Þiðriks saga af Bern - Fra Hertnið konungi oc hans drottning Ostacia

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif Dansk.gif
Original.gif


Þiðriks saga af Bern



Mb. (også kalt Hdskr.) er et norsk skinnpergament fra slutten av 1200-tallet, som er skrevet av 5 ulike skrivere. A og B er islandske papirhåndskrifter fra midten av 1600-tallet. U er Carl Richard Ungers 1853-utgave av Saga Þiðriks konungs af Bern.

3924 viser til at teksten i Mb. er utført av skriver nr. 4. Kapitteltallene i parentes henviser til Ungers utgave.



Fra hertnið konungi oc hans drottning Ostacia[1]

3924 (349). Hærtnið konungr [var rikr maðr i villcina lande[2] oc mikill hofdingi firir allra luta sakir. hann er[3] allra kappa mæstr hans kona var ostacia[4] dottir Runa konungs af austr riki hennar stiupmoðir var sua fiolkunnig at hon firir gerði henni i barneskio oc kastaði til hænnar sinni fiolkyngi sua at hon er nu [iamkunnig sem firir henne[5] var hænnar stiupmoðir. Ostacia[6] er æigi at siðr allra kuænna vænst oc vitrazt oc ærit er hon illgiorn. hærtnid[7] konungr ann hænni mikit.


|[8] Fra Jsungi konungi enum sterka oc hans sonum[9]

3934 (350). J þænna tima ræðr[10] bærtangalande Jsungr konungr hinn stærki med sinom sonom hann er mikill[11] vvinr hærtnið[12] konungs |[13] oc hæfir væitt mikit lið iamnan Attila konunge oc gert mart illt villcina[14] monnom. Hærtnið[15] konungr villdi þess giarna hæfna er drepinn var Osantrix konungr hans [faðor broðir[16] fyrst[17] Attila konungi eða Þiðreki konungi oc þar nest Jsungi konunge er hinn þriði var [hinn mesti hofuðs[18] maðr at drapi osantrix konungs. Nu samnar hærtnið konungr saman[19] [hær miclum oc fæʀ með hærinn til þæss er hann kemr i bærtanga land i riki Jsungs konungs þar brænnir hann oc drepr menn oc |[20] tækr mikit fe.[21] [Jsungr konungr oc hans synir sitia i bærtanga borg oc[22] værða æcki við varir huat hærtnit konungr hæfir gert. Oc þa er hærtnit konungr hæfir fængit sua mikit hærfang oc sua viða farit sem hann villdi i bærtangalandi fæʀ hann hæim aptr oc hæfir halldit ollom sinom monom. (351). Jsungr konungr oc hans synir spyria huat gort hæfir hærtnit konungr [af vilcinalandi[23] er þæira var [hinn mæsti[24] uvinr. þæir samna hær um alt sitt riki oc fæʀ[25] eptir hærtnit konungi oc vilia[26] hæfna sin. hann sendir orð sinom hinum[27] goða vin þetlæif dansca oc [aðrom manne[28] fasolld stollza. þæir [verðaz við væl ordsendingina[29] oc fara með sinom monnum til motz vid Jsung konung oc koma nu allir saman[30] i vilcinaland[31] [oc brænna þar morg heroð oc[32] stor oc drepa margan mann. firir þæim flyr allt þar sem þæir fara. engi maðr[33] er sua diarfr at þori at skiota æino spioti moti[34] gegn þæim.[35] allt flyr sumt a morkina sumt a skip oc |[36] sumt a hæiðar [obygðar. sumir flyia til[37] hærtnit konungs oc sægia[38] [honom at cominn er i hans riki[39] jsungr konungr [af bærtanga landi[40] med sina sono oc [þar er[41] með honom þetlæifr danski oc fasolld stollzi oc allz hafa þæir .v. þusundrat[42] hermanna[43] oc engi fylking stendr firir þæim oc ængi kappi þorir at biða þæira[44]. |[45] Við þessi tidindi verðr hærtnið konungr ræiðr miok oc sendir boð um allt sitt land at allir hærmenn[46] komi [saman vilcina[47] manna[48] oc væri land sitt. þessi tiðindi þickia ollom ogorlig at bæriaz igegn [sua miclum[49] kappum sem nu ero komnir i [vilcina land.[50]


orrosta Jsung konungs[51]

