Borgarþingslög (Efter Cod. A. M. No. 78 qv.)

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif


Norges gamle Love


R. Keyser og P. A. Munch

Christiania 1846.


IV. Den ældre Borgarthings- eller Vikens Christenret
Efter Cod. A. M. No. 78 qv.


I.


Her hæfr cristins doms bolk þænn er ganga skal.[1]


1 Þet er uphaf lagha uarra. at austr skulum luta oc gevaz kristi rökia kirkiur[2] oc kenne menn. Föða skall barn huært er boret uærðr i þenna hæim. kristna oc till kirkiu bera nema þæt æina er með orkumblum er alet.[3] þau skulu mykil a þæim manne[4] er æighi ma[5] moðer matt gewa. hælar horfa i ta stað. en tær i hælstað. haka meðal hærða. nakke a brioste framme. kalfvar a bæinum framan. augu[6] aftan i nakka. hæfir sæls væifar[7] oc[8] hundz hafuð. þæt skal a forve föra oc röyra þær er huarke gengr[9] ifir men ne fenaðr þæt er forue hins illa. Nu er þæt barn annat er uærðer bælgh boret. er[10] bæigr þær er anlitz skop[11] skuldi.[12] þæt er ollum monnum synt at sa maðr ma ser æigi matar afla þo at uagsen uærði. þæt skal taka oc till kirkiu bera. lata[13] primsigna. læggia firer kirkiu dyr. gæte hin nanaste niðr[14] till þæss er ond er or. þæt skal grava i kirkiu garðe oc biðia firer sol þæss sem bæzt kan. lata uerða at þæirri uon er guð uil.


Vm guðsifiar oe skisl[15] at nauðsyn.[16]

2 Nv skal barn huert bera til hafnengia[17] sa kalmaðr[18] oc su kona gera ma guðsifiar uið faður barns oc moðor. Nv liðr opt at barne a uæghum uti sua at hætt er[19] við dauða. af skulu þau klæðe rækkia.[20] mæla kalmaðr firer en kona æftir. næfna barn a nafn. ek skiri þik i nafne faður oc sunar oc andans hælga. oc mæla sna þrysuor. Skal[21] kalmaðr rækia i lova ser. oc taka up raka sin með þumals fingri. riða i kross i krismu stað a briost[22] oc millim hærða i nasar oc öyru oc i hiarsa.[23] Ef vatn er sua mikit at þau megho barn i hylia.[24] þa skall döyfa i þrysuor oc i drepa[25] oc þrysuor at orðom[26] kueða. En ef æigi er sua mykit vatn. þa skal kalmaðr riða a með hende sinni. vatne[27] ef uatn er. dog ef dog er. snio cf snior er. sio ef sior er.[28] Nu nærða oft litlar lifs dræggiar. þætt barn


Jvfr. Cap. 1. 2. G. 1. 21. F. II. 1. E. 1. 2. 5. 6.


hiarnar við oc værðr boret tuikt till kirkiu. preste skulu þan sæghia sina skirn. oc[29] ef þan haua sua at orðom kueðet sem talt[30] er i rette manna þa skal prestr primsigna þæt barn. þa hæfir þæt[31] scirn fulla. Engom manne þarf tysuor i vatni[32] drepa. En ef þau megho æigi muna at hærma reet firer preste. þa mundu þan æigi rett at mæla ifir barne. þa skal prestr skira þætt[33] skirn fulri. Nv ef barn andaz a þæirri[34] læiðu með slikri skirn sem nu er talt[35] þa skal þæt grava i kirkiu garðe sua sem prestr haue skirt.


Vm sengfor kono oe abyrgð a barne.[36]

3 Griðkonor oc grankonor skulu vera uið sengfor hnerrar kono til[37] barn er[38] födt oc huerua æigi fyr ifra en þær haua laght þæt at[39] moðor brioste. En ef barn er[40] andat er menn koma till hennar annat sinni. oc ma þær a sea[41] handa stað eða banda. er þæt[42] kuirkt eða kuæft oc mæler hon i viti. þa hæitir moðer morðenge at barne sinu. hon hæfir firergort fe oc friði lande oc lausum öyri. fare a land hæiðit oc kome aldri þær sem cristnir men ero. þui er hæiðit morð uærra en cristið at firi faret er þæss manz salo[43] er hæiðin döyr. En ef hon mæler æigi i uiti[44] þa er menn koma til hennar gange till scripta uið prest oc böte engu fe firer. Nu ef maðr byr i æinmane aðrum monnnm fiarre.[45] oc uærðr sua braðom boret at æigi ma konom[46] koma við sengfor kono. oc[47] ero þau .ij. æin hiun[48] oc gengr at barne. þa skal faðer halda á oc moðer oc skira þæt barn skirn þæirri er nu er talt i rette manna oc skilia eigi hiuna lagh sit [þui hældr. fyrr en[49] barn þæirra döyi hæiðit. Nu skall kona huer hava barn sit uið briost ser æigi lengr[50] en .ij. fastur oc till hinnar þriðiu. En ef bonde hennar[51] mæler al hon skall barn sit af brioste ser[52] lata oc hæfir han kuanriki[53] sua mikit at kona hans vill æigi at orðom hans lata. þa er hon sæck morkum .iij. af sinu æinu fe. En ef han gar[54] æigi hældr en hon. þa ero þau bæðe sæck morkum .iij. af bæggia þæirra fe.[55]


Vm skirsla stæfnnr.[56]

4 Nv ero fiorar[57] lagha stæfnur at bera born till hafnengiar a .xij. manoðom. Þau born er född ero æftir jola dagh hin fyrsta. þan skulu skirð uera[58] pascha æftan. oll þau er þær æftir ero född skulu skirð uera at Johns vaku. oll þau er þær


Jvfr. Cap. 3. G. 21.22. F. II. 2—4. 6. E. 4. 7. Cap. 4. G. 21. F. II. 5. E. 8.


æftir ero föd. skulu skirð vera at michiels messo. oll þau er þær æftir ero föd skulu skirð vera al hinni hælgu iola nott. liggr við lagha stæfnu hueria[59] .iij. merkr. En ef sua liða allar lagha stæfnur al maðr lætr æigi skira barn sit. þa værðr bonde hæðin af barne sinu. han hæfir firergort fe oc friði lande oc lausum öyri. fare a land hæiðit þo vill han æigi kristin uera.[60]


Vm uatan þæt sem firer boðet er at eta.[61]

5 Nv skulu men huatke eta suæita ne suida.[62] Sa maðr en[63] etr suæita ne[64] suida. han er sæckr .iij. morkum silfrs.[65] Bondans bott tækr firer[66] kono hans ot born oc hiun[67] anauðigh. En ef han a sun .xviij. vætra gamlan eða þui ælra han skall böta annare bot firer sik. Er dotter hans a flæti su[68] er ækkia er hon skal böta hinni .iij. bott firer sik oc sin born.[69] Föðer bonde geste æigi sua marga[70] oc gefr han suida at eta þa er han sæckr .iij. morkum firer huern þæirra. Þæt hæitir[71] alt suida[72] er sua nærðr daut at æigi ganga manz handa verk till.[73] Liggr fenaðr manz[74] uti a hæiði[75] davðr allum monnum iamner. till skal granna læiða[76] oc lata sea. ef[77] þæim syniz manz handa uerk a þa skal æigande nyta[78] hava uið roð[79] granna sinna. Ef þæim syniz æigi nytande þa skal æigande vnyta. Ef maðr nytir þæn smala[80] er sua værðr davðr þa ma biskups armaðr geva honom sok till lyritar æiðs.[81] ef[82] vinz æiðr[83] at fullu þa er han sygn sakar.[84] ef sa fællr[85] þa hæitir[86] han sannr at sok. sæckr .iij. morkom.[87] Nu skall[88] þæt alt eta oc nyta en sua værðr dautt at manz handa verk ganga till. brestr a hals i base. kuirkir klave. væfs i tioðre. liggr daut i staðu brunni. fællr firer fiolbru.[89] gengr firer gilldri[90] manna. læiðir maðr a iss vföran. springr sialft[91] a sundi. bær biorn. bitr varghr. værðr firer hofs gange eða horns. bita hundar til hæliar [þæt skall alt nyta.[92] Nv a maðr[93] ku æina. værðr su svidauð.[94] hena skal nyta. En ef han a .ij. liggia


