Guðrúnarkviða in forna

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Eddukvæði
Sæmundar-Edda

GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar

Guðrúnarkviða in forna

Þjóðrekr konungr var með Atla ok hafði þar látit flesta alla menn sína. Þjóðrekr ok Guðrún kærðu harma sín á milli. Hon sagði hánum ok kvað:

1.

Mær var ek meyja,

- móðir mik fæddi, -

björt í búri,

unna ek vel bræðrum, -

unz mik Gjúki

gulli reifði,

gulli reifði,

gaf Sigurði.

 

2.

Svá var Sigurðr

of sonum Gjúka

sem væri grænn laukr

ór grasi vaxinn

eða hjörtr hábeinn

of hvössum dýrum

eða gull glóðrautt

af gráu silfri.

 

3.

Unz mér fyrmunðu

mínir bræðr,

at ek ætta ver

öllum fremra;

sofa þeir né máttu-t

né of sakar dæma,

áðr þeir Sigurð

svelta létu.

 

4.

Grani rann at þingi,

- gnýr var at heyra, -

en þá Sigurðr

sjalfr eigi kom;

öll váru söðuldýr

sveita stokkin

ok of vanið vási

und vegöndum.

 

5.

Gekk ek grátandi

við Grana ræða,

úrughlýra

jó frá ek spjalla;

hnipnaði Grani þá,

drap í gras höfði,

jór þat vissi,

eigendr né lifðu-t.

 

6.

Lengi hvarfaðak,

lengi hugir deildusk,

áðr ek of frægak

folkvörð at gram.

 

7.

Hnipnaði Gunnarr,

sagði mér Högni

frá Sigurðar

sárum dauða:

"Liggr of höggvinn

fyr handan ver

Gothorms bani

of gefinn ulfum.

 

8.

Líttu þar Sigurð

á suðrvega;

þá heyrir þú

hrafna gjalla,

örnu gjalla

æzli fegna,

varga þjóta

of veri þínum."

 

9.

"Hví þú mér, Högni,

harma slíka

viljalaussi

vill of segja?

Þitt skyli hjarta

hrafnar slíta

við lönd yfir

en þú vitir manna!"

 

10.

Svaraði Högni

sinni einu,

trauðr góðs hugar,

af trega stórum:

"Þess áttu, Guðrún,

græti at fleiri,

at hjarta mitt

hrafnar slíti."

 

11.

Hvarf ek ein þaðan

annspilli frá

á við lesa

varga leifar;

gerðig-a ek hjúfra

né höndum slá

né kveina um

sem konur aðrar,

þá er sat soltin

of Sigurði.

 

12.

Nótt þótti mér

niðmyrkr vera,

er ek sárla satk

yfir Sigurði;

ulfar þóttumk

öllu betri,

ef þeir léti mik

lífi týna

eða brenndi mik

sem birkinn við.

 

13.

Fór ek af fjalli

fimm dægr talið,

unz ek höll Halfs

háva þekkðak.

 

14.

Sat ek með Þóru

sjau misseri,

dætr Hákonar

í Danmörku;

hon mér at gamni

gullbókaði

sali suðræna

ok svani danska.

 

15.

Hafðu vit á skriftum

þat er skatar léku,

ok á hannyrðum

hilmis þegna,

randir rauðar,

rekka Húna,

hjördrótt, hjalmdrótt,

hilmis fylgju.

 

16.

Skip Sigmundar

skriðu frá landi,

gylltar grímur,

grafnir stafnar;

byrðu vit á borða,

þat er þeir börðusk

Sigarr ok Siggeirr

suðr á Fjóni.

 

17.

Þá frá Grimildr,

gotnesk kona,

hvat ek væra

hyggjuð -- --;

hon brá borða

ok buri heimti

þrágjarnliga

þess at spyrja,

hverr vildi son

systur bæta

eða ver veginn

vildi gjalda.

 

18.

Görr lézk Gunnarr

gull at bjóða

sakar at bæta,

ok it sama Högni.

Hon frétti at því,

hverr fara vildi

vigg at söðla

vagn at beita,

hesti ríða,

hauki fleygja,

öðrum at skjóta

af ýboga.

 

19.

Valdarr Dönum

með Jarizleifi,

Eymóðr þriði

með Jarizskári

inn gengu þá,

jöfrum líkir,

Langbarðs liðar,

höfðu loða rauða,

stuttar brynjur,

steypða hjalma,

skalmum gyrðir,

höfðu skarar jarpar.

 

20.

Hverr vildi mér

hnossir velja,

hnossir velja

ok hugat mæla,

ef þeir mætti mér

margra súta

tryggðir vinna, -

né ek trúa gerða.

 

21.

Færði mér Grímhildr

full at drekka

svalt ok sárligt,

né ek sakar munðak;

þat var of aukit

jarðar magni,

svalköldum sæ

ok sónum dreyra.

 

22.

