "Allan þenna morgin höfum vér elt einn villigölt ok vér fjórir fengim hann varla sótt, en nú á lítilli hríð hefi ek veitt einnsaman einn björn eða einn vísund, ok verra væri oss fjórum at sækja Sigurð svein, ef hann væri viðbúinn, en at drepa björn eða vísund, er allra dýra er fræknastr."
Nú mælti Gunnarr konungr: "Víst hefir þú veitt, ok þenna vísund skulum vér heim hafa ok færa Grímhildi, minni systur, hvar sem hún er."
Nú taka þeir upp lík Sigurðar sveins ok fara með heim til borgar.
348. Grímhildr býr um lík Sigurðar.
Ok nú stendr drottning Brynhildr upp á borg ok sér, at Gunnarr konungr ok hans bróðir Högni ok Gernoz ríða til borgar, ok svá, at þar munu þeir fara með Sigurð svein dauðan. Hún gengr ór borginni móti þeim ok mælti, at þeir hafi veitt allra manna heilastir, ok biðr þá nú færa Grímhildi. "Hún sefr í sinni sæng. Faðmi hún hann nú dauðan, því at nú hefir hann þat, sem hann hefir til gert, ok svá Grímhildr."
Þeir bera nú líkit upp at loftinu, ok er læst loftit, ok þegar brjóta þeir upp hurðina ok bera inn líkit ok kasta í sængina upp í fang henni. Ok við þetta vaknar hún ok sér, at Sigurðr sveinn er nú þar í rekkjunni hjá henni ok er nú dauðr.
Þá mælti Grímhildr við Sigurð svein: "Ill þykkja mér þín sár. Hvar fekktu þau? Hér stendr þinn gullbúinn skjöldr heill, ok ekki er hann spilltr, ok þinn hjálmr er hvergi brotinn. Hví vartu svá sárr? Þú munt vera myrðr. Vissi ek, hverr þat hefði gert, þá mætti þat vera hans gjald."
Þá svarar Högni: "Eigi var hann myrðr. Vér eltum einn villigölt, ok sá inn sami villigöltr veitti honum banasár."
Þá svarar Grímhildr: "Sá sami villigöltr hefir þú verit, Högni, ok engi maðr annarra," - ok nú grætr hún sárliga.
Þeir ganga nú brott af loftinu ok inn í höllina ok eru nú kátir ok Brynhildr eigi ókátari.
En Grímhildr kallar sína menn ok lætr taka lík Sigurðar sveins ok búa um allvegliga. Ok er þessi tíðendi spyrjast, at Sigurðr sveinn er drepinn, þá segir þat hverr maðr, at eigi mun eftir lifa í veröldinni ok aldri síðan mun borinn verða því líkr maðr fyrir sakir afls ok hreysti ok allrar kurteisi, kapps ok mildi, er hann hafði umfram hvern mann annarra, ok hans nafn mun aldrigi týnast í þýðverskri tungu ok slíkt sama með Norðmönnum.