Jvfr. Cap. 5. G. 31. F. II. 42. 43. E. 26. 29.


baðar svidauðal.[95] eta[96] hina öfre. vnyta hina fyrri.[97] En ef han[98] a .iij.[99] unyta .ij.[100] nyta hina þriðiv.[101] En ef han[102] a mæira[103] en .iij. kyr þa skall[104] þær vnyta oc nyta alt annat ef[105] suida liggr.[106] En ef fenaðr fællr firer bærgh[107] oc brestr æigi bloð ut þa skal vnyta. ef bloð brestr ut þa skal nyta.[108] Vindr fællir við a fenað manna. brestr bloð ut firer tre þa skal nyta. brestr æigi bloð ut þa skal unyta.[109] Ef ræið lystr[110] þa skall vnyta.[111] Nv skall alt þæt eta er i bui er föðt uttan[112] hund oc katt oc ros. En ef maðr etr æinhuern þænn lut nauðsynia laust[113] þa hæfir han firergort fe oc friði lande oc lausum öyri. fare a land hæiðit[114] oc kome aldri þær[115] sem krisnir menn ero.[116] En ef maðr værðr staddr a firði eða a foraðe. mæinar honom sna lleðr eða vaghr[117] at han ma æigi till bygða[118] koma. þa skall han liggia .vij. nettr matlaus fyr en[119] han ete hund eða kott.[120] han skall hældr eta hund en hundr ete han[121] oc sægia[122] hinum fyrsta preste[123] er han hittir[124] at han hæfli vatan[125] eteð við nauðsyn sina.[126] gange till scripta oc böte engu fe firer. En ef han löynir oc will æigi til sægia. værða funnin bæin i buðar[127] stað. þa ma biskups armaðr geva honom sok.[128] iarne a han firer at standa. værðr han skir at iarne þa er han sygn saka.[129] værðr han full[130] þa a hann fimtar grið[131] fra[132] iarne sem fordæða.[133]


Ef men eta kiot a utiðum.[134]

6 Engi maðr skal kiot eta siðan .vij. uikur ero till pascha dags nema han uili böta[135] .iij. morkum. Ef maðr etr kiot siðan .vj. vikur ero till pascha.[136] þa hæfir han firer gort fe oc friði.[137] þæt hæitir alra manna fasta. Ef maðr etr kiot a frea dagh sæckr .iij. morkum. [En ef han etr kiot a imbrudagum sæckr .iij.[138] En ef maðr etr kiot a þæim daghum er fasta [er boðen.[139] böte[140] sem daghriki[141] er til. En ef maðr er[142] daghvillr oc etr kiot a fastu daghum. kömr maðr inn farande[143]


Jvfr. Cap. 6. G. 20. F. II. 38—41. E. 27. 28.


till hans. oc spyrr hui etr þu kiot en aðrer men fasta. Spytir han utt þæim bita er þa hæfir han i munni ser. gange till scripta uið prest[144] oc böte engu fe firer. Ef han suælgir niðr þæim er þa hæfir han i munni ser[145] oc tækr annan. böte sliku sem daghriki er till.[146] Nu er[147] maðr staddr i æinmane fiarre.[148] værðr[149] han daguillr. etr han kiot a freadagh. gange till scripla oc böte engu fe firer. Ero þæir .ij. oc værða baðer daghuillir gange tll scripta við prest[150] oc böte engu fe firer. Ero þæir .iij. oc eta[151] kiot a friadagh. böte .iij. morkum huer þæirra. æigi matto[152] þæir aller daghuillir.


Vm brulaups tima retta.[153]

7 Nv fær þæt alt saman kiotaat[154] oc kuenna giftir.[155] Skal ængi maðr fa ser[156] kono siðan .ix. vikur ero till pascha. nema böta vili morkum .iij. firer.[157] En ef han[158] fær kono[159] siðan.vi. vikur ero til pascha þa hæfir han firer gort fe oc friði. Engi maðr skal fa kono siðan .iij. uikur ero till Jons uaku.[160] engi skal oc siðan fa en .iij. vikur ero til michiels messo. oc engi[161] siðan .iij. vikur ero till jola. [Ef han fær æina hueria þcssa tið þa er han sækr .iij. morkum vtð biskup.[162] [En ef maðr fær kono snnnudagh at kuældi þætt er fangs tið reet. Mana dagh at quældi. fangs tið rett.[163] Maðr[164] fær ser kono tysdagh at kuældi. sæckr .iij. aurum. Oðens dagh at kuældi. fangs tið reet. Þorsdagh at kuældi [ef maðr fær ser kono. þa skall han böta morkum .iij. firer.[165] Freadagh at kvældi. fangs tið reet. Laughardagh at kuældi ef maðr fær þa kono þa skall han böta morkum .iij. firer.[166] Maðr[167] fær kono vm imbru daga.[168] sæckr .iij. morkum. Maðr[169] fær kono messo nettr eða fastu nema kenne menn love. böte sem daghriki[170] er till.[171]


Ef at niðr falle værðr fylkis kirkia oc heraz kirkia oc högenda kirkia huersu upp skal gera.[172]

8 Sæx ero fylkis kirkiur i þema .iij. fylkium.[173] æin [a Kononga hællu ytri.[174] annur a Suertiborgh.[175] þriðia a Tunum. fiorða a Akre i Osloar[176] heraðe. .v. a Sæme.[177] setta a Hæiðar hæimi.[178] Ef fylkis kirkia at niðr[179] falle værðr þa skal gera till tuinna[180] tolf manoðr[181] stæfnu ollum fylkis monnom at halda upp fylkis


Jvfr. Cap. 7. G. 27. F. III. 9. E. 21. Cap. 8. G. 10—12. F. II. 7—9. 12. 13. E. 34—36. 39.