Váru í horni

hvers kyns stafir

ristnir ok roðnir,

- ráða ek né máttak, -

lyngfiskr langr,

lands Haddingja

ax óskorit,

innleið dyra.

 

23.

Váru þeim bjóri

böl mörg saman,

urt alls viðar

ok akarn brunnin,

umdögg arins,

iðrar blótnar,

svíns lifr soðin,

því at hon sakar deyfði.

 

24.

En þá gleymðu,

er getit höfðu,

öll jöfurs

jórbjúg í sal;

kómu konungar

fyr kné þrennir,

áðr hon sjalfa mik

sótti at máli.

 

Grímhildr kvað:

25.

"Gef ek þér, Guðrún,

gull at þiggja,

fjölð alls féar,

at þinn föður dauðan,

hringa rauða,

Hlöðvés sali,

ársal allan

at jöfur fallinn.

 

26.

Húnskar meyjar,

þær er hlaða spjöldum

ok gera gull fagrt,

svá at þér gaman þykki;

ein skaltu ráða

auði Buðla,

gulli göfguð

ok gefin Atla."

 

Guðrún kvað:

27.

"Vilk eigi ek

með veri ganga

né Brynhildar

bróður eiga;

samir eigi mér

við son Buðla

ætt at auka

né una lífi."

 

Grímhildr kvað:

28.

"Hirð-a-ðu hölðum

heiftir gjalda,

því at vér höfum

valdit fyrri;

svá skaltu láta,

sem þeir lifi báðir

Sigurðr ok Sigmundr,

ef þú sonu fæðir."

 

Guðrún kvað:

29.

"Mák-a ek, Grímhildr,

glaumi bella

né vígrisins

vánir telja,

siz Sigurðar

sárla drukku

hrægífr, huginn

hjartblóð saman."

 

Grímhildr kvað:

30.

"Þann hefi ek allra

ættgöfgastan

fylki fundit

ok framast nökkvi;

hann skaltu eiga,

unz þik aldr viðr,

verlaus vera,

nema þú vilir þenna."

 

Guðrún kvað:

31.

"Hirð-a-ðu bjóða

bölvafullar

þrágjarnliga

þær kindir mér;

hann mun Gunnar

grandi beita

ok ór Högna

hjarta slíta;

munk-at ek létta,

áðr lífshvatan

eggleiks hvötuð

aldri næmik."

 

32.

Grátandi Grímhildr

greip við orði,

er burum sínum

bölva vætti

ok mögum sínum

meina stórra.

 

Grímhildr kvað:

33.

"Lönd gef ek enn þér,

lýða sinni,

Vinbjörg, Valbjörg,

ef þú vill þiggja;

eigðu um aldr þat

ok uni, dóttir."

 

Guðrún kvað:

34.

"Þann mun ek kjósa

af konungum

ok þó af niðjum

nauðig hafa;

verðr eigi mér

verr at ynði

né böl bræðra

at bura skjóli."

 

35.

Senn var á hesti

hverr drengr litinn,

en víf valnesk

hafið í vagna;

vér sjau daga

svalt land riðum,

en aðra sjau

unnir kníðum,

en ina þriðju sjau

þurrt land stigum.

 

36.

Þar hliðverðir

hárar borgar

grind upp luku,

áðr í garð riðum.

 

37.

Vakði mik Atli,

en ek vera þóttumk

full ills hugar

at frændr dauða.

 

Atli kvað:

38.

"Svá mik nýliga

nornir vekja," -

vílsinnis spá

vildi, at ek réða, -

"hugða ek þik, Guðrún

Gjúka dóttir,

læblöndnum hjör

leggja mik í gögnum."

 

Guðrún kvað:

39.

"Þat er fyr eldi,

er éarn dreyma,

fyr dul ok vil

drósar reiði;

mun ek þik við bölvi

brenna ganga,

líkna ok lækna,

þótt mér leiðir séir."

 

Atli kvað:

40.

"Hugða ek hér í túni

teina fallna,

þá er ek vildak

vaxna láta,

rifnir með rótum,

roðnir í blóði,

bornir á bekki,

beðit mik at tyggva.

 

41.

Hugða ek mér af hendi

hauka fljúga

bráðalausa

bölranna til;

hjörtu hugða ek þeira

við hunang tuggin,

sorgmóðs sefa,

sollin blóði.

 

42.

Hugða ek mér af hendi

hvelpa losna,

glaums andvana,

gylli báðir;

hold hugða ek þeira

at hræum orðit,

nauðigr nái

nýta ek skyldak."

 

Guðrún kvað:

43.

"Þar munu seggir

of sæing dæma

ok hvítinga

höfði næma;

þeir munu feigir

fára nátta

fyrir dag litlu,

drótt of bergja."

 

Atli kvað:

44.

"Lægja ek síðan,

né ek sofa vildak,

þrágjarn í kör;

þat man ek görva."