Rígsþula

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Eddukvæði
Sæmundar-Edda

GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar

Rígsþula

Svá segja menn í fornum sögum, at einnhverr af ásum, sá er Heimdallr hét, fór ferðar sinnar ok fram með sjóvarströndu nökkurri, kom at einum húsabæ ok nefndist Rígr. Eftir þeiri sögu er kvæði þetta:

1.

Ár kváðu ganga

grænar brautir

öflgan ok aldinn

ás kunnigan,

ramman ok röskvan

Ríg stíganda.

 

2.

Gekk hann meir at þat

miðrar brautar;

kom hann at húsi,

hurð var á gætti;

inn nam at ganga,

eldr var á golfi;

hjón sátu þar

hár at arni,

Ái ok Edda,

aldinfalda.

 

3.

Rígr kunni þeim

ráð at segja;

meir settisk hann

miðra fletja,

en á hlið hvára

hjón salkynna.

 

4.

Þá tók Edda

ökkvinn hleif,

þungan ok þykkvan,

þrunginn sáðum;

bar hon meir at þat

miðra skutla,

soð var í bolla,

setti á bjóð;

var kalfr soðinn

krása beztr.

 

5.

Rígr kunni þeim

ráð at segja;

reis hann upp þaðan,

réðsk at sofna;

meir lagðisk hann

miðrar rekkju,

en á hlið hvára

hjón salkynna.

 

6.

Þar var hann at þat

þríar nætr saman,

gekk hann meir at þat

miðrar brautar;

liðu meir at þat

mánuðr níu.

 

7.

Jóð ól Edda

jósu vatni,

hörvi svartan,

hétu Þræl.

 

8.

Hann nam at vaxa

ok vel dafna;

var þar á höndum

hrokkit skinn,

kropnir knúar,

fingr digrir,

fúlligt andlit,

lotr hryggr,

langir hælar.

 

9.

Nam han meir at þat

magns of kosta,

bast at binda,

byrðar gerva;

bar hann heim at þat

hrís gerstan dag.

 

10.

Þar kom at garði

gengilbeina,

aurr var á iljum,

armr sólbrunninn,

niðrbjúgt er nef,

nefndisk Þír.

 

11.

Miðra fletja

meir settisk hon;

sat hjá henni

sonr húss;

ræddu ok rýndu,

rekkju gerðu

Þræll ok Þír

þrungin dægr.

 

12.

Börn ólu þau,

- bjuggu ok unðu, -

hygg ek at héti

Hreimr ok Fjósnir,

Klúrr ok Kleggi,

Kefsir, Fúlnir,

Drumbr, Digraldi,

Dröttr ok Hösvir.

Lútr ok Leggjaldi;

lögðu garða,

akra töddu,

unnu at svínum,

geita gættu,

grófu torf.

 

13.

Dætr váru þær

Drumba ok Kumba,

Ökkvinkalfa

ok Arinnefja,

Ysja ok Ambátt,

Eikintjasna,

Tötrughypja

ok Trönubeina.

Þaðan eru komnar

þræla ættir.

 

14.

Gekk Rígr at þat

réttar brautir,

kom hann at höllu,

hurð var á skíði,

inn nam at ganga,

eldr var á golfi,

hjón sátu þar,

heldu á sýslu.

 

15.

Maðr teglði þar

meið til rifjar;

var skegg skapat,

skör var fyrir enni,

skyrtu þröngva,

skokkr var á golfi.

 

16.

Sat þar kona,

sveigði rokk,

breiddi faðm,

bjó til váðar;

sveigr var á höfði,

smokkr var á bringu,

dúkr var á halsi,

dvergar á öxlum.

Afi ok Amma

áttu hús.

 

17.

Rígr kunni þeim

ráð at segja;

[meir settisk hann

miðra fletja,

en á hlið hvára

hjón salkynna].:: 

18.

[Þá tók Amma]

-- -- --

var kalfr soðinn

krása beztr.

 

19.

[Rígr kunni þeim

ráð at segja]

reis frá borði,

réð at sofna;

meir lagðisk hann

miðrar rekkju,

en á hlið hvára

hjón salkynna.

 

20.

Þar var hann at þat

þríar nætr saman;

liðu meir at þat

mánuðr níu.

 

21.

Jóð ól Amma

jósu vatni,

kölluðu Karl,

kona sveip rifti,

rauðan ok rjóðan,

riðuðu augu.

 

22.

Hann nam at vaxa

ok vel dafna,

öxn nam at temja,

arðr at gerva,

hús at timbra

ok hlöður smíða,

karta at gerva

ok keyra plóg.

 

23.

Heim óku þá

hanginluklu,

geitakyrtlu,

giftu Karli;

Snör heitir sú,

settisk und rifti;

bjuggu hjón,

bauga deildu,

breiddu blæjur

ok bú gerðu.

 

24.

Börn ólu þau,

- bjuggu ok unðu, -

hét Halr ok Drengr,

Hölðr, Þegn ok Smiðr,

Breiðr, Bóndi,

Bundinskeggi,

Búi ok Boddi,

Brattskeggr ok Seggr.