kirkin sinni.[182] Ef þæir sitia vm[183] þa sækir[184] morkum .xv. Gera[185] aðra tynni .xij. manoðr stefnu. ef þæir sitia vm þa.[186] sæckir[187] morkum .xv. Þa[188] skal gera þæim hina þriðiv tuinni[189] .xij. manoðr stæfnu. ef þæir sitia um[190] þa sæckir[191] morkum .xv. oc er þa halfr .v. tigr marka. Nu skall gera[192] hina .iiij. fiogura manoðr stæfnu.[193] þa er sa æin hærnaðr [er konongr löyfði innan landz[194] at hæria[195] monnom till kristins doms. han skall æigi menn[196] drepa oc æigi hus brenna. [fe þæirra skall han taka oc bu oc[197] hava at hærnade. En þegar men eta af nyiv korne þa skal hæfia a nyia læik stæfnu gærðir[198] at þæir have gorua up fylkis kirkiu sina. Ef heraz kirkia at falle værðr. [gera till[199] heraz monnom .xij. manoða stæfnu at þæir have upgort[200] heraz kirkiu sina. [ef þa er æigi upp gor þa ero þæir sæckir[201] .iij. morkum.[202] Þa skall gera þæim aðra .xij. manoðr stæfnu. ef þa er æigi gor sæckir .iij. morkum. [En skal gera hina .iij. .xij. manoðr stæfnu. ef þa er æigi upp gor sæckir .iij. morkum firer. Nu skal gera þæim manoðr stæfnu. ef þa er æigi upp gorr. þa skal huer bonde böta .iij. morkum.[203] Maðr[204] gerer ser högenda[205] kirkiu a iorðu sinni.[206] fællr su niðr hafa[207] slikar stæfnur sem til heraðz kirkiu. böte[208] .iij. morkum firer æina .vj. firer .ij. .ix. firer .iij. gera honom hina .iiij. manoðr stæfnu. en ef þa er æigi gor. þa a konongr bö þæn en bonde ækki i.[209] halde konongr[210] upp kirkivgærð. Ef su kirkia værðr at falle er han[211] gerðe a. þa skall bonde þing stæfna sa er iorð atte aðr eða ærfingiar[212] hans. bioða[213] kirkiu gærð upp at halda. þa a bonde at hafa[214] sialfr iorð sina oc hæitir þætt aftr lausnar iorð.[215] Nu ef maðr gerer kirkiu a annars manz iorðu.[216] ef su at falle værðr. hava till slikar stæfnur[217] sem til heraz kirkiu. sæckr .iij. morkum firer æina .vi. firer .ij. .ix. firer þriar.[218] [Ef þa er æigi gor[219] þa skall gera honom[220] manoðr stæfnu. þa skal han fara utlægr. ef þa er æi gor till þæss er han [hæfir fe till at halda kirkiu gærð upp.[221]


Vm kirkiugarðz niðrfall oc um greftir manna.[222]

9 Garðr skall vera vm kirkiu hueria. ef han værðr at falle þa liggia við mærkr .iij. við allan .vi. aurar við fiorðong huern. þo at æit lið se opeð[223] a fiorðonge. þa er


Jvfr. Cap. 9. G. 13.23. F. II. 7. 15. 16. E. 38. 48—51.


sem allr fiorðongr se niðrfallen. Kirkiu garðe er skipt i fiorðonga til græftar. skal graua lenda men austan at kirkiu oc i lande sunnan vndir upsar[224] dropa. ef þæir æigu æigi lut i kirkiugarðe þa skulu þæir liggia i bonda legho. þa skall graua haulda oc haulda born.[225] þa skal grava löysingia oc löysingia born þui nest skal graua frials giafa oc þæirra born.[226] nest kirkiu garðe skall grava man manna.[227] oc menn þæir[228] er rekner ero a sionarstrondu oc hava har skurði noröna. Græfr man[229] i frials giafa legho[230] sæckr aurum .vi. Græfr frialsgiafa i löysingia lego böte[231] .xij. aurum. Græfr löysingia i haulz[232] lego [böte morkum .iij. firer.[233] En ef maðr græfr lik upp þætt er hold eða har er a. þa er han [sætr annat niðr. þær ligia uið merkr .iij.[234] Græfr þætt upp en[235] liðum[236] loðer saman. [þær liggia við aurar .xij.[237] Bæin þau oll er upp græfr[238] þau skal læggia oll nest kistu niðr. Oll þau er uppi liggia[239] oc sol nær[240] böte .vi. aurum firer bæin huert. Nu ef maðr kenner naonga sin þæn er upp er graven. þa æigu ærfingiar sæckt þa er uiðr liggr. En ef ængi kennez viðr[241] þa a biscup sækt þa alla[242] er uiðr liggr. fællr aldri sækt handa milli.


Vm skyldu biscups oc ivir ferð oc um presta hueriv þærir skulu suara.[243]

10 Nv er biscup skyldr at vigia kirkiur allar. fara til fylkis kirkiu með .xxx. manna oc vera nettr .v. En till heraz kirkiu skall han fara[244] með .xv. men oc vera[245] nettr .iij. Nv hældr vighingh a kirkiu æ mcðan horn stæinar standa. En[246] þo at vm þurvi at böta þa hæita þæt[247] kirliu bötr. Nu skall biscup koma til huerrar[248] græftar kirkiu a huerivm[249] .xij. manoðom. En ef han kömr æigi. þa a han at missa þæirrar giftar er han tækr[250] i þui heraðe a þæim .xij. manoðom ef böndr uilia logh uið han hafa. En han er skyldr[251] at færma born manna a huerium .xij. manoðom oc uæita þæim skript er þurfu. fa[252] krismu huerium preste bæðe til heraz kirkiu oc[253] högenda[254] kirkiu. En ef menn bera barn[255] til höghenda kirkiv oc er þæt[256] uið dauða. queðr prestr næi við at skira. þa er han sæckr morkum [.vi. við biscup .iij. oc[257] þrim viðr faður barns ef þat döyr hæiðit.


Jvfr. Cap. 10. G. 8. 9. 33. F. II. 8. 9. 44. E. 31. 40.



Vm tiunda gerðir manna.[258]

11 Nv er huer maðr skyldr at gera tiund[259] sa er fiar ma afla bæðe hafuð tiund oc avaxstar tiund oc skifta i fiora staðe. A biskup fiorðong. annan heraz[260] prestr. þriðia a kirkia. hinn fiorða böndr sialvir.[261] Ef maðr vill æigi gera havuð tiund sina. þa skall biskups armaðr gera honum fiogura manoðr stæfnu.[262] ef han uill æigi þa gera tiund þa er han sækr[263] morkum .iij. gera[264] honom aðra .iiij.manoðr stæfnu. [ef han sitr um þa[265] sæckr .iij. morkum. [gera honom hina .iij. fiogura manoðr stæfnu. ef han sitr um þa sæckr .iij. morkum. oc ero þa .ix. merkr.[266] Nv skall gera honom manoðr stæfnu. en ef han [hæfir þa æigi loket tiund sina.[267] þa hæfir han firer gort fe oc firiði lande oc lausum öyri. fare a land hæiðit þo vil han æigi kristin uera. A biskup af fe hans till þriggia marka. konongr þæt sem auk er. Maðr vill æigi gera avagstar tiund.[268] biskups armaðr skall fara till kirkiu. gera fimt till allum þæim monnom er vgort hafa avagstar tiund sina.[269] sæckr huer .vi. aurum er æigi hæfir þa loket i fimt.[270] gera honom þa enn fimt.[271] gialde þa en .vi. aura i þæirri.[272] late[273] sua till þæss er[274] læiðiz. Ef sa er hæimtir[275] kallar at han haue æigi gort með retto.[276] [er han hæimtir af.[277] þa skall han[278] standa firer með æin æiði sinu at han hæfir [sua gorua tiund sem han á at gera.[279] þa skall hin lita þui at lagum.


