Hamðismál

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Eddukvæði
Sæmundar-Edda

GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar

Hamðismál

1.

Spruttu á tái

tregnar íðir,

græti alfa

in glýstömu;

ár of morgin

manna bölva

sútir hverjar

sorg of kveykva.

 

2.

Var-a þat nú

né í gær,

þat hefir langt

liðit síðan,

- er fátt fornara,

fremr var þat halfu, -

er hvatti Guðrún

Gjúka borin,

sonu sína unga

at hefna Svanhildar:

 

3.

"Systir var ykkur

Svanhildr of heitin,

sú er Jörmunrekkr

jóm of traddi,

hvítum ok svörtum

á hervegi,

grám, gangtömum

Gotna hrossum.

 

4.

Eftir er ykkr þrungit

þjóðkonunga;

lifið einir ér

þátta ættar minnar.

 

5.

Einstæð em ek orðin,

sem ösp í holti,

fallin at frændum

sem fura at kvisti,

vaðin at vilja,

sem viðr at laufi,

þá er in kvistskæða

kemr um dag varman."

 

6.

Hitt kvað þá Hamðir

inn hugumstóri:

"Lítt myndir þú þá, Guðrún,

leyfa dáð Högna,

er þeir Sigurð vökðu

svefni ór,

saztu á beð,

en banar hlógu.

 

7.

Bækr váru þínar

inar bláhvítu

ofnar völundum,

flutu í vers dreyra;

svalt þá Sigurðr,

saztu yfir dauðum,

glýja þú né gáðir,

Gunnarr þér svá vildi.

 

8.

Atla þóttisk þú stríða

at Erps morði

ok at Eitils aldrlagi,

þat var þér enn verra;

svá skyldi hverr öðrum

verja til aldrlaga

sverði sárbeitu,

at sér né stríddi-t."

 

9.

Hitt kvað þá Sörli,

- svinna hafði hann hyggju -:

"Vilk-at ek við móður

málum skipta;

orðs þykkir enn vant

ykkru hváru.

Hvers biðr þú nú, Guðrún,

er þú at gráti né fær-at?

 

10.

Bræðr grát þú þína

ok buri svása,

niðja náborna

leidda nær rógi;

okkr skaltu ok, Guðrún,

gráta báða,

er hér sitjum feigir á mörum,

fjarri munum deyja."

 

11.

Gengu ór garði

görvir at eiskra,

liðu þá yfir ungir

úrig fjöll

mörum húnlenzkum

morðs at hefna.

 

12.

Fundu á stræti

stórbrögðóttan:

"Hvé mun jarpskammr

okkr fulltingja?"

 

13.

Svaraði inn sundrmæðri,

svá kvaðsk veita mundu

fullting frændum,

sem fótr öðrum.

"Hvat megi fótr

fæti veita

né holdgróin

hönd annarri?"

 

14.

Þá kvað þat Erpr

einu sinni,

- mærr of lék

á mars baki -:

"Illt er blauðum hal

brautir kenna."

Kóðu harðan mjök

hornung vera.

 

15.

Drógu þeir ór skíði

skíðiéarn,

mækis eggjar,

at mun flagði;

þverrðu þeir þrótt sinn

at þriðjungi,

létu mög ungan

til moldar hníga.

 

16.

Skóku loða,

skalmir festu,

ok góðbornir

smugu í guðvefi.

 

17.

Fram lágu brautir,

fundu vástigu

ok systurson

sáran á meiði,

vargtré vindköld

vestan bæjar,

trýtti æ trönu hvöt,

titt var-at bíða.

 

18.

Glamr var í höllu,

halir ölreifir,

ok til gota ekki

gerðu at heyra,

áðr halr hugfullr

í horn of þaut.

 

19.

Segja fóru ærir

Jörmunrekki,

at sénir váru

seggir und hjalmum:

"Ræðið ér um ráð,

ríkir eru komnir,

fyr máttkum hafið ér mönnum

mey of tradda."

 

20.

Hló þá Jörmunrekkr,

hendi drap á kampa,

beiddisk-at bröngu,

böðvaðisk at víni;

skók hann skör jarpa,

sá á skjöld hvítan,

lét hann sér í hendi

hvarfa ker gullit.

 

21.

"Sæll ek þá þóttumk,

ef ek sjá knætta

Hamði ok Sörla

í höllu minni,

buri mynda ek þá binda

með boga strengjum,

góð börn Gjúka

festa á galga."

 

22.

Hitt kvað þá Hróðrglöð,

stóð of hleðum,

mæfingr mælti

við mög þenna:

-- -- --

"Því at þat heita,

at hlýðigi myni;

megu tveir menn einir

tíu hundruð Gotna

binda eða berja

í borg inni háu."

 

23.

Styrr varð í ranni,

stukku ölskálir,

í blóði bragnar lágu,

komit ór brjósti Gotna.

 

24.

Hitt kvað þá Hamðir

inn hugumstóri:

"Æstir, Jörmunrekkr,

okkarrar kvámu

bræðra sammæðra

innan borgar þinnar;

fætr sér þína,

höndum sér þú þínum,

Jörmunrekkr, orpit

í eld heitan."

 

25.

Þá hraut við

inn reginkunngi

baldr í hrynju,

sem björn hryti:

"Grýtið ér á gumna,

alls geirar né bíta,

eggjar né éarn

Jónakrs sonu."

 

26.

Hitt kvað þá Hamðir

inn hugumstóri:

"Böl vanntu, bróðir,

er þú þann belg leystir;

oft ór þeim belg

böll ráð koma."

 

Sörli Kvað:

27.

"Hug hefðir þú, Hamðir,

ef þú hefðir hyggjandi;

mikils er á mann hvern vant,

er mannvits er!"

 

Hamðir kvað:

28.

"Af væri nú höfuð,

ef Erpr lifði,

bróðir okkarr inn böðfrækni,

er vit á braut vágum,

verr inn vígfrækni,

- hvöttumk at dísir, -

gumi inn gunnhelgi,

- gerðumk at vígi -."

 

Sörli kvað:

29.

"Ekki hygg ek okkr

vera ulfa dæmi,

at vit mynim sjalfir of sakask

sem grey norna,

þá er gráðug eru

í auðn of alin.

 

30.

Vel höfum vit vegit,

stöndum á val Gotna,

ofan eggmóðum,

sem ernir á kvisti;

góðs höfum tírar fengit,

þótt skylim nú eða í gær deyja;

kveld lifir maðr ekki

eftir kvið norna."

 

31.

Þar fell Sörli

at salar gafli,

enn Hamðir hné

at húsbaki.

Þetta eru kölluð Hamðissmál in fornu.