 

25.

Enn hétu svá

öðrum nöfnum,

Snót, Brúðr, Svanni,

Svarri, Sprakki,

Fljóð, Sprund ok Víf,

Feima, Ristill.

Þaðan eru komnar

karla ættir.

 

26.

Gekk Rígr þaðan

réttar brautir;

kom hann at sal,

suðr horfðu dyrr,

var hurð hnigin,

hringr var í gætti.

 

27.

Gekk hann inn at þat,

golf var stráat;

sátu hjón,

sáusk í augu,

Faðir ok Móðir,

fingrum at leika.

 

28.

Sat húsgumi

ok sneri streng,

alm of bendi,

örvar skefti;

en húskona

hugði at örmum,

strauk of rifti,

sterti ermar.

 

29.

Keisti fald,

kinga var á bringu,

síðar slæður,

serk bláfáan;

brún bjartari,

brjóst ljósara,

hals hvítari

hreinni mjöllu.

 

30.

Rígr kunni þeim

ráð at segja;

meir settisk hann

miðra fletja,

en á hlið hvára

hjón salkynna.

 

31.

Þá tók Móðir

merkðan dúk,

hvítan af hörvi,

hulði bjóð,

hon tók at þat

hleifa þunna,

hvíta af hveiti,

ok hulði dúk.

 

32.

Framm setti hon

fulla skutla,

silfri varða, á bjóð,

fáin fleski

ok fugla steikða,

vín var í könnu,

varðir kálkar;

drukku ok dæmðu,

dagr var á sinnum.

 

33.

Rígr kunni þeim

ráð at segja;

reis hann at þat,

rekkju gerði.

Þar var hann at þat

þríar nætr saman;

gekk hann meir at þat

miðrar brautar;

liðu meir at þat

mánuðr níu.

 

34.

Svein ól Móðir,

silki vafði,

jósu vatni,

Jarl létu heita;

bleikt var hár,

bjartir vangar,

ötul váru augu

sem yrmlingi.

 

35.

Upp óx þar

Jarl á fletjum;

lind nam at skelfa,

leggja strengi,

alm at beygja,

örvar skefta,

flein at fleygja,

frökkur dýja,

hestum ríða,

hundum verpa,

sverðum bregða,

sund at fremja.

 

36.

Kom þar ór runni

Rígr gangandi,

Rígr gangandi,

rúnar kendi;

sitt gaf heiti,

son kveðsk eiga;

þann bað hann eignask

óðalvöllu,

óðalvöllu,

aldnar byggðir.

 

37.

Reið hann meir þaðan

myrkvan við,

hélug fjöll,

unz at höllu kom;

skaft nam at dýja,

skelfði lind,

hesti hleypði

ok hjörvi brá;

víg nam at vekja,

völl nam at rjóða,

val nam at fella,

vá til landa.

 

38.

Réð hann einn at þat

átján búum,

auð nam skipta,

öllum veita

meiðmar ok mösma,

mara svangrifja,

hringum hreytti,

hjó sundr baug.

 

39.

Óku ærir

úrgar brautir,

kómu at höllu,

þar er Hersir bjó;

mey átti hann

mjófingraða,

hvíta ok horska,

hétu Erna.

 

40.

Báðu hennar

ok heim óku,

giftu Jarli,

gekk hon und líni;

saman bjuggu þau

ok sér unðu,

ættir jóku

ok aldrs nutu.

 

41.

Burr var inn ellsti,

en Barn annat,

Jóð ok Aðal,

Arfi, Mögr,

Niðr ok Niðjungr,

- námu leika, -

Sonr ok Sveinn,

- sund ok tafl, -

Kundr hét enn,

Konr var inn yngsti.

 

42.

Upp óxu þar

Jarli bornir,

hesta tömðu,

hlífar bendu,

skeyti skófu,

skelfðu aska.

 

43.

En Konr ungr

kunni rúnar,

ævinrúnar

ok aldrrúnar;

meir kunni hann

mönnum bjarga,

eggjar deyfa,

ægi lægja.

 

44.

Klök nam fugla,

kyrra elda,

sefa of svefja,

sorgir lægja,

afl ok eljun

átta manna.

 

45.

Hann við Ríg jarl

rúnar deildi,

brögðum beitti

ok betr kunni;

þá öðlaðisk

ok þá eiga gat

Rígr at heita,

rúnar kunna.

 

46.

Reið Konr ungr

kjörr ok skóga,

kolfi fleygði,

kyrrði fugla.

 

47.

Þá kvað þat kráka,

sat kvisti ein:

"Hvat skaltu, Konr ungr,

kyrra fugla?

Heldr mætti ér

hestum ríða,

[hjörvi bregða]

ok her fella.

 

48.

Á Danr ok Danpr

dýrar hallir,

æðra óðal

en ér hafið;

þeir kunnu vel

kjóli at ríða,

egg at kenna,

undir rjúfa."

 

49.

Brún bjartari,

brjóst ljósara,

hals hvítari

hreinni mjöllu.

 

50.

Bjuggu hjón,

bauga deildu.