Hueriu prestr er skyldvgr bondom eða böndr preste oc um laga gift.[280]

12 Nv skulu böndr raða preste till heraz[281] kirkiu sinnar. oc hava þæn er þæir uilia. a æigi biskup at föra han fra kirkiu þæirri at laghum nema þui at æins at han fae till .ij. presta uitni þæirra er kirkiu halda.[282] [annan firer sunnan han nestr en annan firer norðan.[283] at han er æigi kirkiu sætr prestr firer kunnan löysi sinu.[284] Þætt ero forn log at prestr skal hava laga[285] gift .xij. manoðr mate huars[286] smörs oc miols af bondom[287] halft saald af huerium fullum bonda i[288] olafs saað[289] .iij. settonga af æinuirkia. Alnar[290] .xij. i leghkaup lendom manne[291] kono hans oc barna allum þæim[292] er i landuonom ero .vi. alnar firer hauldboren man .iiij. alnar firer löysingia


Jvfr. Cap. 11. G. 8. 15. F. II. 11. 18—21. E. 31—33. Cap. 12. 13. G. 15. 19. F. II. 15. 17, 22. 23. E. 10. 11. 48. 27.


sun .iij. firer löysingia. halva aðra alen firer frialsgiava.[293] pening ueghen firer man manna.[294] oc pening firer born oll þau er æigi ero til gærðar komen. Alnar .xij. firer natsæteng[295] er prestr uaker ifir liki. er han skyldr at vaka er hin vill kaupa. Han skal hafa halua mork firer olian[296] .vi. alna öyris. Þæn mann skal senda æftir preste i nauðsyn er hyggia kan firer orðe oc æiði. prestr skall fara[297] huart en er nott eða daghr oc væita[298] skript oc þionosto. Ef han uill æigi fara oc döyr maðr[299] þionostolaus. þa skal han[300] af alre gift sinni þæirri er han skuldi taka i þui heraðe a þæim .xij. manoðom. Scall oc[301] prestr fara till .iij. lika vm dagh. syngia lik song ifir.[302] han skal skyldr at vighia .iij. laughar vm dagh. vera at hinni þriðiu ef han vill. han er skyldr at lesa .iij. boklester[303] ivir huerium manne er hafa uill[304] þui at æins at[305] með fe kaupi eða han vili uæitt hafa.[306] men[307] flytia lik till kirkiu. þa skulu þæir legh kaup hava buit[308] preste. eða væð læggia eða varðzlu man fa. þæn er uæðium se iamgoðr. En ef þæir [vilia ængan þæn kost eða lut.[309] þa skall han firer[310] bioða þæim at sætia lik niðr sæckir .iij. morkum. ef þæir sætta niðr at forboðe prest. [en ef þæir sætia lik niðr þo at huaro þa skall han bera ser sialfr vitni.[311] hava a[312] stola a halse ser.[313] at þæir uæittu honom þær[314] greftar raan.[315] Sa prestr er han[316] tækr tiund af bondom.[317] þa er han skyldr at vætta þionosto bæðe kuikum oc dauðum þa er hafa þarf. olea bonda oc husfröyu oc born hans[318] oll þau er sua ero gomul [at við megho taka. Alla þionosto þa er hafa þarf skall han uæita mott tiund.[319] nema natvaku.[320] þær skall han hava firer .ij. alnar vaðmals.[321] Nv skal prestr æigi ganga[322] sua langt fra kirkiu at han mege æigi höyra klokkor aftar. nema han hafe með ser þa luti alla er han ma væita þionosto með[323] kuikum oc dauðum. Ef hann hæfir[324] æigi sua þa er han sækr .iij. morkum við ærfingia hins er þionosto þarf. Nu skall prestr æigi fara or heraðe nema han [fae til[325] lövi heraðz manna [nema þui at æins at[326] han fare til presta motz. Ef han fær i aðra staðe[327] þa er han sæckr .iij. morkum. Nu skall han[328] löyvis biðia at kirkiu þæn nesta hælgan dagh firer. þæir skolu[329] löyui raða heraðz menn er at kirkiu ero oc löyui[330] till hæimils firer þa er hæima sitia.


Vm imbrudagha boð oc messo dagha boð.[331]

13 Nv ef prestr misbyðr[332] imbru dagha þa er han sæckr morkum .iij. við biscup oc sua ef han misbyðr messo dagha.[333] Prestr skal standa i songhus durum oc bioða þær imbru daga oc messo dagha oc skera up kross firer[334] oc lata fara a boðlæiðir rettar.[335] En ef misboðet værðr þa skall han riða eða renna a boðlæiðir[336] oc kosta at koma firer krossa at menn ete æigi a vtiðum eða uinni. En ef menn eta a vtiðum eða vinna. böte[337] sliku fírer[338] sem daghriki er till. [339]Messo dagr stendr a mana dagh.[340] þa skal bioða [hin fyrra sunnu dagh.[341] sua ef stendr a tysdæghi.[342] En ef stendr a odens dægi[343] þa ma bioða a hinum nesta sunnu dagh.[344]


Vm messo dagha oc hælghi hald a tolf manoðom.[345]

14 [Ein er sa messo daghr oc .xx.[346] a .xij. manoðom en aller ero iamdyrir sunnu dægi .vi. aura daghr huær. [fiorer fyrstir[347] i iolom. hin fimti[348] attande daghr. hin sette .xiij. daghr. hin siaundi kyndils messo daghr.[349] attande öfste[350] daghr pascha. niundi kross messa. tiundi Halwarðz messa. ællifti [Þorsdagr i gangdagum[351] tolfte Jons vaka. þrettande Petrs messa oc Pols. fiogrtande [þæirra hæilaghra er huila i Kin oc i Sæliu.[352] fimtande Olafs messa.[353] sextande Lafranz messa. siautianda Mariu messa hin fyrri. atianda Michiels messa. nitianda [.ij. postola messa um haustið.[354] tyttukta alra hæilagra messa. æin[355] Andres messa. þessa messo æptna skall þa hælakt lata [sumars dagh[356] er soll [er i ut suðri.[357] sem nu ero talder.[358] en vætrar dagh en sol sætz.[359] Ef maðr er a verki tækin oc uinnr[360] a hælgum dagum[361] böte sliku sem daghriki er til.[362] Frials maðr er a verki tækinn með anauðgum monnom. böte han sækt en þau laupa laus vndan. En ef a nauðigh hiun ero æin[363] a verki tækin.[364] kömr biskups armaðr at þæim oc spyrr.[365] hui vinni þer a hælgnm daghum.[366] þau suara sua. hældr vildum ver[367] hætta. drotten var vældr þui at ver uinnum. Skirskota skal han vndír vatta[368] suarum þæirra. þa a bonde at böta sækt firer [hiun sin.[369] En ef hiun[370] suara þui.[371] ver uoldum þui siolf at ver uinnum a hælgum daghum. uilium ver sua skynda os af eng oc af akre. take [þau hiun[372]


Jvfr. Cap. 14. G. 16—18. F. II. 24—38. E. 9—12.


manz oc flyti hæim till hus æiganda. oc este[373] taks firir. Stæfni þing bonda vm nettr .iij. læiði .ij. manna vitni[374] [huer suor uoro hiuna manz.[375] a[376] han a at döma sækt a hond honom [aura .iij. ef han van[377] a .iij. aura dægi.[378] Oc ef bonde vill böta sæght firer hiuna sit þa er þat laust al laghum. þæt hæitir huðar lausn. En ef bonde vill æigi gialda sækt þa skall biskups armaðr fa man til. aller[379] heraðz men annan. oc[380] lata hyða þæn man. sa skall hyðing ualda[381] er hæimskastr er a þingi. En ef han hævir[382] bana af hyðing. þa skulu aller heraðz men böta[383] han verðaurum.[384] bonde[385] missa þæss æins i verði at han atte[386] hiuna tall till. Eigi skall las gera a hælgum dagum þæt er gyrði tong[387] eða ræipi. Eigi skall klyuiar gera a hælghum daghum. Þætt ma sæckta laust [bera a hælgum daghum er maðr riðr a huart en er[388] vngr eða gamal. Eigi skall þæt skera a hælgum daghum er henge meðal hurð assa. þo at æit lær henge[389] upp þa skal böta daghriki firer. Eigi skall brauð baka mæira a hælghum daghum er[390] eteð værðr all æftir. þo at æin læifr livi æftir er syghnt[391] er. þa skall böta daghriki firer han.[392] sem alt liggi veleð. þætt er bakat er. Grant ma gera huart en[393] er syghnt[394] eða hællakt. han er sua hæilagr at þær ma[395] ængi maðr fe firer gialda. Nu læggr maðr upp klyf[396] firer hælgi. bere sæckta laust til kuælz ef æigi fællr ofan. En ef ovan fællr[397] oc þarf upp at læggia. böte sliku er daghriki er till.[398] Nu ef maðr flytr bu sitt bygða a millum. þarf han langt al fara.[399] fær han[400] hæiman æftir[401] miðuiku dagh. þa skal han sitia hin fyrsta sunnudagh.[402] þa ma han fara alla[403] siðan sæckta laust. En ef han sitr æigi hin fyrsta.[404] böte daghriki firer huærn. Eigi skall maðr bunka riufa a hælgum daghum nema þui at æins at han stande[405] ofuiðri. ef han ryfr nauðalaust[406] böte sem daghriki er till.[407] Eigi skal maðr byrði þa bera a hælgum daghum er han bindr sik baðom fætlum [nema han uili böta daghriki firer.[408] Sækkr[409] manz hæitir byrðr [þær ef æin fætill i.[410] han ma bera [a hælgi[411] sækta laust. Ef konor hengia klæðe ut firer hælgi ok lata uti hanga meðan hæilakt er. hirðzla er at værri at vti hange.[412] böte engu fe firer. En ef um[413] snyr oc vender annat[414] at solo eða[415] henger ut a hælgum dagum. þa a biskups armaðr þau nema hin uili böta daghriki[416] er a. Eigi skal uið af stufa hoggua um iola tið nema [böta uili sliku en daghriki er till.[417]