3944 (352). [Her eptir[52] samnaz saman með[53] hærtnið konungi mikill |[54] her. oc hans kona ostacia[55] fæʀ út oc rærði sinn gand[56] þat kollom ver at hon færi[57] at sæiða sua sem gort var i forneskio at fiolkungar konor þær er ver kollom volor[58] skylldo sæiða[59] honom sæið. Sua mikit gerði[60] hon af ser i fiolkyngi oc trollskap at hon sæiddi[61] til sin margskonar[62] dyr [leona or[63] biorno oc flugdræka stora[64] hon tamði þa alla þar til at þæir lyddo hænne oc hon matti visa þæim a hændr[65] sinom uvinom. Sua sægir i kvæðom þyðærskom at hænnar hæʀ væri likr fiandom[66] sialfom. hon siolf var ok sem æinn flugdreki. hærtnið konungr flytr sinn hær igegn[67] isungi konungi oc þar er þæir finnaz verðr[68] strong orrosta. Jsungr konungr oc hans |[69] synir [með sin[70] mærki ganga hart fram oc drepa margan mann hauggua a tvær hliðar ser hæsta oc menn oc firir þæim fællr hærrinn allt þar sem þæir [komo fram.[71] J aðrum stað riðr fram þetlæifr danski [með sina fylking hann væitir oc margum manne bana [oc firir honom standaz ækki vilcina menn. oc[72] hina þriðiu fylking hæfir fasolld stollzi hann bærsk þenna dag af miclu kappi oc skilr margan mann við sin hæst sua at alldri sa sik siðan.[73] Villcina[74] menn falla i þæiri orrosto sua sem þa er akr er skorinn.


Fall Jsungs[75]