Vm konor þær er maðr nærðr vbota maðr ef han liggr.[418]

15 Þær ero konor .xvij. ef[419] maðr værðr vbota maðr[420] ef han liggr legre[421] eða fær fange. æin er moðer. annur dotter. þriðia er systir.[422] fiorða er sunar dotter. fimta er dottor dotter. setta er broðor dotter. siaunda er systur dotter. attanda er stiup moðer. niunda er sunar kuan. tiunda brodor kona. ællifta stiupdotter. tolfta er moðer[423] kono manz. .xiij. systir kono manz. fiogurtanda faður systir.[424] fimtanda moðor systir.[425] sextanda faður moder. siantanda moðor moðer. Sa maðr er liggr æina hueria þæirra[426] han hæfir firer gort fe oc friði.[427] fare a land hæiðit oc kome aldri þær sem kristnir menn ero.[428] Nu skall ængi maðr fa frendkono sina skyldri en at .v. kne. oc at fimta manne frendlæif. Ef fær skyldra þa skal biscups armaðr gera þæim fiogura manoðr stæfnu at þau skili hiuna lagh sit. Ef þau uilia æigi þa skiliaz. þa skal böta huart þæirra .iij. morkom. Gera þæim aðra .iiij. manoðr stæfnu. ef þau sitia en þa böte .iij. morkom. Gera þæim hina .iij. fiogura manoðr stæfnu. ef þau sitia um þa böte .iij. morkom. Nu skall gera hina fiorðo .iiij. manoðr stæfnu. ef þan uilia þa æigi skilia hiuna lagh sitt. firer gort fe oc friði. fare a land hæiðit þo uilia þan æigi kristin uera. Nu fæstir maðr ser kono oc grefs npp skylda með þæim. þa skal biskups armaðr fa til talu menn .ij. aðra .ij. skall hin fa er þæt raðafar hæfir fæst. tels saman frenze(me) þæirra. þæt raðafar skal skilia sækta laust. þæt er huaskes uili. Þær ero .iij. guðsiviar en allar ero iamdyrar frendzeme. Su er æin at halda barne vndir brimsignan. annur at hæfia barn or hæiðnum dome. þriðia at halda a barne er biskup færmir. En ef maðr fær guðciviu sinnar. þa skall hava till slikar stæfnur at skilia þau sem till frendzeme byggui. sitr um æina. böte .iij. morkom .vi. firer .ij. .ix. firer .iij. Gera þæim hina fiorðo manoðr stæfnu. sitia þan um þa firer gort fe oc friði.


Vm biskups sæktir oc ubota værk.[429]

16 Biskop a allar þær sæcktir er liggia við stæfnu gærðir til þæss er maðr er vbota maðr. þa a han till .iij. marka af fe ubota manz.[430] En konongr alt þætt er auk er. Þæt er ubota værk at sitia uti. þæt er ubota værk [at gera finfarar. fara at[431]


Jvfr. Cap. 15. G. 24—26. F. III. 1—8. E. 52. 53. Cap. 16. G. 28. 29. F. III. 20. 23. 24. 15. E. 24. 44—46.


spyria spa. Ef kona bitr fingr eða to af barne sinu[432] till langlivis. böte morkum .iij. En ef kona föðer barn[433] hæiðit eða bonde[434] till langlivis. böte morkum .iij. firer.[435] Su er fordæða uærst er firer gerer ku eða kalve kono eða barne. En ef fordæðo skapr værðr funnin[436] i bæðium eða bolstrom manna [hor eða frauða fötr manna næghl[437] eða þa luti[438] er uener þikkia till gærninga. þa ma[439] sok geva[440] .iij. konom[441] till iafms rettar þæim er i likindum þikki[442] vera. Jarne a[443] firer at standa. værðr at iarne skir[444] þa er hon[445] sygn[446] saka. værðr hon ful at iarne þa hæitir hon son at sok. firer gort fe oc friði.[447] [oc fimtar grið[448] fra iarne. dræpp [oc döyð er taka ma hana.[449] Ef kono er trylzka kend i heraðe. þa skal hon hava till .vi. kuenna[450] vitni at hon er æigi trylsk. [sygn saka ef þætt fæz.[451] En ef hon fær þæt[452] æighi. fare brott[453] or heraðe með fiar luti sina. ækki vældr hon þui siolf at hon er troll. A guð skulu menn væll[454] trua en æigi a boluan eða a blot skapp. En ef maðr uærðr at þui sannr at han fær með hæiðin[455] blott þau er firerboðen ero at bok male. han er sæckr .iij. morkum.


Vm skilnað hinna oc hordom oc um moll þau er heraz flöyt ero oc biskup lytr ret a.[456]

17 En ef hiun[457] skiliaz forfalla laust[458] þa skal gera þui þæirra er vældr .iiij. manoðr stæfnu[459] at þæt[460] huerfi aftr til bunaðr. En ef æighi huerfr aftr.[461] böte .iij. mærkr við[462] æina lagha stæfnu[463] .vi. fírer .ij. .ix. firir .iij. gere hina fiorðo manoðr stæfnu. en ef æigi uil þa aftr huerva til bunaðr. firer gort fe oc friði.[464] fare a land hæiðit oc kome aldri þær sem kristnir men ero. Ef maðr tækr ser kono oc a ser æigin kono. [böte morkom .iij. firer.[465] Ef kona tækr[466] man vndir bonda sin. hon er sæk .iij. morkom við biskup. huart hiuna sem misgerer við annat.[467] þa skulu þau sua gort hafa. oc skilia æigi hiuna lagh sit.[468] Nu ef mol þau værða misgor[469] i heraðe. ef biskups armaðr[470] lytr reett á. þa skal han[471] stæfna þing i


Jvfr. Cap. 17. G. 25. F. III. 10. 5—7. 23. 24. E. 22.


heraðe. skera boð upp firer þui[472] þingi. lata fara herað innan.[473] huer maðr[474] er skyldr at sætia[475] heraz þing. Nv er þing sætt þa skall biskups armaðr upp standa.[476] Ek hefe þætt höyrt at maðr hafe misgort i heraðe[477] um þæt mall er biskup lytr reet a. sægia til saka slikt en er. Nu uil ek þæt uita ef þer hafer höyrt þætt mall fyr.[478] Er[479] fiorðongr heraz manna þæirra er þær ero a þingi [er fyr kveðaz[480] höyrt hafa þæt mall. þa hæitir þæt heraz flöytt at laghum. þa ma biskups armaðr þa sok[481] sökia til sliks rettar sem við liggr at lagum. stendr lyrittar æiðr firer[482] .iij. marka male oc [þæim er minni ero.[483] En þegar er mall er mæira[484] stendr[485] firer halfrettes æiðr. Jarn[486] firer allum vbota malom. Nu ef færre kallaz þæt mall höyrt hafa hældr[487] fiorðongr[488] heraz[489] manna. þa fællr þæt mal niðr oc hæitir hans uphaf. ma han ækki sökia þæt mall[490] at lagum. Sökia ma han oc[491] oll þau[492] er uitni væit. Nu er æin sokn [biskups a allum malom.[493] ekki er [þær log fe a.[494] aller menn ero skylðir við[495] at hægna kristni.


Vm bardagha i kirkiu garðe oc i kirkiu inni.[496]

18 Nv ef menn bæriaz i kirkiu garðe. kömr bloð a iorð i kírkiu garðe. þa skall kaupa iarðar uigslu at mork sa er bloð vækkir en ef bloð kömr a kírkiu vttan. þa skall kaupa uigslu firer mork. þa ero .ij. i baðom staðum. En ef bloð kömr i kirkiu af ruæiði. þa skall kaupa uighing .iij. morkum. En ef menn bæriaz vttan kirkiu garðz oc rennr sa maðr i kirkiu garð með bloðe er vlut fær. oc söker þingat skiold. sa skall uighing kaupa er bloð uakte. Nu er kristin rettr taldr slikr sem ver komom minni a.[497] skorter nokot a. þa böte biskupar[498] yuir með sinum[499] rettyndum. Göymi var Ihesus Christus. Amen.[500]


Jvfr. Cap. 18. F. II. 10. E. 37.





Noter:

  1. Overskr. mgl. B.
  2. kirkiu — B.
  3. nema þat se með þæim örkymblum boret — B.
  4. vera — tilf. B.
  5. skal — B.
  6. augun — B.
  7. veiua — B. sælsræifa — H. F.
  8. eða — B.
  9. ganga — B.
  10. er — mgl. B.
  11. anlit skap — B.
  12. skuldu uera. — B.
  13. þat barn skal til kirkiu bera. oc — B.
  14. niðr — mgl. B.
  15. Saaledes A. f. skirsl.
  16. Ingen Capitelafd. i B.
  17. hafnengar — B.
  18. karmaðr — B. her og ndf.
  19. þat er hett — B.
  20. vefuia — B.
  21. þa skal — B.
  22. brioste — B.
  23. vndir nasar i öyrun oc a illiar. — B.
  24. at barn ma þar i hylia — B.
  25. sk. barn þryssuar i drepa — B.
  26. sua at orðe — B.
  27. vatne — mgl. B.
  28. til — tilf. B.
  29. oc — mgl. B.
  30. talat — B.
  31. þat hefir — B.
  32. uatn — B.
  33. þætt — mgl. B.
  34. þairri — mgl. B.
  35. melt — B.
  36. Ingen Capitelafdeling i B.
  37. þes er — tilf. B.
  38. uerdar — B.
  39. i hia — B.
  40. Nu er barn — B.
  41. annat huart — tilf. B.
  42. er — tilf. B.
  43. sal — B.
  44. meler i uuiti — B.
  45. i öymane fra adrum monnum — B.
  46. tono — B.
  47. oc — mgl. B.
  48. þau tuau hiuna — B.
  49. [siðan. heldar er — B.
  50. Nu sk. kona eigi lengar barn uid briost ser föda — B.
  51. hennar — mgl. B.
  52. ser — mgl. B.
  53. kuænriki — B.
  54. gær — H. F.
  55. En ef &c. — mgl. B.
  56. Vm laga slefnur oc bera born til skirnar. — Overskr. B.
  57. þriar — B.
  58. a — tilf. B. uera — mgl. hos H. F.
  59. hina fyrstu — B.
  60. Nu ero men födder ok hafa kristin dom allan. nu þurfu mat mennanner aller. þeir skulu huatke etta suæita ne suida. — tilf. B.
  61. Vm kiot atto suæita oc suidða. — Overskr. B.
  62. Nu &c. — mgl. B. Nu skulu krisnir mæn huarke — C.
  63. er — B.
  64. eða — B. C.
  65. silfrs — mgl. B. C. H. F. har ved en feilagtig Oplösning af Forkortningen: ser.
  66. han oc — tilf. B. C.
  67. oll — tilf. B. C.
  68. han a dottor af læiti ser. þa — B. Sua ef dotter hans er hæima aflæti su — C. H. F. har ogsaa aflæti i eet Ord.
  69. hiun. — B. C.
  70. Aldri föde bonde sua marga gæsta — C. æigi indskudt, men igjen udraderet — B.
  71. er — B.
  72. suidade — C.
  73. vider — C.
  74. manz — mgl. B.
  75. hæidum — C.
  76. sk. kalla granna oc læida — C.
  77. En ef — B.
  78. nytra — C.
  79. rad — B.
  80. þeim smala — B. þen fenad — C.
  81. sok til. lyrittar eidi a hann firir at standa — B. sok. liritter æidi a h. f. at standa — C.
  82. honom — tilf. B.
  83. ef han vitnaz — C.
  84. syn saka — B. C.
  85. fælz — C.
  86. er — C.
  87. ef sa &c. — mgl. B.
  88. skulu mæn — C.
  89. fioll. eða bru — B.
  90. gildru — C.
  91. sprengir sialfuer — C.
  92. etæ — C. [Nu skal þat allt etta oc nyta — B. er sua uerdar daut oc manz ganga handa uerk titl — tilf. B. er sua daut sæm nu er skilt ok manz g. h. v. till — tilf. C.
  93. Maðr a — B.
  94. suiddauð — B. sialf daud — C.
  95. sialf daudar — B. C.
  96. skal — tilf. B.
  97. þa ma nyta hina öfro en æi hina fyrri — C.
  98. mader — C.
  99. .iij. eder .iiij. — C.
  100. .iij. — C.
  101. .iiij. — C.
  102. mader — C.
  103. bu — tilf. B. C.
  104. han — tilf. C.
  105. alt þet sæm mæira er þo at — C.
  106. lighi — C.
  107. fial eða bergh — B.
  108. En ef fenader fæller firer bærgh ok brester blod ut at nosum þa skall þet nyta en æi ellighar — C.
  109. vindr fællir &c. — mgl. B. C.
  110. reidar lystar — B.
  111. eigi nyta — B. Sua of ef reididunæ lyster þa er æi nytande. — C.
  112. nema — B. C.
  113. nauðsynia l. — mgl. B.
  114. ok fare af lande — C.
  115. þegan — C.
  116. Nyt Cap. i B. med Overskr.: Vm naudsyn er kiot uerdar ettet er uatan er.
  117. ueger — B.
  118. bygdar — B.
  119. aðar er — B.
  120. eda ross — tilf. B. C.
  121. han skall &c. — mgl. B. C.
  122. segi — B. C.
  123. kennimanne — B. C. til — tilf. B.
  124. finnr — B. C.
  125. uatan — mgl. C.
  126. sina — mgl. C.
  127. buda — C.
  128. vm — tilf. B.
  129. synsaka — B. C.
  130. at — tilf. B.
  131. fimtan natta grið — B. vgrit (ɔ: fimtargrid) — C.
  132. firer — C.
  133. firer forrade — C.
  134. Vm kiot ato. — Overskr. B.
  135. nema böte — B.
  136. paskadaghs — B.
  137. lande ok lausum öyri — tilf. B.
  138. [oc sua a ymbrudagum — B.
  139. [skildi — B.
  140. seckar sliku — B.
  141. dagar — B. dagríkt — H. F.
  142. uerðar — B.
  143. farande — mgl. B.
  144. uið prest — mgl. B.
  145. er þa &c. — mgl. B.
  146. böte daghriki — B.
  147. uerðar — B.
  148. i öymane — B.
  149. er — B.
  150. við prest — mgl. B.
  151. aller — tilf. B.
  152. mego — vera — B.
  153. Vm kuænna giftingar. — Overskr. B.
  154. kiot — B.
  155. giftingh — B.