3954 (353). J þæsso bili kemr til ostacia[76] með sina suæit þa er hon hæfir[77] saman dregit |[78] af[79] fiolkyngi. drekarnir flugo yfir hærinn oc væita[80] manom[81] bana með klom sinum oc með munni oc leonar bæriaz oc bita [oc slict sama birnir[82] oc siolf ostacia[83] flygr sem dreki yfir hærinom oc pinir til oll dyr oc alla[84] dreka at bæriaz. Jsungr konungr oc hans synir sia nu hverso þessi [micla oc[85] hin illa suæit[86] gerir þæim mikinn skaða. hann keyrir sporom sin hest oc spennir fast sit spiotskapt þat er hatt oc sua digrt at [i þriu er clofinn askrinn oc hans spiotskapt er æinn lutrinn af hinom digra aski[87] hann ser huar flygr hinn illi dreki sa er [mæiri oc[88] hræðilegre en allir aðrir. hann skytr spiotino at drekanom. drekinn ser hverso þætta micla spiot flygr [til hans bregðr[89] ser undan [flygr spiotið hia honom[90] enn drekinn steypir[91] ser ofan[92] at konunginom[93] oc tækr[94] með sinom [munni oc klonom[95] oc[96] glæypir hann. þætta ser [hans ællzti son sa er allra þæira var[97] sterkaztr. hann læggr drekann[98] með sino spioti [gognom fotinn |[99] uppi[100] við bukinn.[101] drækinn snaraz við lagino oc þrifr sinom[102] klom hann sva fast at gognom gengr [bryniuna oc[103] bukinn sua fær hann bana. oc aðr hæfir hann drepit leon oc |[104] biorn. [Nu i þesso bili[105] hæfir lorantin[106] hinn yngsti sonr konungs [drepin æinn[107] leon oc orðit sárr[108] oc æinn dræka særði hann til bana oc þæssi dreki væitir[109] honom bana sár með sinom klom. Sva læingi stendr þessi orrosta at drekarnir oc leonar hafa latið naliga allir sitt lif af storom hoggom [sona Jsungs konungs[110]. Oc Jsungr konungr [er nu dauðr með alla sina sono[111] firir dyronom oc drekom oc engi |[112] maðr[113] væitti þæim bana annars kostar en með fiolkyngi ostacie[114]. (354). Fasolld |[115] stollzi lætr bera sitt mærki fram i miðian hær vilcina[116] manna igegn hærtnið[117] konungi oc stendr[118] þar snorp[119] orrosta milli þæira [tvæggia hofðingia[120]. fasolld hæfir nu drepit annarri sinni hændi morg hundrat vilcina[121] manna hann er nu miok sáʀ oc moðr i vigino. Nu riðr at honom[122] sialfr hærtnið konungr oc læggr til hans sino [glaðel i[123] hans briost sua at ut geck um hærðarnar [fællr nu fasolld[124] dauðr af sinom hesti oc fallin er nu aðr mæstr lutr liðs hans. þætta ser þetlæifr danski þar er hann bærsk oc hæfir fællt vilcina[125] menn sua at æigi liggr lægra valkaustrinn en saðul hans bar[126] hann hæfir latið oc flæsta alla sina menn oc sialfr er hann nu[127] miok saʀ. æigi at siðr riðr hann nu diarflega fram i hær vilcina[128] manna oc vill hæfna fasolld sins hins[129] kera vinar. hann keyrir hæstinn[130] sporom oc [riðr at hærtnið konungi leggr sino spioti[131] i hans skiolld sua at sundr tækr skiolldinn oc bryniuna tvæfallda[132] oc vndir hondina oc snæið[133] isundr herðarnar allt a hol við herðar blaðit oc fællr konungr [þægar af hæstinom[134] til iarðar. Þetlæifr[135] drepr þar með sino sværði margan goðan dreng yfir hærtnið konungi oc margir flyia nu. en fair standa eptir[136]. Þa flygr æin[137] hinn værsti dræki yfir Þetlæif með gapanda munn[138] oc vill væita honom bana. þetlæifr læggr [sino glavel[139] vpp i gegn drekanom i hans munn sua at [ut geck[140] um halsinn. |[141] drekinn spennir hann með sinom clóm oc lystr með vængionom oc fællr allr yfir hann ofan[142] oc sua fǽr þetlæifr danski bana. oc hæstrinn undir honom. (355).[143] þa er fallner eru aller kappar af bertanga[144] skiliaz villcina[145] menn ei fyrr við en drepit er hvert manz barn [bertanga hers.[146] Villcina[147] menn hitta sinn herra hertnið konung mioc [sáran með[148] |[149] storum sarum flytia[150] hann með ser. oc koma til lœcnar[151] þeir er bezter eru i villcinalande[152] oc groða[153] hann. Þa er hertnið konungr er heim komen isina borg. þa er hans kona ostatia[154] siuc. oc þa verðr[155] hertnið konungr varr við huaðan af[156] hanom er komen liðveizla. su er drekarner eða dyren hava hanvm veit. oc hversv hans kona var fiolkunneg[157] oc þrim[158] dagum siðaʀ dœyr hvn með litlum orðstir[159]. Hertnið konungr verðr[160] |[161] enn[162] heill sinna sára. oc styrir sinv riki [villcina lande[163] sua sem [hœyrer enn[164] isagv hans. oc hann vinr morg storvirke meðan hann er konungr i villcina[165] lande. oc af hanvm er allmikil[166] saga. þo at þes uerðe nu eigi her[167] getet [i þessare frasogn.[168]




Noter:

  1. såvel overskrift som hele kap. 392 mgl. i A; Cap. CXCVIII. B
  2. [i Wilcina lande var madur rijkur B
  3. var B
  4. Ostancia B
  5. [iafnfiølkunnug sem firr B
  6. Ostancia B
  7. Hernid B
  8. U 303
  9. mgl. AB
  10. ried fyrer AB
  11. mgl. B
  12. Hernitz AB
  13. A 300
  14. Willtina A
  15. Hernit og Hernid, her og senere i AB
  16. [fader AB
  17. a tilf. B
  18. [mestur hofud A; hofudz B
  19. sier AB
  20. Mb4 224
  21. [lidi og fer i Bertangaland og A
  22. [mgl. A; Jsungur kongur og hanns syner B
  23. [mgl. A
  24. [mestur B
  25. fara AB
  26. will A
  27. mgl. A
  28. [mgl. AB
  29. [werda wal vid ordsendingina A; verpast vel vid ordsendingunne B
  30. samt AB
  31. Willtina land A
  32. [brendu nv borger og herud A
  33. mgl. B
  34. i AB
  35. honum A
  36. B 170
  37. [og obigder, sumt flyr a fund B
  38. segir B
  39. [þessi tiþinndi(!) A
  40. [mgl. A
  41. [mgl. A; þar B
  42. þusunnd A; þusunder B
  43. riddara A
  44. þar A
  45. A 301
  46. mgl. AB
  47. [til hans Willtina A
  48. menn AB
  49. [slikum AB
  50. [Willtina lanndi A
  51. mgl. AB
  52. [Nu A; her B
  53. j mote A; vid B
  54. U 304
  55. Ostantia A; Ostancia B
  56. sål. A; gauð Mb4; gaund B
  57. fare B
  58. wølvur A; vølfur B
  59. sida B
  60. giører B
  61. seider B
  62. allskonar A
  63. [og leona AB
  64. mgl. B
  65. hvørn aff B
  66. fiandanumm B
  67. a mote B
  68. ward AB
  69. Mb4 225
  70. [wid sin A; vid sitt B
  71. [rída A; fara framm B
  72. [ef fyrer honum standa B
  73. [for með sina . . . sik siðan har A og Fꜳsolld stollzi hann weiter morgumm manni bana.
  74. Willtina A; Vilcini B
  75. mgl. AB
  76. Ostantia A; orustunnar Osancia(!) B
  77. hafde B
  78. A 302
  79. af sinne A; med sinne B
  80. weittu A
  81. mørgum manne B
  82. [mgl. AB
  83. Ostantia A; Ostancia B
  84. mgl. A
  85. [mgl. AB
  86. og grimma tilf. B
  87. [j þriu er klofinn askurinn A; þo þad være j þrent klofed, þa er hvør partur nógu digur B
  88. [nu B
  89. [ath honum og bregdur A; ad sier, bregdur hann B - bregðr er rettet for breðr Mb4
  90. [og miste hans A
  91. varpar B
  92. nidur A
  93. rettet for konungnom Mb4
  94. grijpur hann A; tekur hann B
  95. [klom B
  96. drepur hann og tilf. A
  97. [hinn ellste kongsson. sa var þeirra A
  98. mgl. A
  99. U 305
  100. upp B
  101. [vpp j kvidinn j gegnum fotinn A
  102. bꜳdum tilf. A
  103. [mgl. A
  104. B 171
  105. [Nu A; Eigi myklu hier eftter B
  106. Borantin B
  107. [drepit einn A; drepit eitt B
  108. med tilf. A
  109. veitte B
  110. [Jsungssona A; mgl. B
  111. [og syner hanns eru dauder B
  112. A 303
  113. mgl. AB
  114. mgl. A; Ostanciæ B
  115. Mb4 226
  116. Willt A; Vilcini B
  117. her og oftere Hernit og Hernid AB
  118. er A
  119. hørd A; skørp B
  120. [mgl. B
  121. Willtinus A; Vilcini B
  122. Fꜳsold AB
  123. [gladjele fyrer B
  124. [fell hann nv AB
  125. Willtinus A; Vilcina B
  126. ber B
  127. mgl. AB
  128. Willtinus A; Vilcini B
  129. mgl. AB
  130. sinn hest AB
  131. [leggr sinu spiote til Hernitz kongs A
  132. ferfallda B
  133. skier A; snijdur B
  134. [af hesti AB
  135. Danski tilf. AB
  136. vppi A
  137. mgl. B
  138. munne AB
  139. [wid sínumm gladil A; med sijno gladjele B
  140. [upp geingur B
  141. A 304
  142. framm AB
  143. med honom ophører fjerde hånd i Mb (linie 22 på 113. blads bagside), og femte hånd fortsætter umiddelbart på samme linie med þa
  144. lidi tilf. A; lande tilf. B
  145. Willtinus A; Vilcinj B
  146. [af Bertanga her B
  147. Willtinus A; Vicini(!) B
  148. [særdann A
  149. U 306
  150. þeir tilf. AB
  151. læknarar AB
  152. Willtina lande A
  153. græda AB
  154. Ostantia A; Ostancia B
  155. var B
  156. mgl. AB
  157. rettet for fiokunneg Mb5
  158. fám B
  159. rettet for órðstir Mb5
  160. rettet for verð Mb5
  161. Mb5 227
  162. nu B
  163. [mgl. A; Vilcinj lande B
  164. [seiger A; heirist B
  165. Willtina A
  166. mikil A
  167. mgl. B
  168. [mgl. A; i þessare søgu B

HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.