  156. ser — mgl. B.
  157. nema gialde .iij. merkar. — B.
  158. maðr — B.
  159. kono — mgl. B.
  160. Johans mösso — B.
  161. eigi — B.
  162. [nema böte .iij. markum. — B.
  163. [Sunnu dagh a kueldi. mana dagh at kuældi. þat er fagns tid ret. — B.
  164. En ef maðr — B.
  165. [seckar .iij. markum. — B.
  166. Freadagh &c. — mgl. B.
  167. Sua ef maðr — B.
  168. a ymbru dagh — B.
  169. En ef maðr — B.
  170. daghríkt — H. F.
  171. böte &c. — mgl. B.
  172. Vm hald kirkna allra. — Overskr. B.
  173. i þema &c. — mgl. B.
  174. [i Konongshellu. — B.
  175. Svertborgh — H. F.
  176. Oslos — B.
  177. a Uestfold — tilf. B.
  178. Hærþarhæimi — H. F.
  179. niðr — mgl. B.
  180. tuæiggia — B.
  181. tolfmanada — B. (ogsaa nedenfor).
  182. ollum &c. — mgl. B.
  183. En þa er æigi gor — B.
  184. seckar — B.
  185. skal þeim — tilf. B.
  186. En ef þa er æigi gor — B.
  187. sekkar — B.
  188. En — B.
  189. tuæiggia — B.
  190. kuirt um — B.
  191. seckiaz þæir — B.
  192. þæim — tílf. B.
  193. En ef þa er eigi buin — tilf. B.
  194. [lofaðr innan lanðz kononghe — B.
  195. allum — tilf. B.
  196. engan man — B.
  197. [en fe þæira skal han allt — B.
  198. uið þa — tilf. B.
  199. [þa skal gera — B.
  200. gorfa — B.
  201. [En ef eigi er gor i þa stefnu. seckar — B.
  202. merkr fyrer — H. F. (ogsaa nedenfor).
  203. [Nu skal gera þeim hina þridiu manaðr stefnu. En ef þa er eigi gor. þa er huar bonde seckar þrimar markum. er i þæirri kirkiu sokn er. — B.
  204. En ef maðr — B.
  205. ser högenda — mgl. B.
  206. sialfs — tilf. B.
  207. þa skal gera til — B.
  208. seckar — B.
  209. i — mgl. B.
  210. han — B.
  211. konongr — B.
  212. erfingi — B.
  213. oc bioda — B.
  214. at hafa — mgl. B.
  215. med konongs gerd. — tilf. B.
  216. eign — B.
  217. hafe landzdrotten slikar stefnur til upgerdar — B.
  218. þriþi — H. F.
  219. [En — B.
  220. til - tilf. B.
  221. sa fiar koste at gera kirkiu upp. — B.
  222. Vm kirkiu gard up halð. — Overskr. B.
  223. opeð — mgl. B.
  224. upsa — B.
  225. hauld men oc þæirra born — B.
  226. þa skal grava &c. — mgl. B.
  227. manns men — B.
  228. þá — B.
  229. En ef maðr grefr man — B.
  230. lege — B.
  231. seckar — B.
  232. hauldz manz — B.
  233. [seckar mork. — B.
  234. [annat slik seckar .iij, morkum — B.
  235. er — B.
  236. limum — B.
  237. [seckar .iij. aurum — B.
  238. uerda grafen — B.
  239. ero — B.
  240. ot skin sol a — B.
  241. En ef þeir kennazst eigi — B.
  242. alla — mgl. B.
  243. Vm kirkiu vigslur allar. — Overskr. B.
  244. skall han fara — mgl. B.
  245. þar — tilf. B.
  246. En — mgl. B.
  247. þat heita — B.
  248. I Mbr. ved Feilskrift hurrar.
  249. huerium — mgl. B.
  250. a — B.
  251. skylðuger skal han uera — B.
  252. oc — B.
  253. sua — tilf. B.
  254. högendar — oftere B.
  255. En madr ber barn sit — B.
  256. hett — tilf. B.
  257. [ mgl. B.
  258. Vm tiundar gerd. Overskr. B.
  259. sina — tilf. B.
  260. heraz — mgl. B.
  261. en hin fiorða eigu böndr at skipta fatöcra manna millum. — B.
  262. til at gera hafud tiund sina — tilf. B.
  263. ef eigi er þa gor, seckar — B.
  264. skal — tilf. B.
  265. [ er þa er eigi loket — B.
  266. [ gera skal honom .iij. manaðr stefnu. ef þa er ei loket seckar .iij. markum. — B.
  267. [ sittar en vm þa. — B.
  268. sina — tilf. B.
  269. biskups armaðr &c. — mgl. B.
  270. hefir i fimtina gort.— B.
  271. þa skal gera honom adra fimt — B.
  272. i þeirri — mgl. B.
  273. ö — tilf. B.
  274. hinum — B.
  275. tiund — tilf. B.
  276. kallaz han eigi rett gort hafa. — B.
  277. [ mgl. B.
  278. hin — B.
  279. [ rett gort tiund sina — B.
  280. Vm presta skipan. — Overskr. B.
  281. heraz — mgl. B.
  282. hafa — B.
  283. [ annar f. nordan en annar f. sunnan oc þæira manna uitni er nester ero. — B.
  284. firir kunnosto loysis saker. — B. Herefter i B. nyt Capitel med Overskr.: Vm olafs sad oc laga giftir.
  285. lagar — B.
  286. huars — mgl. B.
  287. oc — tilf. B.
  288. i — mgl. B.
  289. en — tilf. B.
  290. aura — B.
  291. firir lendan man. oc slict firir — B.
  292. oc sua firir born hans oll — B.
  293. algiava — B.
  294. manz men — B.
  295. Tuær alnar i natsette — B. For det sidste Ord har H. F. feilagtigt: nattlæteng.
  296. vlian — B.
  297. i naudsyniar — tilf. B.
  298. veiti honom — B.
  299. hin — B.
  300. uera — tilf. B.
  301. Nu skal — B.
  302. allum — tilf. B.
  303. botleste — B.
  304. eda er han seckar .iij. markum — tilf. B.
  305. fleiri nema — B.
  306. Herefter nyt Cap. i B. med Overskr.: Vm olafs sad ok laga gift.
  307. En ef men — B.
  308. but — B.
  309. [bioda engan þen lut — B.
  310. han firer — mgl. B.
  311. [ En han skal bera ser sialfar uitni vm þat mal — B.
  312. a — mgl. B.
  313. oc suæiria þess — tilf. B.
  314. lik — B.
  315. Herefter nyt Cap. i B. med Overskr.: Huariu greftar er skyldugar móte tiund.
  316. han — mgl. B.
  317. monnum — B.
  318. þæira — B.
  319. [ at uiðr mego taka alre þionosto. þeiri er han skal ueita mote tiund manna. — B.
  320. natvakur — B.
  321. eda halfa örtogh vegna — B.
  322. fara — B.
  323. er han þarf at ueita alla þionosto — B.
  324. ueitir — B.
  325. [ hafe — B.
  326. [ eða — B.
  327. löyuis laust — tilf. B.
  328. en han skal — B.
  329. skolu — mgl. A.,rimeliviis blot ved Skrivfeil: Ordet findes i B.
  330. löyva — B.
  331. Vm mösso daga bod. — Overskr. B.
  332. mösso dagha eda — tilf. B.
  333. vid biscup &c. — mgl. B.
  334. firer — mgl. B.
  335. bodleid retta. — B.
  336. bodleid retta — B.
  337. or — tilf. B.
  338. firer — mgl. B.
  339. En ef — tilf. B.
  340. a mana deghi — B.
  341. [ a hinum fyrra sunnu degi — B.
  342. a tyrstdagh — B.
  343. od. dagh — B.
  344. sunnu degi firir. — B.
  345. Vm mösso daga tal. — Overskr. B.
  346. [ Nu ero .ij. oc .xx. mössodagar — B.
  347. [ .v. hinir fyrstu — B.
  348. sette — B., og saaledes fremdeles for hver opregnet Dag eet Nummer höiere.
  349. I Mbr. dagh. maaskee ved Skrivfeil.
  350. fiorde — B.
  351. [ helga Þorsdagar. — B.
  352. [ Seliu uaka — B.
  353. Olafs uaka hin fyrri. — B.
  354. [ þæira hæilagra Symonis et Jude. — B.
  355. .ij. oc .xx. — B.
  356. [ a sunnudegi — B.
  357. [ kömar i suðr — B.
  358. sem nu &c. — mgl. B.
  359. er i settre. — B. Herefter i B. nyt Cap. med Overskr.: Vm helga brot.
  360. uimr eller uinirA, ved en Skrf. oc uinnr — mgl. B.
  361. degi — B.
  362. En ef — tilf. B.
  363. æin — mgl. B.
  364. sidan heilaght er — tilf. B.
  365. meler sua — B.
  366. ef — tilf. B.
  367. vit — B.
  368. vndir vatta — mgl. B.
  369. [ þau — B.
  370. þau — B.
  371. sua — B.
  372. [ þat hiuna — B.
  373. han — tilf. B.
  374. a þingi — tllf. B.
  375. [ vm sor oc talu þeira — B.
  376. a — mgl B.
  377. [ þriaura af fe þess er van — B.
  378. En .vi. aura er han uan a sex aura degi. — tilf. B.
  379. en — B.
  380. at — B.
  381. rada — B.
  382. fer — B.
  383. gialda — B.
  384. aftar — tilf. B.
  385. böndar — B.
  386. er han a — B.
  387. er gyrda þurfi stongh — B.
  388. [ flytia, ef maðr riðr huart sem han er — B.
  389. hange — B.
  390. I A. ė, hvilket i Alm. betegner „er“; her er det maaskee ved Uagtsomhed sat istedet for ē, der betegner „en“. en — B.
  391. syngn — B.
  392. þen æin — B.
  393. sem heldar — B.
  394. syngn — B.
  395. skal — B.
  396. En ef maðr leggar klyuiar — B.
  397. En ef &c. — mgl. B.
  398. böte daghriki firir — B.
  399. föra — B.
  400. langt — tilf. B.
  401. firir — B.
  402. helgan dagh — B.
  403. helga daga — tilf. B.
  404. dagh — tilf. B.
  405. verdi staddr i — B.
  406. naudsynia laust — B.
  407. b. daghriki — B.
  408. [ En ef ber böte dagriki — B.
  409. Serkar — B.
  410. [ oc er vm fetil — B.
  411. [ huart sem er synght eða heilaght — B.
  412. hanger. oc — B.
  413. um — mgl. B.
  414. vm annat — B.
  415. oc — B.
  416. firir — tilf. B.
  417. [ böte daghriki firir. — B.
  418. Vm þer konor maðr uerðar ubota maðr vm. — Overskr. B.
  419. Saaledes i A., synes at være en Skrivfeil for er. er — B.
  420. a — tilf. B.
  421. liggr með — B.
  422. manz — tilf. B.
  423. dotter — B.
  424. manz — tilf. B.
  425. manz — tilf. B.
  426. þessa — B.
  427. lande oc lausum öyri — tilf. B.
  428. firir þo uil han ei kristin uera. — tilf. B. Det övrige af Capitlet mgl. B.
  429. Vm sectir þer er liggia uid stefnur gerdir. — Overskr. B.
  430. ub. manz — mgl. B.
  431. [ at fara a Finmork oc — B.
  432. gerer þat — B.
  433. sit — tilf. B.
  434. gerer þat — tilf. B.
  435. þat — tilf. B., som herefter har nyt Cap. med Overskr.: Vm fordedo skapp.
  436. fordedo skaper uerda funnir — B.
  437. [ har eða neget, eda frauda fötar — B.
  438. adra — tilf. B.
  439. biskopps armaðr — tilf. B.
  440. a — tilf. B.
  441. monnum — B.
  442. þickir til — B.
  443. þeir eigu iarne — B.
  444. werda þæir skirir at iarne — B.
  445. ero þeir — B.
  446. syn — B.
  447. lande oc lausum öyri — tilf. B.
  448. [ .xv. natta grid — B.
  449. [ er hon sidan er na ma henni. — B.
  450. husfrua — B.
  451. [ Ef þat uitni feks. þa er hon syn saka — B.
  452. uitne — tilf. B.
  453. brott — mgl. B.
  454. skulum aller men — B.
  455. heidit — B.
  456. Ef hiun uilia skiliast at. — Overskr. B.
  457. uilia — tilf. B.
  458. forf. laust — mgl. B.
  459. fiorar fiugurar manaðr stefnur. — B.
  460. þau — B.
  461. En ef þau þat uilia eigi. — B.
  462. firir — B.
  463. laga stefnu — mgl. B.
  464. lande oc lausum öyri — tilf. B.
  465. [ seckar .iij. markum uid biskopp — B.
  466. ser — tilf. B.
  467. vm þat mal — tilf. B.
  468. Nyt Cap. i B. med Overskr.: Vm þau mal sem gor ero i heraðe.
  469. gor — B.
  470. er biskopp — B.
  471. armaðr hans — B.
  472. þui — mgl. B.
  473. i herade — B.
  474. bonde — B.
  475. sökia — B.
  476. oc mela sua — tilf. B.
  477. uaro — tilf. B.
  478. fyr — mgl. B.
  479. Ef — B.
  480. [ kvædaz fyr — B.
  481. þa sok — mgl. B.
  482. huariu — tilf. B.
  483. [ þui minna — B.
  484. en .iij. marka mal — tilf. B.
  485. þa er — B.
  486. En — B. ved Skrivfeil.
  487. en — B.
  488. Her har oprindelig i A. staaet hælfningr, hvilket Ord er overstreget; ovenover er skrevet med mindre Skrift, men dog udentvivl med samme Haand: fiorðongr.
  489. þing — B.
  490. mall — mgl. B.
  491. oc — mgl. B.
  492. mal — tilf. B.
  493. [ a allum biskops malom — B.
  494. [ log fe a þui — B.
  495. styldugir — B.
  496. Ingen Overskr. eller Capitelafdeling i B., hvor desuden Stykket fra Nu ef menn til bloð uakte incl. mangler.
  497. hafum minni til. — B.
  498. biskopp — B.
  499. bodordom sinum oc — B.
  500. Göymi &c. — mgl. B.

HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.